⏮⏮⏮⏮کیتاب_تانیتیمی

🔴منیم آدیم قیرمیزی / اورهان پاموک

اورهان پاموکون “ان بویالی و ایگیمسر رومانیم” دئدیگی بئنیم آدیم کیرمیزی(منیم آدیم قیرمیزی)، یازارین دونیادا بو گونه دک ان چوخ ساتیلان رومانی اولوب؛ فرانسا و ایتالییادا ایلین کیتابی سئچیلیب، دونیادا بیر رومانا وئریلن ان پرئستیژلی اؤدول لرین باشیندا گلن اولوسلار آراسی ایمپاج دوبلین اؤدولونو قازانیب. اسکی شکیل صنعتیمیز، دوغو و باتی‌نین دونیانی گؤرمه بیچیم لری، سئوگی و اؤلوم حاققیندا اونودولماز بیر تاریخی رومان اولان بو چاغداش کلاسیکی، ایلک یاییملانیشین‌دان 15 ایل سونرا، یازارین سون سؤزو و قاپسام‌لی بیر صنعت-تاریخ کرونولوژیسی ایله بیرلیکده سونوروق.

بئنیم آدیم کیرمیزی (منیم آدیم قیرمیزی)، هم اورهان پاموکون ان چوخ دیله چئوریلن و ان چوخ آلقیشلانان اثری دیر هم ده مودئرن ادبییات تاریخیمیزین دونیادا ان چوخ اوخونان کیتابی دیر.

اورهان پاموکون “ان بویالی و ان ایگیمسر رومانیم” دئدیغی بئنیم آدیم کیرمیزی، 1591-جی ایلده ایستانبولدا قیشین دوققوز قارلی گونونده کئچیر.ایکی کیچیک اوغلو بیر-بیرلری ایله سورک‌لی چاتیشان گوزل شکوره، دؤرد ایل ‌دیر ساواشدان دؤنمه ین یاشام یولداشینین یئرینه اؤزونه یئنی بیر یاشام یولداشی، سئوگی‌لی آراماغا باشلایینجا، او سیرادا باباسینین تک تک ائوه چاغیردیغی سارای رسسام‌لارینی ساخلادیغی یئردن سئیر ائدر. ائوه گلن اوستا رسسام لار، باباسینین دنتیمی آلتیندا عوثمانلی پادیشاهی‌نین گیزلیجه حاضیرلادیغی بیر کیتاپ اوچون آوروپا ائتکی‌سی داشییان تهلوکه لی رئسیملریاراتماقدادیرلار. آرا‌لارین‌دان بیری اؤلومونه شکوره یه وورولان، بیبیسی نین اوغلو قارا آخیما گیرر. ایستانبولدا بیر واعیظین اطرافیندا توپلانمیش، ائولره قارشی بیر چئوره نین باسقی‌لاری، باهالیق و قورخو حؤکوم سوررکن، گئجه لری بیر قهوه ده توپلانان نقاش لار و خطاط لار سیوری دیل‌لی بیر مدداحین آنلاتدیغی حیکایه لرله اگلنیرلر. هر کسین اؤز سسی ایله دانیشدیغی، اؤلولرین، اشیا‌لارین دیللندیگی، اؤلوم، صنعت، سئوگی، ائولی‌لیک و موتلولوق اوزه رینه بو کیتاپ، آینی زاماندا اسکی رئسیم صنعتینین اونودولموش گوزللیک لرینه بیر آغیت دیر


https://t.me/Adabiyyatsevanlar

طنز
بویوک آغا
من ایسته میردیم کی رئیس جمهور اولام منی زورونان رئیس جمهور ائله دیلر.
فروردین آیینین آخیرلاریدی. هاوا آدامی کئف لندیریدی . آخشام اوستو اون - اون بئش نفر له چوپور، میر علسگرین گیلاس لیغیندا دوشه میشدیک. اللاه قویسا، منده ساقی ایدیم. یاواش -یاواش کیشمیش عراغین توکوردوم بالاجا ایستکانلارا ایچیردیک. پئتی ایوبون اوغلونون عسگرلیک دن ساغ سلامت قایتماسینین ساغلیغنا. باشلادیم ساغلیق وئرمه یه: ایچیرم بازاردا میسگرلرین پادگاندا عسگرلرین خصوصن مشه ایوبون قره گیله بالاسینین ساغلیغینا! نوش- نوش اولسون سسی قوزاندی گویه. هله هئچ زاد یوخدو ممیشین گوزلری قیپ قیرمیزی قیزارمیشدی. آستا – آستا شنگوللوغو اؤزون گوستریردی. نامرد اوغلو بیردن بیره نه آلدی نه ساتدی دئدی : مشه بویوک بو اون یئدی محالدا سنین کیمی ساقی من گورممیشم. سنین او گوزلریوه قوربان اولوم. واللاهی چوخ لیاقتلی اوغلان سان. مندن اولسا بو او اوشاقلار هن دئسه لر، بودوره سنی رئیس جمهور ائله ریق. ایچرم بونو سنین رئیس جمهور لوغوون ساغلیغینا. ساغ لیق تودو هامی گیلاسلارین قالدیردی منیم رئیس جمهورلوغومون سالیغینا. حاج اکبردئدی: ساغ اول ممیش! والاه سوزون جوهرین چکدین، منده ایچیرم بیزیم هامی میزین بویوموز، رئیس جمهوروموزون ساغلیغینا. میر علسگر فوری باغمانی چاغیریب؛ دئدی: اولان بیه گورموسن رئیس جمهور بوردادی، قاچ ایچه ریدن اومیز صندلی گتیر بورا! رئیس جمهورکی یئرده اوتوماز. ممیش میرینین سوزون ائشیدن کیمی فوری دونبالدی یئره دئدی: من اولوم آی رئیس جمهور صندلی گتیرینجه اوتور منیم بئلیم ده. اوشاقلار دیک قالخیب یاپیشدیلار منیم الیمدن رئیس جمهوری اوتودولار ممیشین بئلینده؛ باشلادیلار ال چالماغا. دئدیم: بابا من هله کاندید اولمامیشام، تعیین صلاحیت اولمامیشام. ممیش آشاغادان زیققیلدیا - زییقلدیا دئدی سنین صلاحیتیوی رد ائلیه نین نکیوارین داغلداریق. سندن صلاحیتلی اوغلان کیمدی بومملکتده ؟. میرعلسگردئدی سنین صلاحیتیوی بیز تائید ائله دیک قورتولدی . پولداندا نیاران اولما! من اولمه میشم کی واللاهی بو گیلاسلیغی ساتیب سنین ستادیندا خرج ائلیه جاغام. تازا حاج علی اکبرینده الی آچیقدی، بیر آزدا وعده وعید وئررسن بازارداندا بیر انبار پول ییغار. توسباغا حسین دئدی : دوستلار ایچیرم رئیس جمهوروموزا کمک ائله ین محبتلی، الی آچیق میرعلسگرکیمین کیشی لرین ساغلیغینا. بوسوزلر میر علسگرین بتر خوشونا گلدی. دوردو گئتدی توسباغا حسینی اوچ - دورد دفعه اوپدو. بیردن بیره میرجلیل یئریندن دیک قالخدی یئکه پر الین اوزاتدی منه طرف اوجادان دئدی: کیشی دئییلم بو گوندن سنی تک قویام، اؤزوده سنین معاوینین اولاجاغام. صاباحدا ن هر یئرده سنی تبلیغ ائلیه جه یم. دئدیم: بابا! منیم ستادیم یوخدو بیرده هله تبلیغات باشلاماییب. زیلیق حسین دئدی: پوخ یئییللر باشلاییرلار باشلاسینلار، باشلامیرلار باشلاماسینلار. اوغلومون قوزوناجان! بیز صاباحدان سنی تبلیغ ائلیه جاغیق. باغبان میز صندلی گتیردی من دوردوم اوتوردوم صندلین اوستوندن گئنه باشلادیلار ال چالماغا. ممیش یئریندن دیک قاخدی آغلیا آغلیا دئدی : آخی اومیز صندلی نییه گتیردیز، بیه منیم بئلیمده ناراحاتیدین؟ والهد اولونجه من سنین اوزون قاپیدان کئچه نیوین ایتییم. اوشاقلارین نم هانسی ماشینیدان بیر پرچم ده گتدی قویدو میزین اوستونه. ممیش ایستکانین قالدیردی. هله سسی تیتریردی، دئدی : دوستلار من ایچیرم پرچمین ساغلیغینا. هله ایستکانلاری دولدورمامیشدیق گؤردم باغبان بیر دولو بشقاب میوه گتیردی، قویدو منیم قاباغیما، ایلدی یاواشجاسینا قولاغیما دئدی : ایکی نوکرین وار؛ بیری دیپلم دی، اوبیری ده اونو اوخویوب. الله رضاسی اولارا دا بیر ایش وئر . باخ اولونجه نوکرلیینده وارام . دئدیم : غفار عمی اونلار بیرزاد دئییل، نیگران اولما! دوزه لر. دوردوم آیاغا گیلاسیمی قالدیردیم دئدیم: ساغ اولون دوستلار ایچیرم بونو سیزین کیمی معرفتلی دوستلارین ساغلیغینا، اؤزوم اؤلوم، بو اولسون؛ سیز اولان یئرده منه رئیس جمهور لوق یاراشماز. من هامیزین ایاغینیزین آلتینین تورپاراغییام. بیرده واله من آماده دئییلم؛ هله سؤزوم قورتولمامیشدی سریتیق قولو بتر ناراحات اولدو، دئدی : سنین نه یین او قورومساقلاردانکی ایستیرلر رئیس جمهور اولسونلار اسککیدی ؟ سن رای دن قوخما با! بیه بیز اولموشوق سنه رای وئرمه سینلر. دئدیم اؤلمه قولو واللاهی اوزومدن گلمیر سیزین سؤزوزدن گئچم، آخی من کیمم بیر بئله کیشینین سؤزونون اوستونه سؤز دانیشام . ایچیرم بونو سنین ساغلیغیوا! رئیس جمهور اولاندان سونرا بو اول گیلاسیمدی. ائله گیلاسی قالدیریب یئندیر مه گیمی بیلدیم هره بیرطرفدن مزه توتموشدو، بیری یوغورد قویوردو آغزیما، اوبیریسی خیاروئردی، بیری میوه سویوردو، هره نین الینده بیرزاد واریدی.

حیدرین اوغلو دئیردی : من اولوم آغای رئیس جمهور ، سنی بو سیبیل ، آچ آغزیوی .
یاواش - یاواش اؤزومده اینانیردیم من رئیس جمهورام.
بیر ایکی سینین مزه سین یئدیم. اکبر قارا مخابراتین نگهبانی ایدی؛ گیلاسین قالدیردی دئدی: بونو ایچیرم بوتون قوْزو یولوقلار رئیس جمهورونون ساغلیغینا. میرده شیر کاظیم کئفلی- کئفلی دئدی: قوْزویولوقلارین رئیس جمهورو اولماز کیلإ قورخورام مشه بویوک ده صاباحدان بیزی سایمایا. دوزون سؤزو میرده شیر کاظیمین سؤزوندن خوشوم گلمه دی. هرکول رسولونان عزیز، ایکی قارداش دوردولار آیاغا. دئدیم: به گئدیلر. دوز گلدیلر منیم کناریما. بیری ساغیمدا، او بیری ده سولومدا دایاندیلار. هرکول دئدی : دوستلار بیز ایکی قاراداش بوگوندن رئیس جمهوروموزون جان گوده نییق. مشه بویوک با ایندی دن خیالین راحات اولسون! بو ساعاتدان هئش کیم بیزیم رئیس جمهوروموزون قوْزوندا ییه بیلمز .گیلاسلارین منیم گیله لریمین ساغلیغینا ایچدیلر. دین ایتیب مسسب قاریشمیشدیز غولامعلی اوزانمیشدی یئره دیرسگی اوسته قاخدی اوجادان دئدی : دوستلار سیز هئچ اوتانیب خجالت چکمیرسیزلإ رئیس جمهورا آچیق عراق وئرسیز؟ بیه من اولموشم رئیس جمهور آچیق عراق ایچه ؟ یئریندن کله پرتی وورا- وورا دوردو, زورو زوراکی اوزون یيغیشدیردی آز قالیردي دوشه سوفره ده کی قاب قاشیقین ایچینه. اوره ییمده دئدیم: گئده! سندن سو گتیرن چیخماز ایندی کوزه نی ده سیندیرارسان. نم نه قدر اللشندن صونرا سئویچی جیبیندن چیخاتدی نقره ای پرایدین صاندیغیندان بیر ودکا گتیردی قویدو منیم قاباغیما، دیلی توتار توتماز دئدی: بک نوکریوم، آغا رئیس باشیوا تصدیق! فوری رسول الین اوزاتدی ودکانی گوتوروب دئدی بوندان بویانا هرکیم ایسته سه رئیس جمهورا بیرزاد پیش کش ائله سین، اول گرک بیز گوراخ؛ بیه نقشه دی. اوچ دورد دیقه چکمه دی ودکانیندا شوشه سینین بوشو میز اوستوندن گوله گوله باخیردی رئیس جمهوررا. یاواش - یاواش پستلاری بولوردوق؛ گامیش حسین له اکبر نگهبانی مسئول تبیلیغات ائلدیم. قهوچی یوسوفون قهوسین ستاد مرکزی ائله دیم. حاجی اکبر وزیر اقتصاد، میر علسگر وزیر کشاورزی.... هاوا چوخداندی قارانلیق لاشمیشدی. دوردوم ایاغا هامی دا مننن دوردولار. رسولونان عزیز منی آپاردیلار اوز ماشینلارینا. مرده شیرینن ایوب پئتی موتورلارین میندیلر. هره سی ماشینین بیر طرفینده جوت راهنما وورودولار. میر علسگرین ماشینی قاباقدا ایکی ماشیندا بیزیم دالیمیزدا منی اسکورت ائله ییردیلر. دوشدوق یولا. هرنه گئدیردیک کاخا چاتمیردیق ائله بیل کئفلی لر رئیس جمهورون کاروانین ایتیر میشدیلر .
https://t.me/Adabiyyatsevanlar

⏮⏮⏮⏮معرفی کتاب
🔴دکتر صمد رحمانی خیاو
نگاهی به رمان "زندگی نو" اثر اورهان پاموک
این رمان زیباترین داستانی است که در مورد ارزش و اهمیت کتاب نوشته شده است. نویسنده در ابتدای رمان می نویسد: "روزی کتابی خواندم و کلِّ زندگی ام عوض شد. کتاب چنان چنان نیرویی داشت که حتی وقتی اولین صفحه هایش را می خواندم از اعماق وجودم گمان کردم تنم از میز و صندلی ای که رویش نشسته ام جدا شده و دور می شود. اما با آن که گمان می کردم تنم از من جدا شده، گویی با تمام وجود و همه چیزم، بیش از هر زمان دیگر، روی صندلی و پشت میز بودم و کتاب نه فقط بر روحم، بلکه بر همه ی چیزهایی که مرا ساخته بودند، تأثیر می گذاشت. این تأثیر آن قدر قوی بود که گمان کردم از صفحه های کتابی که می خوانم، نور فوران می کند و به صورتم می پاشد." (زندگی نو اورهان پاموک، ترجمه ی ارسلان فصیحی، ققنوس، ص 7) درطول کتاب این جمله ها به جمله هایی نظیر «زندگی ام ازمسیر خارج شد» یا «کتابی که زندگی ام را ازریل خارج کرد» تغییر می یابد. نوری است که از درون کتاب فوران می کند. گویی صفتی است برای موصوف؛ و مانند برخی ازعناصر دیگر موجود در رمان به طور مداوم درطول کتاب تکرار می شود.
نور در شرق و غرب از جانب اکثریت قریب به اتفاق نویسندگان، شاعران واندیشمندان پدیده ای قابل ستایش است. راوی «زندگی نو» از راه همین نور وارد فضای کتاب می شود. رمان، راوی را شیفتۀ خود می کند و درعین حال وا می داردش تا سفرکند. «سفربود،سفرمدام؛ همه چیزسفربود...»(ص10). «بایست زندگی نو را با بیرون آمدن ازآن اتاق شروع می کردم...»(53).
راوی توضیح می دهد که کتاب از او می گوید و یکی پیش از او چیزهایی را که فکرش را می کرد، فکرکرده و نوشته است.
راوی، درعین حال خواننده ی کتابی است که اززندگی اش می گوید. او شبفته ی حرف ها و افکار آشنای موجود درکتاب شده است. او حتی وقتی وارد دنیای نو می شود به دنبال خود به راه می افتد. چنین اقدامی تنها ازجانب کسانی سر می زند که هنوز به دنیایی که پیش رو دارند خو نکرده اند. راوی از دنیایی روزمره پا به دنیای دیگر، یا به قول خودش نو، می گذارد. دنیای او جایی نیست که روح او را قانع کند. راوی اگرچه با میل خود وارد دنیای نومی شود، به نظر می رسد که نه می بیند ونه دیده می شود." برای دیدن آن ها باید دیدن را بلد بود."(ص86). راوی اما دیدن را بلد نیست. او حتی دیده شده را هم بلد نیست؛ تنها آنچه را دراطراف دیده می شود بازگو می کند؛ تعاریف وگزارش هایی بدون تحلیل وتفسیر ارائه می دهد که ازیک سو این نقشی است که به او سپرده شده است و از سوی دیگر یک محدودیت فنی به حساب می آید که به انتخاب زاویه ی دید برمی گردد. همین دونکته بیانگرآن است که راوی اغلب ازاحساس هایش می گوید، و از پیشانی تکیه داده شده به شیشه ی سرد پنجره .چرا مثل اشباح مدام درحال تکاپوست؟چون دنیایی که درآن زندگی می کند اورا درآن حال می خواهد. این نوعی بی قراری است.
راوی برای راه یافتن به دنیای کتاب وآغاز سفر بایستی تنها باشد. " درماندگی ناشی از این حس تنهایی در یک آن مرا هرچه بیشتر به کتاب پیوند داد...»(ص8). با بروز این احساس، سفرآغاز می شود. سفرآغازمی شود، درحالی که تنهایی تحمل ناپذیراست: "برای رهایی ازاحساس تحمل ناپذیر تنهایی دراین عالم نو که داخلش افتاده بودم، باید دیگران را ، شبیه هایم را پیدا می کردم.»(ص23).دراین جا ما تنهایی ِراوی را احساس می کنیم. "زندگی پرازملاقات های مشخص وحتی عمدی بود که بعضی احمق ها ی بی فراست به آن می گویند"تصادف"(ص82).

ترس ازمرگ تا حدود زیادی در رمان تقلیل یافته است، اهمیت مرگ هم تاحدودی ازمیان رفته است. به هرطریق، اگر تنهایی ِراوی را احساس می کنیم، به این دلیل است که افعال روایت افعال استمراری است. و این تنهایی را دوچندان می نمایاند. ازطرفی، این تنهایی به دلیل قرارگرفتن درآغاز رمان حضوری چند برابر می یابد؛ زیرا هرچه رمان پیش می رود همین افعال به جای شدت بخشیدن به غم غربت، فضا را طنزآلود می سازد. ازاین رو، آن نوری که درابتدای رمان از داخل کتاب فوران می کند با نوری که درطول رمان ازدرون کتاب فوران می کند، به لحاظ تأثیر گذاری، تفاوت دارد. برای مثال: "عشق برای پوست خوب است." درهمان حال،گویی این راوی نیست که راه می افتد ومدام درحرکت است، بلکه جهان است همواره از کناراو می گذرد. جهانی که زیر مجموعه ی جهانی است که همه را به بازی گرفته، و بازیگران استعداد بازی با آن را ندارند. مهم تراین که ،هرچند "اگر به طرف جایی می روی، زندگی زیباست."(ص 99). بخشی ازسفر راوی درجستجو برای یافتن جانان سپری می شود.جانان به طور«تصادف»ی سرراه راوی قرارمی گیرد وناگهان ازهدف سفر به همراه مبدل می شود.(ص75).درصفحه ی 83 متوجه می شویم که جای جانان را درسفر (هدف سفر) «کتاب» گرفته است.درصفحه ی 106 هدف سفر از«کتاب » به «دکترنارین» تغییر می کند. دراین سیر وسفرهاست که اسامی گوناگونی مطرح می شود:علی کارا وا.


فسون کارا، مری وعلی، پرتو وپیتر. نویسنده با آوردن این اسامی-که کم وبیش حوادث مشابهی را ازسر می گذرانند-گویی دست به قرینه سازی می زند وازطریق این قزینه سازی و تکرار می کوشد روند تصنعی شدن عناصر و پدیده ها را نمایش دهد. درچنین دنیایی هم کتاب و هم شکلات نامی واحد می توانند داشته باشند: زندگی محصول همان جهانی است که همه چیز را به صورت کالا می بیند و می خواهد. برای همین،درچنین دنیایی «عشق برای پوست خوب است.»(ص286).یا می توان گفت: به دخترسه ساله ام گفتم: "فرشته ها را جمع کن. می رویم به ایستگاه، قطارها را نگاه کنیم."(ص 307).
اکنون راوی درکتابی زندگی می کند که ازیک طرف زندگی او را می نویسد یا نوشته است، و از طرف دیگر، راوی زندگی خویش است. برهمین اساس، نقش او از خود او جدا می شود. شاید به این دلیل است که درصفحه ی 11 می گوید:«این شد که فهمیدم کلمه ها حتماً ازچیزهایی که برایم تعریف می کنند کاملاً جدایند. چون از همان اول متوجه شده بودم که کتاب را برای من نوشته اند..." با وجوداین، هیچ یک ازجمله های بالا نشان از آگاهی و قدرت و تحلیل راوی ندارد. او احساس می کند. فقط احساس می کند، بدون آن که علت اصلی را بازگوکند. او حتی کنجکاوی نمی کند. اگرچه«میزان معنا درنسبت مستقیم است با حضور مرگ ونیروی زوال»7 اما راوی ازمعنا نمی گوید وفقط امورواقع را گزارش می کند.اوحتی دیدن مرگ خودرا گزارش می کند،چنان که گویی ازمرگ دیگری می گوید.شاید به این دلیل که درمدرنیسم ومدرنیزاسیون«ثبات فقط به معنی انتروپی واحتضار آرام است وشوق به پیشرفت وتوسعه یگانه راه اطمینان ما اززنده بودنمان است.اگربگوییم جامعه ی ما "پراکنده می شود"درواقع گفته ایم که زنده وسالم است.»8 اما پرسش این است که آیا نویسنده ی رمان ِ«زندگی نو»قصدگفتن وبازشمردن پیامدهای مدرنیسم ومدرنیزاسیون را داشته است؟با اندکی تأمل می توان دریافت که اگرچنین می بود،او«چشم ها» رانیز می نوشت؛چشم های شگفت زده وکنجکاو دربرابرتحولات زندگی را.اما هیچ چیز تکان دهنده نیست؛زیرا همه به همه چیز عادت کرده اند.بیشترآن ها،دراصل «نه زندگی نو می خواهند،نه دنیای نو»وبرای همین نویسنده ی کتاب را می کشند(ص87).اما آیا این رفتاری متناقض نیست؟چه چیز باعث شوریدن آن ها وبروز چنین فاجعه ای می شود؟آیا به دلیل نیست کسی که راوی را می نویسد یا نوشته است،آن ها را نیز نوشته است؟آن ها را که درتاریکی سفرمی کنند واز«بودن» می هراسند...هراس از«بودن»است که راوی را به طرف جنایت سوق می دهد؛اوبدون آن که خم به ابرو بیاورد،محمد را که نه نویسنده بلکه خواننده ی کتاب است،درسینما به قتل می رساند: برای این که مطمئن شوم اورا می زنم،ازنزدیک به سینه اش وصورتش که نمی توانستم ببینمش،سه بار شلیک کردم.صدای والترم که خاموش شد،به تماشا چی که توی تاریکی بود،گفتم: «من آدم کشتم.»
سایه ام را روی پرده و«شب های بی پایان» را دراطرافش نگاه می کردم وازسالن بیرون آمدم که یکی دادزد: «آپاراتچی،آپاراتچی!»
«رفتم به گاراژ وسواراولین اتوبوس شدم؛توی اتوبوس،درکنارخیل سؤال های جنایتکارانه،این راهم ازخودم پرسیدم که چرا درمملکت ما برای صدا کردن آدمی که قطار را به حرکت درمی آورد وآدمی که فیلم را به حرکت درمی آورد،ازیک کلمه ی فرنگی استفاده می کنند.»(ماکینیست).(ص269)

آیا این اشاره ی هوشمندانه به این حقیقت نیست که راوی،خوددراین کشور ماکینیستی بیش نیست؟او موجودی اجیر شده است؛کسی است که همزمان علت اعمالش را پنهان می کندوصورت اعمالش را گزارش می دهد.آن که پنهان می کند خودرا دراختیار دکتر نارین قرارداده است،وآن که گزارش می کند(وهم ازاین طریق ما سرنخ ها را به هم گره می زنیم تا حقیقیت روشن شود)، ناخواسته با نویسنده همکاری می کند.هم ازاین روست که می گوییم اوقربانی است.حتی وقتی که می گوید:
«...پول چای ونوشابه را با ژستی آرتیستی انداختم روی میز.برگشتم وراه افتادم.نمی دانستم که این حرکت را ازکدام فیلم کش رفته ام...»(ص217).
همان گونه که قبلاً هم گفته شد راوی به سفری دردل تاریکی می رود.دراین سفر افراد مختلفی را می بیند که به لحاظ فکری تفاوت هایی با هم دارند ودردوحوزه ی مختلف قرارگرفته اند.این دوحوزه نه درجای دیگر که درخود زندگی راوی قراردارد:عثمان قبل ازقتل،عثمان بعدازقتل.جانان،محمد،عمورفقی ودکتر نارین قبل ازقتل وبعدازقتل.وسرآخرآقای پروین...دکترنارین که به دکتر فاوست کوچکی شباهت دارد به تصور خودازشیطان احتراز می کند وقصددارد،برخلاف فاوست، دنیای پیرامونش را به طرف فلاح ورستگاری هدایت کند.او«ساعت »هایش را برای زیرنظرگرفتن اوضاع به نقاط مختلفی می فرستد.ازطرفی کتاب ازمردی به نام «پروین» می گوید که تحلیل نسبتاًخوبی ازوقایع ومسائل روزارائه می دهد،وعثمان-راوی-بعداًمتوجه می شود که او نابیناست.طرزنگارش این نابینایی به گونه ای است که گویی نویسنده تأکیدش برنمادین بودن آن است تا نابینایی طبیعی یک فرد.چرا؟چون تحلیلش

سرشار ازهوشیاری است؛وازآن جا که ما این تحلیل را درگزارش راوی می خوانیم ،اوبایستی کورباشد؛چون راوی نمی بیند.اگراو نیز مثل دکترنارین می بودوکوربود،معنایش این بود که راوی به گونه ای دیگر می اندیشد،حال آن که راوی چون دیدن بلد نیست آقای پروین کوراست.درواقع راوی مجسمه ی کوری است،ونویسنده ی«زندگی نو» دراصل،کوری را می نویسد که یکی از نماینده هایش خوددکتر نارین است که نمی داند این «بودن» است که مارا به مخاطره می اندازد.مهم تراین که «هرموجودی تا آن جا که مخاطره شده بماند،هست.»9 دکترنارین ،غافل ازهمه جا،تمامی مخاطرات «بودن» را به مدرنیسم ومدرنیزاسیون نسبت می دهد وسعی دارد ازآنچه به تصور خود فرزندان کشور را به انحراف می کشاند،انتقام بگیرد،اما شیوه ی برخورد وطرز عمل را نمی داند.همان گونه که خود نویسنده درباره ی رمان می گوید: «...بازی با بازیچه ی مدرنی که رمان نام دارد،این بزرگ ترین کشف تمدن غرب،کارمانیست.این که خواننده توی این صفحات صدای زمخت مرامی شنود،به این سبب نیست که می خواهم بالای منبر بروم،به این خاطر است که هنوز درست نفهمیده ام توی این بازیچه ی خارجی چه طور باید گشت.»(ص285)
بااین همه،چیزی هم چنان باقی می ماند،وآن عدم قطعیت مرگ محمد-که حضور وغیابی نمادین دارد-است.آیا باید امیدواربود که عثمان درخصوص اعمال خودتجدید نظر می کند؟آیا تردید اونسبت به مرگ محمد به منزله ی خروج او ازجهل است؟درغیر این صورت مردن درجهل ،مرگ مضاعف خواهد بود.
امیدوار باشیم که عثمان نسبت به مرگ او با تردید نگاه می کند وامیدوار باشیم که وقتی می گوید:«زندگی من هم اوف شده ونیمه های شب به مشروب پناه می برم مبادا تصورکنند خودم را به دست سرنوشت سپرده ام.من هم مثل اکثر مردهای این طرف دنیا هنوز به سی وپنج سالگی نرسیده شکسته شده بودم...»(ص283)،می فهمد چه می گوید.آن وقت،این بار برای او عبارت هایی نظیر«روزی کتابی خواندم وکل زندگی ام عوض شد»،«ازمسیر خارج شد» و«ازریل خارج کرد»معنایی دقیق خواهند یافت.
https://t.me/Adabiyyatsevanlar

تبریز میرت چیل لریندن نئچه حئکایه


رضا همراز

آذربایجان، خصوصی ایله قوجا تبریز ان اسکی زامانلاردان حاضیر جاوابلیغا ، دبک لییه و دئییب – گولمه یه آد چیخارتمیشدیر . هاوا سینا دئییل کی بو شهرین جماعتی حاقدا بئلنچی بیر سوز دئمیشلرکی «تبریز اهلی نین یاری سی دلی دیر ، یاری سی ایسه دلی باز » بو شهردن بول – بول دوببه لر باش قاوزامیشلار کی تاسف له ایندی اونلارین آد – سانلارین آراماق اوزو بویوک و گوج آپاران بیر ایش کیمی ساییلا بیلر . هله 30 – 40 ایل بوندان اوله کیمی میرت چیل لر محله لرین یا خود دربند باشلاری ، قهوه قاباقلاری و نه بیلیم هانسی بویوک بیر ائولرده توپلانیب دوببه لیک له باشلارین قاتیب ، میرت چیخاردی یوغورت آغاجینا !میرت چیل لر توپلانان قهوه خانالارین آن آدلی- سانلی سی و تانینمیشی تبریزده اولان ائششک لر قهوه سی ایدی . یاخشی بیلیرسیز کی قهوه خانالارین رولو بیزیم تاریخیمیزده هئچ ده اونودولماز دیر . واختی ایله بیر چوخ ضیالی لار اورایا توپلاشیب چوخ ساحه لرده اولچو – بولچو ائدرمیشلر . اونلارین بیر سیراسیندا هله ده بوگون تویوقچولار ، اوزوک – تسبح ساتانلار ،قوش بازلار ، شاعیرلر ، توپچولار , عاشیقلار و باشقالاری توپلانارلار . بو چایخانالارین بیریسی ده تبریزده گئچمیش زامانلاردا اولان ائششک لر قهوه سی ایدی .دئمه لی یم بو چایخانا یا خود قهوه خانا تبریز بازارینین ایچینده بیر کروانسارادا ( ایکی قاپلی لاردا ) اولاردی . ایندی همین قهوه خانانی اورانین صاحبی نین اوغلو اوشاقلار ایچون اویناتمالی یا خود ایلنجه ساتان یئره چئویرمیشدیر ...

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

✏️ میکل آنژ

✍️ سوسن نواده رضی

دئییرلر اوزاق زامان‌لاردا بیر اوغلان وارمیش، بو اوغلانین آتاسی "هئچ وده اونون الیندن ده‌یرلی اولان بیر ایش گلمه‌یه‌جک‌دیر" دئیه‌رمیش. بو اوغلانین یاشادیغی یئرین یاخین‌لیغیندا بیر کیلسه وارمیش، او هر گون گئدیب، دینمز– سؤیله‌مز ساعاتلارجا کیلسه‌نین حیه‌طینده اولان چوخ- چوخ بؤیوک مرمر داش پارچاسینا زیلله‌نیب باخاردی.

گون‌لرین بیرینده بیر شاهزاده اوردان کئچیرمیش. اوغلانی گؤرور، اوتوروب گؤزلرین زیلله‌ییب داشا باخیر، هئچ نه ده دانیشمیر.

اورداکی‌لاردان احوالاتی سوروشوب یئتیشیر. دئییرلر " دؤرد آی‌دیر او گلیر کیلسه‌نین حیه‌طینده اوتوروب هئچ نه دئمه‌دن بو داشا باخیر."

شاهزاده‌ کؤوره‌لیب اوره‌یی یانیر اوغلان‌جیغازا. اونون یاخینینا گلیب یاواشجادان دئییر: "گنج آدام! بئکار اوتوروب گؤزلرینی بو داش پارچاسینا زیلله‌یینجه، گئدیب اؤزونه بیر ایش تاپیب گله‌جه‌یینی دوزه‌لتمه‌یه چالیشسان یاخشی اولار."

اوغلان‌جیغاز شاهزاده‌نین حئیرته بوغولموش گؤزلری اؤنونده، اولدوقجا قرارلی و جیددی لحن ایله قاییدیب اونون گؤزلرینه باخیب، آغیرباشلی و اؤتکم‌لیجه دئییر: " ائله من لاپ ایندیجه ایش‌لمکده‌یم!" سونرا ایسه، یئنه داش پارچاسینا زیلله‌ییری گؤزلرینی.

شاهزاده یئریندن قالخیب گئدیر. سونرالار اونا دئییرلر کی، همن اوغلان او یئکه داش پارچاسیندان داوود پیغمبرین مؤحتشم بیر هئیکلینی یونتالاییب‌دیر. او هئیکل هله ده هئیکل‌تراش‌لیقدا دونیانین شاه‌اثرلریندن بیری ساییلیر. او اوغلانین آدی «میکل آنژ » ایدی
https://t.me/Adabiyyatsevanlar

احمد شاملو

هوای تازه


جلو خودم را نگاه کردم
در جمعیت تو را دیدم
میان گندم‌ها تو را دیدم
زیر درختی تو را دیدم.

در انتهای همه سفرهایم
در عمق همه عذاب‌هایم
در خمِ همه خنده‌ها
سر بر کرده از آب و از آتش،

تابستان و زمستان تو را دیدم
در خانه‌ام تو را دیدم
در آغوش خود تو را دیدم
در رؤیاهای خود تو را دیدم

دیگر ترکت نخواهم کرد.
https://t.me/Adabiyyatsevanlar

ذولفقار کمالی : شاعیر
کیتابلار: -1قاپیمیز آچیلیر گونشه ساری
-2 مشه قربان کیشی

کریم قربانزاده
ذولفقار کمالی
1334 نجی ایلده حسنو ماحالینین ارضین کندینده آنادان اولوب .
8 یاشیندا ذولفقار کمالی عایله سینین کناریندا دوغما یوردوندان کوچمک مجبوریتینده قالیر . لاپ خیردا یاشلاریندان بیرهن بیر یوخ بالاجا بارماقلارین تبریزین فرش کارخانلاریندا کسیر . ائلمگی , ایلمگه دویونلویور .ذولفقار کمای حیاتین آجیلیقلاریندان دویونجا پای آلسادا امما حیات اونا بیر دیرین دویغولو دوز حسنو مئشه لرینین گول چیچک لری کیمی , آخار بولاقلاری کیمی صاف , دوم دوری ذوق باغیشلایب دئمک ذولفقار آنادان دوغما , تپدن دیرناغا شاعیر دیر .1371 اینجی ایلده قاپیمیز آچیلیر گونشه ساری عنواندا شعیر مجموعه سی شاعیریمیزدن ایشیق اوزو گوروب.دئمک ایستیرم ذلفقار کمالی نین یوزلر گوزل شعرلریندن گئچسک شاعیر یالنیز عومورونده قارا بولود و لوفر شعریندن سونرا هئچ شعیر ده دئمه سیدیر آذربایجان آدبیاتی اونو اونودمایاجاغدیر . حال بوکی مگر ایرمی دوقوز بهمنی , ساری تئل, آجی چای , تبریز کوهنه شه هر و خصوصیله اونون ساتیریک مئشه قوربان کیشی کیمی شعیر لراونودولاندیلار ؟بوگونجه ذولفقار کمالی دن یوزلر شعیر , یازی مطبوعاتیمیزی ایشیق لاندیریب .عزیز دوستوم , سئویملی شاعیریمیزه شن حیات آرزوسی ایله دعوت ائدیرم بیرلیک ده آجای چای ومئشه قوربان کیشی نی اوخوماغا .
آجی چاي
))منظومه سیندن بیرپارچا((
سهندين،ساواالنین،بوزقوشون،قوشاداغین
داشیندان داما- داماآخان چای دير آجی چای
سرين، سرت قاياالرين چای چشمه نین بولاغین
دؤشوندن امه- امه آخان چای دير آجی چای
او حوجبولو،حیالی آذری بیرقیز کیمی
سمالاردا ا ساير يشان،سويروشن اولدوز کیمی
قارانلیق گئجه لرده آيیق،اوياق گؤزکیمی
گیزلی،پونهان،دردلره باخان چای دير آجی چای
ازل يول باشالنانداسويو،سرين،شیرين دير
بعضاً داياز- دايازدير بعضاًدرين- درين دير
گؤيلرحسرتده يانیربو اينجه لیک يئرين دير
گؤی عالمین آتشه ياخان چای دير آجی چای
ووقارالگئديربو سو آخیمی الم اينجه لی

آذری باباالرتک باشی مرد دوشونجه لی
نه دايانار نه دورارنه آه چکیب دينجه لی
آلچاق لیقالرباشیندان آخان چای دير آجی چای
بودور آجی قیراغیندا
اوتورموشام کؤنلو پوزغون
عینالی نین آياغیندا
گؤزوم گزيرآزغین- آزغین
باباالرين دايانديغی
داغالرا من دايانیرام
چؤکورگئجه قارانلیغی
من صاباحا اينانیرام
دره درين سو آتشین
بیر سس گلیر اوزاقالردان
کولک کیمی سرين- سرين
سوسوزچاتالق دوداقالردان

1
- دینجهلی: دینجلر

آجی آخیر گؤزلريمدن
سوزوب گئدير خیال کیمی
نه ايسه دويورسؤزلريمدن
دؤنوب باخیرمارال کیمی
»من بوداغین مارالی يام
اووچو وورما يارالی يام«
حسرت ايله ياشیدام من
ائل اوبامدان آرالی يام
زيروه لره چؤکدو دومان
بوزباغالدی لپه لريم
زوربه
میزه دوشدو تالان
اله دوشدو کؤرپه لريم
چک چاخماغی وورسینمدن
من قاچمارام قاچیم هارا؟
دايانمیشام قارشیندا من
کؤنلوم خسته کؤکسوم يارا.


***
لولفر گولو

بیر پايیز آخشامی سولغون بیر بنیز
بیر بزکلی گلین نیشانلی بیر قیز
ساکیت بیر آخشامدا سس سیز سمیر سیز
توخوندو گؤزومه تیکانلی مفتول
باغالاندی اوزومه هر بره هر يول
گؤردوم کی بیر چیچک
بیر نازيک لچک
گؤزللر گؤز لی
گؤزلری گؤيچک
الینده بیر پارچا
بیر پارچا اورک
تیکانلی بیر سیمه ساريلمیش آنجاق
سانکی قارا زولفه ووروبالر سانجاق
منیم دلی کؤنلوم گول هوسینده
الکین گول بوغولور اؤزقفسینده
او پايیز نفسلی اؤتن نسیمده
اؤپه بیلمه میشدی گول ياناغیندان
نه ايسه بیر سس گلدی غم اوتاغیندان
کؤنلوم حیران اولور سیزاليیر قلم

اوستومه داغ داشالر تؤکولور او دم
تیتره يیر اورگیم اسیر اللريم
واراق ، واراق اولور شعیر دفتريم
هانسی اوغلو اؤلن آنامدير منیم؟
اورگی داغالنان آتامدير منیم؟
کی بئله دؤشه نیب تیکانالر اوسته
گؤزلری آلوولو کؤنلو سه خسته
سیملردان آسیلیب توان سیز الی
قالیب تیکانالردا پريشان تئلی
او هانسی قارداشی اؤلن باجیمدير؟
گؤزومون ايشیغی باشدا تاجیمدير
آه دئییب قان تؤکن ديده لريندن
گاه قارداشیم دئین گاه دا اريندن
ماتم لیباسیندا غم لیباسیندا
پريشان اوتوروب قارداش ياسیندا؟
هانسی بخت آيناسی سینان گلین دی؟
طالعی باغالنیب قارانلیقالرا
تیکانلی سیملرله چکیلیردارا
76!
يوخسا ، طالعی کور بیر میللت دی بو؟
اونو کیريخديريب آمانسیز اجل
اللری قوينوندا قالیب معطل
گؤروب باهالیق دا آج دا دوالندی
باشینا گؤيلردن اودالر الندی
ياندی اؤز ائوينده، ياندی جبهه ده
وارلیغی يوخ اولدو ، يوخ اولدو هئچ ده
يانديقجا کول اولدو خیال شهپريم
سانکی کسیلمیشدی منیم اللريم
ايسترديم ديشیمله قیرام سیملری
سیملردن آيیرام لولفر گوللری
دئیم لولفر گولو ای باغالر قیزی
ای منیم عشقیمین يانان اولدوزو
پريشان اوتوروب باتما ماتمه
طراوتلی دوالن سس سال عالمه
يانسین گؤزلرينده انتقام عشقی
سندن عطرين آلسین ايلک نظام عشقی
******
https://t.me/Adabiyyatsevanlar

ذولفقار کمالی

مشه قوربان کیشی

سنده، ار اولدون ائوی ويران کیشی...؟
ارده دئسن ار مشه قوربان کیشی
گؤر نئجه ساهماناليیراو هر ايشی...؟
ارده دئسن ار مشه قوربان کیشی

عقلی وار ايدی شاها قوربان دئدی
اینقالاب اولدو گلنه جان دئدی
يوخسولا ، آجا ، لوته ، شیطان دئدی
آل قاداسین باشینا فیرلان کیشی
ارده دئسن ار مئشه قوربان کیشی!

يوخدو ساوادی آدينی يازماغا
قدرتی وار يئر کوره سین پوزماغا
هیبتی وار کل کیمی قیزمیش بوغا
لاپ ائله يیر دونیانی ويران کیشی
ارده دئسن ار مشه قوربان کیشی!

مولا ادالی صفتی پیرتالشیق
گؤزلری شیطان خیالی چالپاشیق
بوردا ساتاردی او زامان قاب، قاشیق
تاپدی نئجه بیلمیرم هاردان کیشی؟
ارده دئسن ار مشه قوربان کیشی!
عامیل اولوب قند- شکر پايالدی

آلدی وينیستون بیزه زر پاي‌الدی
قالدی نه قدری نه قده‌ر پاي‌الدی؟
ائتدی بیر آز وضعینی ساهمان کیشی
ارده دئسن ار مشه قوربان کیشی!

بنگاه آچیب مسکن ايشین باشلادی
کیمسه يه چیمخیردی کیمین خوشلادی
بیر اوزوگه اون دانا قاش قاشالدی
اولدو حاجی اصل مسلمان کیشی
ارده دئسن ار مشه قوربان کیشی!

تازه بیر ائو سالدی نئچه مرتبه
غب‌غبه و دب‌دبه و کب‌کبه
بئش دانا آروادی آلیب ديب‌ديبه
اللی ياشیندا جاوان اوغلان کیشی
ارده دئسن ار مشه قوربان کیشی!

جنگ نه دير جبهه نه دير گئتمه دی
قیلدی نمازی اوروجو توتمادی
ذره جه اولسا جانین اينجیتمه دی
مسجیده وئردی نئچه شمدان کیشی
ارده دئسن ار مشه قوربان کیشی!

ماه محرمده سالیر های، هارای
شام و ناهار، نذر وئرير شیرينی‌چای
ياغ‌دويوسو، قندی گلیر تای با تای
هئی وورور آنبارا بو حیوان کیشی
ارده دئسن ار مشه قوربان کیشی!

کیمسه جئهیز سیزدی جئهیز يولالير
هئچ ده يوبانمیر بئله تئز يولاليیر
خانا ايپک رعیته بئز يولاليیر
پاه! الی بولدور وئرير احسان کیشی
ارده دئسن ار مشه قوربان کیشی!

کربوبلادن نه گتیر میش هله...!
اوچ دانا دامادهره سی بیر کله
بیغ بشهلی ساققالی وار بیر شله
بیر جوت عرب، بیر دانا افغان کیشی
ارده دئسن ار مشه قوربان کیشی!
https://t.me/Adabiyyatsevanlar

ارشد نظری
قونوت_أل‌لری

گؤز گؤزه ساتاشدیق بیر آخشام چاغی
او ناماز اوستونـده من پیان-پیان
رئکلام‌سیز أل‌لری قونوت أل‌لری
شیرین دانیشیردی گؤی تانریسی‌لان
من هئچ آیریلیغا راضیلاشمازدیم
چاتدی هاراییما بیر دلی شئیطان!
أل‌لری قونوت‌دان آسیلی قالدی
سوزدو ایختیاری چادیراسیندان
گاهـدان یول آیریجی چتین اولارمیش
بیر تانری اویاندی، بیر تانری بویان
یؤنلتدی یولونو ساری سجده‌دن
سئوگی‌سین صراط-المستقیم دئین
اوزون آیریلیق‌دان ووصالا چاتدی
قونوتون نیییته چئویرن گؤزل
بیر ثاواب ایچینده گوناها باتدی
من بیر ساری یاپراق او بیر أن گؤزل
او اؤزون بیر نذیر دئمیشدی منه
اونون‌لا دونیانی سئویردیم آنجاق
ایندی ده دئیه‌رم توپراق آلتیندان
بیر جوت أل قووزانیب قونوت توتاجاق
کیمسه تانریسی‌لا پیچیلداشاندا
قونوت أل‌لرینه حسرت یئیه‌رم
قییامت گونونه اینانماسام دا
سئوگی دوعالارا آمین دئیه‌رم

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

طنز ایرانی، خارج از ایران!

نخستین روزنامه طنز ایرانی، نه در ایران بلکه در استانبول طبع یافت و خواسته یا ناخواسته طفل نوخاسته طنز مطبوعاتی در کشوری بیگانه پا گرفت. روزنامه‌ی «شاهسون» بوسیله‌ی عبدالرحیم طالبوف تبریزی و به خط سید محمد شبستری (ابوالضیاء) با چاپ ژلاتینی دراستانبول (ترکیه امروزی) زیر چاپ رفت. از این روزنامه بیش از یک شماره منتشر نشده است. تاریخ چاپ آن 1306 ه.ق (9-1888.م) می‌باشد.
شاهسون به شیوه‌ی طنز‌آمیز و پر از ریشخند حکومت استبدادی ایران را به باد انتقاد گرفته است. تعداد نسخ آن محدود به سیصد نسخه بود و هر نسخه را مانند نامه‌ای در پاکتی گذاشته و با دقت و احتیاط بسیار برای رجال دولت و اولیای امور و مجتهدین و بازرگانان می‌فرستادند. ناشران برای اختفای محل نشر،‌ اغلب اوقات، نشریه‌ی خود را به پاریس و لندن وغیره می‌فرستادند واز این شهرها بسوی ایران ارسال می‌داشتند. بالای صفحه‌ی اول روزنامه به طنز نوشته شده بود: در هر چهل سال یک‌بار منتشر می‌شود.[1]
اولین نشریه طنز ایران
اما اولین نشریه فکاهی چاپ شده در ایران «شبنامه» نام دارد. این نشریه بطور مخفی و مرتب با مطالبی طنزآمیز با چاپ ژلاتین سالهـا در تبریز به چاپ می‌رسید. «شبنامه» در سال ۱۳10 قمری به مدیریت علیقلی‌خان آذربایجانی ایجاد شد. «صفراف» که دکتر باستانی پاریزی در کتاب نای هـفت بند، او را پدر مطبوعات فکاهـی ایران نامیده‌است، شبنامه خود را در شرایطی منتشر کرد که در جامعه آن روز چنان استیلای استبدادی حاکم بود و آنچنان سکوت قبرستانی حکم می‌راند که نه تنهـا نشـر جراید آزاد و انتقادی از محالات بود، بلکه خوانده این چنین روزنامه‌ها مجازات مرگ را داشت. به طوری که دکتر مهـدی ملک‌زاده، پسر ملک المتکلمین می‌نویسد: «در موقع جمع شدن آزادیخواهـان و خواندن روزنامه، هـجـده نفر دستگیر شدند و با دستور ناصرالدین شاه آنهـا را به چاه انداختند و خود شاه با ۵۰ تیر آنهـا را از بین برد و دستور داد چاه را پر کنند.»
میرزا علی‌خان‌ تربیت‌ از قدیمی‌ترین‌ فهرست‌نویسان‌ روزنامه‌های‌ ایران‌، در فهرست‌ نشریات‌ آذربایجان‌، با ذکر نشریه‌ شاهسون‌ آن‌ را از قدیمی‌ترین‌ نشریات‌ چاپ‌ ژلاتینی‌ و روزنامه‌ای‌ «بذله‌ سرا» نام‌ می‌برد که‌ در 1306 قمری‌ در استانبول‌ انتشار یافته‌ است‌. به‌ این‌ جهت‌ شاهسون‌ احتمالا از نشریات‌ مخفی‌ چاپ‌ ژلاتینی‌ و گونه‌ شبنامه‌ها بوده‌ است‌ که‌ 8 سال‌ قبل‌ از پایان‌ سلطنت‌ ناصرالدین‌ شاه‌ منتشر می‌شده‌ است‌. محمدعلی‌ خان‌ تربیت‌ اشاره‌ می‌کند که‌ شاهسون‌ تنها در یک‌ شماره‌ انتشار یافته‌ و به‌ صورت‌ مخفی‌ برای‌ عده‌ای‌ به‌ ایران‌ فرستاده‌ شد. در فهرست‌ «ادوارد براون‌» (1896ـ1862) که‌ زمینه‌ آن‌ دست‌ نوشته‌های‌ فهرست‌ میرزا محمدعلی‌خان‌ تربیت‌ بوده‌ نیز از شاهسون‌ به‌ همین‌ ترتیب‌ نام‌ برده‌ شده‌ است‌. بدین نحو، باید آن را پدر شبنامه های فارسی دانست. از دو نمونه ای که تربیت از شاهسون برگزیده و نقل کرده چنین برمی آید که این روزنامه مخفی «سیاسی» به مفهوم پذیرفته آن نبوده و به انتقادهای اجتماعی بسنده کرده است.
صَفَرُف علاوه بر انتشار سه روزنامه طنز در تبریز، مقالات طنزآمیزش در روزنامه ملانصرالدین قفقاز را نیز با اسم مستعار «خورتدان» منتشر می‌کرد. پدر حاجی‌علیقلی از تجار ثروتمند تبریز بود. زمانی‌که وی جوانی پر شور و فعال بود در روسیه و ترکیه پدرش را در کار تجارت یاری می‌داده است. در این ایام علیقلی با مهاجران رانده از ستم ایرانیان رابطه برقرار می‌کند و به یاری مادی و معنوی آنان می‌شتابد. سرانجام وی در گرما‌گرم آزادی‌خواهی هم‌میهنانش، کار تجارت را رها می‌کند و با کوله‌باری از تجارب ارزنده و غنی به تبریز برمی‌گردد و آنچه را که از شیوه‌های اعتراض و عصیان‌های مردم فقیر و بپاخاسته ترک و روس فراگرفته بود، در اختیار آزادیخواهان کشورش قرار می‌دهد.
https://t.me/Adabiyyatsevanlar

کولکلری اؤپدوم …
ارسطو مجرد

بو گون ده گونشی گؤردوم‌،
کولک‌لری اؤپدوم‌، پنجره‌نی آچدیم‌،
حَیَطیمیزده الوان رُز بوتالارینی،
دیوار اوسته بیرآن اوتوروب سونرا قوپان قوشلاری گؤردوم‌،
گولدانلاری گؤردوم …
مکتبلی اوشاقلارین سئرویسینی
تئلئفون زنگ‌لرینی‌،
تلویزیون تاماشاسینی‌،
سحر قزئت‌لرینی
و تکرار موزیکلری تکرار بو گونده دینله‌دیم…
ایچدیم‌هاوانی وارلیق سهنگیندن‌، بو گونده؛
یازیلار اوخودوم دویغودان دویغویا کئچه‌رک آجیلی شیرینلی…
بو گون ده ایش یئریم قالابالیق‌، ایش یئریم سویوق‌، ایش یئریم بوش‌، ایش یئریم یوخ…
بو گون ده تانیق اولدوم:
مئیدان فهله‌لرینه‌،
گؤزل‌،چیرکین بایانلارا…
ایفلیج اوشاغی قونشوموزدا بو گونده گؤردوم …
بو گون ده شه‌هر قالابالیق، شه‌هر سویوق‌، شه‌هر بوش‌، شه‌هر یوخ …

بو گونده گئتمه‌یی دوشوندوم …

ماریا !
داریخیرام‌،
ویزالارا داریخان
پاسپورتوم کیمی!

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

فلورا تاجیکی
باورکن
پاییز که می آید
همین پیرمردهای تنها
روی نیمکتهای پارک هم
به اولین عشقشان فکر می کنند
به دختری با موهای طلایی
یا گیسوان سیاه
روسری خالدار
یا شاید شالی پشمی
به حرفهایی که باید می گفتند
و نامه هایی
که هیچ گاه به مقصد نمی رسد!

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

غاده السمان
من نافرمانم
در برابر میله های قفس,طلایی باشد یا پلاستیکی, با شکوفه ها تزیین شده باشد یا با دندانه های اره,یا پوشیده با یخ
من نافرمانم
بر دیکتاتوری که دستار اعتراض بر سر دارد
و جلادی که برای آزادی سخنرانی میکند
در حالی که در پی فرصتی است تا آزادی را برباید و ترور کند.
من نافرمانم
در برابر انان که مژده عشق و عدالت می دهند,در حالی که خون از چکمه هاشان جاری است.


https://t.me/Adabiyyatsevanlar

لیلا ندایی
حيرته دالميشام اؤز ايچيمده من
نه‌دنسه آزالمير ناري دنيانين
تؤكولور هر يئرده مظلومون قاني
گون به گون چوخالير هاري دنيانين

توخلاري آزديسا آجلاري سايسيز
يوخسونلار ايچينده بيزيم دونیاتايسيز
فيكيردن چيلپاقدير ديله‌نير واي‌سيز
بورويوب هر يئري زاري دنيانين

اولوس وار بارينير دوغا باغيندان
ذوق آلير سايسيزجا ياشام چاغيندان
سئوديگين گؤتورور دره‌ـ داغيندان
بيزلره زاي اولور باري دنيانين

اوغول‌ـ قيز سينديرير آنا حرمتين
دَيردن ساليرلار آتا زحمتين
هر لحظه داشلاشير قلبي ملتين
داها قالماييبديرعاري دنيانين

گولوستان تالانير آغلايير بولبول
چمنده ساچيني يولورو سونبول
كؤنلونو داغلايير گؤزل قرنفيل
بورويور باغلاري خاري دنيانين

اوچونجو دنيادا ساواش دايانمير
اؤلوسو چوخاليب كيمسه سايانمير
بو قدر هاي ـ‌ كويه ياتان اويانمير
ائله بيل چوخاليب كاري دنيانين

نه اوچون ترس اولوب بيزيم ايشيميز
سوسوبدور دانيشمير هئچ بير كيشيميز
يادلاشير ائولرده ارلرـ ائشيميز
مخالف چالينير تاري دنيانين

سئونلر رحم ائتمير گؤزل يارا دا
آتمايير اؤزونو چايا سارا دا
فصل‌لر دؤنوبدور قيشا بورادا
كسيلمير گؤيوندن قاري دنيانين

ليلاني ياندير‌ـ ياخير بو گئديش
دوداقلار ياسليدير اؤلوبدور گولوش
ايچينه شوملايير بوشالير هر ايش
قيمتدن سالينير واري دنيانين.

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

آی‌سو مختاری
سسین...


سسینده اینله ییر بیر پاییز خزل
بیر چیلپاق گرایلی، بیر عوصیان غزل
سسین اوره یمه اؤیله کی اؤزل
سسیندن بیر قوجاق پای گؤندر گولوم...

هارایا دؤنورم، هایا دؤنورم
کؤنول آسمانیندا آیا دؤنورم
دنیزه چئوریلیب، چایا دؤنورم
سسیندن بیر قوجاق پای گؤندر گولوم...

سسینله کؤنوله باسیلان سازام
نه قه در چوخالسام یئنه ده آزام
اشهدی، حمدی یوخ، سینیق نامازام
سسیندن بیر قوجاق پای گؤندر گولوم ...

سسینده صوفی ام ، دؤننم ، اوجاللام
گؤی لرین اولدوزون سنه باج آللام
سسینی چوخ گؤرسن اینان قوجاللام
سسیندن بیر قوجاق پای گؤندر گولوم ...

سسین غوربتیم دیر، سسین تبریزیم
سسین بولاق باشیم ، سسین کهریزیم
دئ آخی او سس سیز من نئجه دؤزوم
سسیندن بیر قوجاق پای گؤندر گولوم ...

سسینده نبی وار ، سسینده هجر
وطن قیزلاری وار ،گؤز سوزر کئچر
سسین بایاتیم دیر! ده رین ، مختصر
سسیندن بیر قوجاق پای گؤندر گولوم ...

سسین ایلدیریم دیر ، آل شاخار کئچر
کؤنلومه درد اوخون یان تاخار کئچر
بیر گئدر ٬ بیر دؤنر ٬ بیر باخار کئچر و
سسیندن بیر قوجاق پای گؤندر گولوم...

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

🔴🔴🔴🔴سایین کانالداشلار
بو گئجه 96/07/29 ادبیات سئونلر گروپونداساعات 21/30دان ساعات 23 قدر مجازی انجمن ( سسلی شعر گئجه سی) اولاجاق سئویملی شاعیرلری ، گوزل سسلی دیکلاماتورلاری ،اذربایجان شعرینین هوسکارلارین سیجاق قاتیلماغا دعوت ائدیریک.
https://t.me/Adabiyyatsevanlar

فاضل نظری

پلنگ سنگی دروازه‌‌های بستۀ شهرم
مگو آزاد خواهی شد که من زندانی دهرم

مرا ای ماهی عاشق رها کن، فکر کن من هم
یکی از سنگ‌های کوچک افتاده در نهرم

تفاوت‌‌های ما بیش از شباهت‌هاست باور کن
تو تلخی شراب کهنه‌ای، من تلخی زهرم

کسی را که برنجاند تو را هرگز نمی‌بخشم
تو با من آشتی کردی ولی من با خودمم قهرم

تو آهوی رهای دشت‌های سبزی اما من
پلنگ سنگی دروازه‌های بستۀ شهرم
https://t.me/Adabiyyatsevanlar