ادبیات سئونلر
3.12K subscribers
6.98K photos
2.46K videos
1.03K files
18.2K links
بوکانال ادبیات سئونلر قوروپونون سئچیلمیش اثرلری دیر
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
Download Telegram
4_5830081108301056142.mp4
13 MB
اوشاق ادبیاتی
کارتون

اوشاق ادبیاتی هر هفته پنجشنبه گونو ادبیات سئونلر کانالیندا .
اوشاق ادبیاتینا دایر یازیلارینیزی بیزه گوندرین .

https://t.me/Adabiyyatsevanlar
اوشاق ادبیاتی

سیروزا ایله قوش
یازار:« تولستوی»
چیویریب حاضیرلایان:«ویدا حشمتی»

سیروزا نین دوغوم گونو ایدی. هر کس اونا بیر توحفه گتیرمیشدی. آت اویونجاقلار و کیتابلار. آما سیروزانین دایی‌سی چوخ عجیب بیر توحفه گتیرمیشدی. او قوشلاری توتماق اوچون بیر توزاق گتیرمیشدی. تخته دن بیر قاب ایدی. اوستونده بیر تور وار ایدی. دنه‌لری او تخته‌نین اوستونه سپیردین، قوش گلیب دنه‌لری یئسین، توزاغا دوشوردو.
دایی‌سی دئدی:
-سیروزا توزاغی آپاریب حیطه قویارسان. بیر قوش گلر دنه‌لری یئسین. تخته تیتیره‌یر قوش توزاغا دوشر. سیروزا چوخ سئویندی. آناسینا گؤرستدی.
آناسی دئدی:
-بو توزاق یاخشی بیر اویونچاق دئییل. سن نه اوچون قوشلاری توزاغا سالیب، توتماقلارینی ایسته‌ییرسن؟ نه‌دن یازیق قوشلارا عذاب وئریرسن؟
سیروزا دئدی:
بو یازینین آردینی ادبیات سئونلر کانالیندا اوخویون.

https://t.me/Adabiyyatsevanlar
اوشاق ادبیاتی

سیروزا ایله قوش
یازار:« تولستوی»
چیویریب حاضیرلایان:«ویدا حشمتی»

سیروزا نین دوغوم گونو ایدی. هر کس اونا بیر توحفه گتیرمیشدی. آت اویونجاقلار و کیتابلار. آما سیروزانین دایی‌سی چوخ عجیب بیر توحفه گتیرمیشدی. او قوشلاری توتماق اوچون بیر توزاق گتیرمیشدی. تخته دن بیر قاب ایدی. اوستونده بیر تور وار ایدی. دنه‌لری او تخته‌نین اوستونه سپیردین، قوش گلیب دنه‌لری یئسین، توزاغا دوشوردو.
دایی‌سی دئدی:
-سیروزا توزاغی آپاریب حیطه قویارسان. بیر قوش گلر دنه‌لری یئسین. تخته تیتیره‌یر قوش توزاغا دوشر. سیروزا چوخ سئویندی. آناسینا گؤرستدی.
آناسی دئدی:
-بو توزاق یاخشی بیر اویونچاق دئییل. سن نه اوچون قوشلاری توزاغا سالیب، توتماقلارینی ایسته‌ییرسن؟ نه‌دن یازیق قوشلارا عذاب وئریرسن؟
سیروزا دئدی:
- من اونلاری قفسده ساخلارام. اونلار اوخویارلار. من ده اونلارا یئمک وئره‌رم.

سیروزا توزاغی باغچایا قویدو. اوستونه دن سپدی. هر شئی بیر قوشو توزاغا سالماق اوچون حاضیر ایدی‌.
سیروزا اوزاقدا دوروب، بکله‌دی.
قوشلار توزاقدان قورخوردولار.
سیروزا چوخ دایاندی اما قوشلار توزاغا قونمادیلار.
سیروزا یورولدو. یئمک واختی گلدی. سیروزا ائوه گئتدی. یئمکدن سونرا باخدی کی بیر قوش توزاغا دوشوبدو.
سئوینیب، آناسینا دئدی:
- باخ انا! بیر قوش توتموشام او گئرچک بیر بولبول‌دور. باخ اوره‌یی نئجه چیرپینیر؟!...
آناسی دئدی:
- یاخشیدیر بوراخاسان گئتسین.
- یوخ آنا. من اونا یئمک وئریب، بسله‌یه‌جه‌یم.
سیروزا قوشو قفسه قویدو. ایکی گون اونا دن سپیب، سو قویدو. قوشون یئرینی تمیزله‌ییب، سویونو دییشیردی.
اما اوچونجو گون یادیندان چیخدی. سویونو- دنی‌نی دییشمه‌یی اونوتدو.
آناسی دئدی:
- باخ سیروزا!... قوشونا یئتیشمه‌یی اونودوبسان. یاخشیدیر اونو بوراخاسان.
-یوخ آنا. ایندی یئرینی تمیزله‌ییب، دن ایله سو وئره‌رم.
سیروزا الینی آپاردی قفسی تمیزله‌سین. قوشو قورخوب او طرف- بو طرفه اوچدو. سو گتیرمک اوچون گئتدی. آناسی گؤردو کی قفسین قاپیسینی باغلاماییب. چاغیردی:
- سیروزا قفسین قاپیسینی باغلاماییبسان. یوخسا قوش اوچوب، قاچار.
ائله او آن قوش قاپیدان چیخدی. پنجره‌یه ساری اوچدو. اما جاما دییب، پنجره‌نین قیراغینا دوشدو.
سیروزا اونو آپاریب قفسه قویدو. آما قوش سینه‌سی اوسته یاتیب، قانادلاری ییره سرمیشدی و نفس-نفس ووروردو.
سیروزا آغلاماغا باشلادی.
-آنا ایندی نه ائله‌ییم؟
آناسی دئدی:
- ایندی سن هئچ ایش گؤرمه.
سیروزا بوتون گون قفسین قاباغیندا اوتوروب، قوشا باخدی.
قوش هله ده محکم نفس-نفس وورودو.
سیروزا یاتماغا گئده‌نده قوش هله دیری ایدی.
سحر یوخودان دوراندا گؤردو می قوش آرخاسی اوسته دوشوب و اؤلوبدو.

https://t.me/Adabiyyatsevanlar
اوشاق ادبیاتی
کیتاب تانیتیمی

آنادیلیمیزده اوشاقلاریمیز اوچون یئنی بیر ناغیل.
کتابین آدی: کیرلی بولود
یازان و رسام: نویده زینالی( تانسو)
ناشر : آیدین ساو، ۱۴۰۰
بیچیم: رحلی، ۱۰ ص. رنگی
آدرسیمیز: تبریز، شهید جدیری خیابانی، پاستور کسیشمه سیندن یوخاری. آیدین ساو نشر. ۰۹۱۴۳۰۵۹۷۱۵

https://t.me/Adabiyyatsevanlar
سایین کانالداشلار

«غفور امامی‌زاده» خیاوی‌نین «قیرمیزیم» آدلی حیکایه توپلوسو اوردیبهشت‌ین ییرمی‌دوققوزوندا (۱۴۰۰/۲/۲۹) ادبیات سئونلرکانالیندا نقد اولوناجاق. بو کیتابا علاقه‌لری اولانلار و تنقیدیمیزه قاتیلماق ایسته‌یین دوستلار لوطفن نظرلرینی یازیب، یا اگر بعضی‌لری سس‌لی دانیشماق ایسته‌سه‌لر حاضیرلیق گؤروب نظرلرینی بیزه گوندرسینلر.
الیمیزه چاتان تنقیدلر وعده وئردیییمیز گون نشر اولاجاق.

https://t.me/Adabiyyatsevanlar
VID-20210513-WA0087.mp4
33.5 MB
‏قیامت دیر بو ویولون...

https://t.me/Adabiyyatsevanlar
#"ادبی تنقید"
«شاهین فاضل» سفرنامه‌لری‌نین‌ ادبی - تاریخی اهمیتی
یازان «امام‌وئردی حمید اوو»
حاضیرلایان: ادبیات سئونلر
کوچورن:«ویدا حشمتی»
بو یازینی ادبیات سئونلر کانالیندا اوخویون
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
#"ادبی تنقید"
«شاهین فاضل» سفرنامه‌لری‌نین‌ ادبی - تاریخی اهمیتی
یازان «امام‌وئردی حمید اوو»
حاضیرلایان: ادبیات سئونلر
کوچورن:«ویدا حشمتی»

آذربایجان‌نین دا داخیل اولدوغو کلاسیک شرق ادبی-مدنی ارثی بشر سیویلیزاسیاسیندا بؤیوک حادثه کیمی دیرلندیریلیر. بو ارثین اهمیتلی بیر حصه‌سینی استعدادین بهره‌سی کیمی تقدیم ائدلن پوئتیک یارادیجیلیق و اونونلا باغلی اولان دیگر صنعت نوع‌لاری‌نین محصولو تشکیل ائدیر. دینی اعتقاد اولاراق اسلام بیر چوخ شرق خالق‌لارینی بیرلشدیرمک‌له اونلارین یارادیجیلیق محصوللاریندا مشترک جهت‌لر، اورتاق باشلانغیجلار یاراتدی. ادبی یارادیجیلیغین فورما و مضمون‌لاری‌نین ایفاده‌سینده الده ائدیلمیش اوغورلار ائله بیر سوییه‌یه چاتمیشدیر کی، اونلارین تقلیدی هم شرق، هم غرب متفکرلری اوچون بیر پئشه‌یه چئوریلدی.
من بورادا دیوان ادبیاتینی همین یارادیجیلیقدا بارز بیر نمونه حساب ائدیرم. آخی دیوان باغلاماق، دیوان یاراتماق یالنیز مقتدر شاعره لایق بیر ایش حساب ائدیلمیش، اونون مؤلفی صنعتی‌نین نفوذو ایله بو آددیمی آتماغا اؤزونو حاقلی بیلمیشدیر. دیوان آدلانان مجموعه‌ده اورتا عصر شاعرلری ان چوخ یاییلمیش پوئتیک ژانرلاردا و قافیه‌لری الفبانین بوتون حرفلری اوزه‌ینده قورماقدا مهارت نمایش ائتدیرمه‌لی ایدیلر. شاعرلر اؤز دیوانلاری ایله تانینیر، قیمت‌لندیریلیر و شعر صنعتینی زنگین‌لشدیریردیلر. شرق شاعرلری‌نین پوئتیک قدرتی غربین سؤز خریدارلاری طرفیندن زامان-زامان نمونه‌یه چئوریلمیش، اونلارین صنعتی مقابلینده باجاریقلارینی گؤسترمه‌یه چالیشمیشلار.
«"ایلاهی کومئدییا"» مؤلفی دانته ابوالعلا معرّی‌نین موضوع و موتیولرینده سیناغدان چیخدیغی کیمی، آلمان هوته، سعدی، نظامی، حافظ و باشقا داعی‌لری تقلید ائتمک‌له غرب دیوانینی باغلاماغا قاریشمیش‌دیر. بشرین یارادیجیلیق یولو بئله‌دیر.


من یانلیز دیوانلا باغلی فیکیرلرینی محدودلاشماق ایسته‌میرم. اورتا عصرلر مدنیّتینده تذکره، سفرنامه یازماغی دا هونر ساییرام. آخی او دیوانلار، تذکره‌لر، سفرنامه‌لر اولماسایدی، نئچه-نئچه قدرتلی سؤز صنعتکاری‌نین، متفکّرلری‌نین، شهید عالمین حیاتی و اثرلری حقّینده معلومات‌لاری آلماقدا چاره‌سیز قالاردیق، بیر چوخ حقیقت‌لردن خبرسیز اولاردیق.

بو یاخیمدان سفرنامه یازماق، اوزو ده دیرلی معلومات وئرن ماراقلی سفرنامه یازماق همیشه اکتوال اولموشدور. علاقه‌لرین چوخ«« اینتئنسیو»» اولدوغو، توریزمین انکشافی اوچون هر جور شرایطین یارادلدیغی معاصر دنیادا بو ژانردا یایلانلارین مئیدانا گلمه‌سی بوتون یؤنلردن آرزو اولاندیر.
اگر Xl)۱۱) عصرده ناصر خسرو سفرنامه‌سینی یازماسایدی، آذربایجان شاعری قطران تبریزی‌نین جانلی دانیشیق دیلی‌نین فارس دیلی اولماغی فاکتینی هارادان بکلردیک؟ یاخود سمانی‌نین «کتاب الانساب» (نیسبه‌لر کتابی) و یاقوت الحموی‌نین «مجعم الادبا» (ادیبلر انسیکلوپئدیاسی) تذکره‌لری اولماسایدی، تانینمیش آذربایجان شرحچی‌سی و فیلوقو خطیب تبریزی‌نین دوغما آذربایجان دیلی حقّینده معتبر معلوماتی هارادان آلاردیق. یاخود XlV )۱۶ )عصر عرب سیّاحی ابن بطوطه‌نین سفرنامه‌سی اولماسایدی، کیچیک آسیادا و اذربایجان شهرلرینده اَخی‌لر بیرلیکلری‌نین فعالیّت‌لری‌نین یاییلماسینی اورتالیغا نئجه چیخارداریق؟ و سایره و سایر.

تاریخ علم‌لری دوکتورو، پرفسور شاهین فاضل اوغلو فرضعلی یئو بو ژانرلاری ۲۰ (XX) عصرین سونوندا آذربایجانین ادبی-تاریخی حیاتیندا احیا ائتمیشدیر. ۵ دیوان، «تذکره‌یی-شاهین»، ۲۳ سفرنامه مؤلفی اولان شاهین فاضل‌ین اثرلری ادبی-تاریخی باخیشیندان اهمیّتلی‌دیر. دوزدو، معاصر دؤروموزده شاهین کیمی دیوان ادبیاتیندا اشتراک ائتمک ایسته‌ین شاعرلریمیز وار، لاکین شاهین‌ین دیوان ادبیاتینداکی هونری- معاصر آذربایجان دیلینده کلاسیک غزلین شیرین‌لییینی ساخلاماق تجربه‌سی و بو تجربه‌یه چاغیریش، منجه، اونون آدی ایله باغلی‌دیر.
سفرنامه یارادیجیلیغینا گلدیکده ایسه بو ژانرین دیرچه‌لیشمه‌سی ساحه‌سینده شاهین‌ین خدمتلری شک‌سیزدیر.
البته، مختلف بین‌الخلق کنفرانس‌لاریندا و علمی تدبیرلرده اشتراک ائتمیش عالیم‌لرین آرابیر مطبوعات صحیفه‌لرینده بو یؤنلو یازیرلاری ماراق دوغورسا دا، همین مؤلف‌لر بو ایشی داواملی شکیلده آپارارمیش‌لار. هله کئچن عصرین ۶۰-جی ایللرینده دونیانین بیر سیرا اؤلکه‌لرینده مختلف علمی تدبیرلره دعوت اولونموش تانینمیش شرق‌شناس پرفسور رستم علی یئوین «کمونیست» قزئتینده‌کی خاطره‌لری او واختکی آذربایجان جمعیّتی طرفیندن بؤیوک ماراقلا ایزله‌نیلیردی.
۱

ایکی ایل اؤنجه "BDU "(بیلگی سایار دستکلی اؤره‌تیم‌ین)نون پرفسورو واقیف سلطان‌اووون «ادبیات قزئتی»نده یازدیغی مقاله‌لرده مونقولوستان سفری زمانی قدیم تورک آبیده‌لری‌نین ایزی ایله گئده‌رک تصویر ائتدییی اوبیئکت‌لر علمی-کولتورولوژی باخیمدان چوخ دیرلی و ماراقلی‌دیر.
من حساب ائدیرم کی، شاهین فاضل‌ین سفرنامه ژانرینا مراجعتی ایکی سببدن ایره‌لی گلمیشدیر. بیرینجی‌سی، او بیر شاعر کیمی نظاما دوزدویو سطرلرین موضوع‌لاری‌نین و موتیولری‌نین چوخ حصه‌سینی سفرلرده آشکار ائتمیش‌دیر. ایکینجی‌سی، شاهین فرضعلی‌یئو تاریخچی عالم، تاریخ علم‌لری دوکتورو و پروفسور اولاراق اولدوغو اؤلکه و مکان‌لارین، تاریخی بیلیک‌لری یادا سالیر و علمی نتیجه‌لری‌نین کوتله‌وی اوخوجولارینا دا چاتدیرماق ایسته‌ییر. هئچ شوبهه‌سیز، اونون آشاغیداکی بیتی عئینی ایله سفرنامه‌لری‌نین یازیلماسی و یاییلماسینا دا عاییددیر.

شاهین‌ین «دیوان»‌ی، ربّیم، کؤمک اول، نشر اولسون،

ایسته‌مز قبر ائوینه سینه‌ده «دیوان» آپارا.


فکریمی تصدیق‌له‌ین داها بیر فاکتی گؤسترمک ایسته‌یرم.
شاهین‌ین علمی فعّالیّتیندعچه بیر مقام یادا دوشور. او، XVlll) ۱۸) عصر پولیاک شرق‌سناسی یان تادئنش کروشین‌سی‌نین «خیریستین سیّاحی‌نین تاریخی» کتابینی آذربایجان دیلینه ترجمه ائتمیشدیر. سفرنامه‌ده بو معلومات اوندا وئریلمیش‌دیر کی، او آذربایجان عالیم‌لری و ژورنالیست‌لری ایله بیرلیکده تهران‌داکی «شرق‌شناس‌لارین مدنیّتت سارایی»ندا قوللاری کسیلمیش مشهور شهدین دیشینده توتدوغو قابدا بؤیوک یولداشلارینا سو آپارماسینی عکس ائتدیرن تابلونو مشاهده ائدیر. یارادیچی انسان شاهین فاضل‌ین آس‌سوسیاسیاسیندا بو آندا بونا بنزر حادثه‌دن نقل ائدن پولیاک مؤلفی، مقتل ژانری‌نین قهرمانی حسین‌بن‌علی، افقان دؤیوشچولری، نشقچیلر، قاراباغ اوغروندا فداکار مبارزه و بو موضوعدا یازدیغی شعرین مصراع‌لاری یادا سالینیر.


بو قوجا جانیمدا جور ائدیر یارام

دشمنی سالماغا بنده حاضیرام.

نشقچی اولماغا من ده حاضیرام،

نشقچی گرکدیر بیزه، نشقچی .


شاهین فاضل سفرنامه‌لری اونون مختلف تدبیرلرله باغلی اولدوغو اؤلکه‌لرین تاریخی و ادبی حیاتینا عایید معلوماتلارلا زنگین‌دیر. سایجا ۳۰-دان آرتیق اولان بو سیاحت‌نامه‌لر.
جغرافی باخیمیندان ژاپن، افغانستان، ایران، تورکیه، عراق، بیرلشمیش عرب امیرلیک‌لری، اوزبکستان و روسیه‌نی احاطه ائدیر‌ اونلار ادبی باخیمدان پوئتیک صنعتین اینجه‌لیک‌لرینی گؤسترمک‌له یاناشی، معیّن تاریخی - علمی نتیجه‌لرین تقدیم ائدیلمه‌سینه اساس وئریر.

-شاعر دوشونجه‌سی‌نین محصولو کیمی سفرنامه‌لرده مختلف لیریک ژانرلاردا یازیلمیش شعرلرده شاهین حسّاس قلبه مالک شاعر کیمی جانلانیر، شکایتینی اؤزونه یؤنه‌دیر، فخریه دئمه‌یی ده لازم بیلیر.
بئله مقاملاردا اونون فردی دویغولاری اجتماعی معنا آلیر:


مندن ده بو دونیادا زنگین بیر آدام وارمی؟

قیامتلی دوروم یوخدور، قیامتلی کلامیم وار.

سعی‌یم‌له، اراده‌م‌له مینلرله شعر یازدیم.

واللاه ائله شاهم کی، مینلرله غلامیم وار...

بیر اؤلکه‌نی، مین افسوس، بیر چای ایکی پای ائتدی،

شیرواندا سیّد وارسا، تبریزده همام‌یم وار.

یاخود


ایراندا شاهین قوشونو گؤرمه‌دی شاهین،

شاهین‌لیک ائدن ایندی‌سه ایرانه منم، من.


ادبی باخیمدان بو سفرنامه‌لرین اهمیّتی اوندادیر کی، مؤلّفین اشتراکچی‌سی اولدوغو علمی-ادبی تدبیرلرده خاقانی، نظامی، فضولی، شهریار کیمی بؤیوک آذربایجان شاعرلری حقّینده اوخونان معروضه‌لرین ماهیّتی وئریلمک‌له یاناشی، اونلارین صنعتکارلیق قدرتی و دونیا شهرتینه دایر فکری بؤلگوسونون نتیجه‌لرینه دایر معلوماتلار دا تقدیم ائدیلیر. ۱-۲ دسامبر ۱۹۹۲-جی ایلده دؤردونجو بین‌الخلق شهریار کنفرانسی‌نین اشتراکچی‌لارینی قبول ائدن ایران اسلام جمهوری‌سی‌نین عالی دینی رهبری قئید ائتمیشدیر کی، «حیدر بابایه سلام» تکجه آذربایجان ادبیاتی‌نین دئییل، دونیا ادبیاتی‌نین شاه اثرلریندن‌دیر.


۲

قوروداردیم ایچه‌رک، بلکه ده، قودیال چایینی.



دوغولوب بؤیودویو دوغما قوبا شاهینی ماقنیت کیمی اؤزونه چکیر.


سلطانی داغلارین، شاهی باغلارین
شاه‌داغ منی چکیر اؤزونه ساری.
منده صافلیغی وار صاف بولاقلارین بولاق منی چکیر اؤزونه ساری.


شاعر بعضا سفرلرده رومانتیک خیال‌لارا دالیر، دونیا-آخیرت مسئله‌سینه توخونور، وطن همیشه اونون اوره‌ییندن‌دیر.


ائ‌هئی، او بیری دونیا،
منی ایندییه‌جن
یئردن قوپاردا بیلمه‌میسن...
باغیر گلیم
یئرده‌کی حیاتیمی وئریم بادا،
آمّا تهران‌دا یوخ، باکی‌دا.



گؤستردیییم کیمی، شاهین فاضل‌ین ۵ دیوانینا حصه‌سی محض سفرده یازیلمیش و اورادا اونون پوئتیک طبعی‌نین الهاما گلدییی چوخ آنلار اولموشدور.
او، عمومیّت‌له‌ پوئتیک یارادیجی‌لیغیندا، او سیرادان بو شعرلرده دیوان ادبیاتینا مخصوص کیفیت‌لره رعایت ائتمیش، بیر سیرا حال‌لاردا یئنیلیک‌لر یاراتمیشدیر. ژانر باخیمیندان همین شعرلر زنگین‌دیر: غزل، قصیده، رباعی، تضمین، تک بیتی، قطعه، تخمین، سرود، بایاتی. تضمین ائتدییی شاعرلرین فعالیت گؤستردییی یئرلرده اولدوقدا شاهین فاضل‌ین تخیلی اونو کلاسیک‌ین یانینا آپاریر، نتیجه‌ده تضمین‌لر، نظیره‌لر، تخمیس‌لر یارانیر.
مشهد سفرینده قوسی تبریزی‌یه تضمین ائتدییی ۲ غزل کیمی، فضولی، شمس تبریزی، خواجه کرمانی، حافظ شیرازی، ختایی، نباتی، قاسم‌بی ذاکر، سیّد عظیم شیروانی، صابر، واحد و باشقالارینا یازدیغی نظیره‌لر کیمی.


سفرنامه‌ده تصویر ائدیلن تدبیرلر، گؤروشلر و شخصیت‌لرله باغلی بیلگی‌لر و معلومات‌لار چوخ واخت یئنی‌لییینه گؤره ماراق دوغورور.
مثلا، عراق‌دا کئچیریلن میربد شعر فستیوال‌یندان بحث ائدیلدیکده اوخوجونو بو ساحه‌ده بیلیک دایره‌سی گئنیش‌لنیر. معلوم اولور کی، هله اسلام‌دان اوّل جاهلیت دؤرونده عربستان بصره، اوکاز، میربد کیمی شهرلرینده واخت آشیری توپلانان بازارلاریندا عنعنه‌وی آلیش-وئریش‌له یاناشی، شاعرلرین چیخیشلاری شعرلشمه‌لر ده کئچیریلردی. بو عنعنه‌نین دیرلندیریلمه‌سی اولاراق هر ایل عراقدا میربد شعر فستیوال ( و یا بایرامی) کئچیریلمیش‌دیر. تدبیرلرده اشتراک ائدن شاعرلر یئنی اثرلرینی اوخویور، تنقیدچی‌لر ملاحظه‌لرینی بیلدیریردیلر.



سفر قئیدلرینی یازیب نشر ائتمک ایشینی شاهین فاضل ادبی حادثه‌یه چئویره بیلمیشدیر. بئله کی، شهریار شعری‌نین سئحرینده اولموش ادبیات شناس‌لار و شاعرلرین ییغجام فکرلری گله‌جک تدقیقات ایشلری اوچون قیامت‌لی متریال اولا بیلر. سفرنامه‌لر بویو آکادمیک‌لر بکیر نبی‌یئو، ضیاء بنیاد اوو، خالق یازیچی‌سی آنار، پرفسورلار رستم علی‌یئو، مبارز علیزاده، دکتر جواد هیئت، دکتر زرین کوب، دکتر منصور ثروت‌نیا، دکتر قوجا تورک، سؤنمز، غفّار کندلی - هریسچی، صابر امیر اوو، حاجی مایل‌ین دوشونجه و ملاحظه‌لری‌نین تقدیمینه یئر وئرمیشدیر.

شاهین فاضل سفرنامه‌لریندن آیدین اولور کی، آذربایجان ادبیات شناسلیق علمی‌نین اوغورلاری بین‌الخلق سوییه‌ده یاخشی قارشیلانیر، عالم‌لریمیزین چیخیشلاری تقدیر ائدیلیر و یاییلیر. بوتون بونلار علمی علاقه‌لرین گئنیش‌لنمه‌سینده اهمیّت‌لی‌دیر.

https://t.me/Adabiyyatsevanlar
ادبی تنقید

کوچورن:«آیسو_زنگانلی»
«ائمین پیری» 44 گونلوک موحاریبه ده (ساواشدا ) قلمینی سیلاحا چئویردی، هم ده سیلاحی ایله تورپاق لاری نین آزادلیغی نین اوغروندا مبارزه آپاردی(ساواشدی).«ائمینین» شئعیرلرینی اوخویورام، یقین(کسین) موحاریبه دن (ساواشدان) اؤنجه بونلاری آزمیشدی، دؤیوشوب توپراق لاری خیلاص ائتمه یی ائله اوندا قارشی سینا مقصد قویموشدو، شهیدلر خییاوانیندا اولاندا. یاشجا اؤزوندن کیچیک، شهید اولان عسگرلرین مزارلاری اؤنونده بیر عسگر یئتیشمیشدی.

بو یاشینا گؤره
شهیدلر خییاوانیندا
18 یاشلی
باش داش لاری
اوتاندیردی منی.
مندن کیچیکدی هله
مندن اؤنجه دوغولانلار
عمی دئییب
اوستومه قاچیر باش داش لاری
بیر عسگرین اؤلوم گونو
باش داشی نین دوغوم گونویموش.
تورپاغی اوغروندا جان لاریندان کئچن بو عسگرلرین قانی یئرده قالدیغی، تورپاق لاری دوشمن تاپداغیندا اولدوغو اوچون اؤزونو قینایان بیر گنج سونرادان دؤیوشچو اولماق، توپراق لاریمیزی آزاد ائتمک اوچون بو مزارلار اؤنونده خجالت چکه بیلرسه او مبارز(دؤیوشچو ) قالیب عسگر اولابیلیر.

شهید مزارلارینی
مرمره بوکدوک،
داش قویدوق باش لارینا
قالخا بیلمه سینلر
اوزوموزه توپورمه یه.

( ائمین پیری، " باش داش لاری اوتاندیردی منی" )

ائمین پیری دؤیوشچو، عسگر کیمی اؤن جبهه ده اولسا دا پوئزییاسیندا (شئعیر ) جانلاندیردیغی عسگر حاققیندا یاشانان لار آرخا جبهه ده جریان ائدیر.
عسگر له اونون والدین لری، عسگر له اونون حیات یولداشی، عسگر له اونون کؤرپه بالاسی. بو شئعیرلردن ده گؤرونور کی، او نه حیاتدا، نه ده کی، شئعیرلرینده اؤزونو دوشونمه ییب.

" شهید اوغلونون دئدیک لری"
شئعیرینده بیر آنا وار - بو گونوموزون آناسی، موحاریبه نی (ساواشی ) یاشایان آنا. بو آنانین موحاریبه ده (ساواشدا ) شهید اولان ارینه دئمک ایسته دیک لرینده او قدر رئال لیق لار وار کی، اصیل موحاریبه (ساواش ) نه دیر دؤیوشده شهید وئرمک نه دیر بو جانلی تابلودان گؤرمک، یاشاماق اولور.

آنامی هئچ ائله گؤرمه میشدیم

آتامی گتیرنده سیخمیشدی
ال لرینی...

جاماعات گؤرمه سه ایدی

یومروقلاردی آتامی:

" بو ایکی یئتیمه بس کیم باخاجاق؟! "

موحاریبه (ساواش ) حقیقت لری، دؤیوشجونون آرخا جبهه اوچون ناراحاتلیق لاری ایلا نیگران لیق لارین ائمین پیری اصلینده ائله جبهه ده اولدوغو اوچون بئله رئال وئره بیلیب. عائیله لری ، والدین لری، کؤرپه لری اوچون بو قدر آجی حقیقت لری گؤره بیلدیک لری حالدا جانلارینی وطن اوچون قوربان ائده بیلن دؤیوشچولر ائمین پیری پوئزییاسیندا (شئعیر ) عکس ائتدیریله بیلیب. قاضی اولان بیر دؤیوشجونون اوبرازینی(تیپ ) دا گؤرمک اولور شاعیرین پوئزییاسیندا:

موحاریبه علیلی ایدی بابام،

آلدیغی تقاعودون قپیک (مانات ) لرینی

گیزلدردی الینده.

" تاپین گؤروم، هانسی الیمده دی؟
پول تاپانیندی"

اویناردی بیزیم له.

آنجاق هئچ واخت تاپمادیق

قپیک لری هانسی الینده گیزلتدیگینی.

گؤره سن بیلیردی می

بیز بیلیریک

بیر الینی موحاریبه ده ایتیردیگینی...

( "بابامین ال لری " )

شاعیرین " سوکوت لو سنگر " ،" آیاغیم اؤزومدن غئیرت لی چیخدی" ، " ساغ قالان وار می؟ "... شئعیرلرینده دؤیوشچونون یاشادیغی موحاریبه (ساواش ) آغری لاری ایلا حقیقت لری پوئتیک ایفاده سینی تاپیر..

عسگر سینه سی آختاریر

ایسینمه یه

فئورال شاختاسیندان

اوشوین گولله( güllə).

هر عسگر تابوتو

بیر آغ گلین لیک له کؤچر...

عسگر دئییل،

سئون قیزین آرزولارینی

گؤتوروب گئدر

هر آتیلان گولله(güllə).

مؤلف دؤیوشچونون هر دقیقه اوز-اوزه اولدوغو او آنی ایفاده ائتمه سی آغری لی و عینی زاماندا پوئتیک آنلامدا گوجلودو. 3-4 بندلیک شئعیرده اؤن جبهه، دؤیوشچونون یاشادیغی حقیقت و آرخا جبهه ده دؤیوشچویه آشیق بیر قیزین سئوگی سی جانلانیر.سئون قیزین عسگر یولو گؤزلمه سی پوئزییامیزدا یئنی بیر تاپینتی اولماسا دا، سونراکی مقام دا سئودیگینی ایتیرن قیزین سئوگیسی نی ایتیرمه سینده شاعیر طرفیندن اؤزونه مخصوص شکیلده ایفاده سی جبهه ده کی آغری لی آنلارین دهشتی ایله یاددا قالیر.

داها

گئجه لری اویاق قالماغا

سوبا یانیندا مکتوب یازماغا،

یالاندان اوشومه یه،

سوبایا اودون آتماغا

احتیاج یوخدو...

تاغیم کوماندیری نین

سنگردن قیوریلا- قیوریلا

بوغوق سسی گلیر:

کیمسه ساغ دی؟

( "کیمسه ساغ دی؟" )

اصلینده ،آرخا جبهه نین منظره سینی یارادان ائمین پیری شئعیرین سونوندا موحاریبه نین( ساواشین ) منظره سینی ده بوتون اینجه لیک لرینه قدر یارادا بیلر.
موحاریبه(ساواش ) و عسگر اصلینده ائله بوتؤو بیر اوبراز(تیپ ) تشکیل ائدیر.ائمین پیری نین شئعیرلرینده کی دیر موحارییه نین آز سؤزله بوتؤو اوبرازینی یارادا بیلمه یینده دیر.شاعیره گؤره موحاریبه یالنیز اؤنده گئتمیر، آرخادا دا ایکینجی بیر موحاریبه وار.
بو شئعیرلرین هر میصراسیندا عسگرلریمیزین ساواشمادیغی هر دقیقه ده آرخادا عذاب لار لا، آغری لار لا باش -باشا قالان عزیزلری وار. بو رئال بیر فاک دیر.

"آیاغیم اؤزومدن غیرت لی چیخدی"
شئعیرینده ده یارالانمیش ،آیاغینی جبهه ده ایتیرمیش عسگر وار، بیر ده آرخاداکی موحاریبه (ساواش ) آغری لارینی یاشایان- آنا، سئون گنج قیز، ارینی ساواشا گؤندرن حایات یولداشی وار. اوخوجو ایکی-اوچ میصراعدان موحاریبه نین دهشتلی آنی نی یاشایا بیلیر. ائمین پیری گؤردوم لرینی یازیب،" بیر آن کی، وار او آنا کیم توش گلیرسه چیچک آچیردی، توپراغا باسدیریلان مینالار" هر طرفه باسدیریلان مینالار آغاج چیچکله ین کیمی بیر آنلیق چیچکله ییردی. بو چیچک لر عسگرلرین آیاغینا توخوناندا یارا آچیردیرلار. بنزتمه ده چوخ یئرینده و تاثیرلی ایفاده اولونوب، اونا گؤره کی، سونرادان بو چیچکدن دوغان یارالار چیچک قلب لی آنالارین چیچک-چیچک آرزولارینی یاندیریب کول ائده جکدی.

چیچک آچیردی

تورپاغا باسدیریلان

مینالار

توخوناندا آیاق لار.

چیچک لر یارا آچیردی

یارالار

آنالارین یوخوسونا قاچیردی.

یوخولار قارا خبرین

آردینجا قاچیردی.

بو میصراع لاردا عسگر یولو گؤزله ین، هر ناراحاتلیقدان سوندا یوخوسوندا بالاسینی گؤرن آنا وار. بو میصراع لار عسگر و آنانین جانلی یاشانتی لاریندان خبر وئریر.داها سونراکی میصراع لاردا:

قلبینه قارا خال دوشن قیزلارین

گؤزونون آلتیندان

اؤپوش یئرینی

سحر ائشیتدیگی خبرلر یویار.

بو پارچادا قلبینه قارا خال دوشن، حیاتینی موحاریبه(ساواش ) سؤندورن بیر قیز وار. آرخا جبهه دن یئنه اؤن جبهه یه دؤنن شاعیر ساغ آیاغینی ایتیرن دؤیوشچونو تقدیم ائدیر. ساغ آیاغی نین جان وئرن آددیم سسینه دؤنوب آیاغینی ال لرینه آلان دؤیوشچو یئنه اؤزونو دئییل اوندان گول دسته سی گؤزله ین سئوگیلی سینی دوشونور. ایتیریلمیش آیاغینی آلیر الینه:

بیر واخت سئوگیلی سینه

گول وئرن ال لر

بوگون نه آپاراجاقدیر؟!

شاعیر ساغ آیاغی نین تقاعودونو(پول ) سول الینه آلیب خرجله دیگینه اوزولور، ان چوخ ایسه موحاریبه دن یاریمچیق گلدیگینه اوزولور.
تورپاق لاریمیزدا قالان ساغ آیاغی نین داها غیرت لی اولدوغونو وورغولاییر.

دانلاییر اؤزونو هر سحر-آخشام

الینی باشینا، دیزینه چیرپیر:

او قالدی جبهه ده،

منسه قاییتدیم

آیاغیم اؤزومدن غیرت لی چیخدی.


("آیاغیم اؤزومدن غیرت لی چیخدی")

" ایتیریلمیش ال لر" شئعیری ده عئینی ایدئیانی(ادعا ) عکس ائتدیریر. شئعیرده سئون گنج قیزین دوشونجه لری آغری لی و تاثیرلی دیر. آغری لی مقام لار الینی ایتیرمیش دؤیوشچو عسگرین هر زامان سئودیگی قیزین گؤروشونه ایتیردیگی ال لردن گول آپارماسی،ایندی ایسه او ال لرین ساواشدا ایتیریلمه سینده دیر. آرتیق سئوگیلی سینه گول وئرن او ال لر یوخدو، ساده جه کتاب ورق لرینده قورودولان او گول وار. و او قیز سئوگیلیسی نین ال لرینی او گول لرده آختاریر. ائمینین شئعیرلری نین چوخوندا اولدوغو کیمی بو شئعیرده ده آرخا جبهه ده کی حادیثه لر( اولای لار ) اؤن جبهه نین دهشت لرینی عکس ائتدیریر.

گؤروشنده

سئوگیلی سی نین الینده

گؤزو آختاردی

اونا وئریله جک گول لری.

ایندی

کتاب لاری آراسیندا قوروتدوغو

گول لچک لرینده آختاریر

سئوگیلی سی نین جبهه ده ایتیردیگی
ال لری

("ایتیریلمیش ال لر")

شاعیرین جبهه یارادیجیلیغیندا ان چوخ یاددا قالان و دیقت چکن شئعیرلری دؤیوشچو عسگرین ایتیریلمیش آیاق و ال لری مؤوضوسودور.


ائمین پیری شئعیرلرینده آرخا جبهه ده کی دونیایا اوشاق گتیره جک حامیله(بویلو ) قادین لار دا یئر آلیر. بو قادین لار ارلری نین اؤلوم خبری نین قورخوسوندان اوشاغی جانلی دونیایا گتیره بیلمه دیک لری حالدا دونیایا یالنیز شهید گتیریرلر میصراع سی رئال لیق لا پوئتیک مقامین بیرلشدیگی آنی ایفا ائدیر.

اری جبهه ده اولان

حامیله گلین

هر آن

گله بیله جک

قارا خبرین قورخوسوندان

اوشاق سالیر.

آنالار اوشاق یوخ،

شهید دوغور داها.

شاعیره گؤره موحاریبه لر ان چوخ اوشاق لاری سئویر. و ائله اونا گؤره موحاریبه کؤرپه لره داها چوخ ظولم ائدر. بلکه ده شاعیری بئله دئمه یه وادار ائدن، دؤیوشچولرین هله دونیایا گلمه ین اؤولادلارینی (اوشاق ) گؤرمه دن بئله تورپاق لاری قوروماغا یوللانمالاریدیر.


حیاسیزجاسینا تپکی لر، -

گول لر دؤیمز قاپینی...

آنالارین الیندن آلیب

بئشیگی اؤزو یئللر

مرمی لر...

(" آدسیز شئعیر " )

ادبیاتیمیزدا ان قدر قهرمان عسگر اوبرازی(تیپی ) یاراتساق دا عسگر ده جانلی دی و ساواش زامانی اونون دا قورخوسو اولور. تورپاغا دن یئرینه سپیلن بو باریت لاری دنله ین سئرچه دیمدیگینی خاطیرلادیردی.
شاعیرین ایفاده ائتدیگی سئرچه کیمی قورخو دنله ین عسگر اوره یی ده ائمین پیری پوئزییاسیندا موحاریبه حقیقت لرینی پوئتیک لشدیریر.نئجه اولار یازسام دئیه دوشونمور .اؤلوم اولان یئرده قورخو، هیجان دا وار، بو حقیقت لری اولدوغو کیمی ایفاده ائتمک، اونون شئعیرلرینی طبیعی و تاثیرلی ائدیر.

تورپاقدان دن یئرینه

باریت دنله ین سئرچه دیمدیگی.

و بیر ده

سئرچه کیمی قورخو دنلیییردی

عسگر اوره یی.

("سکوت لو سنگر")

موحاریبه نین (ساواش ) ان رئال ایفاده سینی بوندان آرتیق باشقا پوئتیک ایفاده یه تؤکمک ایمکانسیزدیر.

ائمین پیری موحاریبه ده گولله لر(güllələr) اؤنونده ده آرخا جبهه دن نیگرانچیلیغینی، کؤرپه لرین گؤزلرینده کی، قوصه(غصه) نی، کدری باخیشلاریندان سیله بیلمه دی.
موحاریبه دن دول قالمیش قادین لارین آجی سینی دا پوئتیک میصراع لار لا عکس ائتدیردی. فرقی یوخ،نئچه ایل لر اول، و یا هانسی موحاریبه نین دؤیوشچوسونون اوبرازین یاراتدی، اونلارین ال لری نین، آیاق لاری نین ایتیریلمه سی نین فاجیعه سی نین، آغری سی نین فیرچا ایلا ایفاده سینی وئره بیلدی. بو شئعیرلر ادبیات تاریخیمیزده قالاجاق، هم طبیعی اولماسی، هم رئال لیغی ایله، هم ده بو شئعیرلر 44 گونلوک بیر قاراباغ ساواشیمیزین ظفر سئوینج لریندن بیزلره خبر وئردیگی اوچون عوض سیز بیر ایز قویورلار، قلمی ایله، سیلاحی ایله اساس دا وطن سئوگیسی ایله یارادیب، یاشادان اوغول لاریمیز.


:https://t.me/Adabiyyatsevanlar
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
فرغانه قاسیم اووا
اولدوزلارین اؤفکه‌سی
سوزلری: صالح سجادی‌دن‌دیر

https://t.me/Adabiyyatsevanlar
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
محتشم قاراباغ شیکسته‌سی
اوستاد عالیم قاسیم اوو
فرغانه خانیم قاسیم‌اووا
ارکسترین لیدئری: یالچین آدی گوزل اوو
خاری بولبول فئستیوالینین حسن ختامی
شوشا
جیدیر دوزو

https://t.me/Adabiyyatsevanlar
کلانتران جهان هر چیزی را که شایسته زیستن است، در خاور میانه به سیاست و خون و باروت آغشته‌اند.
******

«محمود درویش»
ترجمه:«تراب حق‌شناس»

بر این سرزمین چیزی هست که شایستۀ زیستن است
تردید اردیبهشت
عطر نان در بامداد
آراء زنی دربارۀ مردان
نوشته‌های اِسخیلوس
آغاز عشق
گیاهی بر سنگ
مادرانی برپا ایستاده بر ریسمان آوای نی
و خوف مهاجمان از یادها
بر این سرزمین چیزی هست که شایستۀ زیستن است
آخرین روزهای سپتامبر
بانویی که چهل سالگی‌اش را در اوج شکوفایی پشت سر می‌گذارد
ساعت هواخوری و آفتاب در زندان
ابری به سان انبوهی از موجودات
هلهله‌های یک خلق برای آنان که با لبخند به سوی مرگ پَر می‌کشند
و خوف خودکامگان از ترانه‌ها
بر این سرزمین چیزی هست که شایستۀ زیستن است
بر این سرزمین، بانوی سرزمین‌ها،
آغاز آغازها
پایان پایان‌ها
که فلسطین‌اش نام بود
که فلسطین‌اش از این پس نام گشت
بانوی من
مرا، چون تو بانوی منی، زندگی شایسته است، شایسته است

https://t.me/Adabiyyatsevanlar
اوزه‌ل وئرلیش؛
قونو: کینایه‌لرین یارانیشی (4)
انسانین گؤوده‌سینه عایید اولان کینایه‌لر
بوگئجه: 1400/2/27
ساعات: 22«ادبیات سئونلر کانالیندا»
اوزمان:«میرحسین دلدار بناب»

https://t.me/Adabiyyatsevanlar