ائتیمولوگییا درسلیکلری 99/2/7

قیزیلجا تبریز
اوزمان : دوکتور ارشد نظری

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

ائتیمولوگییا درسلیکلری 99/2/7

توماغا
اوزمان : دوکتور ارشد نظری

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

سورو
كاميل_قهرمان_اوغلو

مرحوم _شاعیر_عاصم_اردبیلی وفات ائدن گون ( سورو) خانیمی گتیردیلر عاصمین تشیع جنازه سینه، اللری قوینوندا یالنیز بیر یئره دونوخموش، قالمیشدی نه دانیشیردی، نه دینیردی!!!...
فقط باخیردی عاصمین تابوتونا
من او گونو اوردا ایدیم خیلی شاعیرلرله
سورو گلدی ایلشدی منیم کناریمدا . دئدیم سورو خانیم نئجه سن ؟ دئدی ساعات 3 ده...
دئدیم بو کیمدی اؤلموش؟ دئدی ساعات 3
دئدیم بو عاصیمدی سورو؟
دئدی هه ، ساعات 3 دور.
دئدیم ساعات 3 ، یانی نه؟
دئدی بیلمیسن کامیل؟
دئدیم یوخ.
دئدی سنده 3 سن
منده 3
چوخ دانیشدیردیم آمما (3)دن چیخا بیلمه دی!!!
و قالدی 3 ده.
منده قالدیم 3ده...
هله قالمیشام 3 ده ، یانی نه!!!
سونرا اللرین بوینوما هوردو و زارها - زار آغلادی . هامی داها بیزه باخیردی و او تؤره-نده (مراسيمده) داها آغیر فاجیعه توره-ندی. عاصمین یاس ییغناغیندان آغیر.
و سونرا " دئدی : گئدیرم بو شهردن "
او سئوگیسیندن یاراماز "سورو "خانیما، کی عشقینده یازیق اولموش . اوف اوف اوف اوف...
"سورو" بیر_گولدیکی_جننتده_بیتیبدی!


https://t.me/Adabiyyatsevanlar

دوشنبه : 99/2/8
ساعات : 22

سایین کانالداشلار بو وئرلیش عینی زاماندا ادبیات سئونلر کانالیندان یایلاجاق عزیز دوسلاری سیجاق قاتیلماغا دعوت ائدیریک .

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

Brilliant Dadashova

"Gözlə məni"

Music: Eldar Mənsurov

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

هئچ نه دئمه دن ...

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

گوزله منی ...

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

«روح انگیز پورناصح»ین ایلک حکایه مجموعه‌سی یاییلدی

یازیچی و ترجمه‌چی «روح انگیز پورناصح»ین آذربایجان تورکجه‌سینده ایلک حکایه مجموعه‌سی یاییلدی. «قوی بیلسین‌لر خانیم دا گلیر» عنوانلی 124 صحیفه‌دن عبارت بو حکایه مجموعه‌سینه یازیچی‌نین 36 قیسا حکایه‌‌سی داخیلدیر. کیتاب «اختر» نشریاتی طرفیندن 18000 تومن قیمتینده و 1000 جیلد تیراژدا یاییلیبدیر.

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

قوی گولوم گلسین آی ننه

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

✍شاعر:آذر پورپیغمبر
ترجمه:سحرخیاوی

کولی سحر
در یک دستش
دایره ی زرین خورشید
و در دست دیگرش
ساقه های طلایی گندم ...

با آرنج اش
کوبه درها را می زند و
با شادی ،
هوای مانده از خواب مردمان را
خیش میزند ...

با حنجره ای
آلوده به نت های غمگین کوچه ها
بوی گندم را
به کبوترهای بیحال روی کابل ها
اصرار می کند

درها ،
بسته ...!


✍(ترجمه به ترکی آذربایجانی)

سحر-سحر قاراچی
بیر الده
گونَشین آلتون قاوالی
بیر الده
بوغدانین قیزیل سونبوللری
دیرسه‌گی ایله
قاپیلاری دوءیور
و..‌سئوینجیله
آداملارین قالیق یوخو هاواسینی
شوخوملاییر...
حولقومو کوچه‌نین غملی نُتلارینا بولاشمیش
بوغدانین اییسینی
سیم اوستونده کی حالسیز گویرچینلره
بویور دئییر
قاپیلار باغلی...!
قاپیلار باغلی...!

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

" جانای"

سارسیلما هله بلکه یاغیش یاغدی بنؤوشه
قورخما قاداسی بولبولوموز ساغدی بنؤوشه

دولدور قدحی لاله بولاغدان سوزولرکن
گل گل گؤزلیم سئوگی یه خوش چاغدی بنؤوشه

مندن آرالی یاللی گئدیر اییده، باغیندا
حسرت کؤزو سینمده هله داغدی بنؤوشه

باخ بیر قورویور اورمو گؤلو گؤز ببه‌گینده
بیر سؤیله گوروم هانسی باغا یاغدی ، بنؤوشه
سن یات یوخون آل داغ بو چنی زیروده ساخلار
قئیدینده قالان داغلی اورک باغدی بنؤوشه
چوخداندی کونول باغچامیزا غم یاغیر آنجاق
عشقین دوراغی ساپ ساری یارپاغدی بنؤوشه
سانما جانایین حسرتی سندن آز اولار ، یوخ
اییده گولو گئیمیش اودا بیر تاغدی بنؤوشه



https://t.me/Adabiyyatsevanlar

ایستسن اولار...

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

دوشنبه : 99/2/8
ساعات : 22

سایین کانالداشلار بو وئرلیش عینی زاماندا ادبیات سئونلر کانالیندان یایلاجاق عزیز دوسلاری سیجاق قاتیلماغا دعوت ائدیریک .

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

تقویت مهارتهای ارتباطی زوجین
99/2/8
اوزمان : ایلقار موذن زاده

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

تقویت مهارتهای ارتباطی زوجین
99/2/8
اوزمان : ایلقار موذن زاده

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

تقویت مهارتهای ارتباطی زوجین
99/2/8
اوزمان : ایلقار موذن زاده

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

تقویت مهارتهای ارتباطی زوجین
99/2/8
اوزمان : ایلقار موذن زاده

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

قارا داغ اولکه سینین گور نئجه دیوانه سیم ...
جنت دیاری کلیبر شهرینین تانیتیمی...


https://t.me/Adabiyyatsevanlar

تانری سوزونون ائتیمولوگیاسی۱۱و۱۰ اینجی بولوم

یازیچی : دیلچی عالیم دوکتور روشن خیاوی.
بو یازینی ادبیات سئونلر کانالیندا اوخویون .


https://t.me/Adabiyyatsevanlar

«تانرؽ-Tanrı»سؤزۆنۆن ائتیموْلوْگێاسؽ،11و10 بولوم‌

آراشدؽرؽجؽ: دوکتور رحمان پوراکبرخیاوی(روشن خیاوی)






«تانرؽ»سؤزۆن،باشقا آراشدؽرمادا، ێئنیدن مختلیف دیللرده گؤرۆرۆک ۉ ماراغلؽ تاپؽنتؽ لارا راست گلیریک:
قوموق تۆرک دیلینده:en, an: الله،گؤێ،تانرؽ،
اودمورت،ت: in : گؤێ،
اسکی اودمورت : jən : گؤێ،تانرؽ،
کریستێان دینینده anne : مرێمین آناسؽ ، saint anne : مقدس آنا،
بو کلمه عبری دیلینده hanne ۉ عربی دیلده «حنه» شکیلده گؤرۆنۆر.saint : sun : مقدس، sunday : مقدس گۆن : سۆت گۆنۆ ....
قدیم آلمان: ans: تانرؽ،
پروْتوْ آلمان: ansu: تانرؽ،
کنگرلی-سومر: an: گؤێ،
کنگرلی-سومر میتوْلوْگێاسؽندا، an گؤێ تانرؽسؽدؽر،
آکاد Akk دیلینده: an,anu : گؤێ،فلک،تانرؽ،
کنگرلی-سومر: an-ki : کاێنات،ێئر، گؤێ،(p.s.d)
بئله لیکله گؤرۆنۆرکی، قدیم زامانلاردا،گؤێ آنلامؽن بیلدیرن کلمه لر،عئێنی حالدا «تانرؽ» معناسؽندا ایفاده ائتمیشلر. تانرؽ ۉ گؤێ سؤزلری،بیر ێونیۉئرسال سئمانتیک کلمه لردندیر. دئمک ، بو کلمه نین عومومی چئۉریلیش فوْرمالارؽندان بیریده«تان-tan» شکلیدیر.
بعضی آراشدؽرؽجؽلار،کنگرلی دیلینده اوْلان «آن-an»،گؤێ معناسؽندا، ۉ «تانرؽ-tanrı»سؤزۆنۆن کؤکلرین بیر سؤز، ۉ اوْنودا «تان-tan»کؤکۆ فوْرماسؽن بیلیبلر. آما بوندان اۉل دئدیک، قدیم تۆرک داش ێازؽلاردا،تنری-tənri»، «تنگری،تنقری-təngri,tənqri»: تانرؽ،تارؽ، الله معناسؽن ایفاده ائدیر.
«اوْتروْسک-utrusk»میتوْلوْگێاسؽندا، «تی-ti»،
ێونان میتینده: ژوپیتئر-Jupiter : ju، ژو: ژئوْ : دئوْ : دیۉ : تانرؽ + piter : پدر ، پطر ، پتر ، fader, father : آتا، ژوپیتر : آتا تانرؽ، گؤێ تانرؽسؽ، بو البته رومی سؤزدۆر ، قارشؽسؽندا ، ێونان تانرؽلارؽندان : زئوْس، دئوْس،zeus, deos : گؤێده ساکیندی ۉ گؤێ تانرؽسؽ تانؽنؽر.
ۉ عئێنی دیلده uni, ani: تانرؽلار آدلارؽدؽرلار.
ێاقوت تۆرکۆنده، yaq.tk : «تانارا-tanara»شکیلده ده گؤرۆنۆر.
ان اسکی تۆرک خالقؽلارؽندان ساێؽلان،«سارؽ اوێغور-s.uyğ» دێالوْقوندا
«تنیر-tənir،tenir»,: «گؤێ،تانرؽ»معناسؽندادؽر.
قدیم موْغول- O,mong،دیلینده الده اوْلان مؤۉجود قاێناقلاردا«دنقری-dənqri» شکلینده گؤرۆنۆر.
«Kodeks kumaniks»
بیر الێازما سؤزلۆکدۆر کی کریستێان دین تبلیغاتچؽلارؽ،1303میلادی ایلینده،ۉ گۆێا اصفهان شهرینده،ێازؽبلار،ۉ بوگۆن اوْ الێازما الده دیر. کئشیشلر بو سؤزلۆگۆ، دئمک اصفهان منطقه سینده ێاشاێان تۆرکلری، کریستێانلؽقا داخیل ائتمک اۆچۆن ێازمؽشلار، بو سؤزلۆکده «تنقری-tənqri»شکیلده،ێازؽلؽب.
«آن-an» بیر قدیم سؤز موْرفئمی اوْلاراق،«آن-دؽر-an-dır»،ژاپوْن دیلینده ۉ «قاندؽرما»دئمکدیر.عئێنی دیلده «تن،تئن-tən,ten» گؤێ معناسؽندا اوْلموشدور،
چین دیلینده «تی ێان-tian» : گؤێ،
گئنه ژاپن دیلینده : تئنسی-tensi : ملک، فیریشتهibid,64)r)
دۆنێانؽن اکثر راێیج دیللرینده «آن-an، این-in، تان-tan،تین-tin»سؤزلرینه، اوْدا «تئوْلوْژیک-teologic» بیلیملرده، راست گلیریک، مثلا...
سؤز بوردا قالدؽ کی:
دۆنێانؽن اکثر دانؽشؽلان دیللرینده ، an , in , tan , tin سؤزلرینه، اوْدا تئوْلوْژیک بیلیملرده، راست گلیریک، مثلا «اتروسک-Etrusk»دیلینده کی ،،تین ، تینێا- tin , tinia ، سؤزۆ ۉارکی «باش تانرؽ» معناسؽندا، اتروسک خالقؽنؽن میتوْلوْگێاسؽندا گؤرۆنۆر. اترووسک دیلینده اوْلان Tina سؤزۆ، تۆرک دیللرده ۉ هابئله آلتائیک دیللرده، عومومیێتله، «تنگری، تنقری- təngri,tənqri»سؤزلریلن، «تئوْنیم-teonim» معنادا ایشه گئدیر.اونودماێاق کی بو زاماندا ،،اتروسک،،دیلی اکثر دیلچی لیک عالیملری طرفیندن، «اورال-آلتاێ»دیل عایٔیله سیله، کؤکداش تانؽنؽر.
همچنین مۆقاێیسه ائدک :
قدیم میصر دیلینده: tennu : «آتا تانرؽ»کلمه سین،
اتروسک دیلینده : ani : گؤێ تانرؽسؽ،
ێونان میتوْلوْگێاسؽندا : aniy . ۉ البته زرتشت دین میتوْلوْگێاسؽندادا، anait,anahit,اۉیستا کیتابؽندا، تانرؽلارؽن بیریدیر.
ێوخارؽداکؽ میثاللاردا،،آن-an،،کؤکۆن گؤرۆرۆک، کی آلتاێ دیللرینده اوْلان tan,dan,tanrı ۉ ...ایله کؤکدااش اوْلموشلار. نئجه کی هامؽسؽ «تانرؽ»آنلامؽن ۉ معناسؽن ایفاده ائدیرلر. البته «آن-an»کؤؤکۆنۆن بیر معناسؽدا« اینسان،انسان» اوْلاراق، چوْخ دیللرده گؤزه چارپؽر. منجه، عرب دیلینده اولان «انسان»سؤزۆنۆن ایلک هیجاسؽ، ێعنی: en,in اؤزۆده بو معنادا ۉ عئێنی کؤکدن اوْلا بیلر. آشاغؽداکؽ مۆقاێیسه لره دیققت ێئتیرک :
کورێا(kor)دیلینده : in : اینسان،انسان،
سومر-کنگر دیلینده :. un,in : ائل،جاماعات،اهالی،خالق،
قدیم ه

ند دیلینده : jan as : طاێفا، بوْێ،
گئنه هند دیلینده : jan : اینسان،انسان،ژئن، زن، جان ،زندگی، ژئنتیک،...هامؽسؽ عئێنی کؤکدندیر،
اوێرات(uyrt)،موْغول بوداغؽندا : ənqə,anqi : نسل،اوروغ،سوْێ،
چین دیلینده : jin,jın : اینسان،انسان،
سارؽ اوێغور(s.uyg) : r in : اینسان،انسان،
بوریات دیلینده : zon اینسان،انسان،ائل،خالق،
آلتاێ تۆرک دیلینده : yon,jon : خالق،جاماعات،
شوْر تۆرک دیلینده : çon,con : خالق،ائل،
چوۉاش تۆرک دیلینده : çin,çın : اینسان،خالق،ار،جاماعات،
ێاقوت تۆرک دیلینده : di on :اهالی،خالق،
آۉیستا دیلینده : an-u : دۆنێا،اطراف عالم،اینسانلار،(p:65,dü,n)
ێوخارؽداکؽ سؤزلرده،«آن-an»، بیر سؤز موْرفئمی شکیلده، فوْنوْلوْگێا(phonology) دێیشیکلیکلرینده، موختلیف دیللرده، اؤزۆن گؤستریر،مثلا :
کوموق(قوموق) تۆرک دیلینده : زوْن-zon : اوْغلان، اوْغول،
عرب دیلینده : اینس،ins : اینسان،انسان. همچنین، ناغؽللاردا ins-jins سؤزلرینده، in کؤکۆن گؤرۆرۆک کی «اینسان،انسان»معناسؽندادؽر. گئنه بوردا عرب سؤزۆ «انسان» دادا،an,in موْرفئمین گؤرۆرۆک.
«انسان»سؤزۆنۆن حاققؽندا کی ، عومومیێتله بیر عرب دیلیندن اوْلان کلمه تانؽنؽب،موختلیف نظرلر ۉئریلیب،اوْ جۆمله دن، بعضی آراشدؽرؽجؽلار، انسان سؤزۆن، اۉیستا دیلیندن،ۉ«انیسان-ənisan»سؤزۆندن،اوْدا«اونودولموش حیکاێه»آنلامؽندان،بیلیبلر. بو کلمه ده ایلک«ən ، ان» بخشی،نفێ ائدیجی آفیکس دؽر،ایکینجی بخشی «سان ، san »: اینسان،انسان، آنلامؽندادؽر، آما بوردا بیر باشقا مولاحیظه ده گؤرۆنۆر، «سان-san»،تۆرک دیلینده،،سانماق،خطیرله مک، ێاداسالماق ۉ...معناسؽندادؽر،بئله لیکله دئمک اوْلار «سانماق،آنماق،قانماق...»سؤزلریده، بو بحثه داخیل اوْلا بیلر.
آما عرب ۉ مۆسلمان دیلچیلری، بو سؤزۆ «نسیان»،
کؤکۆندن کی «اونودان بیر کیمسه،کسی که فراموش می کند»معناسؽن ایفاده ائدیر، بیلیبلر. ۉ البته بیرچوْخ مۆسلمان دیلچیده «انسان»سؤزۆن «انس»کؤکۆندن بیلیبلر، کی «اۆنس تاپمؽش،اۆنسلنمیش»آنلامدادؽر، اینانؽبلار. هرحالدا،انسان سؤزۆنۆن معناسؽن،۱-اونودان،فراموشکار،۲-اۆنس تاپان،انس گیرنده،آنلامؽندا دئێئبلر.

بو کؤکده اوْلان« n »فوْنئمی،بعضی دیللرده « m »فوْنئمینه چئۉریلیب،مثلا:
لاتین دیلینده: ami-ka: دوْست،ێوْلداش،
فرانسه دیلینده: ami: دوْست،ێوْلداش،
آسوری دیلینده: ammuk: اهالی،ائل،
پوْرتقال دیلینده: amigo,
اسپرانتوْ دیلینده: amiko,
لاتین دیلینده: amicus,

آردؽ ۉار

https://t.me/Adabiyyatsevanlar