دوشنبه : 99/2/8
ساعات : 22

سایین کانالداشلار بو وئرلیش عینی زاماندا ادبیات سئونلر کانالیندان یایلاجاق عزیز دوسلاری سیجاق قاتیلماغا دعوت ائدیریک .

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

تقویت مهارتهای ارتباطی زوجین
99/2/8
اوزمان : ایلقار موذن زاده

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

تقویت مهارتهای ارتباطی زوجین
99/2/8
اوزمان : ایلقار موذن زاده

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

تقویت مهارتهای ارتباطی زوجین
99/2/8
اوزمان : ایلقار موذن زاده

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

تقویت مهارتهای ارتباطی زوجین
99/2/8
اوزمان : ایلقار موذن زاده

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

قارا داغ اولکه سینین گور نئجه دیوانه سیم ...
جنت دیاری کلیبر شهرینین تانیتیمی...


https://t.me/Adabiyyatsevanlar

تانری سوزونون ائتیمولوگیاسی۱۱و۱۰ اینجی بولوم

یازیچی : دیلچی عالیم دوکتور روشن خیاوی.
بو یازینی ادبیات سئونلر کانالیندا اوخویون .


https://t.me/Adabiyyatsevanlar

«تانرؽ-Tanrı»سؤزۆنۆن ائتیموْلوْگێاسؽ،11و10 بولوم‌

آراشدؽرؽجؽ: دوکتور رحمان پوراکبرخیاوی(روشن خیاوی)






«تانرؽ»سؤزۆن،باشقا آراشدؽرمادا، ێئنیدن مختلیف دیللرده گؤرۆرۆک ۉ ماراغلؽ تاپؽنتؽ لارا راست گلیریک:
قوموق تۆرک دیلینده:en, an: الله،گؤێ،تانرؽ،
اودمورت،ت: in : گؤێ،
اسکی اودمورت : jən : گؤێ،تانرؽ،
کریستێان دینینده anne : مرێمین آناسؽ ، saint anne : مقدس آنا،
بو کلمه عبری دیلینده hanne ۉ عربی دیلده «حنه» شکیلده گؤرۆنۆر.saint : sun : مقدس، sunday : مقدس گۆن : سۆت گۆنۆ ....
قدیم آلمان: ans: تانرؽ،
پروْتوْ آلمان: ansu: تانرؽ،
کنگرلی-سومر: an: گؤێ،
کنگرلی-سومر میتوْلوْگێاسؽندا، an گؤێ تانرؽسؽدؽر،
آکاد Akk دیلینده: an,anu : گؤێ،فلک،تانرؽ،
کنگرلی-سومر: an-ki : کاێنات،ێئر، گؤێ،(p.s.d)
بئله لیکله گؤرۆنۆرکی، قدیم زامانلاردا،گؤێ آنلامؽن بیلدیرن کلمه لر،عئێنی حالدا «تانرؽ» معناسؽندا ایفاده ائتمیشلر. تانرؽ ۉ گؤێ سؤزلری،بیر ێونیۉئرسال سئمانتیک کلمه لردندیر. دئمک ، بو کلمه نین عومومی چئۉریلیش فوْرمالارؽندان بیریده«تان-tan» شکلیدیر.
بعضی آراشدؽرؽجؽلار،کنگرلی دیلینده اوْلان «آن-an»،گؤێ معناسؽندا، ۉ «تانرؽ-tanrı»سؤزۆنۆن کؤکلرین بیر سؤز، ۉ اوْنودا «تان-tan»کؤکۆ فوْرماسؽن بیلیبلر. آما بوندان اۉل دئدیک، قدیم تۆرک داش ێازؽلاردا،تنری-tənri»، «تنگری،تنقری-təngri,tənqri»: تانرؽ،تارؽ، الله معناسؽن ایفاده ائدیر.
«اوْتروْسک-utrusk»میتوْلوْگێاسؽندا، «تی-ti»،
ێونان میتینده: ژوپیتئر-Jupiter : ju، ژو: ژئوْ : دئوْ : دیۉ : تانرؽ + piter : پدر ، پطر ، پتر ، fader, father : آتا، ژوپیتر : آتا تانرؽ، گؤێ تانرؽسؽ، بو البته رومی سؤزدۆر ، قارشؽسؽندا ، ێونان تانرؽلارؽندان : زئوْس، دئوْس،zeus, deos : گؤێده ساکیندی ۉ گؤێ تانرؽسؽ تانؽنؽر.
ۉ عئێنی دیلده uni, ani: تانرؽلار آدلارؽدؽرلار.
ێاقوت تۆرکۆنده، yaq.tk : «تانارا-tanara»شکیلده ده گؤرۆنۆر.
ان اسکی تۆرک خالقؽلارؽندان ساێؽلان،«سارؽ اوێغور-s.uyğ» دێالوْقوندا
«تنیر-tənir،tenir»,: «گؤێ،تانرؽ»معناسؽندادؽر.
قدیم موْغول- O,mong،دیلینده الده اوْلان مؤۉجود قاێناقلاردا«دنقری-dənqri» شکلینده گؤرۆنۆر.
«Kodeks kumaniks»
بیر الێازما سؤزلۆکدۆر کی کریستێان دین تبلیغاتچؽلارؽ،1303میلادی ایلینده،ۉ گۆێا اصفهان شهرینده،ێازؽبلار،ۉ بوگۆن اوْ الێازما الده دیر. کئشیشلر بو سؤزلۆگۆ، دئمک اصفهان منطقه سینده ێاشاێان تۆرکلری، کریستێانلؽقا داخیل ائتمک اۆچۆن ێازمؽشلار، بو سؤزلۆکده «تنقری-tənqri»شکیلده،ێازؽلؽب.
«آن-an» بیر قدیم سؤز موْرفئمی اوْلاراق،«آن-دؽر-an-dır»،ژاپوْن دیلینده ۉ «قاندؽرما»دئمکدیر.عئێنی دیلده «تن،تئن-tən,ten» گؤێ معناسؽندا اوْلموشدور،
چین دیلینده «تی ێان-tian» : گؤێ،
گئنه ژاپن دیلینده : تئنسی-tensi : ملک، فیریشتهibid,64)r)
دۆنێانؽن اکثر راێیج دیللرینده «آن-an، این-in، تان-tan،تین-tin»سؤزلرینه، اوْدا «تئوْلوْژیک-teologic» بیلیملرده، راست گلیریک، مثلا...
سؤز بوردا قالدؽ کی:
دۆنێانؽن اکثر دانؽشؽلان دیللرینده ، an , in , tan , tin سؤزلرینه، اوْدا تئوْلوْژیک بیلیملرده، راست گلیریک، مثلا «اتروسک-Etrusk»دیلینده کی ،،تین ، تینێا- tin , tinia ، سؤزۆ ۉارکی «باش تانرؽ» معناسؽندا، اتروسک خالقؽنؽن میتوْلوْگێاسؽندا گؤرۆنۆر. اترووسک دیلینده اوْلان Tina سؤزۆ، تۆرک دیللرده ۉ هابئله آلتائیک دیللرده، عومومیێتله، «تنگری، تنقری- təngri,tənqri»سؤزلریلن، «تئوْنیم-teonim» معنادا ایشه گئدیر.اونودماێاق کی بو زاماندا ،،اتروسک،،دیلی اکثر دیلچی لیک عالیملری طرفیندن، «اورال-آلتاێ»دیل عایٔیله سیله، کؤکداش تانؽنؽر.
همچنین مۆقاێیسه ائدک :
قدیم میصر دیلینده: tennu : «آتا تانرؽ»کلمه سین،
اتروسک دیلینده : ani : گؤێ تانرؽسؽ،
ێونان میتوْلوْگێاسؽندا : aniy . ۉ البته زرتشت دین میتوْلوْگێاسؽندادا، anait,anahit,اۉیستا کیتابؽندا، تانرؽلارؽن بیریدیر.
ێوخارؽداکؽ میثاللاردا،،آن-an،،کؤکۆن گؤرۆرۆک، کی آلتاێ دیللرینده اوْلان tan,dan,tanrı ۉ ...ایله کؤکدااش اوْلموشلار. نئجه کی هامؽسؽ «تانرؽ»آنلامؽن ۉ معناسؽن ایفاده ائدیرلر. البته «آن-an»کؤؤکۆنۆن بیر معناسؽدا« اینسان،انسان» اوْلاراق، چوْخ دیللرده گؤزه چارپؽر. منجه، عرب دیلینده اولان «انسان»سؤزۆنۆن ایلک هیجاسؽ، ێعنی: en,in اؤزۆده بو معنادا ۉ عئێنی کؤکدن اوْلا بیلر. آشاغؽداکؽ مۆقاێیسه لره دیققت ێئتیرک :
کورێا(kor)دیلینده : in : اینسان،انسان،
سومر-کنگر دیلینده :. un,in : ائل،جاماعات،اهالی،خالق،
قدیم ه

ند دیلینده : jan as : طاێفا، بوْێ،
گئنه هند دیلینده : jan : اینسان،انسان،ژئن، زن، جان ،زندگی، ژئنتیک،...هامؽسؽ عئێنی کؤکدندیر،
اوێرات(uyrt)،موْغول بوداغؽندا : ənqə,anqi : نسل،اوروغ،سوْێ،
چین دیلینده : jin,jın : اینسان،انسان،
سارؽ اوێغور(s.uyg) : r in : اینسان،انسان،
بوریات دیلینده : zon اینسان،انسان،ائل،خالق،
آلتاێ تۆرک دیلینده : yon,jon : خالق،جاماعات،
شوْر تۆرک دیلینده : çon,con : خالق،ائل،
چوۉاش تۆرک دیلینده : çin,çın : اینسان،خالق،ار،جاماعات،
ێاقوت تۆرک دیلینده : di on :اهالی،خالق،
آۉیستا دیلینده : an-u : دۆنێا،اطراف عالم،اینسانلار،(p:65,dü,n)
ێوخارؽداکؽ سؤزلرده،«آن-an»، بیر سؤز موْرفئمی شکیلده، فوْنوْلوْگێا(phonology) دێیشیکلیکلرینده، موختلیف دیللرده، اؤزۆن گؤستریر،مثلا :
کوموق(قوموق) تۆرک دیلینده : زوْن-zon : اوْغلان، اوْغول،
عرب دیلینده : اینس،ins : اینسان،انسان. همچنین، ناغؽللاردا ins-jins سؤزلرینده، in کؤکۆن گؤرۆرۆک کی «اینسان،انسان»معناسؽندادؽر. گئنه بوردا عرب سؤزۆ «انسان» دادا،an,in موْرفئمین گؤرۆرۆک.
«انسان»سؤزۆنۆن حاققؽندا کی ، عومومیێتله بیر عرب دیلیندن اوْلان کلمه تانؽنؽب،موختلیف نظرلر ۉئریلیب،اوْ جۆمله دن، بعضی آراشدؽرؽجؽلار، انسان سؤزۆن، اۉیستا دیلیندن،ۉ«انیسان-ənisan»سؤزۆندن،اوْدا«اونودولموش حیکاێه»آنلامؽندان،بیلیبلر. بو کلمه ده ایلک«ən ، ان» بخشی،نفێ ائدیجی آفیکس دؽر،ایکینجی بخشی «سان ، san »: اینسان،انسان، آنلامؽندادؽر، آما بوردا بیر باشقا مولاحیظه ده گؤرۆنۆر، «سان-san»،تۆرک دیلینده،،سانماق،خطیرله مک، ێاداسالماق ۉ...معناسؽندادؽر،بئله لیکله دئمک اوْلار «سانماق،آنماق،قانماق...»سؤزلریده، بو بحثه داخیل اوْلا بیلر.
آما عرب ۉ مۆسلمان دیلچیلری، بو سؤزۆ «نسیان»،
کؤکۆندن کی «اونودان بیر کیمسه،کسی که فراموش می کند»معناسؽن ایفاده ائدیر، بیلیبلر. ۉ البته بیرچوْخ مۆسلمان دیلچیده «انسان»سؤزۆن «انس»کؤکۆندن بیلیبلر، کی «اۆنس تاپمؽش،اۆنسلنمیش»آنلامدادؽر، اینانؽبلار. هرحالدا،انسان سؤزۆنۆن معناسؽن،۱-اونودان،فراموشکار،۲-اۆنس تاپان،انس گیرنده،آنلامؽندا دئێئبلر.

بو کؤکده اوْلان« n »فوْنئمی،بعضی دیللرده « m »فوْنئمینه چئۉریلیب،مثلا:
لاتین دیلینده: ami-ka: دوْست،ێوْلداش،
فرانسه دیلینده: ami: دوْست،ێوْلداش،
آسوری دیلینده: ammuk: اهالی،ائل،
پوْرتقال دیلینده: amigo,
اسپرانتوْ دیلینده: amiko,
لاتین دیلینده: amicus,

آردؽ ۉار

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

«سایمان آروز»

"گئجه ايله ديالوق"



من يازميشام درديمي آغ قلمله
آغ يارالار آغ كاغيذ دا گؤرونمور.
سؤيله ييرسن بؤل دردينى منيم له
ائله سى وار دوست تانيشلا بؤلونمور


ائله سى وار تَك چكه سن گرك كى
تك دوياسان، تك داداسان تانرى تك.
ائله سى وار سنين اوچون گرك دى
دوست-تانيشا آغجا قاناد يا ميلچك...

سورگون اولدوق بير بوغدانين نفسينه،
چكدييميز مين تارلانين دردي دير
ائتدييميز تسكين لر ده عكسينه،
كئچميش ده كى يارالارى بركيدير


مين بير سؤال بير جاوابا قارشيليق
نييه حيات نييه اؤلوم نييه غم؟
"صبرين اولسون" _جاوابیله باريشديق
لعنت منه باشقا بير سؤز ائشيتسم

كيمسه دئيير بوراخ او سير پرده نى،
بو پرده لر آچيلماييب هئچ كسه.
آختارانلار تاپماييب لار هئچ نه يى،
سن ده يقين تاپماياجاقسان نسه...


سانكي كاروان كئچيردى بير کئچيد دن،
ائله دوشون بو دونيادان كئچيردين
دوغرو سؤزو سؤيله ييب سن دئييه سن
محبسينى آزاد ليقدا كئچيردين

اَمينم كى بو پرده لر قاخسا دا،
آرخاسيندا يئنه ده من چيخاجام
من اؤزومه پرده ايديم دونيادا،
ييخسام بئله اؤز اؤزومو ييخاجام.


گؤرسم يئنه گؤره جه يم اؤزومو،
اؤزوموزه حجاب اولدوق بير عؤمور
سوچلاسام دا سوچلاياجام گؤزومو
سايه سينده آلداديلديق بير عؤمور.

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

آذربایجان موغاملاری ...
سه شنبه: 99/2/9
ساعات : 22
ادبیات سئونلر قوروپوندا
اوزمان : دوکتور احمد ستاری.

بو وئرلیش عینی زاماندا ادبیات سئونلر کانالیندان یاییملاناجاق. سایین کانالداشلاری سیجاق قاتیلماغا دعوت ائدیریک .

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

سازدا چالیر: چنگیز مهدی پور
اوخویور : عاشیق محبوب خلیلی

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

داها بسدیر

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

اوز الینده دئییل کی ...
ع . ن 《چاپار》


□ قورخور منیم آنام،
گویلرین گورولتوسوندان.
دیکسه نیر آنام ...

□ قورخور منیم آنام،
ایلدیریم سایاغی -
هر شاخییان بیر نسنه دن.
.
.
.

اوز الینده دئییل کی بو.
یازیقلار بونا ...

□ بلکه ده،
گوزلرینین یادداشلاریندا
دیریلیر -
بایاقلاردان،
قدیم لردن،
اوستونه ائندیریلمیش
قامچیلارین شاخیسی.

بلکه ده، روحونداهوپولموش-
هانسی بیر اَرکَکین،
آنقیرلاما گورولتوسوجانلانیر!

□ قورخور منیم آنام،
بیراوشاق کیمی.
دیکسه نیر آنام.

اوز الینده دئییل کی بو.
یازیقلار بونا ...


https://t.me/Adabiyyatsevanlar

قارا خال
✍آذر پور پیغمبر
چئویردی:سحرخیاوی

کیشی قادینین قارشیسیندا اوتورمادی.اوءلچو ناواری ایله اولچوله‌دیلر،بیر‌یاریم مئتیرلیک بلکه ده چوخ،تعیین اولان فاصیله ده اوتوردولار...
کیشی قادینا باخدی،قادین باخیشینی گیزلتدی.قیچلارینا باخیب دیرناقلاریلا ماسانین اوزونو قاشیدی.
کیشی قادینا باخماقدان دویدو،سونرا شمعدانی گوللرینین تاماشاسینا دالدی.یئریندن قالخیب قادیندان لاپ اوزاقلاشارکن،گولون بوداقلارینین قالین-نازیکلیینی آرادی.
قادین ایستیکان،قندانی سینی ده آپاریب مطبخده ماسانین اوستونه قویدو.
ماسکانی اوزوندن گوتوردو.کیشی سوندوغو ‌گولو اییله‌دی...
گوزگونون قاباغیندا بِل آمریکا قلمی ایله،بیر یئکه خال آلت دوداغینین کونجونده اَکدی....
کیشی گئتمیشدی.شمعدانی گوللرینین اییسی قادینا ساری سورونوردو!!


داستان ......👇

مرد روبروی زن ننشست . در جایی دور و با نوارمتری که متر کردند و اندازه گرفتند ، حدودا یک و نیم و اندی بیش ، با فاصله ای تعیین شده نشستند ....
مرد به زن نگاه کرد و زن چشمش را پایین انداخت ،،،،، زن حین نگاه به پاهایش ، با نوک ناخنش ، روی میز را می خراشید .
مرد از آغاز روز تا پایان شب نشست و از دیدن روی زن سیر شد و بعدا محو تماشای گل های شمعدانی ، جایش را ترک کرد و با فاصله ای زیاد تر از قبل از زن ، به بررسی شاخه های سبز ضخیم و نازک آنها پرداخت .
زن استکان چایی را با قندان توی سینی گذاشت و برد گذاشت روی میز آشپزخانه . ماسک را از صورتش برداشت و گلی را که مرد آورده بود ، بویید ...

روبروی آینه ایستاد و با مداد بِل آمریکائی ، یک نقطه درشت ، کنار لب پایین طرف چپ اش گذاشت ....

مرد رفته بود و بوی گل های شمعدانی به طرف زن می خزید !


https://t.me/Adabiyyatsevanlar