من حساب ائدیرم کی، شاهین فاضلین سفرنامه ژانرینا مراجعتی ایکی سببدن ایرهلی گلمیشدیر. بیرینجیسی، او بیر شاعر کیمی نظاما دوزدویو سطرلرین موضوعلارینین و موتیولرینین چوخ حصهسینی سفرلرده آشکار ائتمیشدیر. ایکینجیسی، شاهین فرضعلییئو تاریخچی عالم، تاریخ علملری دوکتورو و پروفسور اولاراق اولدوغو اؤلکه و مکانلارین، تاریخی بیلیکلری یادا سالیر و علمی نتیجهلرینین کوتلهوی اوخوجولارینا دا چاتدیرماق ایستهییر. هئچ شوبههسیز، اونون آشاغیداکی بیتی عئینی ایله سفرنامهلرینین یازیلماسی و یاییلماسینا دا عاییددیر.
شاهینین «دیوان»ی، ربّیم، کؤمک اول، نشر اولسون،
ایستهمز قبر ائوینه سینهده «دیوان» آپارا.
فکریمی تصدیقلهین داها بیر فاکتی گؤسترمک ایستهیرم.
شاهینین علمی فعّالیّتیندعچه بیر مقام یادا دوشور. او، XVlll) ۱۸) عصر پولیاک شرقسناسی یان تادئنش کروشینسینین «خیریستین سیّاحینین تاریخی» کتابینی آذربایجان دیلینه ترجمه ائتمیشدیر. سفرنامهده بو معلومات اوندا وئریلمیشدیر کی، او آذربایجان عالیملری و ژورنالیستلری ایله بیرلیکده تهرانداکی «شرقشناسلارین مدنیّتت سارایی»ندا قوللاری کسیلمیش مشهور شهدین دیشینده توتدوغو قابدا بؤیوک یولداشلارینا سو آپارماسینی عکس ائتدیرن تابلونو مشاهده ائدیر. یارادیچی انسان شاهین فاضلین آسسوسیاسیاسیندا بو آندا بونا بنزر حادثهدن نقل ائدن پولیاک مؤلفی، مقتل ژانرینین قهرمانی حسینبنعلی، افقان دؤیوشچولری، نشقچیلر، قاراباغ اوغروندا فداکار مبارزه و بو موضوعدا یازدیغی شعرین مصراعلاری یادا سالینیر.
بو قوجا جانیمدا جور ائدیر یارام
دشمنی سالماغا بنده حاضیرام.
نشقچی اولماغا من ده حاضیرام،
نشقچی گرکدیر بیزه، نشقچی .
شاهین فاضل سفرنامهلری اونون مختلف تدبیرلرله باغلی اولدوغو اؤلکهلرین تاریخی و ادبی حیاتینا عایید معلوماتلارلا زنگیندیر. سایجا ۳۰-دان آرتیق اولان بو سیاحتنامهلر.
جغرافی باخیمیندان ژاپن، افغانستان، ایران، تورکیه، عراق، بیرلشمیش عرب امیرلیکلری، اوزبکستان و روسیهنی احاطه ائدیر اونلار ادبی باخیمدان پوئتیک صنعتین اینجهلیکلرینی گؤسترمکله یاناشی، معیّن تاریخی - علمی نتیجهلرین تقدیم ائدیلمهسینه اساس وئریر.
-شاعر دوشونجهسینین محصولو کیمی سفرنامهلرده مختلف لیریک ژانرلاردا یازیلمیش شعرلرده شاهین حسّاس قلبه مالک شاعر کیمی جانلانیر، شکایتینی اؤزونه یؤنهدیر، فخریه دئمهیی ده لازم بیلیر.
بئله مقاملاردا اونون فردی دویغولاری اجتماعی معنا آلیر:
مندن ده بو دونیادا زنگین بیر آدام وارمی؟
قیامتلی دوروم یوخدور، قیامتلی کلامیم وار.
سعییمله، ارادهمله مینلرله شعر یازدیم.
واللاه ائله شاهم کی، مینلرله غلامیم وار...
بیر اؤلکهنی، مین افسوس، بیر چای ایکی پای ائتدی،
شیرواندا سیّد وارسا، تبریزده همامیم وار.
یاخود
ایراندا شاهین قوشونو گؤرمهدی شاهین،
شاهینلیک ائدن ایندیسه ایرانه منم، من.
ادبی باخیمدان بو سفرنامهلرین اهمیّتی اوندادیر کی، مؤلّفین اشتراکچیسی اولدوغو علمی-ادبی تدبیرلرده خاقانی، نظامی، فضولی، شهریار کیمی بؤیوک آذربایجان شاعرلری حقّینده اوخونان معروضهلرین ماهیّتی وئریلمکله یاناشی، اونلارین صنعتکارلیق قدرتی و دونیا شهرتینه دایر فکری بؤلگوسونون نتیجهلرینه دایر معلوماتلار دا تقدیم ائدیلیر. ۱-۲ دسامبر ۱۹۹۲-جی ایلده دؤردونجو بینالخلق شهریار کنفرانسینین اشتراکچیلارینی قبول ائدن ایران اسلام جمهوریسینین عالی دینی رهبری قئید ائتمیشدیر کی، «حیدر بابایه سلام» تکجه آذربایجان ادبیاتینین دئییل، دونیا ادبیاتینین شاه اثرلریندندیر.
۲
قوروداردیم ایچهرک، بلکه ده، قودیال چایینی.
دوغولوب بؤیودویو دوغما قوبا شاهینی ماقنیت کیمی اؤزونه چکیر.
سلطانی داغلارین، شاهی باغلارین
شاهداغ منی چکیر اؤزونه ساری.
منده صافلیغی وار صاف بولاقلارین بولاق منی چکیر اؤزونه ساری.
شاعر بعضا سفرلرده رومانتیک خیاللارا دالیر، دونیا-آخیرت مسئلهسینه توخونور، وطن همیشه اونون اورهییندندیر.
ائهئی، او بیری دونیا،
منی ایندییهجن
یئردن قوپاردا بیلمهمیسن...
باغیر گلیم
یئردهکی حیاتیمی وئریم بادا،
آمّا تهراندا یوخ، باکیدا.
گؤستردیییم کیمی، شاهین فاضلین ۵ دیوانینا حصهسی محض سفرده یازیلمیش و اورادا اونون پوئتیک طبعینین الهاما گلدییی چوخ آنلار اولموشدور.
او، عمومیّتله پوئتیک یارادیجیلیغیندا، او سیرادان بو شعرلرده دیوان ادبیاتینا مخصوص کیفیتلره رعایت ائتمیش، بیر سیرا حاللاردا یئنیلیکلر یاراتمیشدیر. ژانر باخیمیندان همین شعرلر زنگیندیر: غزل، قصیده، رباعی، تضمین، تک بیتی، قطعه، تخمین، سرود، بایاتی. تضمین ائتدییی شاعرلرین فعالیت گؤستردییی یئرلرده اولدوقدا شاهین فاضلین تخیلی اونو کلاسیکین یانینا آپاریر، نتیجهده تضمینلر، نظیرهلر، تخمیسلر یارانیر.
شاهینین «دیوان»ی، ربّیم، کؤمک اول، نشر اولسون،
ایستهمز قبر ائوینه سینهده «دیوان» آپارا.
فکریمی تصدیقلهین داها بیر فاکتی گؤسترمک ایستهیرم.
شاهینین علمی فعّالیّتیندعچه بیر مقام یادا دوشور. او، XVlll) ۱۸) عصر پولیاک شرقسناسی یان تادئنش کروشینسینین «خیریستین سیّاحینین تاریخی» کتابینی آذربایجان دیلینه ترجمه ائتمیشدیر. سفرنامهده بو معلومات اوندا وئریلمیشدیر کی، او آذربایجان عالیملری و ژورنالیستلری ایله بیرلیکده تهرانداکی «شرقشناسلارین مدنیّتت سارایی»ندا قوللاری کسیلمیش مشهور شهدین دیشینده توتدوغو قابدا بؤیوک یولداشلارینا سو آپارماسینی عکس ائتدیرن تابلونو مشاهده ائدیر. یارادیچی انسان شاهین فاضلین آسسوسیاسیاسیندا بو آندا بونا بنزر حادثهدن نقل ائدن پولیاک مؤلفی، مقتل ژانرینین قهرمانی حسینبنعلی، افقان دؤیوشچولری، نشقچیلر، قاراباغ اوغروندا فداکار مبارزه و بو موضوعدا یازدیغی شعرین مصراعلاری یادا سالینیر.
بو قوجا جانیمدا جور ائدیر یارام
دشمنی سالماغا بنده حاضیرام.
نشقچی اولماغا من ده حاضیرام،
نشقچی گرکدیر بیزه، نشقچی .
شاهین فاضل سفرنامهلری اونون مختلف تدبیرلرله باغلی اولدوغو اؤلکهلرین تاریخی و ادبی حیاتینا عایید معلوماتلارلا زنگیندیر. سایجا ۳۰-دان آرتیق اولان بو سیاحتنامهلر.
جغرافی باخیمیندان ژاپن، افغانستان، ایران، تورکیه، عراق، بیرلشمیش عرب امیرلیکلری، اوزبکستان و روسیهنی احاطه ائدیر اونلار ادبی باخیمدان پوئتیک صنعتین اینجهلیکلرینی گؤسترمکله یاناشی، معیّن تاریخی - علمی نتیجهلرین تقدیم ائدیلمهسینه اساس وئریر.
-شاعر دوشونجهسینین محصولو کیمی سفرنامهلرده مختلف لیریک ژانرلاردا یازیلمیش شعرلرده شاهین حسّاس قلبه مالک شاعر کیمی جانلانیر، شکایتینی اؤزونه یؤنهدیر، فخریه دئمهیی ده لازم بیلیر.
بئله مقاملاردا اونون فردی دویغولاری اجتماعی معنا آلیر:
مندن ده بو دونیادا زنگین بیر آدام وارمی؟
قیامتلی دوروم یوخدور، قیامتلی کلامیم وار.
سعییمله، ارادهمله مینلرله شعر یازدیم.
واللاه ائله شاهم کی، مینلرله غلامیم وار...
بیر اؤلکهنی، مین افسوس، بیر چای ایکی پای ائتدی،
شیرواندا سیّد وارسا، تبریزده همامیم وار.
یاخود
ایراندا شاهین قوشونو گؤرمهدی شاهین،
شاهینلیک ائدن ایندیسه ایرانه منم، من.
ادبی باخیمدان بو سفرنامهلرین اهمیّتی اوندادیر کی، مؤلّفین اشتراکچیسی اولدوغو علمی-ادبی تدبیرلرده خاقانی، نظامی، فضولی، شهریار کیمی بؤیوک آذربایجان شاعرلری حقّینده اوخونان معروضهلرین ماهیّتی وئریلمکله یاناشی، اونلارین صنعتکارلیق قدرتی و دونیا شهرتینه دایر فکری بؤلگوسونون نتیجهلرینه دایر معلوماتلار دا تقدیم ائدیلیر. ۱-۲ دسامبر ۱۹۹۲-جی ایلده دؤردونجو بینالخلق شهریار کنفرانسینین اشتراکچیلارینی قبول ائدن ایران اسلام جمهوریسینین عالی دینی رهبری قئید ائتمیشدیر کی، «حیدر بابایه سلام» تکجه آذربایجان ادبیاتینین دئییل، دونیا ادبیاتینین شاه اثرلریندندیر.
۲
قوروداردیم ایچهرک، بلکه ده، قودیال چایینی.
دوغولوب بؤیودویو دوغما قوبا شاهینی ماقنیت کیمی اؤزونه چکیر.
سلطانی داغلارین، شاهی باغلارین
شاهداغ منی چکیر اؤزونه ساری.
منده صافلیغی وار صاف بولاقلارین بولاق منی چکیر اؤزونه ساری.
شاعر بعضا سفرلرده رومانتیک خیاللارا دالیر، دونیا-آخیرت مسئلهسینه توخونور، وطن همیشه اونون اورهییندندیر.
ائهئی، او بیری دونیا،
منی ایندییهجن
یئردن قوپاردا بیلمهمیسن...
باغیر گلیم
یئردهکی حیاتیمی وئریم بادا،
آمّا تهراندا یوخ، باکیدا.
گؤستردیییم کیمی، شاهین فاضلین ۵ دیوانینا حصهسی محض سفرده یازیلمیش و اورادا اونون پوئتیک طبعینین الهاما گلدییی چوخ آنلار اولموشدور.
او، عمومیّتله پوئتیک یارادیجیلیغیندا، او سیرادان بو شعرلرده دیوان ادبیاتینا مخصوص کیفیتلره رعایت ائتمیش، بیر سیرا حاللاردا یئنیلیکلر یاراتمیشدیر. ژانر باخیمیندان همین شعرلر زنگیندیر: غزل، قصیده، رباعی، تضمین، تک بیتی، قطعه، تخمین، سرود، بایاتی. تضمین ائتدییی شاعرلرین فعالیت گؤستردییی یئرلرده اولدوقدا شاهین فاضلین تخیلی اونو کلاسیکین یانینا آپاریر، نتیجهده تضمینلر، نظیرهلر، تخمیسلر یارانیر.
مشهد سفرینده قوسی تبریزییه تضمین ائتدییی ۲ غزل کیمی، فضولی، شمس تبریزی، خواجه کرمانی، حافظ شیرازی، ختایی، نباتی، قاسمبی ذاکر، سیّد عظیم شیروانی، صابر، واحد و باشقالارینا یازدیغی نظیرهلر کیمی.
سفرنامهده تصویر ائدیلن تدبیرلر، گؤروشلر و شخصیتلرله باغلی بیلگیلر و معلوماتلار چوخ واخت یئنیلییینه گؤره ماراق دوغورور.
مثلا، عراقدا کئچیریلن میربد شعر فستیوالیندان بحث ائدیلدیکده اوخوجونو بو ساحهده بیلیک دایرهسی گئنیشلنیر. معلوم اولور کی، هله اسلامدان اوّل جاهلیت دؤرونده عربستان بصره، اوکاز، میربد کیمی شهرلرینده واخت آشیری توپلانان بازارلاریندا عنعنهوی آلیش-وئریشله یاناشی، شاعرلرین چیخیشلاری شعرلشمهلر ده کئچیریلردی. بو عنعنهنین دیرلندیریلمهسی اولاراق هر ایل عراقدا میربد شعر فستیوال ( و یا بایرامی) کئچیریلمیشدیر. تدبیرلرده اشتراک ائدن شاعرلر یئنی اثرلرینی اوخویور، تنقیدچیلر ملاحظهلرینی بیلدیریردیلر.
سفر قئیدلرینی یازیب نشر ائتمک ایشینی شاهین فاضل ادبی حادثهیه چئویره بیلمیشدیر. بئله کی، شهریار شعرینین سئحرینده اولموش ادبیات شناسلار و شاعرلرین ییغجام فکرلری گلهجک تدقیقات ایشلری اوچون قیامتلی متریال اولا بیلر. سفرنامهلر بویو آکادمیکلر بکیر نبییئو، ضیاء بنیاد اوو، خالق یازیچیسی آنار، پرفسورلار رستم علییئو، مبارز علیزاده، دکتر جواد هیئت، دکتر زرین کوب، دکتر منصور ثروتنیا، دکتر قوجا تورک، سؤنمز، غفّار کندلی - هریسچی، صابر امیر اوو، حاجی مایلین دوشونجه و ملاحظهلرینین تقدیمینه یئر وئرمیشدیر.
شاهین فاضل سفرنامهلریندن آیدین اولور کی، آذربایجان ادبیات شناسلیق علمینین اوغورلاری بینالخلق سوییهده یاخشی قارشیلانیر، عالملریمیزین چیخیشلاری تقدیر ائدیلیر و یاییلیر. بوتون بونلار علمی علاقهلرین گئنیشلنمهسینده اهمیّتلیدیر.
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
سفرنامهده تصویر ائدیلن تدبیرلر، گؤروشلر و شخصیتلرله باغلی بیلگیلر و معلوماتلار چوخ واخت یئنیلییینه گؤره ماراق دوغورور.
مثلا، عراقدا کئچیریلن میربد شعر فستیوالیندان بحث ائدیلدیکده اوخوجونو بو ساحهده بیلیک دایرهسی گئنیشلنیر. معلوم اولور کی، هله اسلامدان اوّل جاهلیت دؤرونده عربستان بصره، اوکاز، میربد کیمی شهرلرینده واخت آشیری توپلانان بازارلاریندا عنعنهوی آلیش-وئریشله یاناشی، شاعرلرین چیخیشلاری شعرلشمهلر ده کئچیریلردی. بو عنعنهنین دیرلندیریلمهسی اولاراق هر ایل عراقدا میربد شعر فستیوال ( و یا بایرامی) کئچیریلمیشدیر. تدبیرلرده اشتراک ائدن شاعرلر یئنی اثرلرینی اوخویور، تنقیدچیلر ملاحظهلرینی بیلدیریردیلر.
سفر قئیدلرینی یازیب نشر ائتمک ایشینی شاهین فاضل ادبی حادثهیه چئویره بیلمیشدیر. بئله کی، شهریار شعرینین سئحرینده اولموش ادبیات شناسلار و شاعرلرین ییغجام فکرلری گلهجک تدقیقات ایشلری اوچون قیامتلی متریال اولا بیلر. سفرنامهلر بویو آکادمیکلر بکیر نبییئو، ضیاء بنیاد اوو، خالق یازیچیسی آنار، پرفسورلار رستم علییئو، مبارز علیزاده، دکتر جواد هیئت، دکتر زرین کوب، دکتر منصور ثروتنیا، دکتر قوجا تورک، سؤنمز، غفّار کندلی - هریسچی، صابر امیر اوو، حاجی مایلین دوشونجه و ملاحظهلرینین تقدیمینه یئر وئرمیشدیر.
شاهین فاضل سفرنامهلریندن آیدین اولور کی، آذربایجان ادبیات شناسلیق علمینین اوغورلاری بینالخلق سوییهده یاخشی قارشیلانیر، عالملریمیزین چیخیشلاری تقدیر ائدیلیر و یاییلیر. بوتون بونلار علمی علاقهلرین گئنیشلنمهسینده اهمیّتلیدیر.
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
Telegram
ادبیات سئونلر
بوکانال ادبیات سئونلر قوروپونون سئچیلمیش اثرلری دیر
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
ادبی تنقید
کوچورن:«آیسو_زنگانلی»
«ائمین پیری» 44 گونلوک موحاریبه ده (ساواشدا ) قلمینی سیلاحا چئویردی، هم ده سیلاحی ایله تورپاق لاری نین آزادلیغی نین اوغروندا مبارزه آپاردی(ساواشدی).«ائمینین» شئعیرلرینی اوخویورام، یقین(کسین) موحاریبه دن (ساواشدان) اؤنجه بونلاری آزمیشدی، دؤیوشوب توپراق لاری خیلاص ائتمه یی ائله اوندا قارشی سینا مقصد قویموشدو، شهیدلر خییاوانیندا اولاندا. یاشجا اؤزوندن کیچیک، شهید اولان عسگرلرین مزارلاری اؤنونده بیر عسگر یئتیشمیشدی.
بو یاشینا گؤره
شهیدلر خییاوانیندا
18 یاشلی
باش داش لاری
اوتاندیردی منی.
مندن کیچیکدی هله
مندن اؤنجه دوغولانلار
عمی دئییب
اوستومه قاچیر باش داش لاری
بیر عسگرین اؤلوم گونو
باش داشی نین دوغوم گونویموش.
تورپاغی اوغروندا جان لاریندان کئچن بو عسگرلرین قانی یئرده قالدیغی، تورپاق لاری دوشمن تاپداغیندا اولدوغو اوچون اؤزونو قینایان بیر گنج سونرادان دؤیوشچو اولماق، توپراق لاریمیزی آزاد ائتمک اوچون بو مزارلار اؤنونده خجالت چکه بیلرسه او مبارز(دؤیوشچو ) قالیب عسگر اولابیلیر.
شهید مزارلارینی
مرمره بوکدوک،
داش قویدوق باش لارینا
قالخا بیلمه سینلر
اوزوموزه توپورمه یه.
( ائمین پیری، " باش داش لاری اوتاندیردی منی" )
ائمین پیری دؤیوشچو، عسگر کیمی اؤن جبهه ده اولسا دا پوئزییاسیندا (شئعیر ) جانلاندیردیغی عسگر حاققیندا یاشانان لار آرخا جبهه ده جریان ائدیر.
عسگر له اونون والدین لری، عسگر له اونون حیات یولداشی، عسگر له اونون کؤرپه بالاسی. بو شئعیرلردن ده گؤرونور کی، او نه حیاتدا، نه ده کی، شئعیرلرینده اؤزونو دوشونمه ییب.
" شهید اوغلونون دئدیک لری"
شئعیرینده بیر آنا وار - بو گونوموزون آناسی، موحاریبه نی (ساواشی ) یاشایان آنا. بو آنانین موحاریبه ده (ساواشدا ) شهید اولان ارینه دئمک ایسته دیک لرینده او قدر رئال لیق لار وار کی، اصیل موحاریبه (ساواش ) نه دیر دؤیوشده شهید وئرمک نه دیر بو جانلی تابلودان گؤرمک، یاشاماق اولور.
آنامی هئچ ائله گؤرمه میشدیم
آتامی گتیرنده سیخمیشدی
ال لرینی...
جاماعات گؤرمه سه ایدی
یومروقلاردی آتامی:
" بو ایکی یئتیمه بس کیم باخاجاق؟! "
موحاریبه (ساواش ) حقیقت لری، دؤیوشجونون آرخا جبهه اوچون ناراحاتلیق لاری ایلا نیگران لیق لارین ائمین پیری اصلینده ائله جبهه ده اولدوغو اوچون بئله رئال وئره بیلیب. عائیله لری ، والدین لری، کؤرپه لری اوچون بو قدر آجی حقیقت لری گؤره بیلدیک لری حالدا جانلارینی وطن اوچون قوربان ائده بیلن دؤیوشچولر ائمین پیری پوئزییاسیندا (شئعیر ) عکس ائتدیریله بیلیب. قاضی اولان بیر دؤیوشجونون اوبرازینی(تیپ ) دا گؤرمک اولور شاعیرین پوئزییاسیندا:
موحاریبه علیلی ایدی بابام،
آلدیغی تقاعودون قپیک (مانات ) لرینی
گیزلدردی الینده.
" تاپین گؤروم، هانسی الیمده دی؟
پول تاپانیندی"
اویناردی بیزیم له.
آنجاق هئچ واخت تاپمادیق
قپیک لری هانسی الینده گیزلتدیگینی.
گؤره سن بیلیردی می
بیز بیلیریک
بیر الینی موحاریبه ده ایتیردیگینی...
( "بابامین ال لری " )
شاعیرین " سوکوت لو سنگر " ،" آیاغیم اؤزومدن غئیرت لی چیخدی" ، " ساغ قالان وار می؟ "... شئعیرلرینده دؤیوشچونون یاشادیغی موحاریبه (ساواش ) آغری لاری ایلا حقیقت لری پوئتیک ایفاده سینی تاپیر..
عسگر سینه سی آختاریر
ایسینمه یه
فئورال شاختاسیندان
اوشوین گولله( güllə).
هر عسگر تابوتو
بیر آغ گلین لیک له کؤچر...
عسگر دئییل،
سئون قیزین آرزولارینی
گؤتوروب گئدر
هر آتیلان گولله(güllə).
مؤلف دؤیوشچونون هر دقیقه اوز-اوزه اولدوغو او آنی ایفاده ائتمه سی آغری لی و عینی زاماندا پوئتیک آنلامدا گوجلودو. 3-4 بندلیک شئعیرده اؤن جبهه، دؤیوشچونون یاشادیغی حقیقت و آرخا جبهه ده دؤیوشچویه آشیق بیر قیزین سئوگی سی جانلانیر.سئون قیزین عسگر یولو گؤزلمه سی پوئزییامیزدا یئنی بیر تاپینتی اولماسا دا، سونراکی مقام دا سئودیگینی ایتیرن قیزین سئوگیسی نی ایتیرمه سینده شاعیر طرفیندن اؤزونه مخصوص شکیلده ایفاده سی جبهه ده کی آغری لی آنلارین دهشتی ایله یاددا قالیر.
داها
گئجه لری اویاق قالماغا
سوبا یانیندا مکتوب یازماغا،
یالاندان اوشومه یه،
سوبایا اودون آتماغا
احتیاج یوخدو...
تاغیم کوماندیری نین
سنگردن قیوریلا- قیوریلا
بوغوق سسی گلیر:
کیمسه ساغ دی؟
( "کیمسه ساغ دی؟" )
اصلینده ،آرخا جبهه نین منظره سینی یارادان ائمین پیری شئعیرین سونوندا موحاریبه نین( ساواشین ) منظره سینی ده بوتون اینجه لیک لرینه قدر یارادا بیلر.
موحاریبه(ساواش ) و عسگر اصلینده ائله بوتؤو بیر اوبراز(تیپ ) تشکیل ائدیر.ائمین پیری نین شئعیرلرینده کی دیر موحارییه نین آز سؤزله بوتؤو اوبرازینی یارادا بیلمه یینده دیر.شاعیره گؤره موحاریبه یالنیز اؤنده گئتمیر، آرخادا دا ایکینجی بیر موحاریبه وار.
کوچورن:«آیسو_زنگانلی»
«ائمین پیری» 44 گونلوک موحاریبه ده (ساواشدا ) قلمینی سیلاحا چئویردی، هم ده سیلاحی ایله تورپاق لاری نین آزادلیغی نین اوغروندا مبارزه آپاردی(ساواشدی).«ائمینین» شئعیرلرینی اوخویورام، یقین(کسین) موحاریبه دن (ساواشدان) اؤنجه بونلاری آزمیشدی، دؤیوشوب توپراق لاری خیلاص ائتمه یی ائله اوندا قارشی سینا مقصد قویموشدو، شهیدلر خییاوانیندا اولاندا. یاشجا اؤزوندن کیچیک، شهید اولان عسگرلرین مزارلاری اؤنونده بیر عسگر یئتیشمیشدی.
بو یاشینا گؤره
شهیدلر خییاوانیندا
18 یاشلی
باش داش لاری
اوتاندیردی منی.
مندن کیچیکدی هله
مندن اؤنجه دوغولانلار
عمی دئییب
اوستومه قاچیر باش داش لاری
بیر عسگرین اؤلوم گونو
باش داشی نین دوغوم گونویموش.
تورپاغی اوغروندا جان لاریندان کئچن بو عسگرلرین قانی یئرده قالدیغی، تورپاق لاری دوشمن تاپداغیندا اولدوغو اوچون اؤزونو قینایان بیر گنج سونرادان دؤیوشچو اولماق، توپراق لاریمیزی آزاد ائتمک اوچون بو مزارلار اؤنونده خجالت چکه بیلرسه او مبارز(دؤیوشچو ) قالیب عسگر اولابیلیر.
شهید مزارلارینی
مرمره بوکدوک،
داش قویدوق باش لارینا
قالخا بیلمه سینلر
اوزوموزه توپورمه یه.
( ائمین پیری، " باش داش لاری اوتاندیردی منی" )
ائمین پیری دؤیوشچو، عسگر کیمی اؤن جبهه ده اولسا دا پوئزییاسیندا (شئعیر ) جانلاندیردیغی عسگر حاققیندا یاشانان لار آرخا جبهه ده جریان ائدیر.
عسگر له اونون والدین لری، عسگر له اونون حیات یولداشی، عسگر له اونون کؤرپه بالاسی. بو شئعیرلردن ده گؤرونور کی، او نه حیاتدا، نه ده کی، شئعیرلرینده اؤزونو دوشونمه ییب.
" شهید اوغلونون دئدیک لری"
شئعیرینده بیر آنا وار - بو گونوموزون آناسی، موحاریبه نی (ساواشی ) یاشایان آنا. بو آنانین موحاریبه ده (ساواشدا ) شهید اولان ارینه دئمک ایسته دیک لرینده او قدر رئال لیق لار وار کی، اصیل موحاریبه (ساواش ) نه دیر دؤیوشده شهید وئرمک نه دیر بو جانلی تابلودان گؤرمک، یاشاماق اولور.
آنامی هئچ ائله گؤرمه میشدیم
آتامی گتیرنده سیخمیشدی
ال لرینی...
جاماعات گؤرمه سه ایدی
یومروقلاردی آتامی:
" بو ایکی یئتیمه بس کیم باخاجاق؟! "
موحاریبه (ساواش ) حقیقت لری، دؤیوشجونون آرخا جبهه اوچون ناراحاتلیق لاری ایلا نیگران لیق لارین ائمین پیری اصلینده ائله جبهه ده اولدوغو اوچون بئله رئال وئره بیلیب. عائیله لری ، والدین لری، کؤرپه لری اوچون بو قدر آجی حقیقت لری گؤره بیلدیک لری حالدا جانلارینی وطن اوچون قوربان ائده بیلن دؤیوشچولر ائمین پیری پوئزییاسیندا (شئعیر ) عکس ائتدیریله بیلیب. قاضی اولان بیر دؤیوشجونون اوبرازینی(تیپ ) دا گؤرمک اولور شاعیرین پوئزییاسیندا:
موحاریبه علیلی ایدی بابام،
آلدیغی تقاعودون قپیک (مانات ) لرینی
گیزلدردی الینده.
" تاپین گؤروم، هانسی الیمده دی؟
پول تاپانیندی"
اویناردی بیزیم له.
آنجاق هئچ واخت تاپمادیق
قپیک لری هانسی الینده گیزلتدیگینی.
گؤره سن بیلیردی می
بیز بیلیریک
بیر الینی موحاریبه ده ایتیردیگینی...
( "بابامین ال لری " )
شاعیرین " سوکوت لو سنگر " ،" آیاغیم اؤزومدن غئیرت لی چیخدی" ، " ساغ قالان وار می؟ "... شئعیرلرینده دؤیوشچونون یاشادیغی موحاریبه (ساواش ) آغری لاری ایلا حقیقت لری پوئتیک ایفاده سینی تاپیر..
عسگر سینه سی آختاریر
ایسینمه یه
فئورال شاختاسیندان
اوشوین گولله( güllə).
هر عسگر تابوتو
بیر آغ گلین لیک له کؤچر...
عسگر دئییل،
سئون قیزین آرزولارینی
گؤتوروب گئدر
هر آتیلان گولله(güllə).
مؤلف دؤیوشچونون هر دقیقه اوز-اوزه اولدوغو او آنی ایفاده ائتمه سی آغری لی و عینی زاماندا پوئتیک آنلامدا گوجلودو. 3-4 بندلیک شئعیرده اؤن جبهه، دؤیوشچونون یاشادیغی حقیقت و آرخا جبهه ده دؤیوشچویه آشیق بیر قیزین سئوگی سی جانلانیر.سئون قیزین عسگر یولو گؤزلمه سی پوئزییامیزدا یئنی بیر تاپینتی اولماسا دا، سونراکی مقام دا سئودیگینی ایتیرن قیزین سئوگیسی نی ایتیرمه سینده شاعیر طرفیندن اؤزونه مخصوص شکیلده ایفاده سی جبهه ده کی آغری لی آنلارین دهشتی ایله یاددا قالیر.
داها
گئجه لری اویاق قالماغا
سوبا یانیندا مکتوب یازماغا،
یالاندان اوشومه یه،
سوبایا اودون آتماغا
احتیاج یوخدو...
تاغیم کوماندیری نین
سنگردن قیوریلا- قیوریلا
بوغوق سسی گلیر:
کیمسه ساغ دی؟
( "کیمسه ساغ دی؟" )
اصلینده ،آرخا جبهه نین منظره سینی یارادان ائمین پیری شئعیرین سونوندا موحاریبه نین( ساواشین ) منظره سینی ده بوتون اینجه لیک لرینه قدر یارادا بیلر.
موحاریبه(ساواش ) و عسگر اصلینده ائله بوتؤو بیر اوبراز(تیپ ) تشکیل ائدیر.ائمین پیری نین شئعیرلرینده کی دیر موحارییه نین آز سؤزله بوتؤو اوبرازینی یارادا بیلمه یینده دیر.شاعیره گؤره موحاریبه یالنیز اؤنده گئتمیر، آرخادا دا ایکینجی بیر موحاریبه وار.
بو شئعیرلرین هر میصراسیندا عسگرلریمیزین ساواشمادیغی هر دقیقه ده آرخادا عذاب لار لا، آغری لار لا باش -باشا قالان عزیزلری وار. بو رئال بیر فاک دیر.
"آیاغیم اؤزومدن غیرت لی چیخدی"
شئعیرینده ده یارالانمیش ،آیاغینی جبهه ده ایتیرمیش عسگر وار، بیر ده آرخاداکی موحاریبه (ساواش ) آغری لارینی یاشایان- آنا، سئون گنج قیز، ارینی ساواشا گؤندرن حایات یولداشی وار. اوخوجو ایکی-اوچ میصراعدان موحاریبه نین دهشتلی آنی نی یاشایا بیلیر. ائمین پیری گؤردوم لرینی یازیب،" بیر آن کی، وار او آنا کیم توش گلیرسه چیچک آچیردی، توپراغا باسدیریلان مینالار" هر طرفه باسدیریلان مینالار آغاج چیچکله ین کیمی بیر آنلیق چیچکله ییردی. بو چیچک لر عسگرلرین آیاغینا توخوناندا یارا آچیردیرلار. بنزتمه ده چوخ یئرینده و تاثیرلی ایفاده اولونوب، اونا گؤره کی، سونرادان بو چیچکدن دوغان یارالار چیچک قلب لی آنالارین چیچک-چیچک آرزولارینی یاندیریب کول ائده جکدی.
چیچک آچیردی
تورپاغا باسدیریلان
مینالار
توخوناندا آیاق لار.
چیچک لر یارا آچیردی
یارالار
آنالارین یوخوسونا قاچیردی.
یوخولار قارا خبرین
آردینجا قاچیردی.
بو میصراع لاردا عسگر یولو گؤزله ین، هر ناراحاتلیقدان سوندا یوخوسوندا بالاسینی گؤرن آنا وار. بو میصراع لار عسگر و آنانین جانلی یاشانتی لاریندان خبر وئریر.داها سونراکی میصراع لاردا:
قلبینه قارا خال دوشن قیزلارین
گؤزونون آلتیندان
اؤپوش یئرینی
سحر ائشیتدیگی خبرلر یویار.
بو پارچادا قلبینه قارا خال دوشن، حیاتینی موحاریبه(ساواش ) سؤندورن بیر قیز وار. آرخا جبهه دن یئنه اؤن جبهه یه دؤنن شاعیر ساغ آیاغینی ایتیرن دؤیوشچونو تقدیم ائدیر. ساغ آیاغی نین جان وئرن آددیم سسینه دؤنوب آیاغینی ال لرینه آلان دؤیوشچو یئنه اؤزونو دئییل اوندان گول دسته سی گؤزله ین سئوگیلی سینی دوشونور. ایتیریلمیش آیاغینی آلیر الینه:
بیر واخت سئوگیلی سینه
گول وئرن ال لر
بوگون نه آپاراجاقدیر؟!
شاعیر ساغ آیاغی نین تقاعودونو(پول ) سول الینه آلیب خرجله دیگینه اوزولور، ان چوخ ایسه موحاریبه دن یاریمچیق گلدیگینه اوزولور.
تورپاق لاریمیزدا قالان ساغ آیاغی نین داها غیرت لی اولدوغونو وورغولاییر.
دانلاییر اؤزونو هر سحر-آخشام
الینی باشینا، دیزینه چیرپیر:
او قالدی جبهه ده،
منسه قاییتدیم
آیاغیم اؤزومدن غیرت لی چیخدی.
("آیاغیم اؤزومدن غیرت لی چیخدی")
" ایتیریلمیش ال لر" شئعیری ده عئینی ایدئیانی(ادعا ) عکس ائتدیریر. شئعیرده سئون گنج قیزین دوشونجه لری آغری لی و تاثیرلی دیر. آغری لی مقام لار الینی ایتیرمیش دؤیوشچو عسگرین هر زامان سئودیگی قیزین گؤروشونه ایتیردیگی ال لردن گول آپارماسی،ایندی ایسه او ال لرین ساواشدا ایتیریلمه سینده دیر. آرتیق سئوگیلی سینه گول وئرن او ال لر یوخدو، ساده جه کتاب ورق لرینده قورودولان او گول وار. و او قیز سئوگیلیسی نین ال لرینی او گول لرده آختاریر. ائمینین شئعیرلری نین چوخوندا اولدوغو کیمی بو شئعیرده ده آرخا جبهه ده کی حادیثه لر( اولای لار ) اؤن جبهه نین دهشت لرینی عکس ائتدیریر.
گؤروشنده
سئوگیلی سی نین الینده
گؤزو آختاردی
اونا وئریله جک گول لری.
ایندی
کتاب لاری آراسیندا قوروتدوغو
گول لچک لرینده آختاریر
سئوگیلی سی نین جبهه ده ایتیردیگی
ال لری
("ایتیریلمیش ال لر")
شاعیرین جبهه یارادیجیلیغیندا ان چوخ یاددا قالان و دیقت چکن شئعیرلری دؤیوشچو عسگرین ایتیریلمیش آیاق و ال لری مؤوضوسودور.
ائمین پیری شئعیرلرینده آرخا جبهه ده کی دونیایا اوشاق گتیره جک حامیله(بویلو ) قادین لار دا یئر آلیر. بو قادین لار ارلری نین اؤلوم خبری نین قورخوسوندان اوشاغی جانلی دونیایا گتیره بیلمه دیک لری حالدا دونیایا یالنیز شهید گتیریرلر میصراع سی رئال لیق لا پوئتیک مقامین بیرلشدیگی آنی ایفا ائدیر.
اری جبهه ده اولان
حامیله گلین
هر آن
گله بیله جک
قارا خبرین قورخوسوندان
اوشاق سالیر.
آنالار اوشاق یوخ،
شهید دوغور داها.
شاعیره گؤره موحاریبه لر ان چوخ اوشاق لاری سئویر. و ائله اونا گؤره موحاریبه کؤرپه لره داها چوخ ظولم ائدر. بلکه ده شاعیری بئله دئمه یه وادار ائدن، دؤیوشچولرین هله دونیایا گلمه ین اؤولادلارینی (اوشاق ) گؤرمه دن بئله تورپاق لاری قوروماغا یوللانمالاریدیر.
حیاسیزجاسینا تپکی لر، -
گول لر دؤیمز قاپینی...
آنالارین الیندن آلیب
بئشیگی اؤزو یئللر
مرمی لر...
(" آدسیز شئعیر " )
ادبیاتیمیزدا ان قدر قهرمان عسگر اوبرازی(تیپی ) یاراتساق دا عسگر ده جانلی دی و ساواش زامانی اونون دا قورخوسو اولور. تورپاغا دن یئرینه سپیلن بو باریت لاری دنله ین سئرچه دیمدیگینی خاطیرلادیردی.
"آیاغیم اؤزومدن غیرت لی چیخدی"
شئعیرینده ده یارالانمیش ،آیاغینی جبهه ده ایتیرمیش عسگر وار، بیر ده آرخاداکی موحاریبه (ساواش ) آغری لارینی یاشایان- آنا، سئون گنج قیز، ارینی ساواشا گؤندرن حایات یولداشی وار. اوخوجو ایکی-اوچ میصراعدان موحاریبه نین دهشتلی آنی نی یاشایا بیلیر. ائمین پیری گؤردوم لرینی یازیب،" بیر آن کی، وار او آنا کیم توش گلیرسه چیچک آچیردی، توپراغا باسدیریلان مینالار" هر طرفه باسدیریلان مینالار آغاج چیچکله ین کیمی بیر آنلیق چیچکله ییردی. بو چیچک لر عسگرلرین آیاغینا توخوناندا یارا آچیردیرلار. بنزتمه ده چوخ یئرینده و تاثیرلی ایفاده اولونوب، اونا گؤره کی، سونرادان بو چیچکدن دوغان یارالار چیچک قلب لی آنالارین چیچک-چیچک آرزولارینی یاندیریب کول ائده جکدی.
چیچک آچیردی
تورپاغا باسدیریلان
مینالار
توخوناندا آیاق لار.
چیچک لر یارا آچیردی
یارالار
آنالارین یوخوسونا قاچیردی.
یوخولار قارا خبرین
آردینجا قاچیردی.
بو میصراع لاردا عسگر یولو گؤزله ین، هر ناراحاتلیقدان سوندا یوخوسوندا بالاسینی گؤرن آنا وار. بو میصراع لار عسگر و آنانین جانلی یاشانتی لاریندان خبر وئریر.داها سونراکی میصراع لاردا:
قلبینه قارا خال دوشن قیزلارین
گؤزونون آلتیندان
اؤپوش یئرینی
سحر ائشیتدیگی خبرلر یویار.
بو پارچادا قلبینه قارا خال دوشن، حیاتینی موحاریبه(ساواش ) سؤندورن بیر قیز وار. آرخا جبهه دن یئنه اؤن جبهه یه دؤنن شاعیر ساغ آیاغینی ایتیرن دؤیوشچونو تقدیم ائدیر. ساغ آیاغی نین جان وئرن آددیم سسینه دؤنوب آیاغینی ال لرینه آلان دؤیوشچو یئنه اؤزونو دئییل اوندان گول دسته سی گؤزله ین سئوگیلی سینی دوشونور. ایتیریلمیش آیاغینی آلیر الینه:
بیر واخت سئوگیلی سینه
گول وئرن ال لر
بوگون نه آپاراجاقدیر؟!
شاعیر ساغ آیاغی نین تقاعودونو(پول ) سول الینه آلیب خرجله دیگینه اوزولور، ان چوخ ایسه موحاریبه دن یاریمچیق گلدیگینه اوزولور.
تورپاق لاریمیزدا قالان ساغ آیاغی نین داها غیرت لی اولدوغونو وورغولاییر.
دانلاییر اؤزونو هر سحر-آخشام
الینی باشینا، دیزینه چیرپیر:
او قالدی جبهه ده،
منسه قاییتدیم
آیاغیم اؤزومدن غیرت لی چیخدی.
("آیاغیم اؤزومدن غیرت لی چیخدی")
" ایتیریلمیش ال لر" شئعیری ده عئینی ایدئیانی(ادعا ) عکس ائتدیریر. شئعیرده سئون گنج قیزین دوشونجه لری آغری لی و تاثیرلی دیر. آغری لی مقام لار الینی ایتیرمیش دؤیوشچو عسگرین هر زامان سئودیگی قیزین گؤروشونه ایتیردیگی ال لردن گول آپارماسی،ایندی ایسه او ال لرین ساواشدا ایتیریلمه سینده دیر. آرتیق سئوگیلی سینه گول وئرن او ال لر یوخدو، ساده جه کتاب ورق لرینده قورودولان او گول وار. و او قیز سئوگیلیسی نین ال لرینی او گول لرده آختاریر. ائمینین شئعیرلری نین چوخوندا اولدوغو کیمی بو شئعیرده ده آرخا جبهه ده کی حادیثه لر( اولای لار ) اؤن جبهه نین دهشت لرینی عکس ائتدیریر.
گؤروشنده
سئوگیلی سی نین الینده
گؤزو آختاردی
اونا وئریله جک گول لری.
ایندی
کتاب لاری آراسیندا قوروتدوغو
گول لچک لرینده آختاریر
سئوگیلی سی نین جبهه ده ایتیردیگی
ال لری
("ایتیریلمیش ال لر")
شاعیرین جبهه یارادیجیلیغیندا ان چوخ یاددا قالان و دیقت چکن شئعیرلری دؤیوشچو عسگرین ایتیریلمیش آیاق و ال لری مؤوضوسودور.
ائمین پیری شئعیرلرینده آرخا جبهه ده کی دونیایا اوشاق گتیره جک حامیله(بویلو ) قادین لار دا یئر آلیر. بو قادین لار ارلری نین اؤلوم خبری نین قورخوسوندان اوشاغی جانلی دونیایا گتیره بیلمه دیک لری حالدا دونیایا یالنیز شهید گتیریرلر میصراع سی رئال لیق لا پوئتیک مقامین بیرلشدیگی آنی ایفا ائدیر.
اری جبهه ده اولان
حامیله گلین
هر آن
گله بیله جک
قارا خبرین قورخوسوندان
اوشاق سالیر.
آنالار اوشاق یوخ،
شهید دوغور داها.
شاعیره گؤره موحاریبه لر ان چوخ اوشاق لاری سئویر. و ائله اونا گؤره موحاریبه کؤرپه لره داها چوخ ظولم ائدر. بلکه ده شاعیری بئله دئمه یه وادار ائدن، دؤیوشچولرین هله دونیایا گلمه ین اؤولادلارینی (اوشاق ) گؤرمه دن بئله تورپاق لاری قوروماغا یوللانمالاریدیر.
حیاسیزجاسینا تپکی لر، -
گول لر دؤیمز قاپینی...
آنالارین الیندن آلیب
بئشیگی اؤزو یئللر
مرمی لر...
(" آدسیز شئعیر " )
ادبیاتیمیزدا ان قدر قهرمان عسگر اوبرازی(تیپی ) یاراتساق دا عسگر ده جانلی دی و ساواش زامانی اونون دا قورخوسو اولور. تورپاغا دن یئرینه سپیلن بو باریت لاری دنله ین سئرچه دیمدیگینی خاطیرلادیردی.
شاعیرین ایفاده ائتدیگی سئرچه کیمی قورخو دنله ین عسگر اوره یی ده ائمین پیری پوئزییاسیندا موحاریبه حقیقت لرینی پوئتیک لشدیریر.نئجه اولار یازسام دئیه دوشونمور .اؤلوم اولان یئرده قورخو، هیجان دا وار، بو حقیقت لری اولدوغو کیمی ایفاده ائتمک، اونون شئعیرلرینی طبیعی و تاثیرلی ائدیر.
تورپاقدان دن یئرینه
باریت دنله ین سئرچه دیمدیگی.
و بیر ده
سئرچه کیمی قورخو دنلیییردی
عسگر اوره یی.
("سکوت لو سنگر")
موحاریبه نین (ساواش ) ان رئال ایفاده سینی بوندان آرتیق باشقا پوئتیک ایفاده یه تؤکمک ایمکانسیزدیر.
ائمین پیری موحاریبه ده گولله لر(güllələr) اؤنونده ده آرخا جبهه دن نیگرانچیلیغینی، کؤرپه لرین گؤزلرینده کی، قوصه(غصه) نی، کدری باخیشلاریندان سیله بیلمه دی.
موحاریبه دن دول قالمیش قادین لارین آجی سینی دا پوئتیک میصراع لار لا عکس ائتدیردی. فرقی یوخ،نئچه ایل لر اول، و یا هانسی موحاریبه نین دؤیوشچوسونون اوبرازین یاراتدی، اونلارین ال لری نین، آیاق لاری نین ایتیریلمه سی نین فاجیعه سی نین، آغری سی نین فیرچا ایلا ایفاده سینی وئره بیلدی. بو شئعیرلر ادبیات تاریخیمیزده قالاجاق، هم طبیعی اولماسی، هم رئال لیغی ایله، هم ده بو شئعیرلر 44 گونلوک بیر قاراباغ ساواشیمیزین ظفر سئوینج لریندن بیزلره خبر وئردیگی اوچون عوض سیز بیر ایز قویورلار، قلمی ایله، سیلاحی ایله اساس دا وطن سئوگیسی ایله یارادیب، یاشادان اوغول لاریمیز.
:https://t.me/Adabiyyatsevanlar
تورپاقدان دن یئرینه
باریت دنله ین سئرچه دیمدیگی.
و بیر ده
سئرچه کیمی قورخو دنلیییردی
عسگر اوره یی.
("سکوت لو سنگر")
موحاریبه نین (ساواش ) ان رئال ایفاده سینی بوندان آرتیق باشقا پوئتیک ایفاده یه تؤکمک ایمکانسیزدیر.
ائمین پیری موحاریبه ده گولله لر(güllələr) اؤنونده ده آرخا جبهه دن نیگرانچیلیغینی، کؤرپه لرین گؤزلرینده کی، قوصه(غصه) نی، کدری باخیشلاریندان سیله بیلمه دی.
موحاریبه دن دول قالمیش قادین لارین آجی سینی دا پوئتیک میصراع لار لا عکس ائتدیردی. فرقی یوخ،نئچه ایل لر اول، و یا هانسی موحاریبه نین دؤیوشچوسونون اوبرازین یاراتدی، اونلارین ال لری نین، آیاق لاری نین ایتیریلمه سی نین فاجیعه سی نین، آغری سی نین فیرچا ایلا ایفاده سینی وئره بیلدی. بو شئعیرلر ادبیات تاریخیمیزده قالاجاق، هم طبیعی اولماسی، هم رئال لیغی ایله، هم ده بو شئعیرلر 44 گونلوک بیر قاراباغ ساواشیمیزین ظفر سئوینج لریندن بیزلره خبر وئردیگی اوچون عوض سیز بیر ایز قویورلار، قلمی ایله، سیلاحی ایله اساس دا وطن سئوگیسی ایله یارادیب، یاشادان اوغول لاریمیز.
:https://t.me/Adabiyyatsevanlar
Telegram
ادبیات سئونلر
بوکانال ادبیات سئونلر قوروپونون سئچیلمیش اثرلری دیر
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
محتشم قاراباغ شیکستهسی
اوستاد عالیم قاسیم اوو
فرغانه خانیم قاسیماووا
ارکسترین لیدئری: یالچین آدی گوزل اوو
خاری بولبول فئستیوالینین حسن ختامی
شوشا
جیدیر دوزو
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
اوستاد عالیم قاسیم اوو
فرغانه خانیم قاسیماووا
ارکسترین لیدئری: یالچین آدی گوزل اوو
خاری بولبول فئستیوالینین حسن ختامی
شوشا
جیدیر دوزو
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
کلانتران جهان هر چیزی را که شایسته زیستن است، در خاور میانه به سیاست و خون و باروت آغشتهاند.
******
«محمود درویش»
ترجمه:«تراب حقشناس»
بر این سرزمین چیزی هست که شایستۀ زیستن است
تردید اردیبهشت
عطر نان در بامداد
آراء زنی دربارۀ مردان
نوشتههای اِسخیلوس
آغاز عشق
گیاهی بر سنگ
مادرانی برپا ایستاده بر ریسمان آوای نی
و خوف مهاجمان از یادها
بر این سرزمین چیزی هست که شایستۀ زیستن است
آخرین روزهای سپتامبر
بانویی که چهل سالگیاش را در اوج شکوفایی پشت سر میگذارد
ساعت هواخوری و آفتاب در زندان
ابری به سان انبوهی از موجودات
هلهلههای یک خلق برای آنان که با لبخند به سوی مرگ پَر میکشند
و خوف خودکامگان از ترانهها
بر این سرزمین چیزی هست که شایستۀ زیستن است
بر این سرزمین، بانوی سرزمینها،
آغاز آغازها
پایان پایانها
که فلسطیناش نام بود
که فلسطیناش از این پس نام گشت
بانوی من
مرا، چون تو بانوی منی، زندگی شایسته است، شایسته است
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
******
«محمود درویش»
ترجمه:«تراب حقشناس»
بر این سرزمین چیزی هست که شایستۀ زیستن است
تردید اردیبهشت
عطر نان در بامداد
آراء زنی دربارۀ مردان
نوشتههای اِسخیلوس
آغاز عشق
گیاهی بر سنگ
مادرانی برپا ایستاده بر ریسمان آوای نی
و خوف مهاجمان از یادها
بر این سرزمین چیزی هست که شایستۀ زیستن است
آخرین روزهای سپتامبر
بانویی که چهل سالگیاش را در اوج شکوفایی پشت سر میگذارد
ساعت هواخوری و آفتاب در زندان
ابری به سان انبوهی از موجودات
هلهلههای یک خلق برای آنان که با لبخند به سوی مرگ پَر میکشند
و خوف خودکامگان از ترانهها
بر این سرزمین چیزی هست که شایستۀ زیستن است
بر این سرزمین، بانوی سرزمینها،
آغاز آغازها
پایان پایانها
که فلسطیناش نام بود
که فلسطیناش از این پس نام گشت
بانوی من
مرا، چون تو بانوی منی، زندگی شایسته است، شایسته است
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
Telegram
ادبیات سئونلر
بوکانال ادبیات سئونلر قوروپونون سئچیلمیش اثرلری دیر
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
اوزهل وئرلیش؛
قونو: کینایهلرین یارانیشی (4)
انسانین گؤودهسینه عایید اولان کینایهلر
بوگئجه: 1400/2/27
ساعات: 22«ادبیات سئونلر کانالیندا»
اوزمان:«میرحسین دلدار بناب»
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
قونو: کینایهلرین یارانیشی (4)
انسانین گؤودهسینه عایید اولان کینایهلر
بوگئجه: 1400/2/27
ساعات: 22«ادبیات سئونلر کانالیندا»
اوزمان:«میرحسین دلدار بناب»
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
واقیف_صمد_اوغلو
آللاه_منی_یاری_اؤلدور
کاغیذین اوستونه دوشوب
ایکی الیمین کؤلگهسی
یئنه ده لاپ زیله قالخیب
تکلییین یالقوزاق سسی
واختدان یاخا قورتارمیشام
بیلمیرم ساعات نئچهدیر
آی یاریمچیق، اولدوزلار یوخ
یامان اؤلمهلی گئجهدیر
نه واریم وار، نه بارخانام
عؤمور یوکو باغلاماغا
آللاه منی یاری اؤلدور
یاری ساخلا آغلاماغا
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
آللاه_منی_یاری_اؤلدور
کاغیذین اوستونه دوشوب
ایکی الیمین کؤلگهسی
یئنه ده لاپ زیله قالخیب
تکلییین یالقوزاق سسی
واختدان یاخا قورتارمیشام
بیلمیرم ساعات نئچهدیر
آی یاریمچیق، اولدوزلار یوخ
یامان اؤلمهلی گئجهدیر
نه واریم وار، نه بارخانام
عؤمور یوکو باغلاماغا
آللاه منی یاری اؤلدور
یاری ساخلا آغلاماغا
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
Telegram
ادبیات سئونلر
بوکانال ادبیات سئونلر قوروپونون سئچیلمیش اثرلری دیر
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
اوخویور:« شوکت علی اکبر اووا»
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
✅علمی آراشدیرمالار
یازان:«طرلان قولییئو»
کوچورن:« زکیه ذولفقاری»
حاضیرلایان:«ادبیات سئونلر»
نظامی گنجوی و سری-بحری
بؤیوک آذربایجان شاعری نظامی گنجوی تکجه اثرلرینین ایدئیا- مضمون خوصوصيّتلرینه گؤره دئییل، هم ده صنعتکارلیق خوصوصيّتلرینه گؤرهده داهیدیر. بئلهکی، مثلا، نظامی گنجوی"بسمله" نی، یعنی الله(ج.ج.) کلامی اولان"بیسمللهیر-رحمانیر-رحیم" ایفاده سینی آذربایجان ادبيّاتیندا، بلکه ده بوتؤولوکده شرق ادبيّاتیندا پوئزییایا گتیرن، اونو وزنه سالان ایلک شاعردیر. بو ایسه او قدر ده آسان مسئله دئییلدیر. بو آلله(ج.ج.) کلامی، عادتاً، استثناسیزاولاراق، بوتون نثر اثرلرینین و علمی اثرلرین ایلک سطرلرینی بزسه ده، منظوم اثرلرده بو فاکتا بیر او قدر ده سیخ- سیخ تصادوف اولونمور... ( بعضی منظوم اثرلرین نثرله یازیلمیش دیباچه لری نظره آلینمیر).
نظامی گنجوی پوئمالارینی قلمه آلارکن عروض وزنینین دؤرد-بحریندن سری، هزج، خفیف، موتقاریب بحرلریندن و هزج بحرینین، ایکی نؤعوندن ایستیفاده ائتمیشدیر. بئلهکی، او، " سیرلرخزینهسی"نی سری بحرینده، " خوسرو وشیرین" و" لئیلی و مجنونو" هزج بحرینده، " یئددیگؤزلی" خفیف بحرینده، "ایسگندرنامه" نی ایسه موتقاریب بحرینده قلمه آلمیشدیر... ایلک پوئماسی اولان" سیرلرخزینهسی" نین
بسماللهیر-رحمانیر-رحیم
هست کلیدئ -درئگنجئ- حکیم
(بسماللهیر- رحمانیر- رحیم، حکیملر خزینهسینین قاپیسینین آچاریدیر )- میصراعلاری ایله باشلایان سری بحری ایسه اونون یارادیجیلیغیندا خوصوصی یئر توتور.. .
" سیرلرخزینهسی" نین وزنیندن دانیشارکن اکرم جعفر یازیر:" فارسدیللی پوئزییادا سری بحرینین أن بؤیوک و قدیم نومونهسی نظامینین" مخزن-الاسرار" پوئماسیدیر. بو سؤزو یالنیز آذربایجان ادبيّاتی اوچون دئییل، بوتون یاخین و اورتا شرق ادبيّاتی اوچون ده دئمک اولار. نظامی اؤزو یازیر:
شعبده تازه بر انگیختم،
هئیکلی ازقالب نو ریختم. (تزه فوسونکار بیر اثریازدیم، یئنی قلیبده بیر هئیکل یاراتدیم).
بو بِیتدن بیر آز آشاغیدا نظامی علاوه ائدیر.
وین دری از بحر- نوانگیخت...( بو اثر یئنی بیر دنیزدن- بحردن چیخاریلمیش بیر اینجیدیر).
باشقا سؤزله دئسک، بو پوئما یئنی بیر وزنده یازیلمیش بیر اثردیر. بورادا صؤحبت نظامینین"مخزن- الاسرار" ( سیرلر خزینسی) اثریندن گئدیر. گؤردویوموز کیمی، داهی شاعر بو میصراعلاردا یالنیز پوئزییاسینین شاعرانه اوبرازلارینی دئییل، عروضون علمی تئرمینلرینی ده- بحر تئرمینینیده، قلیب تئرمینینی ده ایشلهدیر.. .
نظامینین بورادا" یئنیبحر"، " یئنی قلیب" سؤزلریندن آنلاشیلیر کی، اوندان اوّل سری بحرینین"مخزن- الاسرار" دا تطبیق ائدیلمیش نؤعونو بؤیوک اثرلرده، پوئمالاردا باشقا شاعرلر ایشلتمهمیشدیر... نظامی" بو وزنایله یئنی بیر هئیکل تؤکدوم" دئینده، شوبهه سیز، بؤیوک پوئمانی نظره آلیر. گیزلی دئییلدیر کی، فارس شعرینده، عمومیّتله، سری بحری سئیرک ایشلنمیشدیر... بونا باخمایاراق، نظامینین"مخزن-الاسرار" اثری شرق ادبيّاتیندا سری بحرینه گئنیش ایمکان وئردی".
بؤیوک عروضشوناس اکرم جعفرین سری بحرینین فارسدیللی پوئزییادا و نظامی گنجوی یارادیجیلیغینداکی یئری حاقیندا دئدییی فیکیرلر تامامیله دوغرودور. لاکین"مخزن الاسرار" دا،"بیسماللهیر-رحمانیر-رحیم " ایفادهسینی بو بحره گتیرمکله، بو بحرده نظامی گنجوی، عینی زاماندا ائله بؤیوک بیر پوئتیک قودرت گوسترمیشدیر کی، نظامیدن دانیشارکن اونو دا موطلق قئید ائتملی، خاطیرلامالیییق. هم ده اونو دا نظره آلمالیییق کی، بو فاکتی هله اون آلتینجی عصرده بؤیوک اؤزبک سرکردهسی دؤولت خادیمی، شاعری، عالیمی ظهیرالددین محمّد بابور(1483-1530)، اؤزونون عومومتورک، اؤزبک عروضونون خوصوصيّتلریندن بحث ائدن مشهور"موختصر" اثرینده قئید ائتمیشدیر. بئلهکی، بابور اؤز اثرینده سری بحریندن دانیشارکن نظامینین"مخزن-الاسرار" پوئماسینین ایلک بِیتینی نومونه گتیریر و یازیر:
"مقطویی-مطوییی- مؤوقوف
بیسماللهیر-رحمانیر-رحیم
هست-کلید-درگنج-حکیم."
رمل بحرینده خاطیرلادیب دئدیم کی، عجملر عربلری تقلید ائدیب(عنعنهلرینی) دیریلدرکن میصراعلارینین وزنینی موختلیف گؤستریبلر. نظامینین بو بِیتی ده دئییلن نؤوعدندیر. اوّلکی میصراعنین ایکی روکنو مقطودور، عروضومطوییی- مؤوقوف: مف"عولون مف"عولون فا"عیلان. سونراکی میصراعنین ایکی روکنو مطوییی، ضربی مطوییی- مؤوقوف: موفته"عیلون موفته"عیلون فا"عیلان".
یازان:«طرلان قولییئو»
کوچورن:« زکیه ذولفقاری»
حاضیرلایان:«ادبیات سئونلر»
نظامی گنجوی و سری-بحری
بؤیوک آذربایجان شاعری نظامی گنجوی تکجه اثرلرینین ایدئیا- مضمون خوصوصيّتلرینه گؤره دئییل، هم ده صنعتکارلیق خوصوصيّتلرینه گؤرهده داهیدیر. بئلهکی، مثلا، نظامی گنجوی"بسمله" نی، یعنی الله(ج.ج.) کلامی اولان"بیسمللهیر-رحمانیر-رحیم" ایفاده سینی آذربایجان ادبيّاتیندا، بلکه ده بوتؤولوکده شرق ادبيّاتیندا پوئزییایا گتیرن، اونو وزنه سالان ایلک شاعردیر. بو ایسه او قدر ده آسان مسئله دئییلدیر. بو آلله(ج.ج.) کلامی، عادتاً، استثناسیزاولاراق، بوتون نثر اثرلرینین و علمی اثرلرین ایلک سطرلرینی بزسه ده، منظوم اثرلرده بو فاکتا بیر او قدر ده سیخ- سیخ تصادوف اولونمور... ( بعضی منظوم اثرلرین نثرله یازیلمیش دیباچه لری نظره آلینمیر).
نظامی گنجوی پوئمالارینی قلمه آلارکن عروض وزنینین دؤرد-بحریندن سری، هزج، خفیف، موتقاریب بحرلریندن و هزج بحرینین، ایکی نؤعوندن ایستیفاده ائتمیشدیر. بئلهکی، او، " سیرلرخزینهسی"نی سری بحرینده، " خوسرو وشیرین" و" لئیلی و مجنونو" هزج بحرینده، " یئددیگؤزلی" خفیف بحرینده، "ایسگندرنامه" نی ایسه موتقاریب بحرینده قلمه آلمیشدیر... ایلک پوئماسی اولان" سیرلرخزینهسی" نین
بسماللهیر-رحمانیر-رحیم
هست کلیدئ -درئگنجئ- حکیم
(بسماللهیر- رحمانیر- رحیم، حکیملر خزینهسینین قاپیسینین آچاریدیر )- میصراعلاری ایله باشلایان سری بحری ایسه اونون یارادیجیلیغیندا خوصوصی یئر توتور.. .
" سیرلرخزینهسی" نین وزنیندن دانیشارکن اکرم جعفر یازیر:" فارسدیللی پوئزییادا سری بحرینین أن بؤیوک و قدیم نومونهسی نظامینین" مخزن-الاسرار" پوئماسیدیر. بو سؤزو یالنیز آذربایجان ادبيّاتی اوچون دئییل، بوتون یاخین و اورتا شرق ادبيّاتی اوچون ده دئمک اولار. نظامی اؤزو یازیر:
شعبده تازه بر انگیختم،
هئیکلی ازقالب نو ریختم. (تزه فوسونکار بیر اثریازدیم، یئنی قلیبده بیر هئیکل یاراتدیم).
بو بِیتدن بیر آز آشاغیدا نظامی علاوه ائدیر.
وین دری از بحر- نوانگیخت...( بو اثر یئنی بیر دنیزدن- بحردن چیخاریلمیش بیر اینجیدیر).
باشقا سؤزله دئسک، بو پوئما یئنی بیر وزنده یازیلمیش بیر اثردیر. بورادا صؤحبت نظامینین"مخزن- الاسرار" ( سیرلر خزینسی) اثریندن گئدیر. گؤردویوموز کیمی، داهی شاعر بو میصراعلاردا یالنیز پوئزییاسینین شاعرانه اوبرازلارینی دئییل، عروضون علمی تئرمینلرینی ده- بحر تئرمینینیده، قلیب تئرمینینی ده ایشلهدیر.. .
نظامینین بورادا" یئنیبحر"، " یئنی قلیب" سؤزلریندن آنلاشیلیر کی، اوندان اوّل سری بحرینین"مخزن- الاسرار" دا تطبیق ائدیلمیش نؤعونو بؤیوک اثرلرده، پوئمالاردا باشقا شاعرلر ایشلتمهمیشدیر... نظامی" بو وزنایله یئنی بیر هئیکل تؤکدوم" دئینده، شوبهه سیز، بؤیوک پوئمانی نظره آلیر. گیزلی دئییلدیر کی، فارس شعرینده، عمومیّتله، سری بحری سئیرک ایشلنمیشدیر... بونا باخمایاراق، نظامینین"مخزن-الاسرار" اثری شرق ادبيّاتیندا سری بحرینه گئنیش ایمکان وئردی".
بؤیوک عروضشوناس اکرم جعفرین سری بحرینین فارسدیللی پوئزییادا و نظامی گنجوی یارادیجیلیغینداکی یئری حاقیندا دئدییی فیکیرلر تامامیله دوغرودور. لاکین"مخزن الاسرار" دا،"بیسماللهیر-رحمانیر-رحیم " ایفادهسینی بو بحره گتیرمکله، بو بحرده نظامی گنجوی، عینی زاماندا ائله بؤیوک بیر پوئتیک قودرت گوسترمیشدیر کی، نظامیدن دانیشارکن اونو دا موطلق قئید ائتملی، خاطیرلامالیییق. هم ده اونو دا نظره آلمالیییق کی، بو فاکتی هله اون آلتینجی عصرده بؤیوک اؤزبک سرکردهسی دؤولت خادیمی، شاعری، عالیمی ظهیرالددین محمّد بابور(1483-1530)، اؤزونون عومومتورک، اؤزبک عروضونون خوصوصيّتلریندن بحث ائدن مشهور"موختصر" اثرینده قئید ائتمیشدیر. بئلهکی، بابور اؤز اثرینده سری بحریندن دانیشارکن نظامینین"مخزن-الاسرار" پوئماسینین ایلک بِیتینی نومونه گتیریر و یازیر:
"مقطویی-مطوییی- مؤوقوف
بیسماللهیر-رحمانیر-رحیم
هست-کلید-درگنج-حکیم."
رمل بحرینده خاطیرلادیب دئدیم کی، عجملر عربلری تقلید ائدیب(عنعنهلرینی) دیریلدرکن میصراعلارینین وزنینی موختلیف گؤستریبلر. نظامینین بو بِیتی ده دئییلن نؤوعدندیر. اوّلکی میصراعنین ایکی روکنو مقطودور، عروضومطوییی- مؤوقوف: مف"عولون مف"عولون فا"عیلان. سونراکی میصراعنین ایکی روکنو مطوییی، ضربی مطوییی- مؤوقوف: موفته"عیلون موفته"عیلون فا"عیلان".
بابورون بو سطرلرینی شرح ائتدیکده ائله مطلبلر اورتایا چیخیرکی، نظامینین تکجه داهی شاعردئییل، هم ده بؤیوک ادبيّاتشوناس، عروضون نظری اساسلارینی موکممل بیلن بیر شخص اولدوغونو و بلکه ده" سیرلرخزینهسی" پوئماسینی بیلرکدن سری بحرینده قلمه آلدیغینی گؤرورسن. لاکین بابورون فیکیرلرینی شرح ائتمزدن اوّل اوخوجودا پوئمانین وزنی حاقیندا آیدین تصوّور یاراتماق و بابورون فیکیرلرینی داها راحت آنلاماق اوچون بیر نئچه مسئلهیه آیدینلیق گتیرمک لازیمدیر...
بئلهلیکله، بورا قدر دئدیکلریمیزدن آیدین اولورکی، نظامی گنجوینین بو پوئماسی سری بحرینده قلمه آلینمیشدیر. سری بحرینین ایسه فارس پوئزییاسیندا ایشلهنن اساس قلیبی بوتون اورتا عصر عالیملری و اکرم جعفرین ده دوغرو اولاراق یازدیقلارینا گؤره موفته"عیلون موفته"عیلون فا"عیلون- دور. و نظامی گنجوینین" سیرلرخزینهسی" اثرینین بیرینجی میصراعدان باشقا، یعنی" بیسماللهیر رحمانیر رحیم " دن باشقا، بوتون میصراعلاری بو وزنده یازیلسا دا، بومیصراع، یعنی بیرینجی میصراع ، هله اون آلتینجی عصرده بابورون دا دئدییی کیمی، باشقا قلیبده- مف "عولون مف" عولون فا "عیلون وزنینده دیر. بونه دیر؟ یعنی نظامی گنجوی وزنلری قاریشدیریب؟ آخی بیز اؤتن مقالهلریمیزین بیرینده نظامینین اؤز اثرلرینده بئله بیر حالا یول وئرمهدییینی و بو فاکتی هله نظامی دؤورونون تنقیدچیلرینین قئید ائتدیکلرینی دئمیشدیک. دیگرطرفدن، دئیک کی، بابورا اینانماییب، بو میصراعنی دا پوئمانین دیگر میصراعلاری کیمی موفته "عیلون موفته"عیلون فا "علون اؤلچوسونه سالیب، اونو بو وزنه گؤره" بئسمه -ایلاهه-رحیمانیر-رحیم " کیمی ده اوخوماق اولار و بعضن بئله اوخوماق ایستهینلر ده وار. آمّا بو، دوغرودورمو؟ الله(ج.ج.) کلامینی ديَیشیب بو شکیلده اوخویا بیلریکمی، ایختیاریمیز وارمی؟ طبیعی کی یوخ،... بس بو مسئلهنین سیرّی نده دیر؟
بئله کی، بو مسئلهنی آراشدیرارکن ایستر- ایستمز بابورون دئدیکلرینه گلیب چیخیرسان... و گؤرورسن کی، بیرینجی میصراع، حقیقتاً ده، مف "عولون مف"عولون فا" علون اؤلچوسونده دیر وبو، هئچ وجهله وزنین سینیقلیغینا، اؤلچوسونون قوصورلو اولماسینا گتیریب چیخارمیر. بس گؤره سن نییه؟ آخی عروضدا ایلک باخیشدا گویا میصراعلاردا، موعاصیر تئرمینولوگییا ایله دئسک، اوزون و قیسا هئجالارین عینی سیرا ایله دوزولوشلری واجیبدیر. بورادا ایسه بیرینجی میصراع- مف "عولون مف" عولون فا" عیلون-له، ایکینجی میصراع- موفته"عیلون موفته"عیلون فا "عیلون باشقا- باشقا قلیبلردیر... بس گؤره سن، وزن نییه پوزولمور؟ بونا گؤره، بونون سببینی باشا دوشمک اوچون، ایلک نؤوبهده عروض وزنینین عومومی ماهیّتینی و بیر ده بابور دئمیشکن، عرب عروضونون بعضی خوصوصيّتلرینی بیلمک لازیمدیر کی، بابوردا ایلک سطرلرده محض بونا ایشاره ائدیر.
عروضون بیر وزن کیمی ماهیّتیندن دانیشارکن اونو دئمک لازیمدیر کی، عروض، ایلک نؤوبهده، اؤلچولو وزندیر. یعنی عروضدا بیرینجی میصراع هانسی زامان موددتینه تلفّوظ اولونورسا، او بیری میصراعلار دا موطلق همین زامان موددتینه سؤیلنیلمهلیدیر. عکس تقدیرده، وزن پوزولموش اولار. و حتی میصراعلاری تشکیل ائدن هئجالار دا بو پرینسیپی قورومالیدیر. بئله کی، سؤزلر ده یئرلرینی ديَیشه بیلمز. بو دا بعضن وزنین پوزولماسینا گتیریب چیخارار. آمّا بو وزنده، عروضدا، داها دوغروسو، داها چوخ عرب عروضوندا ائله بیر استثنا حالی واردیر کی، بو استثنا، عرب عروضونو دیگر کوانتیتاتیو وزنلره یاخینلاشدیرماقلا، عینی زاماندا اونون ترکیبینده اولان ایکی قیسا هئجانین بیرلشیب بیر هئجا کیمی چیخیش ائتمهسینه ده ایجازه وئریر. بیلدیییمیز کیمی ایسه اؤلچولو وزنلرده زامان اعتباریله، یعنی تلفّوظلرینه صرف اولونان زامانا گؤره ایکی قیسا هئجا، بیر اوزون هئجایا برابردیر . بو معنادا، بو قلیبلرده ده وضيّت بو شکیلده دیر. یعنی عروض تئرمینلری، بابورون دیلی ایله دئسک، مقطو اولان مف"عولون-له، مطوییی اولان موفته"عیلون تفیلهلری آراسیندا فرق مف"عولونون اوچ اوزون هئجادان، موفته"عیلون ایسه بیراوزون، ایکی قیسا و یئنه ده بیر اوزون هئجادان عبارت اولماسیدیر. موفته"عیلون- ون اورتاسیندا گلن ایکی قیسا هئجالارین زامان اعتباریله بیر اوزون هئجایا برابر اولدوغونو نظره آلساق، دئملی اصلینده، بو ایکی تفیله زامان اعتباریله بیر- بیرینه برابردیر. بومعنادا، اصلینده، نظامینین بیرینجی وزنیایله ایکینجی وزنی آراسیندا، یعنی مف"عولون مف"عولون فا"عیلون له، موفته" عیلون موفته"عیلون فا" عیلون آراسیندا زامان باخیمیندان هئچ بیر فرق یوخدور.
بئلهلیکله، بورا قدر دئدیکلریمیزدن آیدین اولورکی، نظامی گنجوینین بو پوئماسی سری بحرینده قلمه آلینمیشدیر. سری بحرینین ایسه فارس پوئزییاسیندا ایشلهنن اساس قلیبی بوتون اورتا عصر عالیملری و اکرم جعفرین ده دوغرو اولاراق یازدیقلارینا گؤره موفته"عیلون موفته"عیلون فا"عیلون- دور. و نظامی گنجوینین" سیرلرخزینهسی" اثرینین بیرینجی میصراعدان باشقا، یعنی" بیسماللهیر رحمانیر رحیم " دن باشقا، بوتون میصراعلاری بو وزنده یازیلسا دا، بومیصراع، یعنی بیرینجی میصراع ، هله اون آلتینجی عصرده بابورون دا دئدییی کیمی، باشقا قلیبده- مف "عولون مف" عولون فا "عیلون وزنینده دیر. بونه دیر؟ یعنی نظامی گنجوی وزنلری قاریشدیریب؟ آخی بیز اؤتن مقالهلریمیزین بیرینده نظامینین اؤز اثرلرینده بئله بیر حالا یول وئرمهدییینی و بو فاکتی هله نظامی دؤورونون تنقیدچیلرینین قئید ائتدیکلرینی دئمیشدیک. دیگرطرفدن، دئیک کی، بابورا اینانماییب، بو میصراعنی دا پوئمانین دیگر میصراعلاری کیمی موفته "عیلون موفته"عیلون فا "علون اؤلچوسونه سالیب، اونو بو وزنه گؤره" بئسمه -ایلاهه-رحیمانیر-رحیم " کیمی ده اوخوماق اولار و بعضن بئله اوخوماق ایستهینلر ده وار. آمّا بو، دوغرودورمو؟ الله(ج.ج.) کلامینی ديَیشیب بو شکیلده اوخویا بیلریکمی، ایختیاریمیز وارمی؟ طبیعی کی یوخ،... بس بو مسئلهنین سیرّی نده دیر؟
بئله کی، بو مسئلهنی آراشدیرارکن ایستر- ایستمز بابورون دئدیکلرینه گلیب چیخیرسان... و گؤرورسن کی، بیرینجی میصراع، حقیقتاً ده، مف "عولون مف"عولون فا" علون اؤلچوسونده دیر وبو، هئچ وجهله وزنین سینیقلیغینا، اؤلچوسونون قوصورلو اولماسینا گتیریب چیخارمیر. بس گؤره سن نییه؟ آخی عروضدا ایلک باخیشدا گویا میصراعلاردا، موعاصیر تئرمینولوگییا ایله دئسک، اوزون و قیسا هئجالارین عینی سیرا ایله دوزولوشلری واجیبدیر. بورادا ایسه بیرینجی میصراع- مف "عولون مف" عولون فا" عیلون-له، ایکینجی میصراع- موفته"عیلون موفته"عیلون فا "عیلون باشقا- باشقا قلیبلردیر... بس گؤره سن، وزن نییه پوزولمور؟ بونا گؤره، بونون سببینی باشا دوشمک اوچون، ایلک نؤوبهده عروض وزنینین عومومی ماهیّتینی و بیر ده بابور دئمیشکن، عرب عروضونون بعضی خوصوصيّتلرینی بیلمک لازیمدیر کی، بابوردا ایلک سطرلرده محض بونا ایشاره ائدیر.
عروضون بیر وزن کیمی ماهیّتیندن دانیشارکن اونو دئمک لازیمدیر کی، عروض، ایلک نؤوبهده، اؤلچولو وزندیر. یعنی عروضدا بیرینجی میصراع هانسی زامان موددتینه تلفّوظ اولونورسا، او بیری میصراعلار دا موطلق همین زامان موددتینه سؤیلنیلمهلیدیر. عکس تقدیرده، وزن پوزولموش اولار. و حتی میصراعلاری تشکیل ائدن هئجالار دا بو پرینسیپی قورومالیدیر. بئله کی، سؤزلر ده یئرلرینی ديَیشه بیلمز. بو دا بعضن وزنین پوزولماسینا گتیریب چیخارار. آمّا بو وزنده، عروضدا، داها دوغروسو، داها چوخ عرب عروضوندا ائله بیر استثنا حالی واردیر کی، بو استثنا، عرب عروضونو دیگر کوانتیتاتیو وزنلره یاخینلاشدیرماقلا، عینی زاماندا اونون ترکیبینده اولان ایکی قیسا هئجانین بیرلشیب بیر هئجا کیمی چیخیش ائتمهسینه ده ایجازه وئریر. بیلدیییمیز کیمی ایسه اؤلچولو وزنلرده زامان اعتباریله، یعنی تلفّوظلرینه صرف اولونان زامانا گؤره ایکی قیسا هئجا، بیر اوزون هئجایا برابردیر . بو معنادا، بو قلیبلرده ده وضيّت بو شکیلده دیر. یعنی عروض تئرمینلری، بابورون دیلی ایله دئسک، مقطو اولان مف"عولون-له، مطوییی اولان موفته"عیلون تفیلهلری آراسیندا فرق مف"عولونون اوچ اوزون هئجادان، موفته"عیلون ایسه بیراوزون، ایکی قیسا و یئنه ده بیر اوزون هئجادان عبارت اولماسیدیر. موفته"عیلون- ون اورتاسیندا گلن ایکی قیسا هئجالارین زامان اعتباریله بیر اوزون هئجایا برابر اولدوغونو نظره آلساق، دئملی اصلینده، بو ایکی تفیله زامان اعتباریله بیر- بیرینه برابردیر. بومعنادا، اصلینده، نظامینین بیرینجی وزنیایله ایکینجی وزنی آراسیندا، یعنی مف"عولون مف"عولون فا"عیلون له، موفته" عیلون موفته"عیلون فا" عیلون آراسیندا زامان باخیمیندان هئچ بیر فرق یوخدور.
نظامی بورادا، سادجه اولاراق بابورون دئدییی کیمی، عرب عروضونون خوصوصيّتلرینی فارس پوئزییاسینا گتیرمیش، بابوردئمیشکن، عربلری تقلید ائده رک، اونلارین عنعنهلرینی دیریلتمیشدیر. عرب شعرینده میصراعلار آراسینداایسه بو یاخین وزن موختلیفلییی چوخ عادی حالدیر. و بورادا اینصافاً اونو دا قئید ائدک کی، مف" اولون مف" عولون فا" عیلون قلیبینین سری بحرینین نؤوعلریندن بیری کیمی تاریخاً فارس پوئزییاسیندا ایشلندییینی اکرم جعفرده قئید ائتمیشدیر. ماراقلیدیرکی، نظامی ده محض بونو بیلمیش و وزنین وئردییی بو ایمکاندان، فارسدیللی و تورکدیللی پوئزییالاردا دا ایشلهنن، آمّا بو خالقلارین عروضلارینا بیر او قدر ده خاص اولمایان، لاکین نظامی دؤورونده فارس پوئزییاسیندا گئنیش یاییلمیش بو فنددن مهارتله ایستیفاده ائتمیشدیر.
بئلهلیکله بورا قدر یوخاریدا دئییلنلره یئکون وورساق، اونو دئمک اولار کی، بورادا بیرینجی میصراع ایله ایکینجی میصراع ایلک باخیشدا باشقا -باشقا وزنلرده اولسالاردا اصلینده، "بسم اللهیر-رحمانیر- رحیم" میصراعسی ایله" هست کلیدئ-درئ-گنجئ -حکیم" و پوئمانین دیگر میصراعلاری ماهیّت، یعنی تلفّوظلرینه صرف اولونان زامان موددتینه گؤره عینیدیرلر و بونلار آراسیندا وزن باخیمیندان هئچ بیر قوصور یوخدور. بؤلگولره گلدیکده، یعنی بو نومونهده کونکرئت اولاراق"بسم- اللهیر- رحمانیر -رحیم" میصراعسینی مف" اولون مف" عولون فا" ایلون قلیبینه گؤره تقطی ائدیب اوخوماق دا وزنه قوصورگتیرمیر. چونکی وزنلر آراسیندا فرق او قدر جوزئیدیر کی، بو فرق حیسّ بئله اولونمور. و بیر ده عروض وزنلی شعر تاریخینده بئله فاکتلار اولدوقجا چوخدور... مثلا، حتی فوضولینین" لئیلی و مجنون" و باشدان- باشا مف" عولو"مفا عیلون فه" عولون اؤلچوسونده اولسا دا ، بعضی میصراعلاری مف" عولون فا" عیلون فه"عولون- دهدیر. بو بوتؤولوکده عروضون اؤلچولو وزن اولماق خوصوصيّتیندن ایرلی گلیر و آیریجا صؤحبتین مؤوضوسودور. بو معنادا، عروضو بیلمهین آداما ایلک باخیشدا بیر قدر فرقلی گؤرونه بیلن بو مسئلهنی صنعتکار کیمی حلّ ائدن نظامی، بؤیوک بیر جسارتله ایلک اثرینین ایلک میصراعسینی آلله(ج.ج.) کلامی ایله بزهمیشدیر. و عینی زاماندا اونو دا قئید ائتمک لازیمدیر کی، اثرینی الله(ج.ج) کلامی ایله باشلاماق ایستهین نظامی بلکه ده الله(ج.ج.) کلامینین سری بحرینه دوشدویونو گؤردویو اوچون پوئماسینی باشدان- باشا سری بحرینده قلمه آلمیشدیر.
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
بئلهلیکله بورا قدر یوخاریدا دئییلنلره یئکون وورساق، اونو دئمک اولار کی، بورادا بیرینجی میصراع ایله ایکینجی میصراع ایلک باخیشدا باشقا -باشقا وزنلرده اولسالاردا اصلینده، "بسم اللهیر-رحمانیر- رحیم" میصراعسی ایله" هست کلیدئ-درئ-گنجئ -حکیم" و پوئمانین دیگر میصراعلاری ماهیّت، یعنی تلفّوظلرینه صرف اولونان زامان موددتینه گؤره عینیدیرلر و بونلار آراسیندا وزن باخیمیندان هئچ بیر قوصور یوخدور. بؤلگولره گلدیکده، یعنی بو نومونهده کونکرئت اولاراق"بسم- اللهیر- رحمانیر -رحیم" میصراعسینی مف" اولون مف" عولون فا" ایلون قلیبینه گؤره تقطی ائدیب اوخوماق دا وزنه قوصورگتیرمیر. چونکی وزنلر آراسیندا فرق او قدر جوزئیدیر کی، بو فرق حیسّ بئله اولونمور. و بیر ده عروض وزنلی شعر تاریخینده بئله فاکتلار اولدوقجا چوخدور... مثلا، حتی فوضولینین" لئیلی و مجنون" و باشدان- باشا مف" عولو"مفا عیلون فه" عولون اؤلچوسونده اولسا دا ، بعضی میصراعلاری مف" عولون فا" عیلون فه"عولون- دهدیر. بو بوتؤولوکده عروضون اؤلچولو وزن اولماق خوصوصيّتیندن ایرلی گلیر و آیریجا صؤحبتین مؤوضوسودور. بو معنادا، عروضو بیلمهین آداما ایلک باخیشدا بیر قدر فرقلی گؤرونه بیلن بو مسئلهنی صنعتکار کیمی حلّ ائدن نظامی، بؤیوک بیر جسارتله ایلک اثرینین ایلک میصراعسینی آلله(ج.ج.) کلامی ایله بزهمیشدیر. و عینی زاماندا اونو دا قئید ائتمک لازیمدیر کی، اثرینی الله(ج.ج) کلامی ایله باشلاماق ایستهین نظامی بلکه ده الله(ج.ج.) کلامینین سری بحرینه دوشدویونو گؤردویو اوچون پوئماسینی باشدان- باشا سری بحرینده قلمه آلمیشدیر.
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
Telegram
ادبیات سئونلر
بوکانال ادبیات سئونلر قوروپونون سئچیلمیش اثرلری دیر
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
Forwarded from ادبیات سئونلر
اوزهل وئرلیش؛
قونو: کینایهلرین یارانیشی (4)
انسانین گؤودهسینه عایید اولان کینایهلر
بوگئجه: 1400/2/27
ساعات: 22«ادبیات سئونلر کانالیندا»
اوزمان:«میرحسین دلدار بناب»
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
قونو: کینایهلرین یارانیشی (4)
انسانین گؤودهسینه عایید اولان کینایهلر
بوگئجه: 1400/2/27
ساعات: 22«ادبیات سئونلر کانالیندا»
اوزمان:«میرحسین دلدار بناب»
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
Audio
کینایهلرین یارانیشی (۴)
انسان گؤودهسینه عایید اولان کینایهلردن: دیل ایله باغلی کینایهلر
اوزمان: «میرحسین دلداربناب»
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
انسان گؤودهسینه عایید اولان کینایهلردن: دیل ایله باغلی کینایهلر
اوزمان: «میرحسین دلداربناب»
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
Audio
کینایهلرین یارانیشی (۴)
انسان گؤودهسینه عایید اولان کینایهلردن: بورون ایله باغلی کینایهلر
اوزمان: «میرحسین دلداربناب»
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
انسان گؤودهسینه عایید اولان کینایهلردن: بورون ایله باغلی کینایهلر
اوزمان: «میرحسین دلداربناب»
https://t.me/Adabiyyatsevanlar