قادین ادبیاتی
بیل عزالیلاری
غلامحسین ساعدینین عزاداران بیل رمانینین چئویرمهسی
نیگار خیاوی
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
بیل عزالیلاری
غلامحسین ساعدینین عزاداران بیل رمانینین چئویرمهسی
نیگار خیاوی
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
غلامحسین ساعدی؛ دویغو و ایضطیرابلارینی پانتومیملرینده عکس ائتدیرن یازیچی
«پروانه مممدلی»
کوچورن:«عباس ائلچین»
تبریزده دوغولان، عؤمرونون سون ایللرینی پاریسده یاشاییب یارادان،ایستعدادلی آذربایجانلی ناثیر غلامحسین ساعدی جمعی 53 ایل عؤمور سورسه ده دونیا ادبیاتیندا اؤز ایمضاسینی قویا بیلدی.
ساعدی بوتون عؤمور بویو اؤز سینهسینده بیر آغری داشیدی. ساعدییه گؤره" بوتون آذربایجان تورکلری (گونئی آذربایجان نظرده توتولور.پ.م.) دوغولان گوندن دیلسیز ایدیلر…"اهالیسینین اکثریتی آنا دیلیندن محروم اولان خالقین دانیشیغی بیر نؤوع پانتومیم اویونونا بنزهییر-بونو دا ساعدی سؤیلهمیشدی.
.و تأسوفلر اولسون کی،بو حال بو گون یئنه ده داوام ائدیر… ساعدی فارسجا یازماغا محکوم اولونسا دا،بدیعی اثرلرینده ده، پوبلیسیستیک یازیلاریندا دا دایم بو مؤوضویا توخونوردو.
چوخشاخهلی یارادیجیلیغا مالیک اولان غلامحسین ساعدی دراماتورق، ناثیر، پوبلیسیست، سسئناریست، ائتنوقراف، ترجومهچی کیمی زنگین و رنگارنگ بیر ایرث قویوب گئتمیشدیر. غلامحسین ساعدی...
بویازینین آردینی ادبیات سئونلر کانالیندا اوخویون
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
«پروانه مممدلی»
کوچورن:«عباس ائلچین»
تبریزده دوغولان، عؤمرونون سون ایللرینی پاریسده یاشاییب یارادان،ایستعدادلی آذربایجانلی ناثیر غلامحسین ساعدی جمعی 53 ایل عؤمور سورسه ده دونیا ادبیاتیندا اؤز ایمضاسینی قویا بیلدی.
ساعدی بوتون عؤمور بویو اؤز سینهسینده بیر آغری داشیدی. ساعدییه گؤره" بوتون آذربایجان تورکلری (گونئی آذربایجان نظرده توتولور.پ.م.) دوغولان گوندن دیلسیز ایدیلر…"اهالیسینین اکثریتی آنا دیلیندن محروم اولان خالقین دانیشیغی بیر نؤوع پانتومیم اویونونا بنزهییر-بونو دا ساعدی سؤیلهمیشدی.
.و تأسوفلر اولسون کی،بو حال بو گون یئنه ده داوام ائدیر… ساعدی فارسجا یازماغا محکوم اولونسا دا،بدیعی اثرلرینده ده، پوبلیسیستیک یازیلاریندا دا دایم بو مؤوضویا توخونوردو.
چوخشاخهلی یارادیجیلیغا مالیک اولان غلامحسین ساعدی دراماتورق، ناثیر، پوبلیسیست، سسئناریست، ائتنوقراف، ترجومهچی کیمی زنگین و رنگارنگ بیر ایرث قویوب گئتمیشدیر. غلامحسین ساعدی...
بویازینین آردینی ادبیات سئونلر کانالیندا اوخویون
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
غلامحسین ساعدی؛ دویغو و ایضطیرابلارینی پانتومیملرینده عکس ائتدیرن یازیچی
پروانه مممدلی
تبریزده دوغولان، عؤمرونون سون ایللرینی پاریسده یاشاییب یارادان،ایستعدادلی آذربایجانلی ناثیر غلامحسین ساعدی جمعی 53 ایل عؤمور سورسه ده دونیا ادبیاتیندا اؤز ایمضاسینی قویا بیلدی.
ساعدی بوتون عؤمور بویو اؤز سینهسینده بیر آغری داشیدی. ساعدییه گؤره" بوتون آذربایجان تورکلری (گونئی آذربایجان نظرده توتولور.پ.م.) دوغولان گوندن دیلسیز ایدیلر…"اهالیسینین اکثریتی آنا دیلیندن محروم اولان خالقین دانیشیغی بیر نؤوع پانتومیم اویونونا بنزهییر-بونو دا ساعدی سؤیلهمیشدی.و تأسوفلر اولسون کی،بو حال بو گون یئنه ده داوام ائدیر… ساعدی فارسجا یازماغا محکوم اولونسا دا،بدیعی اثرلرینده ده، پوبلیسیستیک یازیلاریندا دا دایم بو مؤوضویا توخونوردو.
چوخشاخهلی یارادیجیلیغا مالیک اولان غلامحسین ساعدی دراماتورق، ناثیر، پوبلیسیست، سسئناریست، ائتنوقراف، ترجومهچی کیمی زنگین و رنگارنگ بیر ایرث قویوب گئتمیشدیر. غلامحسین ساعدی جنوبی آذربایجاندا و ایراندا میستیک رئالیزم مکتبینین بانیسی ساییلیر.اونون اثرلری یاشادیغی اؤلکهنین حودودلارینی آشمیش،گئنیش شؤهرت قازانمیشدیر سسئناریسی اساسیندا چکیلمیش "اؤکوز(گاو)" فیلمی بئرلینفیلم فئستیوالیندا بیرینجیلیک اؤدولو آلمیشدیر. 1982-جی ایلدن فرانسانین پایتاختی پاریسده یاشایان غلامحسین ساعدینین یازدیغی سسئناریلر اساسیندا بو اؤلکهده تاماشالار حاضیرلانمیش،فیلم چکیلمیشدیر. غلامحسین ساعدینین «بیلده یاس» حئکایهلر سیلسیلهسی، «قورخو» حئکایهلر مجموعهسی، «من، کئچل و کئیکاووس» حئکایهسی 70-جی ایللرده روس دیلینه ترجومه ائدیلمیشدیر.
غلامحسین ساعدی 1936-جی ایل یانوارین 1 3-ده تبریزده دوغولوب. تبریزده اورتا مکتبی و اونیوئرسیتئتین طیبب فاکولتهسینی بیتیریب. هله اورتا مکتبده اوخویارکن غلامحسین ساعدی ایجتیماعی فعالیتله مشغول اولماغا باشلاییر، یازدیقلاری ایله مطبوع اورقانلاریندا فعال ایشتیراک ائدیر.
1951 – جی ایل ایراندا دئموکراتیک حرکاتین باشلانماسی ایله ساعدی ده سیاسی فعالیته قوشولور، توتولاراق بیر نئچه آی حبسده قالیر.20 یاشیندا تبریز اونیوئرسیتئتینین طیبب فاکولتهسینه داخیل اولور. ساعدی تبریز اونیوئرسیتئتینده تحصیل آلدیغی مودّتده او دؤورون بیر قروپ موترقّی ضیالیلاری، او جوملهدن صمد بهرنگی، بهروز دهقانی، مفتون امینی، کاظم سعادتی، و س. ایله یاخین دوستلوق علاقه لری ساخلاییردی. او، کئچیریلن بوتون نوماییشلرده، طلبه حرکاتلاریندا فعاللیق گؤسترمیش، بعضیلرینه رهبرلیک ده ائتمیشدی.
1961-جی ایلده تبریز اونیوئرسیتئتینی بیتیریب پیسیخولوق صنعتینه یییهلنمیشدی.سونرا ایسه عسگری بورجونو یئرینه یئتیرمک اوچون تئهران شهرینه گؤندریلمیشدی. خیدمتده اولارکن عسگرلیک یاشاییشی حاقیندا اوچ قیسا حئکایه یازاراق نشر ائدیر. بو حئکایهلر یالنیز اونون اؤلوموندن سونرا "کِلک" آدلی ژورنالدا نشر ائدیلیر.
ادبی، فلسفی و سیاسی فیکیر آداملارینین توپلانتی مرکزینه توپلاشدیغی-"دلگوشه"
ساعدی تئهراندا یاشادیغی ایللرده "دلگوشه" آدلی طیبب مرکزی آچیر. طیبب مرکزینی خستهلرین موعالیجهسی اوچون آچماسینا باخمایاراق، اورانی موعالیجه مرکزیندن داها چوخ تئهرانین ادبی، فلسفی و سیاسی فیکیر آداملارینین توپلانتی مرکزینه چئویرمیشدی، ساعدینین دوستلاری و قوناقلاری بو مرکزین دایمی ساکینلری ایدی. تئهرانین شاعیر و یازیچیلاریندان علاوه ،اورایا تبریزدن دوستلاری دا گلیب قالیردی. او ایللرده ساعدی او دؤورون مشهور ادبی- مدنی ژورناللاری ایله امکداشلیغا باشلاییر. همچنین ایرانین گؤرکملی ادبی سیمالاری اولان شاعیر احمد شاملو، بؤیوک یازیچی جلال آل احمد، 40-جی ایللرده معاریف ناظیری اولموش دوکتور پرویز خانلری، عنایت، ریضا براهنی و باشقالاری ایله تانیش اولوب دوستلوق ائدیر.
ساعدی یازماغا چوخ گنج یاشلاریندان باشلامیشدی. دئمک اولار کی، قلمینی ادبی ژانرین بیر چوخ ساحهلریندن، شئعیردن توتموش پوبلیسیستیکا، سفرنامه، اؤزللیکله ده رومان، پیئس و حئکایه ژانریندا، همچنین ترجومه ساحهسینده سینامیشدی.
غ.ساعدینین یارادیجیلیغینی شرطی اولاراق اوچ مرحلهیه بؤلمک اولار. بو فعالیتینین ایلک دؤورو 1960-جی دن 1973-جو ایله قدر اولان ایللری،ایکی دؤورو 1974-1981-جی ایللری،یارادیجیلیغینین اوچ دؤورو ایسه 1981-1985-جی ایللری احاطه ائدیر.
ساعدینین یارادیجیلیغینین ان محصولدار دؤورو 1965-1975-جی ایللره تصادوف ائدیر. بو 10 ایل عرضینده 80 اثر، او جوملهدن پیئس، حئکایه، پانتومیم، رومان یازمیش و ترجومهلر ائتمیشدیر.
پروانه مممدلی
تبریزده دوغولان، عؤمرونون سون ایللرینی پاریسده یاشاییب یارادان،ایستعدادلی آذربایجانلی ناثیر غلامحسین ساعدی جمعی 53 ایل عؤمور سورسه ده دونیا ادبیاتیندا اؤز ایمضاسینی قویا بیلدی.
ساعدی بوتون عؤمور بویو اؤز سینهسینده بیر آغری داشیدی. ساعدییه گؤره" بوتون آذربایجان تورکلری (گونئی آذربایجان نظرده توتولور.پ.م.) دوغولان گوندن دیلسیز ایدیلر…"اهالیسینین اکثریتی آنا دیلیندن محروم اولان خالقین دانیشیغی بیر نؤوع پانتومیم اویونونا بنزهییر-بونو دا ساعدی سؤیلهمیشدی.و تأسوفلر اولسون کی،بو حال بو گون یئنه ده داوام ائدیر… ساعدی فارسجا یازماغا محکوم اولونسا دا،بدیعی اثرلرینده ده، پوبلیسیستیک یازیلاریندا دا دایم بو مؤوضویا توخونوردو.
چوخشاخهلی یارادیجیلیغا مالیک اولان غلامحسین ساعدی دراماتورق، ناثیر، پوبلیسیست، سسئناریست، ائتنوقراف، ترجومهچی کیمی زنگین و رنگارنگ بیر ایرث قویوب گئتمیشدیر. غلامحسین ساعدی جنوبی آذربایجاندا و ایراندا میستیک رئالیزم مکتبینین بانیسی ساییلیر.اونون اثرلری یاشادیغی اؤلکهنین حودودلارینی آشمیش،گئنیش شؤهرت قازانمیشدیر سسئناریسی اساسیندا چکیلمیش "اؤکوز(گاو)" فیلمی بئرلینفیلم فئستیوالیندا بیرینجیلیک اؤدولو آلمیشدیر. 1982-جی ایلدن فرانسانین پایتاختی پاریسده یاشایان غلامحسین ساعدینین یازدیغی سسئناریلر اساسیندا بو اؤلکهده تاماشالار حاضیرلانمیش،فیلم چکیلمیشدیر. غلامحسین ساعدینین «بیلده یاس» حئکایهلر سیلسیلهسی، «قورخو» حئکایهلر مجموعهسی، «من، کئچل و کئیکاووس» حئکایهسی 70-جی ایللرده روس دیلینه ترجومه ائدیلمیشدیر.
غلامحسین ساعدی 1936-جی ایل یانوارین 1 3-ده تبریزده دوغولوب. تبریزده اورتا مکتبی و اونیوئرسیتئتین طیبب فاکولتهسینی بیتیریب. هله اورتا مکتبده اوخویارکن غلامحسین ساعدی ایجتیماعی فعالیتله مشغول اولماغا باشلاییر، یازدیقلاری ایله مطبوع اورقانلاریندا فعال ایشتیراک ائدیر.
1951 – جی ایل ایراندا دئموکراتیک حرکاتین باشلانماسی ایله ساعدی ده سیاسی فعالیته قوشولور، توتولاراق بیر نئچه آی حبسده قالیر.20 یاشیندا تبریز اونیوئرسیتئتینین طیبب فاکولتهسینه داخیل اولور. ساعدی تبریز اونیوئرسیتئتینده تحصیل آلدیغی مودّتده او دؤورون بیر قروپ موترقّی ضیالیلاری، او جوملهدن صمد بهرنگی، بهروز دهقانی، مفتون امینی، کاظم سعادتی، و س. ایله یاخین دوستلوق علاقه لری ساخلاییردی. او، کئچیریلن بوتون نوماییشلرده، طلبه حرکاتلاریندا فعاللیق گؤسترمیش، بعضیلرینه رهبرلیک ده ائتمیشدی.
1961-جی ایلده تبریز اونیوئرسیتئتینی بیتیریب پیسیخولوق صنعتینه یییهلنمیشدی.سونرا ایسه عسگری بورجونو یئرینه یئتیرمک اوچون تئهران شهرینه گؤندریلمیشدی. خیدمتده اولارکن عسگرلیک یاشاییشی حاقیندا اوچ قیسا حئکایه یازاراق نشر ائدیر. بو حئکایهلر یالنیز اونون اؤلوموندن سونرا "کِلک" آدلی ژورنالدا نشر ائدیلیر.
ادبی، فلسفی و سیاسی فیکیر آداملارینین توپلانتی مرکزینه توپلاشدیغی-"دلگوشه"
ساعدی تئهراندا یاشادیغی ایللرده "دلگوشه" آدلی طیبب مرکزی آچیر. طیبب مرکزینی خستهلرین موعالیجهسی اوچون آچماسینا باخمایاراق، اورانی موعالیجه مرکزیندن داها چوخ تئهرانین ادبی، فلسفی و سیاسی فیکیر آداملارینین توپلانتی مرکزینه چئویرمیشدی، ساعدینین دوستلاری و قوناقلاری بو مرکزین دایمی ساکینلری ایدی. تئهرانین شاعیر و یازیچیلاریندان علاوه ،اورایا تبریزدن دوستلاری دا گلیب قالیردی. او ایللرده ساعدی او دؤورون مشهور ادبی- مدنی ژورناللاری ایله امکداشلیغا باشلاییر. همچنین ایرانین گؤرکملی ادبی سیمالاری اولان شاعیر احمد شاملو، بؤیوک یازیچی جلال آل احمد، 40-جی ایللرده معاریف ناظیری اولموش دوکتور پرویز خانلری، عنایت، ریضا براهنی و باشقالاری ایله تانیش اولوب دوستلوق ائدیر.
ساعدی یازماغا چوخ گنج یاشلاریندان باشلامیشدی. دئمک اولار کی، قلمینی ادبی ژانرین بیر چوخ ساحهلریندن، شئعیردن توتموش پوبلیسیستیکا، سفرنامه، اؤزللیکله ده رومان، پیئس و حئکایه ژانریندا، همچنین ترجومه ساحهسینده سینامیشدی.
غ.ساعدینین یارادیجیلیغینی شرطی اولاراق اوچ مرحلهیه بؤلمک اولار. بو فعالیتینین ایلک دؤورو 1960-جی دن 1973-جو ایله قدر اولان ایللری،ایکی دؤورو 1974-1981-جی ایللری،یارادیجیلیغینین اوچ دؤورو ایسه 1981-1985-جی ایللری احاطه ائدیر.
ساعدینین یارادیجیلیغینین ان محصولدار دؤورو 1965-1975-جی ایللره تصادوف ائدیر. بو 10 ایل عرضینده 80 اثر، او جوملهدن پیئس، حئکایه، پانتومیم، رومان یازمیش و ترجومهلر ائتمیشدیر.
یازیچینین تدقیقات و ایجتیماعی آراشدیرمالار مرکزینده فعالیتینین محصوللاری اولان اثرلری 1964-جو ایلدن غلامحسین ساعدی ایرانین تدقیقات و ایجتیماعی آراشدیرمالار مرکزینده، اونون رهبری جلال آل احمد ایله بیرگه چالیشماغا باشلاییر. بو ایشلرله یاناشی، او دؤورون قزئتلری اولان "کیهان" ،"اطلاعات" ،"آیندگان" ،"آزادی" ،"رهایی" و بیر چوخ گیزلی نشرییهلرله امکداشلیق ائدیر، اونلار اوچون مقالهلر یازیردی. بونلاردان علاوه"الیفبا" ژورنالینی دا نشر ائدیردی. دئمک اولار کی، چوخ آغیر و اینانیلماز بیر یوکو اؤز اوزرینه گؤتورموشدو.
آراشدیرمالار مرکزینده ایشی ایله باغلی سفرلرده اولوردو. بئله کی، آذربایجانین بیر چوخ شهرلری، اوجقار کندلری، ایرانین جنوب بؤلگهلرینی قاریش-قاریش گزیب دولاشمیش، هابئله، خاریجی اؤلکهلرده اولموشدو. بو سفرلردن یازاجاغی اثرلر اوچون بیلگیلر الده ائدیردی. آذربایجانین بؤلگهلرینه سفرینده ائتنوقرافیک اوسلوبدا قلمه آلدیغی "خییاو، یا مشکین شهر" ،"ایلخیچی" و "قاراداغ" کیتابلارینی یازمیشدی. اونلار، بدیعی خوصوصیتلری ایله یاناشی هم ده آذربایجان بؤلگهلری حاقیندا ان اؤنملی اثرلردن ساییلیر. ایرانین جنوب ایالتلری، یعنی فارس کؤرفزی اطرافی سفرلریندن ایسه "کؤرفز کناریندا خوش بیر کؤلگه " ، "ساده هاواشوناسلیق" ، "آه- ناله"آدلی اثرلری یارانمیشدی.
غ.ساعدی ایلک قلم تجروبهسینه حئکایه ایله باشلاسا دا سونرالار یازدیغی پیئسلر اونا گئنیش شؤهرت قازاندیردی. پیئسلری اوزون ایللر اؤلکهنین بؤیوک شهرلرینین تئاتر سالونلارینین بیر چوخوندا تاماشایا قویولدو. 1965-1975-جی ایللر آراسی اونون یازدیغی پیئسلر تئهرانین و دیگر شهرلرین تئاتر صحنهلرینده اوینانیلیر و تئلئویزور ائکرانلاریندا گؤستریلیردی.بوتون بونلار مؤلیفه گئنیش شؤهرت گتیریردی.
1965-جی ایلده اونون "بیلده یاس" آدی آلتیندا سککیز حئکایهدن عیبارت توپلوسو چاپ ائدیلهرک یایینلانیر. ائله همین ایلده ده ساعدی ایرانین تهلوکهسیزلیک اورگانی (ساواک) طرفیندن توتولوب حبسه آلینیر. اونو یاخیندان تانییانلار سؤیلهییردیلر کی، "ساواک" حبسخاناسیندان بوراخیلدیقدان سونرا اوندان بیر کؤلگه قالمیشدی.حبسخانا ایشکنجهسی و مأمور تزییقی ساعدینین ساغللاملیغینا منفی تاثیرینی گؤسترسه ده او یازیب یاراتماغا داوام ائدیر.
1979-جو ایلده ایراندا اینقیلاب غلبه ایله باشا چاتاندا ساعدی بونو نیکبینلیکله قارشیلامیش، چوخ سئوینمیشدی. بوتون عؤمرونو اینقیلابی موباریزهیه صرف ائتمیش ساعدی ایکیقات فعالیته باشلامیشدی. خالقین توپلانتی و آکسییالارینین، طلبه میتینگلرینین ایشتیراکچیسی ایدی. لاکین بو احوال-روحیییه اوزون سورمهدی. ساعدی یئنیدن کئچمیش اینقیلابچی و یئنی حؤکومت رهبرلرینه قارشی موخالیفت سیراسیندا دایاندی. ساعدی ایران یازیچیلار جمعیتینی یارادانلاردان بیری ایدی و بو ساحه ده چوخ چالیشمیشدی. لاکین اینقیلابین ایلک گونلریندن موخالیفت جرگهسینده یئر آلدی. نهایت، 1982-جی ایلین سونلاریندا اؤلکهنی ترک ائدهرک فرانسایا گئتدی. پاریسده اولارکن بدر لنکرانی آدلی بیر خانیملا ایله عاییله قوردو. او ایللرده "اوتئللو غریبه مملکتده" ،"نورلو قلبلر" ،"دوکتور اکبر" و "رئنئسسانس" سسئناریلرینی یازدی. همچنین بو ایللر عرضینده داریوش مهرجویی ایله بیرلیکده" ائو تمیز اولمالیدیر " حئکایهسی اساسیندا "مولوس کورپوس"سسئناریسینی یازدی.
پاریسده اولان مودتده یئنیدن "الیفبا" ژورنالینین نشرینه باشلادی و 4 ایل مودتینده یالنیز بو ژورنالین 7 نؤمرهسینی چاپ ائتدیره بیلدی.
"ایلخیچی" اثرینی ساعدی 1963-جو ایلده یازیب. قئید ائتدیگیم کیمی، اثر بدیعیلیکدن جوخ ائتنوقرافیک خاراکتئر داشیییر. ایلخیچی تبریزه یاخین کندلردن بیریدیر. یازیچی کیتابین آیری-آیری فصیللرینده بو کندین کئچمیش تاریخی، اؤزونهمخصوص عادت-عنعنه لری،فولکلورو، اطراف قونشو کندلری، تاریخی تیکیلیلری بارهده گئنیش معلومات وئریر. کیتابین ان اوزون بؤلومو اولان سونونجو فصیلده او کندله باغلی روایت و اورادا یاییلمیش یئرلی اویونلار حاقدا آراشدیرمالار آپاریر. کیتابین اوز قابیغیندا الینده شام اولان بیر قادینین شکلینین وئریلمهسی کندین ساکینلرینین دینی آیینلره مئیللی اولماسینا بیر ایشاره ایدی. ساعدی کیتابین 10-جی صحیفه سینده یازیردی کی،کندین هر بیر گوشهسینده علی(س) محبتیندن بیر نیشان گؤرونور.یازیچی اؤزلرینی اهلی-حقّ آدلاندیران ایلخیچی ساکینلرینه خاص اولان موثبت خوصویصیتلر حاقدا یازیردی؛ " اونلار کیمسهیه و یاخود قروپا کین و نیفرت حیسّی ایله یاناشماییرلار.
عشق، محبت اونلارین آیینلرینین زینتیدیر. کیمسه اونلارا قوناق اولدوقدا ائولرینده نه وارسا قوناق اوچون تشکیل ائدیب سعیله خیدمت گؤستریرلر"
آراشدیرمالار مرکزینده ایشی ایله باغلی سفرلرده اولوردو. بئله کی، آذربایجانین بیر چوخ شهرلری، اوجقار کندلری، ایرانین جنوب بؤلگهلرینی قاریش-قاریش گزیب دولاشمیش، هابئله، خاریجی اؤلکهلرده اولموشدو. بو سفرلردن یازاجاغی اثرلر اوچون بیلگیلر الده ائدیردی. آذربایجانین بؤلگهلرینه سفرینده ائتنوقرافیک اوسلوبدا قلمه آلدیغی "خییاو، یا مشکین شهر" ،"ایلخیچی" و "قاراداغ" کیتابلارینی یازمیشدی. اونلار، بدیعی خوصوصیتلری ایله یاناشی هم ده آذربایجان بؤلگهلری حاقیندا ان اؤنملی اثرلردن ساییلیر. ایرانین جنوب ایالتلری، یعنی فارس کؤرفزی اطرافی سفرلریندن ایسه "کؤرفز کناریندا خوش بیر کؤلگه " ، "ساده هاواشوناسلیق" ، "آه- ناله"آدلی اثرلری یارانمیشدی.
غ.ساعدی ایلک قلم تجروبهسینه حئکایه ایله باشلاسا دا سونرالار یازدیغی پیئسلر اونا گئنیش شؤهرت قازاندیردی. پیئسلری اوزون ایللر اؤلکهنین بؤیوک شهرلرینین تئاتر سالونلارینین بیر چوخوندا تاماشایا قویولدو. 1965-1975-جی ایللر آراسی اونون یازدیغی پیئسلر تئهرانین و دیگر شهرلرین تئاتر صحنهلرینده اوینانیلیر و تئلئویزور ائکرانلاریندا گؤستریلیردی.بوتون بونلار مؤلیفه گئنیش شؤهرت گتیریردی.
1965-جی ایلده اونون "بیلده یاس" آدی آلتیندا سککیز حئکایهدن عیبارت توپلوسو چاپ ائدیلهرک یایینلانیر. ائله همین ایلده ده ساعدی ایرانین تهلوکهسیزلیک اورگانی (ساواک) طرفیندن توتولوب حبسه آلینیر. اونو یاخیندان تانییانلار سؤیلهییردیلر کی، "ساواک" حبسخاناسیندان بوراخیلدیقدان سونرا اوندان بیر کؤلگه قالمیشدی.حبسخانا ایشکنجهسی و مأمور تزییقی ساعدینین ساغللاملیغینا منفی تاثیرینی گؤسترسه ده او یازیب یاراتماغا داوام ائدیر.
1979-جو ایلده ایراندا اینقیلاب غلبه ایله باشا چاتاندا ساعدی بونو نیکبینلیکله قارشیلامیش، چوخ سئوینمیشدی. بوتون عؤمرونو اینقیلابی موباریزهیه صرف ائتمیش ساعدی ایکیقات فعالیته باشلامیشدی. خالقین توپلانتی و آکسییالارینین، طلبه میتینگلرینین ایشتیراکچیسی ایدی. لاکین بو احوال-روحیییه اوزون سورمهدی. ساعدی یئنیدن کئچمیش اینقیلابچی و یئنی حؤکومت رهبرلرینه قارشی موخالیفت سیراسیندا دایاندی. ساعدی ایران یازیچیلار جمعیتینی یارادانلاردان بیری ایدی و بو ساحه ده چوخ چالیشمیشدی. لاکین اینقیلابین ایلک گونلریندن موخالیفت جرگهسینده یئر آلدی. نهایت، 1982-جی ایلین سونلاریندا اؤلکهنی ترک ائدهرک فرانسایا گئتدی. پاریسده اولارکن بدر لنکرانی آدلی بیر خانیملا ایله عاییله قوردو. او ایللرده "اوتئللو غریبه مملکتده" ،"نورلو قلبلر" ،"دوکتور اکبر" و "رئنئسسانس" سسئناریلرینی یازدی. همچنین بو ایللر عرضینده داریوش مهرجویی ایله بیرلیکده" ائو تمیز اولمالیدیر " حئکایهسی اساسیندا "مولوس کورپوس"سسئناریسینی یازدی.
پاریسده اولان مودتده یئنیدن "الیفبا" ژورنالینین نشرینه باشلادی و 4 ایل مودتینده یالنیز بو ژورنالین 7 نؤمرهسینی چاپ ائتدیره بیلدی.
"ایلخیچی" اثرینی ساعدی 1963-جو ایلده یازیب. قئید ائتدیگیم کیمی، اثر بدیعیلیکدن جوخ ائتنوقرافیک خاراکتئر داشیییر. ایلخیچی تبریزه یاخین کندلردن بیریدیر. یازیچی کیتابین آیری-آیری فصیللرینده بو کندین کئچمیش تاریخی، اؤزونهمخصوص عادت-عنعنه لری،فولکلورو، اطراف قونشو کندلری، تاریخی تیکیلیلری بارهده گئنیش معلومات وئریر. کیتابین ان اوزون بؤلومو اولان سونونجو فصیلده او کندله باغلی روایت و اورادا یاییلمیش یئرلی اویونلار حاقدا آراشدیرمالار آپاریر. کیتابین اوز قابیغیندا الینده شام اولان بیر قادینین شکلینین وئریلمهسی کندین ساکینلرینین دینی آیینلره مئیللی اولماسینا بیر ایشاره ایدی. ساعدی کیتابین 10-جی صحیفه سینده یازیردی کی،کندین هر بیر گوشهسینده علی(س) محبتیندن بیر نیشان گؤرونور.یازیچی اؤزلرینی اهلی-حقّ آدلاندیران ایلخیچی ساکینلرینه خاص اولان موثبت خوصویصیتلر حاقدا یازیردی؛ " اونلار کیمسهیه و یاخود قروپا کین و نیفرت حیسّی ایله یاناشماییرلار.
عشق، محبت اونلارین آیینلرینین زینتیدیر. کیمسه اونلارا قوناق اولدوقدا ائولرینده نه وارسا قوناق اوچون تشکیل ائدیب سعیله خیدمت گؤستریرلر"
اونون دیگر"خییاو و یا مشکین شهر" کیتابیندا آدی گئدن شهرین تاریخین، اونون تانینمیش شخصیتلرینه گئنیش یئر آیریلیب. کیتابین خوصوصی بؤلوملرینده مشروطه موباریزلریندن اولان ایماموئردی مشکینی،هابئله چار روسییاسی ایله دفعهلرله موحاریبه و صولح دارتیشمالاریندا اولان شاهسئون ائلینه گئنیش یئر آیریلیب. سونونجو مؤوضو یازیچینین "توپ" آدلی رومانینین سوژئت خطی اولموشدور.
کیتابدا ساعدینین سیاسی-ایجتیماعی و تنقیدی باخیشلاری دا عکس اولونوب. تاریخی یئرلری، گؤزل طبیعتی و زنگین طبیعی رئسورسلاری ایله توریستلری جلب ائدن، آذربایجانین افسانوی داغی اولان ساوالانین اتگینده یئرلشن بو منطقهیه مرکزی دؤولتین لاقئید یاناشماسینی یازیچی کسکین تنقید ائدیر و منطقهنین اهالیسینین آج و سفالت ایچینده یاشاماسینا آجیییر.
ساعدینین آذربایجان منطقهلری ایله باغلی باشقا مونوقرافییاسی دا وار. "قاراداغ" آدلانان اثر بو گونهدک چاپ ائدیلمهییب. کیتابدا آذربایجانین بؤیوک منطقهسی اولان قاراداغ تصویر ائدیلیر. بو مونوقرافییانین بیر قیسمی 1972-جی ایلده "کلئیبر" ،"مرند" ،"اهر" ،"خوی" و "اورمییه" "پیک جوانان" آدلی ژورناللاردا نشر اولونموشدور.
خالق ادبیاتیندان بهرهلهنن ساعدی "بیلده یاس"اثرینی داستان اوسلوبوندا قلمه آلیب.یازیچی آیری-آیری حئکایهلردن عیبارت اولان حیصهلرده کند اهلینین اوزلشدیگی موختلیف پروبلئملره و یوخاریدا اوتورانلارین اونلارا بیگانهلیگینی گؤسترمهیه چالیشیب. "قورخو و سکسکه"اثرینده ساعدی بیر یازیچی پسیخولوق کیمی یاراتدیغی اوبرازلارینین تیمثالیندا اینسانلارین موناسیبتلرینه هوپموش قورخو و سکسکهدن دانیشیر.
"دندیل"اثرینده حادیثهلر ماراغا شهرینده جریان ائدیر. وطن یادلارا اصلینده،حاکیمیتده اولانلارین الیله ساتیلیر،- بو یازیچینین اثرین سونوندا گلدیگی قناعتیدیر.اثرده تصویر اولونان فاحیشه اوبرازی دا دولاییسی ایله اؤلکهنین بیر نؤوع سیموولودور. بیر آمئریکالی اجنبییه بزهدیلیب تقدیم ائدیلن قادین اصلینده یوردون ایشغالچیلارا تسلیم ائدیلمهسینه بیر ایشارهدیر. ساعدی بوتون بونلارلا دئمک ایستهییر کی، نه قدر کی، وطنه دگر وئریلمیر،هر گلن اجنبی اونونلا فاحیشه کیمی رفتار ائدهجک.
غلامحسین ساعدی "شهرده بیر غریب" ، "توپ" "گولر اوزلو تاتار" کیمی رومانلارین مؤلیفیدیر. بونلاردان باشقا اونون" اؤلوم یئری"(چاپ اولونمامیشدیر) " سینیقچی" ( ناتمام اثر) و دیگر اثرلری ده مؤوجوددور ساعدینین اثرلرینین بیر چوخو 1995-جی ایلدن سونرا دوستلارینین کؤمگی ایله چاپ ائدیلیر.
پانتومیم اثرلری یازیچینین رئژیمه قارشی بؤیوک پروتئستی،سسسیز بیر اعتیراضی ایدی.
پانتومیم- یونانجا تقلید ائتمک معناسینینی وئریر، صحنه صنعتینین بیر نؤوعودور. بیر چوخ شرق اؤلکهلری تئاترلاریندا قدیمدن گئنیش یاییلمیشدیر. آوروپادا یارانماسی قدیم یونانیستان و روما تئاتری ایله باغلیدیر. اون دوققوزنجو عصرده موستقیل تئاترفورماسی کیمی اینکیشاف ائتمهیه باشلاییب. باشلیجا اولاراق میمیکا، ایفادهلی حرکتلر واسیطهسیله یارادیلیر.بو اینجهصنعت نؤوعو عئینی زاماندا بدنین میمیکا،ژئست،دانیشیق آهنگی ایله یاناشی، اینسانین پسیخی وضعیتینین،اونون حیسلرینین ایفاده واسیطهسیدیر. غلامحسین ساعدینین 10-دان آرتیق پانتومیم اثری وار. مؤعتبر تنقیدچیلرین فیکرینه گؤره غ.ساعدینین اثرلری ایچریسینده ان اوغورلو اولانی پانتومیم ژانریندا یازدیقلاریدیر.اونون بو ژانری سئچمهسی تصادوف ایدیمی،و یا ضرورتدن ایرهلی گلهرک دوغموشدو؟سوالا جاواب وئرمک اوچون بیر چوخ مطلبلری آچماق گرکدیر.
ساعدی تبریزده دوغولموشدو. دیل پروبلئمی ایله ایلک دفعه مکتبه گئدنده قارشیلاشمیشدی. مکتبده اوشاقلیقدان ائشیدیب دانیشدیغی دیلده دئییل، یاخشی آنلامادیغی بیر دیلده اوخومالی ایدی. بو 6-7 یاشلی اوشاق اوچون لاپ ایشگنجهیه چئوریلمیشدی. بونونلا باغلی چکدیکلری اوزون ایللر اونو ترک ائتمهدی. سونرالار او ایللرله باغلی خاطیرهلرینده یازاجاقدی کی،" هر گون مکتبه گئتمک عذاب و ایشگنجه اولوردو. سانکی اوشاغی هر گون ساکینلری یاجوج-ماجوج دیلینده دانیشان آدایا تحویل وئریردین. و بو غریبه ساکینلرین دیلینی باشا دوشمهمک، تؤهمتله یاناشی بؤیوک خیفّت و خجالته سبب اولوردو. آنا دیلینده دانیشماق ایسه سؤیود چوبوغو ایله بالاجا اللرین اورتاسینا دؤشمک کیمی جزالارلا نتیجهلهنیردی. شوبههسیز بئله ایشگنجهلردن اوزاق قالان فارس مکتبلیلری ایستیراحت و تعطیل گونلریندن داها چوخ درس و مکتبدن حضّ آلیردیلار.
بئلهجه، آذربایجان بالالارینا مکتب، عئلم و تحصیل اوجاغیندان داها چوخ زور گوجونه خاریجی دیل اؤیرنمک زوناسی ایدی…
کیتابدا ساعدینین سیاسی-ایجتیماعی و تنقیدی باخیشلاری دا عکس اولونوب. تاریخی یئرلری، گؤزل طبیعتی و زنگین طبیعی رئسورسلاری ایله توریستلری جلب ائدن، آذربایجانین افسانوی داغی اولان ساوالانین اتگینده یئرلشن بو منطقهیه مرکزی دؤولتین لاقئید یاناشماسینی یازیچی کسکین تنقید ائدیر و منطقهنین اهالیسینین آج و سفالت ایچینده یاشاماسینا آجیییر.
ساعدینین آذربایجان منطقهلری ایله باغلی باشقا مونوقرافییاسی دا وار. "قاراداغ" آدلانان اثر بو گونهدک چاپ ائدیلمهییب. کیتابدا آذربایجانین بؤیوک منطقهسی اولان قاراداغ تصویر ائدیلیر. بو مونوقرافییانین بیر قیسمی 1972-جی ایلده "کلئیبر" ،"مرند" ،"اهر" ،"خوی" و "اورمییه" "پیک جوانان" آدلی ژورناللاردا نشر اولونموشدور.
خالق ادبیاتیندان بهرهلهنن ساعدی "بیلده یاس"اثرینی داستان اوسلوبوندا قلمه آلیب.یازیچی آیری-آیری حئکایهلردن عیبارت اولان حیصهلرده کند اهلینین اوزلشدیگی موختلیف پروبلئملره و یوخاریدا اوتورانلارین اونلارا بیگانهلیگینی گؤسترمهیه چالیشیب. "قورخو و سکسکه"اثرینده ساعدی بیر یازیچی پسیخولوق کیمی یاراتدیغی اوبرازلارینین تیمثالیندا اینسانلارین موناسیبتلرینه هوپموش قورخو و سکسکهدن دانیشیر.
"دندیل"اثرینده حادیثهلر ماراغا شهرینده جریان ائدیر. وطن یادلارا اصلینده،حاکیمیتده اولانلارین الیله ساتیلیر،- بو یازیچینین اثرین سونوندا گلدیگی قناعتیدیر.اثرده تصویر اولونان فاحیشه اوبرازی دا دولاییسی ایله اؤلکهنین بیر نؤوع سیموولودور. بیر آمئریکالی اجنبییه بزهدیلیب تقدیم ائدیلن قادین اصلینده یوردون ایشغالچیلارا تسلیم ائدیلمهسینه بیر ایشارهدیر. ساعدی بوتون بونلارلا دئمک ایستهییر کی، نه قدر کی، وطنه دگر وئریلمیر،هر گلن اجنبی اونونلا فاحیشه کیمی رفتار ائدهجک.
غلامحسین ساعدی "شهرده بیر غریب" ، "توپ" "گولر اوزلو تاتار" کیمی رومانلارین مؤلیفیدیر. بونلاردان باشقا اونون" اؤلوم یئری"(چاپ اولونمامیشدیر) " سینیقچی" ( ناتمام اثر) و دیگر اثرلری ده مؤوجوددور ساعدینین اثرلرینین بیر چوخو 1995-جی ایلدن سونرا دوستلارینین کؤمگی ایله چاپ ائدیلیر.
پانتومیم اثرلری یازیچینین رئژیمه قارشی بؤیوک پروتئستی،سسسیز بیر اعتیراضی ایدی.
پانتومیم- یونانجا تقلید ائتمک معناسینینی وئریر، صحنه صنعتینین بیر نؤوعودور. بیر چوخ شرق اؤلکهلری تئاترلاریندا قدیمدن گئنیش یاییلمیشدیر. آوروپادا یارانماسی قدیم یونانیستان و روما تئاتری ایله باغلیدیر. اون دوققوزنجو عصرده موستقیل تئاترفورماسی کیمی اینکیشاف ائتمهیه باشلاییب. باشلیجا اولاراق میمیکا، ایفادهلی حرکتلر واسیطهسیله یارادیلیر.بو اینجهصنعت نؤوعو عئینی زاماندا بدنین میمیکا،ژئست،دانیشیق آهنگی ایله یاناشی، اینسانین پسیخی وضعیتینین،اونون حیسلرینین ایفاده واسیطهسیدیر. غلامحسین ساعدینین 10-دان آرتیق پانتومیم اثری وار. مؤعتبر تنقیدچیلرین فیکرینه گؤره غ.ساعدینین اثرلری ایچریسینده ان اوغورلو اولانی پانتومیم ژانریندا یازدیقلاریدیر.اونون بو ژانری سئچمهسی تصادوف ایدیمی،و یا ضرورتدن ایرهلی گلهرک دوغموشدو؟سوالا جاواب وئرمک اوچون بیر چوخ مطلبلری آچماق گرکدیر.
ساعدی تبریزده دوغولموشدو. دیل پروبلئمی ایله ایلک دفعه مکتبه گئدنده قارشیلاشمیشدی. مکتبده اوشاقلیقدان ائشیدیب دانیشدیغی دیلده دئییل، یاخشی آنلامادیغی بیر دیلده اوخومالی ایدی. بو 6-7 یاشلی اوشاق اوچون لاپ ایشگنجهیه چئوریلمیشدی. بونونلا باغلی چکدیکلری اوزون ایللر اونو ترک ائتمهدی. سونرالار او ایللرله باغلی خاطیرهلرینده یازاجاقدی کی،" هر گون مکتبه گئتمک عذاب و ایشگنجه اولوردو. سانکی اوشاغی هر گون ساکینلری یاجوج-ماجوج دیلینده دانیشان آدایا تحویل وئریردین. و بو غریبه ساکینلرین دیلینی باشا دوشمهمک، تؤهمتله یاناشی بؤیوک خیفّت و خجالته سبب اولوردو. آنا دیلینده دانیشماق ایسه سؤیود چوبوغو ایله بالاجا اللرین اورتاسینا دؤشمک کیمی جزالارلا نتیجهلهنیردی. شوبههسیز بئله ایشگنجهلردن اوزاق قالان فارس مکتبلیلری ایستیراحت و تعطیل گونلریندن داها چوخ درس و مکتبدن حضّ آلیردیلار.
بئلهجه، آذربایجان بالالارینا مکتب، عئلم و تحصیل اوجاغیندان داها چوخ زور گوجونه خاریجی دیل اؤیرنمک زوناسی ایدی…
ائلجهده ساده جاماعات قزئتلری، شهرین دیوارلارینداکی ائلانلاری اوخویوب باشا دوشمک اوچون قاپی-قاپی دوشوب ترجومهچی تاپمالی ایدی. خوصوصیله، کینوتئاترلار لاپ معرکه اولوردو. موباغیلهسیز تبریزین کینوتئاترلاریندا «پئشکار ترجومهچی»لرین سسی کینونون سسیندن اوجا اولوردو، یالنیز سسسیز فیلملر گئدنده هامی اوروج توتموش کیمی اوتوروب مات-مات باخیردیلار…"
بو سسسیز فیلمه باخانلارین آراسیندا یئنییئتمه غلامحسین ده اولوردو. و فیلمده باش وئرنلری ترجومهسیز،سؤزسوز آنلاماغین لذتینی هم یئرلیلری کیمی او دا یاشاییردی…
گؤروندویو کیمی اونون پانتومیم ژانرینا موراجیعتی تصادوفی دئییلدی. ساعدی شاه رئژیمینین آزربایجان دیلینه توتدوغو دیوان نتیجهسینده منسوب اولدوغو میلّتینین یاشادیغی آجیلاری پانتومیم واسیطهسیله وئرمهیه چالیشمیشدی .ساعدی آذربایجانلی ایدی و ساعدییه گؤره" بوتون آذربایجانلیلار(گونئی آذربایجان نظرده توتولور.پم.) دوغولان گوندن دیلسیز ایدیلر… بو سببدن ده آذربایجان ضیالیلاری ادبی اثرلرینی آنا دیللینده یازیب یارادا بیلمیردی."اهالیسینین اکثریتی آنا دیلیندن محروم اولان خالقین دانیشیغی بیر نؤوع پانتومیم اویونونا بنزهییر-بو ساعدینین گلدیگی قناعت ایدی. ساعدی آنا دیلیندن محروم اولماسینی ساغالماز بیر یارا کیمی بوتون عؤمور بویو اؤز سینهسینده داشیدی.یازدیغی بدیعی اثرلرینده ده، پوبلیسیستیک یازیلاریندا دا دایم بو مؤوضویا توخونوردو.
دوکتور ساعدی پانتومیملرینی پیئسلری کیمی "گوهر مراد" ایمضاسی ایله چاپ ائتدیرمیشدیر. ایران ادبیاتیندا گؤوهر مورادین معنا و مضمونو گئنیشدیر. میفلشدیریلمیش گؤوهر موراد آدی ائله الچاتماز آمال و آرزولارلا باغلیدیر کی، ،بوتون اینسانلار تاریخ بویو اونون آختاریشیندا اولموش، لاکین اونا یئتمک،چاتماق سعادتی چوخ آزاداما مویسّر اولموشدو.
ساعدینین یارادیجیلیغینی آراشدیران جواد مجابی یازیردی کی،ساعدینین هر بیر پانتومیمی عوصیانلا دولو لعنتلنمیش کابوسدور. ساعدینین یاشانتیلاری ایله باغلی ذهنینده عکس اولونموش خیاللارین، فانتازییالارین تصویریدیر.
ساعدینین پانتومیملری "آدسیز و آیدین اولمایان قورخو" ،"قورخو و سکسکه" و "بیلده یاس" آدللاری آلتیندا بؤیوک صنعتکارلیقلا یازیلان موجرّد حئکایهلر سیلسیلهسیدیر. بو پانتومیملرده، فرد رئال وضعیتدن خیلاص اولماق اوچون چارپیشیر. دوکتور ساعدینی جنوبی آذربایجان و ایران ادبیاتیندا پانتومیم بانیسی حساب ائتمک فیکریندن اوزاغیق.آما ساعدینین بو نؤوع مئتودا،ژانرا جیدی یاناشاراق چوخ اهمیتلی اثرلر یازان ایلک یازار اولماسی شوبههسیز ایدی. پهلوی رئژیمی دؤورونده بو نؤوع ادبی یازیلارن موناسیب یازی اوسلوبو ساییلیردی.. پانتومیم اثرلری یازیچینین رئژیمه قارشی بؤیوک پروتئستی،سسسیز بیر اعتیراضی ایدی.
"ورزیل الی چوماقلیلاری"آدلی پیئس ساعدینینن مشهور اثرلریندندیر. پیئسین مؤوضوسو ساده اولسا دا عئینی حالدا درین و دوشوندوروجودور. ورزیل اهالیسی آللاهین قضا و قدرین، او جوملهدن بوتون درد-بلالارین گؤیدن گلمهسینه اینانیرلار. بو درد- بلانین دا چارهسینی ائله گؤیلرده آختاریرلار. اونلار او قدر عاوامدیرلار کی، بیر دسته وحشی قابانلاری دا قووماقدا عاجیزدیلر. اونلار سیلاحدان ایستیفاده ائتمگی بئله باجارمیرلار. اهالینین هر بیری اؤز یئرینین و اکینینین فیکریندهدیر. گئجه سحره کیمی دوعا ائدیرلر کی، وحشی قابانلار اکین ساحهلرینه هوجوم ائتمهسینلر. کیمسه اطرافینی، اؤز قونشوسونو دوشونمور. هامی یالنیز اؤزو اوچون اللشیر.ورزیللیلر بلادان قورتولماغین چارهسینی-اجنبییه اوز توتماقدا گؤرورلر. اونون وئردیگی مصلحته عمل ائتدیکدن سونرا بیر نؤوع "یاغیشدان چیخیب یاغمورا دوشورلر". وحشی قابانلاردان قورتولسالار دا،"اینسان وحشیلیگیندن"-تاماهدان، آجگؤزلوکدن قورتولا بیلمیرلر.یازیچی بورادا بوتون دؤورلرده خیردا دؤولتلر اوچون آکتوال اولان بیرپروبلئمه توخونور؛ وطنین طالعیی وطنداشلارین اؤز الینده اولمایینجا، اونلارین باشی قالما-قالدا اولاجاق. اجنبیلردن یاردیم ایستمکله ،اؤلکهنی خیلاص ائتمک مومکون دئییل. ان خوش نیتله اؤلکهیه گلن اجنبیلر، ایمکان دوشن کیمی وطنی تالاییب آپاراجاقلار. لازیم گلدیکده لاپ اؤزلری نیتده اولان باشقا اجنبیلرله دیل تاپاجاقلار.
غرب یازیچیلارینین اثرلریندهکی موجررد تصویرلری( ایستر مکان، ایسترسه ده پسیخولوژی،سوسیال-ایجتیماعی باخیمدان) عادی کوتله باشا دوشمور،بئله اثرلر اونلارین چوخو اوچون یاددیر. بو اثرلرده عومومیتله خیالی یئرلر، نامعلوم و یا میفیک قهرمانلار سیرّلی ماغارالار و قصرلردن سؤز گئدیر و بو دا اهالی اوچون درک ائدیلمزدیر.
بو سسسیز فیلمه باخانلارین آراسیندا یئنییئتمه غلامحسین ده اولوردو. و فیلمده باش وئرنلری ترجومهسیز،سؤزسوز آنلاماغین لذتینی هم یئرلیلری کیمی او دا یاشاییردی…
گؤروندویو کیمی اونون پانتومیم ژانرینا موراجیعتی تصادوفی دئییلدی. ساعدی شاه رئژیمینین آزربایجان دیلینه توتدوغو دیوان نتیجهسینده منسوب اولدوغو میلّتینین یاشادیغی آجیلاری پانتومیم واسیطهسیله وئرمهیه چالیشمیشدی .ساعدی آذربایجانلی ایدی و ساعدییه گؤره" بوتون آذربایجانلیلار(گونئی آذربایجان نظرده توتولور.پم.) دوغولان گوندن دیلسیز ایدیلر… بو سببدن ده آذربایجان ضیالیلاری ادبی اثرلرینی آنا دیللینده یازیب یارادا بیلمیردی."اهالیسینین اکثریتی آنا دیلیندن محروم اولان خالقین دانیشیغی بیر نؤوع پانتومیم اویونونا بنزهییر-بو ساعدینین گلدیگی قناعت ایدی. ساعدی آنا دیلیندن محروم اولماسینی ساغالماز بیر یارا کیمی بوتون عؤمور بویو اؤز سینهسینده داشیدی.یازدیغی بدیعی اثرلرینده ده، پوبلیسیستیک یازیلاریندا دا دایم بو مؤوضویا توخونوردو.
دوکتور ساعدی پانتومیملرینی پیئسلری کیمی "گوهر مراد" ایمضاسی ایله چاپ ائتدیرمیشدیر. ایران ادبیاتیندا گؤوهر مورادین معنا و مضمونو گئنیشدیر. میفلشدیریلمیش گؤوهر موراد آدی ائله الچاتماز آمال و آرزولارلا باغلیدیر کی، ،بوتون اینسانلار تاریخ بویو اونون آختاریشیندا اولموش، لاکین اونا یئتمک،چاتماق سعادتی چوخ آزاداما مویسّر اولموشدو.
ساعدینین یارادیجیلیغینی آراشدیران جواد مجابی یازیردی کی،ساعدینین هر بیر پانتومیمی عوصیانلا دولو لعنتلنمیش کابوسدور. ساعدینین یاشانتیلاری ایله باغلی ذهنینده عکس اولونموش خیاللارین، فانتازییالارین تصویریدیر.
ساعدینین پانتومیملری "آدسیز و آیدین اولمایان قورخو" ،"قورخو و سکسکه" و "بیلده یاس" آدللاری آلتیندا بؤیوک صنعتکارلیقلا یازیلان موجرّد حئکایهلر سیلسیلهسیدیر. بو پانتومیملرده، فرد رئال وضعیتدن خیلاص اولماق اوچون چارپیشیر. دوکتور ساعدینی جنوبی آذربایجان و ایران ادبیاتیندا پانتومیم بانیسی حساب ائتمک فیکریندن اوزاغیق.آما ساعدینین بو نؤوع مئتودا،ژانرا جیدی یاناشاراق چوخ اهمیتلی اثرلر یازان ایلک یازار اولماسی شوبههسیز ایدی. پهلوی رئژیمی دؤورونده بو نؤوع ادبی یازیلارن موناسیب یازی اوسلوبو ساییلیردی.. پانتومیم اثرلری یازیچینین رئژیمه قارشی بؤیوک پروتئستی،سسسیز بیر اعتیراضی ایدی.
"ورزیل الی چوماقلیلاری"آدلی پیئس ساعدینینن مشهور اثرلریندندیر. پیئسین مؤوضوسو ساده اولسا دا عئینی حالدا درین و دوشوندوروجودور. ورزیل اهالیسی آللاهین قضا و قدرین، او جوملهدن بوتون درد-بلالارین گؤیدن گلمهسینه اینانیرلار. بو درد- بلانین دا چارهسینی ائله گؤیلرده آختاریرلار. اونلار او قدر عاوامدیرلار کی، بیر دسته وحشی قابانلاری دا قووماقدا عاجیزدیلر. اونلار سیلاحدان ایستیفاده ائتمگی بئله باجارمیرلار. اهالینین هر بیری اؤز یئرینین و اکینینین فیکریندهدیر. گئجه سحره کیمی دوعا ائدیرلر کی، وحشی قابانلار اکین ساحهلرینه هوجوم ائتمهسینلر. کیمسه اطرافینی، اؤز قونشوسونو دوشونمور. هامی یالنیز اؤزو اوچون اللشیر.ورزیللیلر بلادان قورتولماغین چارهسینی-اجنبییه اوز توتماقدا گؤرورلر. اونون وئردیگی مصلحته عمل ائتدیکدن سونرا بیر نؤوع "یاغیشدان چیخیب یاغمورا دوشورلر". وحشی قابانلاردان قورتولسالار دا،"اینسان وحشیلیگیندن"-تاماهدان، آجگؤزلوکدن قورتولا بیلمیرلر.یازیچی بورادا بوتون دؤورلرده خیردا دؤولتلر اوچون آکتوال اولان بیرپروبلئمه توخونور؛ وطنین طالعیی وطنداشلارین اؤز الینده اولمایینجا، اونلارین باشی قالما-قالدا اولاجاق. اجنبیلردن یاردیم ایستمکله ،اؤلکهنی خیلاص ائتمک مومکون دئییل. ان خوش نیتله اؤلکهیه گلن اجنبیلر، ایمکان دوشن کیمی وطنی تالاییب آپاراجاقلار. لازیم گلدیکده لاپ اؤزلری نیتده اولان باشقا اجنبیلرله دیل تاپاجاقلار.
غرب یازیچیلارینین اثرلریندهکی موجررد تصویرلری( ایستر مکان، ایسترسه ده پسیخولوژی،سوسیال-ایجتیماعی باخیمدان) عادی کوتله باشا دوشمور،بئله اثرلر اونلارین چوخو اوچون یاددیر. بو اثرلرده عومومیتله خیالی یئرلر، نامعلوم و یا میفیک قهرمانلار سیرّلی ماغارالار و قصرلردن سؤز گئدیر و بو دا اهالی اوچون درک ائدیلمزدیر.
اونون 7 رومانیندان ایندییهدک 3-و چاپ اولونوب. ساعدینین اثرلرینده آغیر ایجتیماعی تنقیدلره یئر وئریلدیگینه گؤره، ایران حؤکومتلری اونون کیتابلارینین چاپینا مانعه تؤرهدیر و سئنزورا تطبیق ائدیردی. ساعدی، فیکیرلرینین سئنزورادان کئچمهسینین قارشیسینی آلماق اوچون بعضی کیتابلارینی یئنی آدلارلا چاپ ائتدیرمهیه چالیشیردی.
ایراندا اونون یازدیغی سسئناری اساسیندا اوچ فیلم چکیلیب. بو اوچ فیلم "گاو" (اؤکوز)، "اؤزگهلر حوضوروندا ساکینلیک" و "میینا دایرهسی"ایدی. ایران ایسلام اینقیلابیندان اوّل اونون "گاو" آدلی کیتابی و فیلمی ضیالیلار آراسیندا درین ایز بوراخمیشدی. بو کینوفیلم او قدر تاثیره سبب اولموشدو کی، حتّی کینونو حارام بیلن آیتاللهلار بئله اونا باخیب و سئومیشدیلر. آیتالله خمینی ده "گاوی" بینمیش و اونو ایران کینوفیلملرینین ان گؤزل نومونه کیمی دیرلندیرمیشدی.
"لئیلاج" ،"توی" ،"اینتیظار" ،"دونیانین ان یاخشی باباسی" ،"ورزیل الی چوماقچیلاری" ،"مشروطه اینقیلابیندان بئش پیئس" ،"آیدینلیق ائو" ،"اودوزانا وای اولسون" ،"گؤز گؤزه موقابیل" ،"یازماغین گلهجگی" ،"بیز ائشیتمیریک" ساعدینین تانینمیش درام اثرلریندندیر
ساعدینین 70-ه یاخین چاپ اولونموش و اونلارلا هله نشر اولونمامیش اثرلری وار. چوخشاخهلی یارادیجیلیغا مالیک اولان ساعدینین ایرثینه 17 رومان و حئکایهلر، 6 مونوقرافییا و مقالهلر توپلوسو، 4 ترجومه اثری، 3 سسئناری، رئداکتورلوغو ایله نشر اولونان 6 نؤمره «الیفبا» درگیسی، تئاتر، ادبییات، سییاست و میلّی مسله حاقّیندا نئچه-نئچه مقالهلرداخیلدیر.
بو دا ماراقلی و دوشوندوروجودور کی، ایرانین تانینمیش یازیچیسی هوشنگ گلشیری ساعدینین قابریئل قارسییا مارکئسدن اوّل،میستیک رئالیزم اوسلوبوندا یازان بیر یازیچی اولدوغونو دئییب.
فرانسادا موهاجیرحیاتی یاشایان دوکتور غلامحسین ساعدی1985-جی ایل نویابر آیینین 23-ده اللی یاشیندا ایکن وفات ائتمیش، پاریسین پئر-لاشوز قبریستانلیغیندا دفن ائدیلمیشدیر.
کؤچورن: عباس ائلچین
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
ایراندا اونون یازدیغی سسئناری اساسیندا اوچ فیلم چکیلیب. بو اوچ فیلم "گاو" (اؤکوز)، "اؤزگهلر حوضوروندا ساکینلیک" و "میینا دایرهسی"ایدی. ایران ایسلام اینقیلابیندان اوّل اونون "گاو" آدلی کیتابی و فیلمی ضیالیلار آراسیندا درین ایز بوراخمیشدی. بو کینوفیلم او قدر تاثیره سبب اولموشدو کی، حتّی کینونو حارام بیلن آیتاللهلار بئله اونا باخیب و سئومیشدیلر. آیتالله خمینی ده "گاوی" بینمیش و اونو ایران کینوفیلملرینین ان گؤزل نومونه کیمی دیرلندیرمیشدی.
"لئیلاج" ،"توی" ،"اینتیظار" ،"دونیانین ان یاخشی باباسی" ،"ورزیل الی چوماقچیلاری" ،"مشروطه اینقیلابیندان بئش پیئس" ،"آیدینلیق ائو" ،"اودوزانا وای اولسون" ،"گؤز گؤزه موقابیل" ،"یازماغین گلهجگی" ،"بیز ائشیتمیریک" ساعدینین تانینمیش درام اثرلریندندیر
ساعدینین 70-ه یاخین چاپ اولونموش و اونلارلا هله نشر اولونمامیش اثرلری وار. چوخشاخهلی یارادیجیلیغا مالیک اولان ساعدینین ایرثینه 17 رومان و حئکایهلر، 6 مونوقرافییا و مقالهلر توپلوسو، 4 ترجومه اثری، 3 سسئناری، رئداکتورلوغو ایله نشر اولونان 6 نؤمره «الیفبا» درگیسی، تئاتر، ادبییات، سییاست و میلّی مسله حاقّیندا نئچه-نئچه مقالهلرداخیلدیر.
بو دا ماراقلی و دوشوندوروجودور کی، ایرانین تانینمیش یازیچیسی هوشنگ گلشیری ساعدینین قابریئل قارسییا مارکئسدن اوّل،میستیک رئالیزم اوسلوبوندا یازان بیر یازیچی اولدوغونو دئییب.
فرانسادا موهاجیرحیاتی یاشایان دوکتور غلامحسین ساعدی1985-جی ایل نویابر آیینین 23-ده اللی یاشیندا ایکن وفات ائتمیش، پاریسین پئر-لاشوز قبریستانلیغیندا دفن ائدیلمیشدیر.
کؤچورن: عباس ائلچین
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
Telegram
ادبیات سئونلر
بوکانال ادبیات سئونلر قوروپونون سئچیلمیش اثرلری دیر
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
لاکین " ورزیل الی چوماقلیلاری " پیئسینده هئچ بیر تانینمامیش گوج، هئج بیر نامعلوم زامان و مکاندان سؤز گئتمیر. اثر ساده دیلده تانیش رئاللیقلاری عکس ائتدیریر. حتّی، وحشی قابانلارین کنده هوجومو دا طبیعیدیر. اونا گؤره کی، ورزیل قصبهسی داغلارین اتگینده یئرلشیر و بو مکان اونلارین گیزلندیگی یئردیر.
ساعدینین بو پیئسینده ده باشقا اثرلرینده اولدوغو کیمی قهرمانلار عادی اینسانلاردیر. هامیسی او کندلیلردیر کی، ایران و یا دونیانین باشقا اؤلکهلرینین کندلرینده یاشاییرلار. ائله بونا گؤره ده ساعدینین اثرلرینین اوخوجوسو چوخدور. اثر ایرانین شهرلرینین اکثریتینده تاماشایا قویولدو. ایرانین بؤیوک یازیسیچی جلال آل احمد بو اثرله تانیش اولدوقدان سونرا سؤیلهمیشدی کی، قلم صنعتی عالمینده عبانی باغیشلاماق اولسایدی، من اؤز عبامی چیخاریب ساعدینین چیینینه سالاردیم.
"ورزیل الی چوماقلیلاری" آدلی پیئسی شؤهرت قازاندیقدان اثر اساسیندا رئژیسسور جعفر والی فیلم چکدی.آرادان آز کئچمهدی کی، ایرانین مشهور رئژیسسورو داریوش مهرجویی ساعدینین " بیلده یاس" حئکایهلر توپلوسوسدان "اؤکوز" آدلی بیر فیلمی ائکرانلاشدیردی. بوفیلم بوگون ده ایرانین کینو صنعتینده اؤزونهمخصوص یئر توتور. کینو تنقیدچیلرینین بیر چوخو بئله فیکیردهدیرلر کی، " اؤلکهنین کینو صنعتینین اوسلوبونون دییشمهسینده هئچ بیر کینوفیلم "اؤکوز"" قدر تاثیر ائدیجی گوچه مالیک اولماییب."اؤکوز" فیلمینین یارانماسیندان سونرا ایرانین کینوتئاترلاری ایجتیماعی-سیاسی مضمون کسب ائتدی.عومومیتله، غ.ساعدینین اثرلری اؤلکهنین ادبی-مدنی موحیطینده بیر اینقیلابا سبب اولموشدو. اثر ضیالیلارین باخیشلارینا درین تاثیر ائتمیشدی؛ علی الخصوص رئژیسسورلار داها یونگول و دایاز مضمونلو سوژئتلردن ایستیفاده ائتمیردیلر.
مؤعتبر ادبیاتشوناسلار اونون"بیلده یاس" سیلسیله حئکایهلرینی سئحیرلی رئالیزمین پارلاق نومونهسی کیمی قییمتلندیرمیشلر.
"چئخوو هئچ واخت یاخشی بیر رومان یازا بیلمهدی. او، اؤز ایتی درّاکهسی ایله موشاهیده ائتدیکلرینی ذهنینده ساخلاماغی باجارمیردی. او،پارچالانمیش روح و جانلاری او یئره قدر ساخلاماغی باجاریردی کی، یالنیز اونلاردان قیسا حئکایهلر یاراتسین. ائله بو سببدن او رومان یازماغی باجارمیردی" ائله بیل کی، نابوکوو بو سؤزلری چئخوو دئییل، ساعدی حاقدا یازمیشدی. دوغرودان دا ساعدینین رومانلاری دیگر ژانردا یازدیغی اثرلری کیمی اوغورلو آلینمیردی. ساعدینی یاخیندان تانییانلارین سؤیلهدیگینه گؤره ساعدی تلَسکن و حؤوصلهسیز ایدی. چالیشیردی کی، اثری تئز بیتیرسین. ائله بونا گؤره ده سونرادان رومانلارینین اوزرینده ایشلهییب اینکیشاف ائتدیرمهیه صبری چاتمیردی.
موصاحیبهلریندن بیرینده بو بارهده یازمیشدی کی،حقیقتن من هله ده خیاللاریمین میندن بیرینی یازا بیلمهمیشم. اونا گؤره کی، همیشه یاشاییشیم تلاتوملو اولموشدور. نه قدر خیاللاریمین قارشیسینی آلماق ایستهییرمسه، یئنه ده اونلار ذهنیمی بیر قورخونج کابوس کیمی مشغول ائدیرلر… دوکتور ساعدی جمعی 49 ایل عؤمور سوروب.او ائله بیل اؤنجهدن آز یاشایاجاغینی بیلیردی، اونا گؤره ده همیشه تلهسیردی.بو حاقدا دوستو فرج اله شفایا یازیردی:" تلسمک همیشه منه آغیر ضربه وورموشدور. هر ایشی باشلایارکن ایستهمیشم کی،اونو تئز قورتاریم، اوندان تئز خیلاص اولوم. بیر حامیله قادین کیمی دوغماغا تلسمیشم. ائله بو سببدن ده اؤلو اوشاق دوغموشام. ایندی قرارا گلمیشم کی، تلسمهیم."
ق.مارکئس،ف.کافکا، و قی دئ موپاسسان و غ. ساعدی
ساعدینین یازدیقلاری ایله ق. مارکئس کافکا ،ساموئل بئکت و قی دئ موپاسسانین یازدیغی اثرلر آراسیندا بیر اوخشارلیق وار. بو اثرلرلر فاناتیزم، جهالت، قورخو و فلاکت بورولغانینا دوشموش اینسانلارین وضعیتینی تصویر ائدیر. اونلار یالنیز طالعیین حؤکمونه تسلیم اولاراق یاشاییرلار.ساعدینین یارادیجیلیغینی آراشدیران دوکتور غلامرضا تبریزی ساعدینی باشقا یازیچیلاردان فرقلندیرن اساس جهتلردن بیری کیمی اونون ایجتیماعی و اینسانی دگرلره حاق وئرمهسینی اؤنه چکیر.بونونلا یاناشی یازیر کی، اونون تنقیدی-ساتیریک اوسلوبا سؤیکهنن یازیلاری کوتلهنی حرکته گتیریر، اونو آییلدیر، اؤز حاقی-حوقوقو اوغروندا موباریزهیه سسلهییر.
غلامحسین ساعدینین اثرلرینین چوخو فارس دیلینده اولسا دا اونون یاخین دوستو اولان دوکتور فرنودون قئید ائتدیگینه گؤره، مرحوم یازیچی اوچون آذربایجان تورکجهسینده یازماق داها راحات ایدی. دوکتور فرنودا گؤره اونون آذربایجان دیلینده کیتابلاری و تدقیقاتلاری اولسا دا، او دؤورده آذربایجان دیلینده یازی و نشرله باغلی پروبلئملره اولدوغو اوچون ساعدی اثرلرینین چوخونو فارس دیلینده یازیماق مجبوریتینده ایدی
ساعدینین بو پیئسینده ده باشقا اثرلرینده اولدوغو کیمی قهرمانلار عادی اینسانلاردیر. هامیسی او کندلیلردیر کی، ایران و یا دونیانین باشقا اؤلکهلرینین کندلرینده یاشاییرلار. ائله بونا گؤره ده ساعدینین اثرلرینین اوخوجوسو چوخدور. اثر ایرانین شهرلرینین اکثریتینده تاماشایا قویولدو. ایرانین بؤیوک یازیسیچی جلال آل احمد بو اثرله تانیش اولدوقدان سونرا سؤیلهمیشدی کی، قلم صنعتی عالمینده عبانی باغیشلاماق اولسایدی، من اؤز عبامی چیخاریب ساعدینین چیینینه سالاردیم.
"ورزیل الی چوماقلیلاری" آدلی پیئسی شؤهرت قازاندیقدان اثر اساسیندا رئژیسسور جعفر والی فیلم چکدی.آرادان آز کئچمهدی کی، ایرانین مشهور رئژیسسورو داریوش مهرجویی ساعدینین " بیلده یاس" حئکایهلر توپلوسوسدان "اؤکوز" آدلی بیر فیلمی ائکرانلاشدیردی. بوفیلم بوگون ده ایرانین کینو صنعتینده اؤزونهمخصوص یئر توتور. کینو تنقیدچیلرینین بیر چوخو بئله فیکیردهدیرلر کی، " اؤلکهنین کینو صنعتینین اوسلوبونون دییشمهسینده هئچ بیر کینوفیلم "اؤکوز"" قدر تاثیر ائدیجی گوچه مالیک اولماییب."اؤکوز" فیلمینین یارانماسیندان سونرا ایرانین کینوتئاترلاری ایجتیماعی-سیاسی مضمون کسب ائتدی.عومومیتله، غ.ساعدینین اثرلری اؤلکهنین ادبی-مدنی موحیطینده بیر اینقیلابا سبب اولموشدو. اثر ضیالیلارین باخیشلارینا درین تاثیر ائتمیشدی؛ علی الخصوص رئژیسسورلار داها یونگول و دایاز مضمونلو سوژئتلردن ایستیفاده ائتمیردیلر.
مؤعتبر ادبیاتشوناسلار اونون"بیلده یاس" سیلسیله حئکایهلرینی سئحیرلی رئالیزمین پارلاق نومونهسی کیمی قییمتلندیرمیشلر.
"چئخوو هئچ واخت یاخشی بیر رومان یازا بیلمهدی. او، اؤز ایتی درّاکهسی ایله موشاهیده ائتدیکلرینی ذهنینده ساخلاماغی باجارمیردی. او،پارچالانمیش روح و جانلاری او یئره قدر ساخلاماغی باجاریردی کی، یالنیز اونلاردان قیسا حئکایهلر یاراتسین. ائله بو سببدن او رومان یازماغی باجارمیردی" ائله بیل کی، نابوکوو بو سؤزلری چئخوو دئییل، ساعدی حاقدا یازمیشدی. دوغرودان دا ساعدینین رومانلاری دیگر ژانردا یازدیغی اثرلری کیمی اوغورلو آلینمیردی. ساعدینی یاخیندان تانییانلارین سؤیلهدیگینه گؤره ساعدی تلَسکن و حؤوصلهسیز ایدی. چالیشیردی کی، اثری تئز بیتیرسین. ائله بونا گؤره ده سونرادان رومانلارینین اوزرینده ایشلهییب اینکیشاف ائتدیرمهیه صبری چاتمیردی.
موصاحیبهلریندن بیرینده بو بارهده یازمیشدی کی،حقیقتن من هله ده خیاللاریمین میندن بیرینی یازا بیلمهمیشم. اونا گؤره کی، همیشه یاشاییشیم تلاتوملو اولموشدور. نه قدر خیاللاریمین قارشیسینی آلماق ایستهییرمسه، یئنه ده اونلار ذهنیمی بیر قورخونج کابوس کیمی مشغول ائدیرلر… دوکتور ساعدی جمعی 49 ایل عؤمور سوروب.او ائله بیل اؤنجهدن آز یاشایاجاغینی بیلیردی، اونا گؤره ده همیشه تلهسیردی.بو حاقدا دوستو فرج اله شفایا یازیردی:" تلسمک همیشه منه آغیر ضربه وورموشدور. هر ایشی باشلایارکن ایستهمیشم کی،اونو تئز قورتاریم، اوندان تئز خیلاص اولوم. بیر حامیله قادین کیمی دوغماغا تلسمیشم. ائله بو سببدن ده اؤلو اوشاق دوغموشام. ایندی قرارا گلمیشم کی، تلسمهیم."
ق.مارکئس،ف.کافکا، و قی دئ موپاسسان و غ. ساعدی
ساعدینین یازدیقلاری ایله ق. مارکئس کافکا ،ساموئل بئکت و قی دئ موپاسسانین یازدیغی اثرلر آراسیندا بیر اوخشارلیق وار. بو اثرلرلر فاناتیزم، جهالت، قورخو و فلاکت بورولغانینا دوشموش اینسانلارین وضعیتینی تصویر ائدیر. اونلار یالنیز طالعیین حؤکمونه تسلیم اولاراق یاشاییرلار.ساعدینین یارادیجیلیغینی آراشدیران دوکتور غلامرضا تبریزی ساعدینی باشقا یازیچیلاردان فرقلندیرن اساس جهتلردن بیری کیمی اونون ایجتیماعی و اینسانی دگرلره حاق وئرمهسینی اؤنه چکیر.بونونلا یاناشی یازیر کی، اونون تنقیدی-ساتیریک اوسلوبا سؤیکهنن یازیلاری کوتلهنی حرکته گتیریر، اونو آییلدیر، اؤز حاقی-حوقوقو اوغروندا موباریزهیه سسلهییر.
غلامحسین ساعدینین اثرلرینین چوخو فارس دیلینده اولسا دا اونون یاخین دوستو اولان دوکتور فرنودون قئید ائتدیگینه گؤره، مرحوم یازیچی اوچون آذربایجان تورکجهسینده یازماق داها راحات ایدی. دوکتور فرنودا گؤره اونون آذربایجان دیلینده کیتابلاری و تدقیقاتلاری اولسا دا، او دؤورده آذربایجان دیلینده یازی و نشرله باغلی پروبلئملره اولدوغو اوچون ساعدی اثرلرینین چوخونو فارس دیلینده یازیماق مجبوریتینده ایدی
بو هفته نین اوزه ل وئرلیشی
قونو: الیف. نورانلی (احمد صادقی اشرافی)نین نثری و اؤیکولری.
چهارشنبه : 99/12/13 ادبیات سئونلرکانالیندا
ساعات: 21
اوزمان:«شریف مردی»
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
قونو: الیف. نورانلی (احمد صادقی اشرافی)نین نثری و اؤیکولری.
چهارشنبه : 99/12/13 ادبیات سئونلرکانالیندا
ساعات: 21
اوزمان:«شریف مردی»
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
«شریف مردی»
سلام
بئش هفته رومان و نثر حاققیندا دانیشیقلار گئتدی. رومان ژانرینین اوزه گلیب، زامان سورهجینده دییشرک زامانیمیزا قدر گلمهسیندن، اینسانلیق دونیاسینی تمثیل ائدن رومانلاردان دانیشدیم. کئچن ایکی هفتهده ایسه نثریمیزین ایکی اؤنملی رومانینا توخوندوم. ایلک توخوندوغوم رومان نثریمیزین گوجلو اؤرنهیی، رومانیمیزین زیروهسینده دایانان «بوغاناق» ایدی. سونرا ایکینجی اوزهرینده دانیشدیغیم رومان دا، ییرمی بئش ایل اؤنجه یازیلمیش «قاراچوخا» اولدو. نثریمیزه گؤزل اؤرنکلر وئرن باشقا بیر یازار ایسه، احمد صادقی اشرافی یا الیف. نورانلیدیر. الیمیزده یالنیز دوققوز اؤیکوسو ایله نثریمیزین ترتمیز و سوموکلو اؤرنکلرینی گؤسترن الیف. نورانلینین «قیزیل آتیم و باشقا اؤیکولری» عنوانلی کیتابیندا گلن ایلک اؤیکوسونون اوخونوشونو، بیر پارا آچیقلامالارلا آشاغیداکی ویدیودا سونورام.
آنجاق ویدیونو ایزلهمهدن اؤنجه بیر نئچه نوکتهنین وورغولاماغینی ایستهییرم.
1- ادبیات سئونلر گوروهوندا، اؤز دیلینه و فرهنگینه قایغی گؤسترن، دونیا آنادیلی گونونو قوتلایان، ساوادلی اولان، اوخویوب یازما بیلن، اینجهصنعتله ایلگیده اولان، شعر اوخویوب شعر دینلهین، تورکم تورکم دئین ۸۰ "ادبیات سئور" وار. نثریمیزین اؤنملی اثری اولان، ساده دیلده یازیلان، ییرمی بئش ایل بویو الیمیزده بولونان، یاساق اولمایان، اوخوماغی لذت باغیشلایان، «قاراچوخا» رومانینین اوخوماغینین دورومو بللی اولما آماجی ایله سادهجه بیر سورغو اورتایا قویولدو. ۷۵ نفر بو سورغونو یانیتلادی. سادهجه ۲۱ نفر اوخوموش! بیهنیب بیهنمهمک بیر قیراقدا قالسین، سادهجه اؤز ادعالاری اوزره 20 نفر ۷۵ نفردن! (۷۵ یازینسان اثرلرله اوغراشان اینسان!)
2- اوستهکی گیلئیلی سؤزلری «هارای هارای... من تورکم!» دئین اینسانلار، یوخسا «تیراختورچو»لارلا هئچ زامان آرایا قویمارام. اینانیرام ادبیات شعاردان سونسوزا قدر آرانی ساخلامالی.
3- اوخومایان شاعیرلر یالنیز پیغمبرلردیر!
4- چتینلیک چکمهکسیزین باشاری الده ائدیلمز! «نییه رومان یوخوموز؟» سورغوسونا «شعر وارمی؟» یا بوتونلوکده، «"اثر" وارمی؟» اویغون جاواب. یا اصلا، مگر اوخوجو وارکی اثر اولوشا؟!
5- دیل اؤیرهتیمی یاساق! آنجاق اؤرگهشمهیی یاساق دئییل! اوخوماغی دا!
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
سلام
بئش هفته رومان و نثر حاققیندا دانیشیقلار گئتدی. رومان ژانرینین اوزه گلیب، زامان سورهجینده دییشرک زامانیمیزا قدر گلمهسیندن، اینسانلیق دونیاسینی تمثیل ائدن رومانلاردان دانیشدیم. کئچن ایکی هفتهده ایسه نثریمیزین ایکی اؤنملی رومانینا توخوندوم. ایلک توخوندوغوم رومان نثریمیزین گوجلو اؤرنهیی، رومانیمیزین زیروهسینده دایانان «بوغاناق» ایدی. سونرا ایکینجی اوزهرینده دانیشدیغیم رومان دا، ییرمی بئش ایل اؤنجه یازیلمیش «قاراچوخا» اولدو. نثریمیزه گؤزل اؤرنکلر وئرن باشقا بیر یازار ایسه، احمد صادقی اشرافی یا الیف. نورانلیدیر. الیمیزده یالنیز دوققوز اؤیکوسو ایله نثریمیزین ترتمیز و سوموکلو اؤرنکلرینی گؤسترن الیف. نورانلینین «قیزیل آتیم و باشقا اؤیکولری» عنوانلی کیتابیندا گلن ایلک اؤیکوسونون اوخونوشونو، بیر پارا آچیقلامالارلا آشاغیداکی ویدیودا سونورام.
آنجاق ویدیونو ایزلهمهدن اؤنجه بیر نئچه نوکتهنین وورغولاماغینی ایستهییرم.
1- ادبیات سئونلر گوروهوندا، اؤز دیلینه و فرهنگینه قایغی گؤسترن، دونیا آنادیلی گونونو قوتلایان، ساوادلی اولان، اوخویوب یازما بیلن، اینجهصنعتله ایلگیده اولان، شعر اوخویوب شعر دینلهین، تورکم تورکم دئین ۸۰ "ادبیات سئور" وار. نثریمیزین اؤنملی اثری اولان، ساده دیلده یازیلان، ییرمی بئش ایل بویو الیمیزده بولونان، یاساق اولمایان، اوخوماغی لذت باغیشلایان، «قاراچوخا» رومانینین اوخوماغینین دورومو بللی اولما آماجی ایله سادهجه بیر سورغو اورتایا قویولدو. ۷۵ نفر بو سورغونو یانیتلادی. سادهجه ۲۱ نفر اوخوموش! بیهنیب بیهنمهمک بیر قیراقدا قالسین، سادهجه اؤز ادعالاری اوزره 20 نفر ۷۵ نفردن! (۷۵ یازینسان اثرلرله اوغراشان اینسان!)
2- اوستهکی گیلئیلی سؤزلری «هارای هارای... من تورکم!» دئین اینسانلار، یوخسا «تیراختورچو»لارلا هئچ زامان آرایا قویمارام. اینانیرام ادبیات شعاردان سونسوزا قدر آرانی ساخلامالی.
3- اوخومایان شاعیرلر یالنیز پیغمبرلردیر!
4- چتینلیک چکمهکسیزین باشاری الده ائدیلمز! «نییه رومان یوخوموز؟» سورغوسونا «شعر وارمی؟» یا بوتونلوکده، «"اثر" وارمی؟» اویغون جاواب. یا اصلا، مگر اوخوجو وارکی اثر اولوشا؟!
5- دیل اؤیرهتیمی یاساق! آنجاق اؤرگهشمهیی یاساق دئییل! اوخوماغی دا!
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
Telegram
ادبیات سئونلر
بوکانال ادبیات سئونلر قوروپونون سئچیلمیش اثرلری دیر
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
4_5906681347514042759.MP4
86.5 MB
بوهفته نین اوزه ل وئرلیشی
قونو: الیف. نورانلی (احمد صادقی اشرافی)نین نثری و اؤیکولری.: 99/12/13
اوزمان:«شریف مردی»
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
قونو: الیف. نورانلی (احمد صادقی اشرافی)نین نثری و اؤیکولری.: 99/12/13
اوزمان:«شریف مردی»
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
«شریف مردی»
سعی ائلهمیشم اوخونوشومدا متنله اوغراشدیغیمی و معاشقه ائتدیییمی ده گؤسترم! گؤزللیک و البته گؤزل نثر و یازی آدامی چیلدیریب اؤزونه چاغیرار! الیف. نورانلینین نثری ایسه بئله بیر قونومدادیر.
سعی ائلهمیشم اوخونوشومدا متنله اوغراشدیغیمی و معاشقه ائتدیییمی ده گؤسترم! گؤزللیک و البته گؤزل نثر و یازی آدامی چیلدیریب اؤزونه چاغیرار! الیف. نورانلینین نثری ایسه بئله بیر قونومدادیر.
ای مقدس مسکنیم، ای شانلی آذربایجان!
بیز سنینله فخر قیللیق یئر اوزونده هر زامان.
قوی وار اولسون ای وطن، اصلان صفت اوغلانلارین!
اؤپسون آلنیندان آنا! اونلار سنین، سن اونلارین.
***
قیزیل آتیم
احمد صادقی اشرفی (الیف نورانلی)
جمدهییندن آخان تر، یول اوزونو بوروین توزلا قاتیشیب، بوکوکلرینده یاپیشقانلیق تؤرتمیشدی. یوکون حددن آرتیق آغیرلیغی، زامان بویو یاشاییش آدینا دییرمان باشیندا دارتدیغی دنلرین قاتقات جانیندا توپلادیغی یورغونلوقلار، یایین بوغاناق هاواسییلا ال بیر اولوب آمانسیز هجوما باشلامیشدیلار. هاماردان قورخموردو، جانینی دیشینه آلیب سورونه بیلردی، لاکین اوزاقلاردا گؤرونن یوققوش قیییق کیمی سانجیلمیشدی گؤزونه. گونش پول تکین ساجا چئوریلیب گلیب دیک قونموشدو آلنینا، شیرپاناقلی گؤزلرینی قوجاقلایان ایرینلر، پؤهره وئرن میلچکلره گل – گل دئییردی.
دییرمان آرخینا یئتیشدی. ایللردن بری وریانی ییخیلان آرخین آخار سویو قوروسایدی دا، یاتاغی لؤهمهلی گؤلمهچهلرله دولویدو. آغزینا آلدیغی قوخولو سویو اودا بیلمهییب جینگلریندن سوزولوب اپریمیش چیملرین اوسته تؤکولدو.
دینجهلمهدن یولا دوشدو. آرخدان کئچنده برک دارتیندی. اؤز ایچریسینده باش وئرن دییشیکلییی دویدو. سببینی بیلمهدی، آنجاق دیزلرینین تیترهمهسینی گؤردو. پاپی اولماییب میلچکلردن قورتارسین دئیه باشینی سیلکهلهدی.
“هیملاوار”دا دایاندی. پیه دیوارینین کؤلگهسینده آج اولا – اولا، یئمهیه رغبت تاپمادی. یوکون آغیرلیغی داغلار کیمی کورهیینده آغیرلیق تؤرتمیشدی. کاش اولوردو یوکدن قورتارا، دیزه چؤکه، قول – قیچینی اوزادا. کاش اولوردو حیاتدان اوساناراق، اؤلوم دروازاسیندان سورغو – سؤالسیز کئچه بیلیردی. آرزویلا حقیقت آراسیندا سونسوز اوچوروم اولسایدی دا گؤزلرینی یومدو. یارانمیش قارانلیقدا حقیقت گولونو آرزو تئلینه تاخماق ایستهدی، لاکین کیپریکلرینین آراسیندان سوخولان میلچکلرین سانجدیغی تیکانلار اونا بیلدیردی کی آرزو قوشو ایللر بوندان اول چالاغانلار دیرناغیندا قاناد چالمادان بوغولوب. تکجه آجی حقیقت وارلیغینی بولاندیرا – بولاندیرا چوروتمکدهدیر.
آلت دوداغی اختیارسیز بوراخیلیب ساللاندی، اوزون ساری دیشلری گؤروندو. آغزیندان آخان شیرهجه سو دوداغیندان سوزولوب قیریلمادان یئره چاتیردی. گؤرکملی، یئلکنه اوخشار بوینو ایلدیریم وورموش پالید تک ییخیلیب قینیندان آسیلمیشدی. قیچلاری جانا گلدی. ایلک دفعه ساغ قیچی دؤزومدن دوشوب بوکولدو. شوملایان دیوار کیمی اؤزونو بوراخیب یئره سرهلندی. خامیت دایاندی خیرخیراسینا، ناراکی قویروغونو دا قاهاریب شاققیلتییلا ائندیردی. قارنینین آلتیجا سوروشدو. داشقانین سول قولو قابیرغاسینی قیردی. داراما دوران یوگن چال کئچیرتدن آیریلیب اوردونا زولاق سالدی. ایکی آغیر مرجی چووالی دا قابیرغاسینین آلتیندا اولان بوشلوغو دولدوردو.
داشقاچی صفر یوگوروب خامیتین باغلارینی کسدی. تلهسیک کندچیلره های باسیب داشقانین یوکونو بوشالتدیردی. داشقانین قولونو قابیرغاسیندان گؤتورولندن سونرا، مرجی تایلاری قیراغا قویولاندان سونرا، بیر یاریم نفس آلا بیلدی. تیترهین قیچلاریندان اؤلوم – اولوم محاربهسیندن قالخان کولک، اورهییندهکی سون کؤزلری آلیشدیریب، چاتلاییب پارتلایان قلبینین آلوولاریندان قوپان هنیرتینی بئینینه توپلادی.
بئلیندن گؤتورولن یوک، بوینوندان آچیلان خامیت، قیریلان یوگن، چیخان ناراکی، ها بئله حیات آدینا گور شلالهنین سون دامجیلاری اوندا خولیالار یاراتدی. خاطیرهلر دیله گلدی: ساوالان دؤشونده قورولان آلاچیقلار آراسیندا “باغیش بی”ین آلاچیغی داها هوندور، داها گؤرکملی اوجالمیشدی. “حمزه بی”ین اوغلونون سنت تویوندا دویون قارین ساج ایچی یئین باغیش بی، بو گون سحر چاغی چای – چؤرهیه ال گزدیرمکده ایدی کی ایلخیچی “زامان” ایچهری گیریب اللری دؤشونده قورودو.
بی گؤزلرینی قییا – قییا، باخیب امر ائلهدی: ـ «دیللن!»
زامان اودقونوب دئدی: ـ «بی ساغ اولسون! “کهرمایدان” دوغدو…»
باغیش بی نوخوددان ایری تیریهکی یاپیشدیریب سوموردو. جیزلیغینی چیخارداندان سونرا آغزیندان، بورنوندان توستونو پؤسکوره – پؤسکوره بوغونوق سسله دئدی: ـ «رد اول گلیرم!»
ساوالان اتهیینده “بوز بولاغی”نین دیکینده، دوغرودان دا کهر مایدان مخمل توکلو جئیران گؤزلو بیر قولان دوغموشدو. آنا یالاغیندان سونرا ایکینجی چالیشمادا سیترهیه – سیترهیه آیاقلاری اوسته دوران قولان، اینجه حرکتله سیلکهلهنیب اؤزونو آنانین نوازشینه تاپشیران قولان، دوداقلارا شیرین تبسم قوندورموشدو.
بیز سنینله فخر قیللیق یئر اوزونده هر زامان.
قوی وار اولسون ای وطن، اصلان صفت اوغلانلارین!
اؤپسون آلنیندان آنا! اونلار سنین، سن اونلارین.
***
قیزیل آتیم
احمد صادقی اشرفی (الیف نورانلی)
جمدهییندن آخان تر، یول اوزونو بوروین توزلا قاتیشیب، بوکوکلرینده یاپیشقانلیق تؤرتمیشدی. یوکون حددن آرتیق آغیرلیغی، زامان بویو یاشاییش آدینا دییرمان باشیندا دارتدیغی دنلرین قاتقات جانیندا توپلادیغی یورغونلوقلار، یایین بوغاناق هاواسییلا ال بیر اولوب آمانسیز هجوما باشلامیشدیلار. هاماردان قورخموردو، جانینی دیشینه آلیب سورونه بیلردی، لاکین اوزاقلاردا گؤرونن یوققوش قیییق کیمی سانجیلمیشدی گؤزونه. گونش پول تکین ساجا چئوریلیب گلیب دیک قونموشدو آلنینا، شیرپاناقلی گؤزلرینی قوجاقلایان ایرینلر، پؤهره وئرن میلچکلره گل – گل دئییردی.
دییرمان آرخینا یئتیشدی. ایللردن بری وریانی ییخیلان آرخین آخار سویو قوروسایدی دا، یاتاغی لؤهمهلی گؤلمهچهلرله دولویدو. آغزینا آلدیغی قوخولو سویو اودا بیلمهییب جینگلریندن سوزولوب اپریمیش چیملرین اوسته تؤکولدو.
دینجهلمهدن یولا دوشدو. آرخدان کئچنده برک دارتیندی. اؤز ایچریسینده باش وئرن دییشیکلییی دویدو. سببینی بیلمهدی، آنجاق دیزلرینین تیترهمهسینی گؤردو. پاپی اولماییب میلچکلردن قورتارسین دئیه باشینی سیلکهلهدی.
“هیملاوار”دا دایاندی. پیه دیوارینین کؤلگهسینده آج اولا – اولا، یئمهیه رغبت تاپمادی. یوکون آغیرلیغی داغلار کیمی کورهیینده آغیرلیق تؤرتمیشدی. کاش اولوردو یوکدن قورتارا، دیزه چؤکه، قول – قیچینی اوزادا. کاش اولوردو حیاتدان اوساناراق، اؤلوم دروازاسیندان سورغو – سؤالسیز کئچه بیلیردی. آرزویلا حقیقت آراسیندا سونسوز اوچوروم اولسایدی دا گؤزلرینی یومدو. یارانمیش قارانلیقدا حقیقت گولونو آرزو تئلینه تاخماق ایستهدی، لاکین کیپریکلرینین آراسیندان سوخولان میلچکلرین سانجدیغی تیکانلار اونا بیلدیردی کی آرزو قوشو ایللر بوندان اول چالاغانلار دیرناغیندا قاناد چالمادان بوغولوب. تکجه آجی حقیقت وارلیغینی بولاندیرا – بولاندیرا چوروتمکدهدیر.
آلت دوداغی اختیارسیز بوراخیلیب ساللاندی، اوزون ساری دیشلری گؤروندو. آغزیندان آخان شیرهجه سو دوداغیندان سوزولوب قیریلمادان یئره چاتیردی. گؤرکملی، یئلکنه اوخشار بوینو ایلدیریم وورموش پالید تک ییخیلیب قینیندان آسیلمیشدی. قیچلاری جانا گلدی. ایلک دفعه ساغ قیچی دؤزومدن دوشوب بوکولدو. شوملایان دیوار کیمی اؤزونو بوراخیب یئره سرهلندی. خامیت دایاندی خیرخیراسینا، ناراکی قویروغونو دا قاهاریب شاققیلتییلا ائندیردی. قارنینین آلتیجا سوروشدو. داشقانین سول قولو قابیرغاسینی قیردی. داراما دوران یوگن چال کئچیرتدن آیریلیب اوردونا زولاق سالدی. ایکی آغیر مرجی چووالی دا قابیرغاسینین آلتیندا اولان بوشلوغو دولدوردو.
داشقاچی صفر یوگوروب خامیتین باغلارینی کسدی. تلهسیک کندچیلره های باسیب داشقانین یوکونو بوشالتدیردی. داشقانین قولونو قابیرغاسیندان گؤتورولندن سونرا، مرجی تایلاری قیراغا قویولاندان سونرا، بیر یاریم نفس آلا بیلدی. تیترهین قیچلاریندان اؤلوم – اولوم محاربهسیندن قالخان کولک، اورهییندهکی سون کؤزلری آلیشدیریب، چاتلاییب پارتلایان قلبینین آلوولاریندان قوپان هنیرتینی بئینینه توپلادی.
بئلیندن گؤتورولن یوک، بوینوندان آچیلان خامیت، قیریلان یوگن، چیخان ناراکی، ها بئله حیات آدینا گور شلالهنین سون دامجیلاری اوندا خولیالار یاراتدی. خاطیرهلر دیله گلدی: ساوالان دؤشونده قورولان آلاچیقلار آراسیندا “باغیش بی”ین آلاچیغی داها هوندور، داها گؤرکملی اوجالمیشدی. “حمزه بی”ین اوغلونون سنت تویوندا دویون قارین ساج ایچی یئین باغیش بی، بو گون سحر چاغی چای – چؤرهیه ال گزدیرمکده ایدی کی ایلخیچی “زامان” ایچهری گیریب اللری دؤشونده قورودو.
بی گؤزلرینی قییا – قییا، باخیب امر ائلهدی: ـ «دیللن!»
زامان اودقونوب دئدی: ـ «بی ساغ اولسون! “کهرمایدان” دوغدو…»
باغیش بی نوخوددان ایری تیریهکی یاپیشدیریب سوموردو. جیزلیغینی چیخارداندان سونرا آغزیندان، بورنوندان توستونو پؤسکوره – پؤسکوره بوغونوق سسله دئدی: ـ «رد اول گلیرم!»
ساوالان اتهیینده “بوز بولاغی”نین دیکینده، دوغرودان دا کهر مایدان مخمل توکلو جئیران گؤزلو بیر قولان دوغموشدو. آنا یالاغیندان سونرا ایکینجی چالیشمادا سیترهیه – سیترهیه آیاقلاری اوسته دوران قولان، اینجه حرکتله سیلکهلهنیب اؤزونو آنانین نوازشینه تاپشیران قولان، دوداقلارا شیرین تبسم قوندورموشدو.
بییه یول آچدیلار. گؤرن کیمی راضیلاشیب دیل – دوداق آراسیندا دئدی: ـ «ایه پؤروز! تاپشیریرام سنه. بیر توکو اسکیک اولسا، اؤلنلریوی قاتارام قامچی قاباغینا!»
پؤروز باش ایهرک، سؤیلهدی: ـ «آی بی! قادان منه، آدی؟»
بی کهره باخدی، دایچایا باخدی، دایچانین گونش تئللرینده قیزاران، رنگی داغ دؤشونو بزهین لالهیه بنزهدییینه گؤره دئدی: ـ «آدینی قویورام قیزیل.»
پؤروز گولومسهییب دئدی: ـ «موبارکدیر! آدییجا اولسون!»
قیزیل آدییجا اولدو. چئوریلدی اولدو ایلخینین گؤزو. تپهدن دیرناغادک قیزاران قیزیل، دئمک اولار، تکلییینه دهیردی بیر ایلخییا. بئلهلیکله قیزیل قد آتدی، بویا میندی. تای – توشلاریندان داها هوندور، داها قیوراق اولدو. قارالتیدان شوبههلهنیب قولاقلارینی شکلهینده، گؤز ایستهمیردی اوندان آیریلا بئله. ایلخی قاباغیندا قاچاندا، یال – قویروغو یئللهنیب شیغییان قارتالا بنزهییردی.
بیین تاپشیریغینا گؤره، پؤروز قیزیلی ایلخیدان آییریب قوروقدا بوخولادی. بوینونو تومارلایا – تومارلایا، اوچ بوجاق مئشین جوت قیطانیندان آسیلی پتییی ده سالدی بوینونا. ایلیخدان آیریلماق چوخلو ناز و نعمت باغیشلاسایدی دا تای – توشو یئرینده قالان بوشلوغو دولدورا بیلمهدی. ازدیرن قیزیلین ایلک نیسگیلی ایلیخدان آیریلماق اولدو. بو نیسگیل، عؤمور بویو اورهیینده یووا سالان نیسگیللرین آناسی اولدو.
تکلیک باشلادی قیزیلی سیخماغا. سیخینتییا دؤزه بیلمهییب دارتیندی. کرن – کرن کیشنهدی، هارینلاشدی. دمیر، بوخؤولا گؤتورولن قیزیلین بیلهیینده ایز قویدو. پؤروزه ده باش ایمهدی. اونا چپچی دا ووردولار، قوروقدا هؤروکلهدیلر. لاکین اونو یوموشالدان بوخوو، چپچیدا، هؤروکلهمک یوخ، پؤروزون محبتی اولدو.
بییین الینده بوغولان آیاغیندا بوخو اولماسایدی، بوینوندا مین – مین اسارت زولاغی گؤرونوردو. گونلر، آیلار پؤروزون بار باسمیش دوداقلاریندان ماهنی یئرینه ماتم نوحهسییله شیکایت زمزمهسینی ائشیدن قیزیل، اؤز تکلییینی پؤروزون درد عمانیندا سامانجیق ساییردی. هله ده قولاغیندادیر پؤروزون یالواریجی سسی:
یئ قیزیلیم، ایچ قیزیلیم!
سو ایچمهسن، یئم یئمهسن، آریقلارسان!
سنی سولغون گؤرن باغیش آجیقلانار
منی آلار آت دؤشونه
قووار کؤوشندن کؤوشنه
سالار تیکانلیق ایچینه
یالار تیکانلار قیچیمی
بیچر قامچیلار بئلیمی
آغلارام، سیتقارام، آی بی!
قیزیلین بیر آزاد قوشدور
قفس یاراماز قیزیلا!
ـ «کس!» دئیر بی، آچار میندار آغزینی
اؤلو، دیری قالماز سؤیمهیه قودوز
آخشام، اؤلوم ـ ظولوم چاتارام ائوه
آرواد اوشاق گؤروب آغلاشار حزین
قارغیشلار باشلانار یانان اورکدن
گؤز یاشیندان مرهم وورار یاراما،
باغلایاندا طیفیل قیزیم یارامی.
یئه قیزیلیم! ایچ قیزیلیم!
منلیک اولسایدی بو ایشلر
دوغرایاردیم چپ چیدارینی
یئه جئیرانیم! ایچ مارالیم!
بالامین گؤزو یولدادیر
هئچ بیلیرسن شیکوهلهنیب
گؤیچک قیزیم آناسین
هیچقیرا – هیچقیرا دئییب
کاشکی من ده آت اولایدیم
آتام منی اوخشایایدی قیزیل قدهر
قیزیل چپچیدارا بویون قویدو. گئتگئده دادلی یئمک، سرین ایچکی، نارین قشوو، ناخیشلی چول اؤز ایشینی گؤردو؛ او یوگنه بویون ایدی. یادینا گلن، گونلرین بیر گونو همیشهکی کیمی پؤروز گلدی یانینا. آیاغیندان بوخووو آچیب اؤزویله آپاردی بییین حضورونا. بی، بیزادهلر آلاچیق قاباغیندا جومالاشیب قیزیلی گؤزلهییردیلر. پؤروز بوینونو تومارلایا – تومارلایا اوغانی یوگنی سالدی باشینا، دهنهنی کئچیرتدی آغزینا. دهنهنین دادی آغزینا خوش گلمهدی. توپورمک ایستهدی، لاکین دمیر آغزیندان آیریلمادی. عصبیلشدی. باشینی سیلکهلهدی، آنجاق دمیر ایکی انگینین آراسیندان ترپنمهدی. یوگن دهنه ایله چالیشان قیزیل، گیرهوه آختاران گنجه فورصت وئردی کی یههری باسسین بئلینه. قارنینین آلتینی برکیدنده، اؤزوندن چیخدی. دیرناغییلا یئری قازدی، غضب وجودونو بورودو. گؤزلری دولدو قانلا، وار قوهسییله ایکی آیاغی اوسته قالخدی. آغزی کؤپوکلندی، کیشنهدی. پؤروز یوگندن آسلانمیشدی. قیزیلین اللری یئره گلنده قیوراق بیر گنج قوندو یههرین قاشینا، آیاقلارینی کئچیرتدی اوزنگییه، یوگهنین اوجونو پؤروزدن قاپدی. قیزیلا ائله گلدی کی دونیادان اوزولور. سیلکهلندی، آیاقلاری اوسته قالخدی. اللری بوشلوقلاری گزیب یئره چاتاندا، گؤتورولدو. قیزیل دؤرد ال آیاق… یوخ دئمک اولار اوچوردو. “تهله” درهسیـندن “آغ مام”ـین یاخینلیغینا قدهر بیر باش یوگوردو. اوردا ایستر – ایستهمز، یوگهنینین ساغ یانا چکیلمهسینه گؤره گئنیش بیر ساحهده بورولوب آلاچیقلارا ساری یوللاندی. دایانمادان، اوخ کیمی آلاچیقلاری، بییی، بیزادهلری اؤتوب، “یئددی بؤلوک” یوققوشوندا یوگهنه آرتیق تمکین ائدیب قاییدیش باشی یورغالادی. آلاچیقلارا یاخین اوینایا – اوینایا، آددیملادی.
پؤروز باش ایهرک، سؤیلهدی: ـ «آی بی! قادان منه، آدی؟»
بی کهره باخدی، دایچایا باخدی، دایچانین گونش تئللرینده قیزاران، رنگی داغ دؤشونو بزهین لالهیه بنزهدییینه گؤره دئدی: ـ «آدینی قویورام قیزیل.»
پؤروز گولومسهییب دئدی: ـ «موبارکدیر! آدییجا اولسون!»
قیزیل آدییجا اولدو. چئوریلدی اولدو ایلخینین گؤزو. تپهدن دیرناغادک قیزاران قیزیل، دئمک اولار، تکلییینه دهیردی بیر ایلخییا. بئلهلیکله قیزیل قد آتدی، بویا میندی. تای – توشلاریندان داها هوندور، داها قیوراق اولدو. قارالتیدان شوبههلهنیب قولاقلارینی شکلهینده، گؤز ایستهمیردی اوندان آیریلا بئله. ایلخی قاباغیندا قاچاندا، یال – قویروغو یئللهنیب شیغییان قارتالا بنزهییردی.
بیین تاپشیریغینا گؤره، پؤروز قیزیلی ایلخیدان آییریب قوروقدا بوخولادی. بوینونو تومارلایا – تومارلایا، اوچ بوجاق مئشین جوت قیطانیندان آسیلی پتییی ده سالدی بوینونا. ایلیخدان آیریلماق چوخلو ناز و نعمت باغیشلاسایدی دا تای – توشو یئرینده قالان بوشلوغو دولدورا بیلمهدی. ازدیرن قیزیلین ایلک نیسگیلی ایلیخدان آیریلماق اولدو. بو نیسگیل، عؤمور بویو اورهیینده یووا سالان نیسگیللرین آناسی اولدو.
تکلیک باشلادی قیزیلی سیخماغا. سیخینتییا دؤزه بیلمهییب دارتیندی. کرن – کرن کیشنهدی، هارینلاشدی. دمیر، بوخؤولا گؤتورولن قیزیلین بیلهیینده ایز قویدو. پؤروزه ده باش ایمهدی. اونا چپچی دا ووردولار، قوروقدا هؤروکلهدیلر. لاکین اونو یوموشالدان بوخوو، چپچیدا، هؤروکلهمک یوخ، پؤروزون محبتی اولدو.
بییین الینده بوغولان آیاغیندا بوخو اولماسایدی، بوینوندا مین – مین اسارت زولاغی گؤرونوردو. گونلر، آیلار پؤروزون بار باسمیش دوداقلاریندان ماهنی یئرینه ماتم نوحهسییله شیکایت زمزمهسینی ائشیدن قیزیل، اؤز تکلییینی پؤروزون درد عمانیندا سامانجیق ساییردی. هله ده قولاغیندادیر پؤروزون یالواریجی سسی:
یئ قیزیلیم، ایچ قیزیلیم!
سو ایچمهسن، یئم یئمهسن، آریقلارسان!
سنی سولغون گؤرن باغیش آجیقلانار
منی آلار آت دؤشونه
قووار کؤوشندن کؤوشنه
سالار تیکانلیق ایچینه
یالار تیکانلار قیچیمی
بیچر قامچیلار بئلیمی
آغلارام، سیتقارام، آی بی!
قیزیلین بیر آزاد قوشدور
قفس یاراماز قیزیلا!
ـ «کس!» دئیر بی، آچار میندار آغزینی
اؤلو، دیری قالماز سؤیمهیه قودوز
آخشام، اؤلوم ـ ظولوم چاتارام ائوه
آرواد اوشاق گؤروب آغلاشار حزین
قارغیشلار باشلانار یانان اورکدن
گؤز یاشیندان مرهم وورار یاراما،
باغلایاندا طیفیل قیزیم یارامی.
یئه قیزیلیم! ایچ قیزیلیم!
منلیک اولسایدی بو ایشلر
دوغرایاردیم چپ چیدارینی
یئه جئیرانیم! ایچ مارالیم!
بالامین گؤزو یولدادیر
هئچ بیلیرسن شیکوهلهنیب
گؤیچک قیزیم آناسین
هیچقیرا – هیچقیرا دئییب
کاشکی من ده آت اولایدیم
آتام منی اوخشایایدی قیزیل قدهر
قیزیل چپچیدارا بویون قویدو. گئتگئده دادلی یئمک، سرین ایچکی، نارین قشوو، ناخیشلی چول اؤز ایشینی گؤردو؛ او یوگنه بویون ایدی. یادینا گلن، گونلرین بیر گونو همیشهکی کیمی پؤروز گلدی یانینا. آیاغیندان بوخووو آچیب اؤزویله آپاردی بییین حضورونا. بی، بیزادهلر آلاچیق قاباغیندا جومالاشیب قیزیلی گؤزلهییردیلر. پؤروز بوینونو تومارلایا – تومارلایا اوغانی یوگنی سالدی باشینا، دهنهنی کئچیرتدی آغزینا. دهنهنین دادی آغزینا خوش گلمهدی. توپورمک ایستهدی، لاکین دمیر آغزیندان آیریلمادی. عصبیلشدی. باشینی سیلکهلهدی، آنجاق دمیر ایکی انگینین آراسیندان ترپنمهدی. یوگن دهنه ایله چالیشان قیزیل، گیرهوه آختاران گنجه فورصت وئردی کی یههری باسسین بئلینه. قارنینین آلتینی برکیدنده، اؤزوندن چیخدی. دیرناغییلا یئری قازدی، غضب وجودونو بورودو. گؤزلری دولدو قانلا، وار قوهسییله ایکی آیاغی اوسته قالخدی. آغزی کؤپوکلندی، کیشنهدی. پؤروز یوگندن آسلانمیشدی. قیزیلین اللری یئره گلنده قیوراق بیر گنج قوندو یههرین قاشینا، آیاقلارینی کئچیرتدی اوزنگییه، یوگهنین اوجونو پؤروزدن قاپدی. قیزیلا ائله گلدی کی دونیادان اوزولور. سیلکهلندی، آیاقلاری اوسته قالخدی. اللری بوشلوقلاری گزیب یئره چاتاندا، گؤتورولدو. قیزیل دؤرد ال آیاق… یوخ دئمک اولار اوچوردو. “تهله” درهسیـندن “آغ مام”ـین یاخینلیغینا قدهر بیر باش یوگوردو. اوردا ایستر – ایستهمز، یوگهنینین ساغ یانا چکیلمهسینه گؤره گئنیش بیر ساحهده بورولوب آلاچیقلارا ساری یوللاندی. دایانمادان، اوخ کیمی آلاچیقلاری، بییی، بیزادهلری اؤتوب، “یئددی بؤلوک” یوققوشوندا یوگهنه آرتیق تمکین ائدیب قاییدیش باشی یورغالادی. آلاچیقلارا یاخین اوینایا – اوینایا، آددیملادی.
پؤروز یوگوروب یوگهنی گنجین الیندن آلیب قیزیلین بوینونو تومارلادی. یههری بئلیندن گؤتوردولر. چئر اولماسین دئیه باشلادیلار گزدیرمهیه. تری سویویاندان سونرا، بی اؤز الییله بزکلی یوم – یوموشاق چولو سالدی بئلینه. او گوندن قیزیل اولدو بییین سئوگیلیسی. اوبالاردان اوبالارا، یایلاقلاردان یایلاقلارا گئدن بییی، چیینیندهکی بالا بئرنو، بئلیندهکی جوت قاطار، الیندهکی صدفلی قامچی، ترکیندهکی قارا باغ خورجونو اونا آز – چوخ یاراشیق وئرسهیدی ده، آنجاق باغیش بیین اصیل یاراشیغی قیزیل ایدی.
اوولاردا قاباقچیلیغینا گؤره اونا “جئیرانباسان قیزیل” دا دئییردیلر. مرجلهشنلر آراسیندا قیزیل اوسته سککیز بیره ده باغلاشاردیلار.
گونلر کئچدی، آیلار اؤتدو. نئچه دفعه نوروز گولو چیچکلندیردی داغلاری. گونلرین بیر گونو، افتیخار زیروهسینده یاشایان قیزیل، اؤزونده نقصان دویدو. بو نقصان قیزیلین ساغ قیچیندا داوام تاپدی. اوللر پاپی اولماییب، فیکیرلشدی: اولمایا نالی دییشنده میخ مایایا ایشلهییب، یا دا کی نال آلتینا قوم گیریب، لاکین آغری توکنمهدی. بیر ایکی گون وقارینی پوزماییب دؤزدو. اولمادی. باشلادی آخساماغا.
پؤروز بونو گؤرجک، رنگی آتدی. تلهسیک قیزیلین قیچینی دیزی اوسته آلیب دقتله باخدی. اونون ایتی گؤزلری فاجعهنین درینلییینی بللندیردی. دیزلری اسیب قیزیلین قیچینی بوراخیب ایکی اللی ووردو باشینا. زاریلدادی، ـ «دده یاناسان! ائویم ییخیلدی!»
قیزیلین ساغ توپوغونداکی آزاجیق شیش، پؤروزه گؤستردی کی بیین سئوگیلیسینین ایشی بیتیبدیر. ائله کی بیه خبر وئردیلر قیزیلین ساغ توپوغوندا باغا وار، چرچیوهدن چیخدی. ایکی گون مانقال باشیندان دورمادی. اوچونجو گون پؤروزون باشینی قامچییا دولایاندان سونرا، دئدی: ـ «ساتین گئتسین!»
قیزیل ساتیلدی. جئیرانباسان قیزیل، چولاق قیزیل آدینا، چوخ دا اوجوز، دیهرین دیمزینه ساتیلدی. آلان، داشقاچی صفر ایدی.
موغان دؤشونده بئجرن، ساوالان اتهیینده گول ـ چیچک قوخوسوندا اوتلایان قیزیل، بوز ـ بولاقدان، آرازدان ایچن قیزیل، ایلک گئجه آخیرا تؤکولن ساماندان، قورو خشهدن، اییرهنیب یئیه بیلمهدی. وئدرهدهکی سودان دا ایچمهدی… هئچ زاد اونو ماراقلاندیرمادی. سحر تئزدن شبئه باشلاندی. قیزیلی دارتا – دارتا، کئچیرتدیلر داشقانین ایکی قولونون آراسینا. خامیتی بوینونا سالاندا، قیزیل قویمادی. اونا آغیر گلیردی بو تئزلیکله بوسبوتون شوکتینی الدن وئره. آغزینا لاواشا ووردولار، ییرتیق سییهزی سالدیلار باشینا، قارین آلتینی برکیتدیلر…
هیملاواردا پئیه دیوارینین کؤلگهسینده اوزانان قیزیلی، صفرین آمانسیز قامچیلاری دا اؤلوم قوجاغیندان آییرا بیلمهدی.
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
اوولاردا قاباقچیلیغینا گؤره اونا “جئیرانباسان قیزیل” دا دئییردیلر. مرجلهشنلر آراسیندا قیزیل اوسته سککیز بیره ده باغلاشاردیلار.
گونلر کئچدی، آیلار اؤتدو. نئچه دفعه نوروز گولو چیچکلندیردی داغلاری. گونلرین بیر گونو، افتیخار زیروهسینده یاشایان قیزیل، اؤزونده نقصان دویدو. بو نقصان قیزیلین ساغ قیچیندا داوام تاپدی. اوللر پاپی اولماییب، فیکیرلشدی: اولمایا نالی دییشنده میخ مایایا ایشلهییب، یا دا کی نال آلتینا قوم گیریب، لاکین آغری توکنمهدی. بیر ایکی گون وقارینی پوزماییب دؤزدو. اولمادی. باشلادی آخساماغا.
پؤروز بونو گؤرجک، رنگی آتدی. تلهسیک قیزیلین قیچینی دیزی اوسته آلیب دقتله باخدی. اونون ایتی گؤزلری فاجعهنین درینلییینی بللندیردی. دیزلری اسیب قیزیلین قیچینی بوراخیب ایکی اللی ووردو باشینا. زاریلدادی، ـ «دده یاناسان! ائویم ییخیلدی!»
قیزیلین ساغ توپوغونداکی آزاجیق شیش، پؤروزه گؤستردی کی بیین سئوگیلیسینین ایشی بیتیبدیر. ائله کی بیه خبر وئردیلر قیزیلین ساغ توپوغوندا باغا وار، چرچیوهدن چیخدی. ایکی گون مانقال باشیندان دورمادی. اوچونجو گون پؤروزون باشینی قامچییا دولایاندان سونرا، دئدی: ـ «ساتین گئتسین!»
قیزیل ساتیلدی. جئیرانباسان قیزیل، چولاق قیزیل آدینا، چوخ دا اوجوز، دیهرین دیمزینه ساتیلدی. آلان، داشقاچی صفر ایدی.
موغان دؤشونده بئجرن، ساوالان اتهیینده گول ـ چیچک قوخوسوندا اوتلایان قیزیل، بوز ـ بولاقدان، آرازدان ایچن قیزیل، ایلک گئجه آخیرا تؤکولن ساماندان، قورو خشهدن، اییرهنیب یئیه بیلمهدی. وئدرهدهکی سودان دا ایچمهدی… هئچ زاد اونو ماراقلاندیرمادی. سحر تئزدن شبئه باشلاندی. قیزیلی دارتا – دارتا، کئچیرتدیلر داشقانین ایکی قولونون آراسینا. خامیتی بوینونا سالاندا، قیزیل قویمادی. اونا آغیر گلیردی بو تئزلیکله بوسبوتون شوکتینی الدن وئره. آغزینا لاواشا ووردولار، ییرتیق سییهزی سالدیلار باشینا، قارین آلتینی برکیتدیلر…
هیملاواردا پئیه دیوارینین کؤلگهسینده اوزانان قیزیلی، صفرین آمانسیز قامچیلاری دا اؤلوم قوجاغیندان آییرا بیلمهدی.
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
Telegram
ادبیات سئونلر
بوکانال ادبیات سئونلر قوروپونون سئچیلمیش اثرلری دیر
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
Forwarded from ادبیات سئونلر
اوشاق ادبیاتی
اوشاق ادبیاتی هر هفته پنجشنبه گونو ادبیات سئونلر کانالیندا .
اوشاق ادبیاتینا دایر یازیلارینیزی بیزه گوندرین .
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
اوشاق ادبیاتی هر هفته پنجشنبه گونو ادبیات سئونلر کانالیندا .
اوشاق ادبیاتینا دایر یازیلارینیزی بیزه گوندرین .
https://t.me/Adabiyyatsevanlar