✅✅✅سایین کانالداشلار
بو گئجه: 99/1/24
ساعات : 22
ادبیات سئونلر کانالیندا ائتیمولوژی درسلیک لری اولاجاق . عزیز دوسلاری سیجاق قاتیلماغا دعوت ائدیریک .
اوزمان : دوکتور ارشد نظری
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
بو گئجه: 99/1/24
ساعات : 22
ادبیات سئونلر کانالیندا ائتیمولوژی درسلیک لری اولاجاق . عزیز دوسلاری سیجاق قاتیلماغا دعوت ائدیریک .
اوزمان : دوکتور ارشد نظری
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
Audio
ائتیمولوگییا درسلیک لری ۲۴ / ۱ / ۹۹
اوزمان : دوکتور ارشد نظری
ایستکان . قورو . سماوار .....
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
اوزمان : دوکتور ارشد نظری
ایستکان . قورو . سماوار .....
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
Audio
ائتیمولوگییا درسلیک لری ۲۴ / ۱ / ۹۹
اوزمان : دوکتورارشد نظری
کوُرپه . کوُرپو . کوپمه . کوُپوک و......
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
اوزمان : دوکتورارشد نظری
کوُرپه . کوُرپو . کوپمه . کوُپوک و......
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
باش ساغلیغی
دونیا سندن کیملر کئچدی
مجید ابراهیم زاده ( اژدر عمی ) 1399-1317
ازلدن بئله دیر چونکی کاینات
جهان دائیمیدیر عومور امانات
الدن اله کئچیر وفاسیز حیات
بیز گلدی _گئدریک، سن یاشا دونیا
ساز و موغام صنعتینین تانینمیش صنعتکاری" اوستادمجید ابراهیم زاده" (اژدر عمی)
آغیر خسته لیکدن سونرا، بوگون 99/1/24
تبریز شهرینده حیاتا گوز یومدو.
"اژدر عمی 1317_ اینجی ایلده زنوز ماحالینین هورور کندینده دونیا یاگوز آچدی . عمیسی عاشیق ولینین صنعتینه لاپ خیردا یاشلاریندن ماراق گؤستردی ،اونایکی یاشیندا ، ایشلهمک اوچون تهرانا مهاجرت ائتمیه محبوراولدو، نئچه ایلدن سونرا تبریز شهرینده ساکین اولدو . ساز هوسی ، گوزل سسی ،اونو عاشیق عیسینین مکتبینه چکدی، بوتون هاوالاری سازصنعتینین قایدالارین عاشیق عیسی دان اویرندی . عینی زاماندا اوستاد شاطریانین ،اوستاد حسن دمیرچینین،حسن ایرانینین مکتبینده موغامات درسی آلدی. ۴۰ _اینجی ایللرده صمد بهرنگینین قوردوغو ضیالی لارین محفلیله تانیش الدو . اوایللر اژدر عمینین ائوینین اوستوندهکی بالاخانا،
...بو یازینی ادبیات سئونلر کانالیندا اوخویون .
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
دونیا سندن کیملر کئچدی
مجید ابراهیم زاده ( اژدر عمی ) 1399-1317
ازلدن بئله دیر چونکی کاینات
جهان دائیمیدیر عومور امانات
الدن اله کئچیر وفاسیز حیات
بیز گلدی _گئدریک، سن یاشا دونیا
ساز و موغام صنعتینین تانینمیش صنعتکاری" اوستادمجید ابراهیم زاده" (اژدر عمی)
آغیر خسته لیکدن سونرا، بوگون 99/1/24
تبریز شهرینده حیاتا گوز یومدو.
"اژدر عمی 1317_ اینجی ایلده زنوز ماحالینین هورور کندینده دونیا یاگوز آچدی . عمیسی عاشیق ولینین صنعتینه لاپ خیردا یاشلاریندن ماراق گؤستردی ،اونایکی یاشیندا ، ایشلهمک اوچون تهرانا مهاجرت ائتمیه محبوراولدو، نئچه ایلدن سونرا تبریز شهرینده ساکین اولدو . ساز هوسی ، گوزل سسی ،اونو عاشیق عیسینین مکتبینه چکدی، بوتون هاوالاری سازصنعتینین قایدالارین عاشیق عیسی دان اویرندی . عینی زاماندا اوستاد شاطریانین ،اوستاد حسن دمیرچینین،حسن ایرانینین مکتبینده موغامات درسی آلدی. ۴۰ _اینجی ایللرده صمد بهرنگینین قوردوغو ضیالی لارین محفلیله تانیش الدو . اوایللر اژدر عمینین ائوینین اوستوندهکی بالاخانا،
...بو یازینی ادبیات سئونلر کانالیندا اوخویون .
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
باش ساغلیغی
دونیا سندن کیملر کئچدی
مجید ابراهیم زاده ( اژدر عمی ) 1399-1317
ازلدن بئله دیر چونکی کاینات
جهان دائمیدیر عومور امانات
الدن اله کئچیر وفاسیز حیات
بیز گلدی _گئدریک، سن یاشا دونیا
ساز و موغام صنعتینین تانمیش صنعتکاری" اوستادمجید ابراهیم زاده" (اژدر عمی)
آغیر خسته لیکدن سونرا، بوگون 99/1/24
تبریز شهرینده حیاتا گوز یومدو.
"اژدر عمی 1317_ اینجی ایلده زنوز ماحالینین هوروز کندینده دونیا یاگوز آچدی . عمیسی عاشیق ولینین صنعتینه لاپ خیردا یاشلاریندن ماراق گؤستردی ،اونایکی یاشیندا ، ایشلهمک اوچون تهرانا مهاجرت ائتمگه محبوراولدو، نئچه ایلدن سونرا تبریز شهرینده ساکین اولدو . ساز هوسی ، گوزل سسی ،اونو عاشیق عیسینین مکتبیندن چکدی بوتون هاوالاری سازصنعتینین قایدالارین عاشیق عیسی دان اویرندی . عینی زاماندا اوستاد شاطریان ،اوستاد حسن دمیرچی،حسن ایرانی یله... برابر موغامات مکتبین آذربایجاندا دیرلی معللیم لریندن اولوبدی.
۴۰ _اینجی ایللرده صمد بهرنگینین قوردوغو ضیالی لارین محفلیله تانیش الدو . اوایللر اژدر عمینین ائوینین اوستوندهکی بالاخانا، صمدین دوسلارینین گئجه لر یغینجاق یئری و گوزل بیر موسیقی اوجاغی اولموشدور .
بوگون بیر عؤمور سازی، سؤزو، صلحی وطن پرولیگی قورویان اینسان، آغیر خسته لیک گونلریندن سونرا، حیاتا گوز یوموب بیزدن آیریلدی، ائلمیزین اژدر عمی سی گئتدی!!! ساز سوسدو ائل آغلادی!
ادبیات سئونلر بو آجی آیریلیغی "اوستادین "عائیله سینه، سئونلرینه خصوصییله حراستی ، بهمنی ... و موسیقی عائیله سینه باش ساغلیغی وئریر .
ادبیات سئونلر. 99/1/24
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
دونیا سندن کیملر کئچدی
مجید ابراهیم زاده ( اژدر عمی ) 1399-1317
ازلدن بئله دیر چونکی کاینات
جهان دائمیدیر عومور امانات
الدن اله کئچیر وفاسیز حیات
بیز گلدی _گئدریک، سن یاشا دونیا
ساز و موغام صنعتینین تانمیش صنعتکاری" اوستادمجید ابراهیم زاده" (اژدر عمی)
آغیر خسته لیکدن سونرا، بوگون 99/1/24
تبریز شهرینده حیاتا گوز یومدو.
"اژدر عمی 1317_ اینجی ایلده زنوز ماحالینین هوروز کندینده دونیا یاگوز آچدی . عمیسی عاشیق ولینین صنعتینه لاپ خیردا یاشلاریندن ماراق گؤستردی ،اونایکی یاشیندا ، ایشلهمک اوچون تهرانا مهاجرت ائتمگه محبوراولدو، نئچه ایلدن سونرا تبریز شهرینده ساکین اولدو . ساز هوسی ، گوزل سسی ،اونو عاشیق عیسینین مکتبیندن چکدی بوتون هاوالاری سازصنعتینین قایدالارین عاشیق عیسی دان اویرندی . عینی زاماندا اوستاد شاطریان ،اوستاد حسن دمیرچی،حسن ایرانی یله... برابر موغامات مکتبین آذربایجاندا دیرلی معللیم لریندن اولوبدی.
۴۰ _اینجی ایللرده صمد بهرنگینین قوردوغو ضیالی لارین محفلیله تانیش الدو . اوایللر اژدر عمینین ائوینین اوستوندهکی بالاخانا، صمدین دوسلارینین گئجه لر یغینجاق یئری و گوزل بیر موسیقی اوجاغی اولموشدور .
بوگون بیر عؤمور سازی، سؤزو، صلحی وطن پرولیگی قورویان اینسان، آغیر خسته لیک گونلریندن سونرا، حیاتا گوز یوموب بیزدن آیریلدی، ائلمیزین اژدر عمی سی گئتدی!!! ساز سوسدو ائل آغلادی!
ادبیات سئونلر بو آجی آیریلیغی "اوستادین "عائیله سینه، سئونلرینه خصوصییله حراستی ، بهمنی ... و موسیقی عائیله سینه باش ساغلیغی وئریر .
ادبیات سئونلر. 99/1/24
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
Telegram
ادبیات سئونلر
بوکانال ادبیات سئونلر قوروپونون سئچیلمیش اثرلری دیر
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
دونیا ادبیاتی
یانیس_ریتسوس
بیز، اؤز ایچیمیزده گولومسهییریک؛
آنجاق ایندی گیزلهدیریک همن گولومسهمهیی.
یاساق گولومسهمه...
نئجهکی گونش یاساق اولدو،
گئرچک ده...
بیز گولومسهمهنی گیزلهدیریک،
سئوگیلیمیزین شکلینی جئبده،
و آزادلیق دوشونجهسینی اورهییمیزین گیزلین یئرینده،
گیزلتدیییمیز کیمی...
بورادا اولان هامیمیزین بیر گؤیو وار،
بیر ده ائله بو گولومسهمهسی.
بلکه صاباح بیزی اؤلدورهلر
آنجاق بو گولومسهمهنی و بو گؤیو بیزدن آلا بیلمزلر.
بیلیریک:
کؤلگهلریمیز تارلالارین اوستونده قالاجاق
کولبهلریمیزی چئورهلهین پالچیق دووارلاردا،
صاباحین بؤیوک بینالارینین دووارلاریندا،
ائیوانین کؤلگهسینده گؤی لوبیا آریدان آنانین دؤشلویونده...
بیلیریک. بونلارین هامیسینی بیلیریک.
اوغورلو اولسون آجی تقدیریمیز
اوغورلو اولسون بیرلیییمیز
اوغورلو اولسون صاباحکی دونیا....!
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
یانیس_ریتسوس
بیز، اؤز ایچیمیزده گولومسهییریک؛
آنجاق ایندی گیزلهدیریک همن گولومسهمهیی.
یاساق گولومسهمه...
نئجهکی گونش یاساق اولدو،
گئرچک ده...
بیز گولومسهمهنی گیزلهدیریک،
سئوگیلیمیزین شکلینی جئبده،
و آزادلیق دوشونجهسینی اورهییمیزین گیزلین یئرینده،
گیزلتدیییمیز کیمی...
بورادا اولان هامیمیزین بیر گؤیو وار،
بیر ده ائله بو گولومسهمهسی.
بلکه صاباح بیزی اؤلدورهلر
آنجاق بو گولومسهمهنی و بو گؤیو بیزدن آلا بیلمزلر.
بیلیریک:
کؤلگهلریمیز تارلالارین اوستونده قالاجاق
کولبهلریمیزی چئورهلهین پالچیق دووارلاردا،
صاباحین بؤیوک بینالارینین دووارلاریندا،
ائیوانین کؤلگهسینده گؤی لوبیا آریدان آنانین دؤشلویونده...
بیلیریک. بونلارین هامیسینی بیلیریک.
اوغورلو اولسون آجی تقدیریمیز
اوغورلو اولسون بیرلیییمیز
اوغورلو اولسون صاباحکی دونیا....!
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
Telegram
ادبیات سئونلر
بوکانال ادبیات سئونلر قوروپونون سئچیلمیش اثرلری دیر
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
Audio
اژدر عمی نین ابدی خاطیره سینه عشق اولسون .
بسته کار : اوستاد سلیمی
خواننده : اژدر عمی
زامان : ۵۶-۵۵ اینجی ایللر
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
بسته کار : اوستاد سلیمی
خواننده : اژدر عمی
زامان : ۵۶-۵۵ اینجی ایللر
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
Forwarded from ادبیات سئونلر
سایین کانالداشلا
بو وئرلیش عینی زاماندا ادبیات سئونلر کانلیندان
یاییملاناجاق .
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
بو وئرلیش عینی زاماندا ادبیات سئونلر کانلیندان
یاییملاناجاق .
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
Audio
تقویت مهارتهای ارتباطی زوجین 99/1/25
2اینجی جلسه
اوزمان : ایلقار مودن زاده
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
2اینجی جلسه
اوزمان : ایلقار مودن زاده
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
کریم قربانزاده
آ...........ی
نا ااااااااااااااایلون باششششماق
کؤؤؤؤؤؤؤؤؤؤؤؤهنه روح ح ح
قاب- قاشیق¬آلیرام
و عومورومو
بیرتیکه یاوان چؤریه
بو شه¬هرین سئوگیسیز کوچه لرینده
ساتیرام .
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
آ...........ی
نا ااااااااااااااایلون باششششماق
کؤؤؤؤؤؤؤؤؤؤؤؤهنه روح ح ح
قاب- قاشیق¬آلیرام
و عومورومو
بیرتیکه یاوان چؤریه
بو شه¬هرین سئوگیسیز کوچه لرینده
ساتیرام .
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
Telegram
ادبیات سئونلر
بوکانال ادبیات سئونلر قوروپونون سئچیلمیش اثرلری دیر
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
زیبا میراحمدی'' گونش ''
هر گون چیخارام قاپ باجایا سس سوراغیندا
بیر گول گوره رم شاختا قوروتموش بوداغیندا
قورشون اله نیر هر طرفه آرزوما دیمه
قان قیرمیزی دیرسون اوپوجوک گول یاناغیندا
حسرتله باخیر آی گونه واقتین گئدرینده
هئی تامسیناراق سوزلرینی جان دوداغیندا
اودلانمیش آغاج ال قول آچیر اللاها ساری
رحمت دیله ییر کوزلو کومورلو اوجاغیندا
بوش قالمیش اوتاق دورد گوز اولور چرچیوسینده
سانکی یئنی بیر شعیر اولاجاق آغ واراغیندا
چال بیر هاوا کی اولدوزا دولسون گئجه لرده
سسلنمه یه گلسین قایالار چال چاناغیندا
سارسیلما گونش ساچلارینی دالغالاسا یئل
قیوریم تئلینه ماهنی دولار چنلی چاغیندا
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
هر گون چیخارام قاپ باجایا سس سوراغیندا
بیر گول گوره رم شاختا قوروتموش بوداغیندا
قورشون اله نیر هر طرفه آرزوما دیمه
قان قیرمیزی دیرسون اوپوجوک گول یاناغیندا
حسرتله باخیر آی گونه واقتین گئدرینده
هئی تامسیناراق سوزلرینی جان دوداغیندا
اودلانمیش آغاج ال قول آچیر اللاها ساری
رحمت دیله ییر کوزلو کومورلو اوجاغیندا
بوش قالمیش اوتاق دورد گوز اولور چرچیوسینده
سانکی یئنی بیر شعیر اولاجاق آغ واراغیندا
چال بیر هاوا کی اولدوزا دولسون گئجه لرده
سسلنمه یه گلسین قایالار چال چاناغیندا
سارسیلما گونش ساچلارینی دالغالاسا یئل
قیوریم تئلینه ماهنی دولار چنلی چاغیندا
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
Telegram
ادبیات سئونلر
بوکانال ادبیات سئونلر قوروپونون سئچیلمیش اثرلری دیر
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
تانری سوزونون ائتیمولوگیاسی
۷-۶ اینجی بولوم
یازیچی : دیلچی عالیم دوکتور روشن خیاوی.
بو یازینی ادبیات سئونلر کانالیندا اوخویون .
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
۷-۶ اینجی بولوم
یازیچی : دیلچی عالیم دوکتور روشن خیاوی.
بو یازینی ادبیات سئونلر کانالیندا اوخویون .
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
«تانرؽ - Tanrı »سؤزۆنۆن ائتیموْلوْگێاسؽ(۷-۶)
آراشدؽرؽجؽ ۉ ێازان: رحمان پوراکبر خیاوی(روْشن خیاوی)
آلتؽنجؽ و یئدینجی بؤلۆم:
بیز بیلیریک کی کنگرلی - سومر میلله تی، تانرؽ یا ،،دینگیر-dingir،،دئێیردیلر،ایندی بیزیم زامانؽمؽزدا بو سؤز،فوْنئتیک phonetic باخؽمؽندان بیر آز فرقلی اوْلاراق، دینگیر،تینگیر،دینقیر،تنقری،تانرؽ ۉ تارؽ ۉ...شکیللرده،بۆتۆن تۆرک دیێالوْقلاردا ایشه گئدیر ۉ مۆصطلحدیر.فقط باشقؽرت تۆرکۆنده بو کلمه ایشه گئتمیر،
بیز بونودا بیلیریک کی کنگرلی-سومر خالقؽنؽن تاریخی، أن آزؽ بئش، ێئتدی،سکگیز مین ایل بو زاماندان دالا قاێدؽر، کنگرلیلر گؤێۆ تانرؽ بیلیردیلر،تۆرکلرده گؤێۆ تمامیله آێلا،گۆنله،اولدوزلارلا،تانرؽ بیلیردیلر.محمود قاشقارؽ نقل ائدیب کی ایسلام دینین قبول
ائتمه ین تۆرکلر، گؤێه تنگری دئمیشلر،ۉ حتا محمود قاشقارؽ اوْنلارؽ قارقؽشلاێؽر و دئێیر: ێئره باتاسؽ کافیرلر!(Besim Atalay .3 s 361)
خزر تۆرکلریده گؤێه تانرؽ دیمیشلر،بو اینام ،،قوموق،،تۆرکلرینین فوْلکلوْروند گؤرۆنۆر،
اورخون - ێئنی سئێ یازؽلارؽندا،ۉ خاص گۆل تکین عابیده سینده،بو مضموندا ۉ معنادا بیر جۆمله نظری اؤزۆنه جلب ائدیر ۉ البته چوْخ ماراغلؽدؽر: گؤێ ۉ اینسان بیرلیکده،(ێاهمامنگ اوْلماقلان) بۆتۆن ۉارلؽق ۉ کاێنات ،بیر محتشم توْپلوم(کلیت) دورومدادؽر،ێعنی اینسان بیر طرفده ۉ باشقا ێارانمؽشلار(مخلوقلار)بیر طرفده، بیر ۉاحید کۆللیێیه تی ێارادؽرلار(تشکیل ۉئریرلر)، بو سؤزده بؤێۆک ۉ ده رین فلسفی ،عرفانی ۉ پانتئوْلوْژیک فیکیرلر ۉ دوێغولار گؤرۆنۆر،آما اوْنا یاناشماق بیزیم بحثمیزدن گئریدیر.
گۆل تکینین عابیده سینده، بیر باشقا جۆمله ده، دیققه تی جلب ائدیر.جۆمله نین اؤزۆ بئله دیر: تنقری تک تنقریده بوْلموش تۆرک بیلگه کاغانؽ بو اؤدگه اوْلورتیم.
معنا بئله دیر:تانرؽ تک گؤێده(گؤێلرده) دوْغولموش تۆرک ،بیلیملی(ێا بیلیمچی)خاقان،بو ۉاخت (تاختا)اوْتوردوم،(s.s. s 24)
ماراغلؽ بودور کی گۆل تکینین بو عابیده سی،چین دیلینده ده ۉ چین آلفابئتی له ده ێازؽلؽب،ۉ البته ترجۆمه سی. بو ێازؽدا بیرینجی جۆمله ده ،،تانرؽ،،سؤزۆنۆن ێئرینه ،،گؤێ،،،ۉ ایکینجی جۆمله ده ،،گؤێ،،سؤزۆنۆن ێئرینه ،،تانرؽ،،کلمه سی ێازؽلؽب. بیله لیکله گؤرۆنۆر ۉ معلوم اوْلورکی قدیم تۆرکلر،،،تانرؽ،،ۉ ،،گؤێۆ،، بیر آنلامدا ۉ بیر مؤۉجود کیمی بیلیرمیشلر،ێعنی تانرؽ ۉ گؤێ ایکی سینوْنیم کلمه کیمی ایشه گئتمیشلر.
ترخین Terxin ێازؽلارؽندادا ،،گؤێ،،کلمه سی ،،،تانرؽ،، سؤزۆایله بیرلیکده گلیب،بو یازؽدا ،،بیلگه خاقان،،ؽ ۉ اوْنون آناسؽ «ائل بیلگه خاقان-elbilgə xaqan گؤیده دوْغولموش وصفیله دئییلیر، epeti?ایله گؤسته ریلیر.
ێئتدینجی(۷)بؤلۆم:
قدیم تۆرکلر گؤێه خطابا دوعا ائدیب ۉ حتا دوعا ێازمؽشلار،
آذرباێجان تۆرکلریده،گؤێه ال قوْۉزاێؽب،ۉ آرزؽلارؽن دیلرمیشلر،ده ده قوْرقود کیتابؽندا،ێئر،گؤێ ۉ تانرؽنؽ کلمه لرین بیر ێئرده گه تیریب:
عرش تانؽق اوْلسون،کۆرش تانؽق اوْلسون،
ێئر تانؽق اوْلسون،گؤێ تانؽق اوْلسون،
قادیر تانرؽ تانؽق اوْلسون،...
بوسؤزلری ،،ده لی دوْمرولون آرۉادؽ،اوْنا خطابا دئییر،(۱۵۶)
نقل ائتدیێیمیز شئعرده ایکی مؤۉضوع دیققه تی جلب ائدیر:
۱- بودور کی،عرش،کۆرش،ێئر ۉ گؤێ سؤزلری،،،تانرؽ،،سؤزایلن
سینونیم شکیلده،ێعنی عئێنی معنادا ایشله نیب،
۲- بودورکی،بو شئعرده ،،تانؽق،،سؤزۆ،،شاهید،،معناسؽندادؽر،ۉ تۆرکلرین کۆلتۆرۆنده ۉ ایناملارؽندا،جامد ۉ جانسؽز شئێ لری،شاهید توتماق اوْلمازدؽ،آما عئێنی شئعرده گؤرۆنۆرکی ێئر،گؤێ ۉ عرش شاهید توتولوب،پس آێدؽن اوْلورکی،قدیم تۆرکلر ێئری،گؤێۆ ۉ عرشی دیری ۉ جانلی ساێؽرمؽشلار.
بو شئعرده همچنین،ده لی دوْمرولون آرۉادؽ،ێئری،گؤێۆ ۉ عرشی شاهید توتور.آما ماراغلؽ بودور کی،،،کنگرلی- سومر،،لؤۉحه لرینده ده،،گؤێ،،ۉ،،تانگری،،سؤزلری ۉاحد علامتلرلن ێازؽلؽب،ۉبئله لیکله معلوم اوْلور کی کنگرلی لرده گؤێۆ ۉ تانرؽنؽ آربا معنادا ایشه آپارؽرمؽشلار،بیر کنگرلی-سومر متن ده بئله ێازؽب:
göy əmr verdi,yer doğdu,
Numun bitkisini doğdu,
yer doğdu,göy əmr verdi,
Numun bitkisi doğdu,
ایشاره: نومون بیتگیسی: چؤل ێئرکؤکی سی،
گینه بیر کنگرلی متن ده«ایناناتانرؽسؽ»اؤز باجؽسؽنا،«اوتاێا-Utaya»،بئله دئیئر:
kutsal ləyən içində yaxalandım,
arı qab içində subunlandım,
göyün şahlıq paltarını geyindim,
gözlərimi kömürlə boyadım,
ایشاره : utay-اوتاێ, سومر دیلینده، ،،گۆن،گۆنش،ایستی،اوْت ...معناسؽنادؽر،بوزاماندا،ایستی،ایتی،اۆتۆ،اۆتمگ،
اوْت ۉ چوْخ سؤزلر اوْ کؤکدن گه لیر،
ایکینجی سطیرده ،،سوبونلاندؽم،،ێعنی ێوێوندوم،ێوۉوندوم،
دؤردۆنجۆ سطیرده،،،کؤمۆرله بوْێادؽم،،، گۆێا اسکی زامانلاردا،ایندیکی ،،سۆرمه،،ێئرینه، قادؽنلار کؤمۆرلن(زغال)،گؤزلرین بزه رمیشلر،ب
آراشدؽرؽجؽ ۉ ێازان: رحمان پوراکبر خیاوی(روْشن خیاوی)
آلتؽنجؽ و یئدینجی بؤلۆم:
بیز بیلیریک کی کنگرلی - سومر میلله تی، تانرؽ یا ،،دینگیر-dingir،،دئێیردیلر،ایندی بیزیم زامانؽمؽزدا بو سؤز،فوْنئتیک phonetic باخؽمؽندان بیر آز فرقلی اوْلاراق، دینگیر،تینگیر،دینقیر،تنقری،تانرؽ ۉ تارؽ ۉ...شکیللرده،بۆتۆن تۆرک دیێالوْقلاردا ایشه گئدیر ۉ مۆصطلحدیر.فقط باشقؽرت تۆرکۆنده بو کلمه ایشه گئتمیر،
بیز بونودا بیلیریک کی کنگرلی-سومر خالقؽنؽن تاریخی، أن آزؽ بئش، ێئتدی،سکگیز مین ایل بو زاماندان دالا قاێدؽر، کنگرلیلر گؤێۆ تانرؽ بیلیردیلر،تۆرکلرده گؤێۆ تمامیله آێلا،گۆنله،اولدوزلارلا،تانرؽ بیلیردیلر.محمود قاشقارؽ نقل ائدیب کی ایسلام دینین قبول
ائتمه ین تۆرکلر، گؤێه تنگری دئمیشلر،ۉ حتا محمود قاشقارؽ اوْنلارؽ قارقؽشلاێؽر و دئێیر: ێئره باتاسؽ کافیرلر!(Besim Atalay .3 s 361)
خزر تۆرکلریده گؤێه تانرؽ دیمیشلر،بو اینام ،،قوموق،،تۆرکلرینین فوْلکلوْروند گؤرۆنۆر،
اورخون - ێئنی سئێ یازؽلارؽندا،ۉ خاص گۆل تکین عابیده سینده،بو مضموندا ۉ معنادا بیر جۆمله نظری اؤزۆنه جلب ائدیر ۉ البته چوْخ ماراغلؽدؽر: گؤێ ۉ اینسان بیرلیکده،(ێاهمامنگ اوْلماقلان) بۆتۆن ۉارلؽق ۉ کاێنات ،بیر محتشم توْپلوم(کلیت) دورومدادؽر،ێعنی اینسان بیر طرفده ۉ باشقا ێارانمؽشلار(مخلوقلار)بیر طرفده، بیر ۉاحید کۆللیێیه تی ێارادؽرلار(تشکیل ۉئریرلر)، بو سؤزده بؤێۆک ۉ ده رین فلسفی ،عرفانی ۉ پانتئوْلوْژیک فیکیرلر ۉ دوێغولار گؤرۆنۆر،آما اوْنا یاناشماق بیزیم بحثمیزدن گئریدیر.
گۆل تکینین عابیده سینده، بیر باشقا جۆمله ده، دیققه تی جلب ائدیر.جۆمله نین اؤزۆ بئله دیر: تنقری تک تنقریده بوْلموش تۆرک بیلگه کاغانؽ بو اؤدگه اوْلورتیم.
معنا بئله دیر:تانرؽ تک گؤێده(گؤێلرده) دوْغولموش تۆرک ،بیلیملی(ێا بیلیمچی)خاقان،بو ۉاخت (تاختا)اوْتوردوم،(s.s. s 24)
ماراغلؽ بودور کی گۆل تکینین بو عابیده سی،چین دیلینده ده ۉ چین آلفابئتی له ده ێازؽلؽب،ۉ البته ترجۆمه سی. بو ێازؽدا بیرینجی جۆمله ده ،،تانرؽ،،سؤزۆنۆن ێئرینه ،،گؤێ،،،ۉ ایکینجی جۆمله ده ،،گؤێ،،سؤزۆنۆن ێئرینه ،،تانرؽ،،کلمه سی ێازؽلؽب. بیله لیکله گؤرۆنۆر ۉ معلوم اوْلورکی قدیم تۆرکلر،،،تانرؽ،،ۉ ،،گؤێۆ،، بیر آنلامدا ۉ بیر مؤۉجود کیمی بیلیرمیشلر،ێعنی تانرؽ ۉ گؤێ ایکی سینوْنیم کلمه کیمی ایشه گئتمیشلر.
ترخین Terxin ێازؽلارؽندادا ،،گؤێ،،کلمه سی ،،،تانرؽ،، سؤزۆایله بیرلیکده گلیب،بو یازؽدا ،،بیلگه خاقان،،ؽ ۉ اوْنون آناسؽ «ائل بیلگه خاقان-elbilgə xaqan گؤیده دوْغولموش وصفیله دئییلیر، epeti?ایله گؤسته ریلیر.
ێئتدینجی(۷)بؤلۆم:
قدیم تۆرکلر گؤێه خطابا دوعا ائدیب ۉ حتا دوعا ێازمؽشلار،
آذرباێجان تۆرکلریده،گؤێه ال قوْۉزاێؽب،ۉ آرزؽلارؽن دیلرمیشلر،ده ده قوْرقود کیتابؽندا،ێئر،گؤێ ۉ تانرؽنؽ کلمه لرین بیر ێئرده گه تیریب:
عرش تانؽق اوْلسون،کۆرش تانؽق اوْلسون،
ێئر تانؽق اوْلسون،گؤێ تانؽق اوْلسون،
قادیر تانرؽ تانؽق اوْلسون،...
بوسؤزلری ،،ده لی دوْمرولون آرۉادؽ،اوْنا خطابا دئییر،(۱۵۶)
نقل ائتدیێیمیز شئعرده ایکی مؤۉضوع دیققه تی جلب ائدیر:
۱- بودور کی،عرش،کۆرش،ێئر ۉ گؤێ سؤزلری،،،تانرؽ،،سؤزایلن
سینونیم شکیلده،ێعنی عئێنی معنادا ایشله نیب،
۲- بودورکی،بو شئعرده ،،تانؽق،،سؤزۆ،،شاهید،،معناسؽندادؽر،ۉ تۆرکلرین کۆلتۆرۆنده ۉ ایناملارؽندا،جامد ۉ جانسؽز شئێ لری،شاهید توتماق اوْلمازدؽ،آما عئێنی شئعرده گؤرۆنۆرکی ێئر،گؤێ ۉ عرش شاهید توتولوب،پس آێدؽن اوْلورکی،قدیم تۆرکلر ێئری،گؤێۆ ۉ عرشی دیری ۉ جانلی ساێؽرمؽشلار.
بو شئعرده همچنین،ده لی دوْمرولون آرۉادؽ،ێئری،گؤێۆ ۉ عرشی شاهید توتور.آما ماراغلؽ بودور کی،،،کنگرلی- سومر،،لؤۉحه لرینده ده،،گؤێ،،ۉ،،تانگری،،سؤزلری ۉاحد علامتلرلن ێازؽلؽب،ۉبئله لیکله معلوم اوْلور کی کنگرلی لرده گؤێۆ ۉ تانرؽنؽ آربا معنادا ایشه آپارؽرمؽشلار،بیر کنگرلی-سومر متن ده بئله ێازؽب:
göy əmr verdi,yer doğdu,
Numun bitkisini doğdu,
yer doğdu,göy əmr verdi,
Numun bitkisi doğdu,
ایشاره: نومون بیتگیسی: چؤل ێئرکؤکی سی،
گینه بیر کنگرلی متن ده«ایناناتانرؽسؽ»اؤز باجؽسؽنا،«اوتاێا-Utaya»،بئله دئیئر:
kutsal ləyən içində yaxalandım,
arı qab içində subunlandım,
göyün şahlıq paltarını geyindim,
gözlərimi kömürlə boyadım,
ایشاره : utay-اوتاێ, سومر دیلینده، ،،گۆن،گۆنش،ایستی،اوْت ...معناسؽنادؽر،بوزاماندا،ایستی،ایتی،اۆتۆ،اۆتمگ،
اوْت ۉ چوْخ سؤزلر اوْ کؤکدن گه لیر،
ایکینجی سطیرده ،،سوبونلاندؽم،،ێعنی ێوێوندوم،ێوۉوندوم،
دؤردۆنجۆ سطیرده،،،کؤمۆرله بوْێادؽم،،، گۆێا اسکی زامانلاردا،ایندیکی ،،سۆرمه،،ێئرینه، قادؽنلار کؤمۆرلن(زغال)،گؤزلرین بزه رمیشلر،ب