گروس عبدالملکیان

«کرونا»

دست نمی‌شویم
ماسک نمی‌زنم
دستکش‌هایم را درمی‌آورم
تا حقیقت جهان را لمس کنم

سال‌ها قبل
دوستی داشتم
که تیغ برداشت
تا زیر پوستش را نگاه کند
و چیزی دید
که دیگر بازنگشت

می‌خواهم
همان چیز را بنویسم

یعنی همیشه خواسته‌ام!
نشسته‌ام پشت میز، پشت رُل، پشت تمام این حرف‌ها
امّا امّا امّا امّا امّا.....
ماشینی بوده‌ام
که هفتاد متر ترمز می‌کند
بر لبه‌ی پرتگاه می‌ایستد
و از درون مچاله می‌شود

همیشه چون لیوانی آب
سکوت کرده‌ام
همیشه بر لبه‌ی پرتگاه ایستاده‌ام
ماشین را خاموش کرده‌ام
خودم را خاموش کرده‌ام
بازگشته‌ام به خانه
خاکسترم را پهن کرده‌ام روی مبل
برده‌ام توی رختخواب
ریخته‌ام در چاه فاضلاب...

همیشه وقتی
گلوله خورده‌ام
همان‌جا کنار دیوار نشسته‌ام
و خونم را چون شرابی چهل ساله نوشیده‌ام
*
بلند می‌شوم
لباس می‌پوشم
و از پله‌ها پایین می‌روم.
آتشفشان‌ها بیرون می‌آیند
که سنگ‌ها را ذوب کنند
من بیرون آمده‌ام
که آدم‌ها را

مگر تمام این سال‌ها دست نشسته‌ایم
از هرچیز
مگر تمام این سال‌ها دهان نبسته‌ایم
مگر تمام این سال‌ها نفهمیدیم
تنها
«رعایت ظلم» است
که ما را زنده نگه می‌دارد

دستکش‌هایم را دور می‌اندازم
ماسک را زمین می‌گذارم
و ایمان می‌آورم
به پیامبری
که پیروانش را به جهانی دیگر می‌برد.

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

مراببوس
حسن گل نراقی

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

‏کور اوغلو
اوخویور خسرو علمیه.

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

سایین کانالداشلار
ادبیات سئونلر کانالینین اوزل وئرلیشی فروردین آینین ۲۰ سیندن باشلاناجاق .

۱-شنبه ساعات :۲۲ ده سسلی شعیرگئجه سی
۲-یکشنبه ساعات : ۲۲ ائتیمولوژی درسلیک لری
۳-چهارشنبه : نثریمیز ،ترجمه لر ، کوچورمه لر یازمالار ...
پنجشنبه : اوشاق ادبیاتی
باشقا وئرلیش لرین ، یاریشمالارین ،،،گونو وساعاتی تئزلیکده اعلان اولاجاق .


https://t.me/Adabiyyatsevanlar

‏یئنی بیر ورژن
آراز آخار لیلیله ...


https://t.me/Adabiyyatsevanlar

سایین کانالداشلار
آلدیغیمیز خبر اسایبندا بو فیلم سانکی سرقته گئدیب و بئله یایلماغینا مالیک لرینین رضایت یوخدور اوناگوره ده فیلمی سیلدیک .

شیطان وجود ندارد
کارگردان محمد رسول‌اف
محصول ایران، جمهوری چک، آلمان 2020
برنده جایزه خرس طلایی هفتادمین فستیوال فیلم برلین
#محمد_رسول‌اف
نسخه با حجم بالا و کیفیت بالا 1.2GB
https://t.me/Adabiyyatsevanlar

ائوده قالاق
عاشیق صنعتین سئونلره تقدیم ائدیریک .
‏کلیپی چکن صنعت عایله سیندن
خصوصیله موسیقی خادیمی تانینمیش خواننده دوکتور احمد ستاری جنابلاریندا تشکور ائدیریک
ادبیات سئونلر .

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

داود اهری

"یازلاما"
شیمشه یی شاخیرام
بولوتو یاغیرام
بیر چایی آخیرام
ده نیزه چاتیرام.

ده نیزی دالغالانیرام
ساحیلی دینجه لیرم
یاشیل گوزلویو تاخیرام
ساحیلدن باخیرام ،
کورپه بیر ده نیز قارانقوشونو
قوشلارا قاتیرام...

یازی یازلاییرام
یازی یازلاییرام !

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

"سون گؤروش"

شئعیر:رامیز روشن
ایفا:مائده صالحی نژاد(آینار)

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

یومور: بویوک آغا افندی


https://t.me/Adabiyyatsevanlar

سازیش(طنز)
✍حمید سلیمانی رازان
تورکجه چئویرن:سحرخیاوی

آتام بیزه دولتی جیددی توتماغی و دولتین هئچ نمنه‌سینه گولمه‌مه‌یی(حتا گولونج و گولمه‌لی ایش اولسا بئله) تاپشیرمیشدی.چونکو بو گولمک جبران اولمیان زیانلارا سبب اولار.
آتام دئییردی:"ایللر قاباق بیر ژاندارم بیزیم کندده پاسگاه رئییسی ایدی.بیزیم کند و نئچه باشقا کند اونون قوروقچولوق حوزه‌سینده ایدی.بیر گون آتا مینمیش حالدا بیزیم کنده گلدی.همشه کی کیمی آتدان دوشدو.الینی چاخماق بوغلارینا چکیب،سینه‌سینی قاباغا وئریب،کند اهلینی دانلاماغا باشلادی.هر دفعه اوشاقلاردان ساوای،بوتون کند اهلی مئیدانا ییغیشیب دانلاغلارینی و ایخطارلارینی ائشیدیردیک.او گون بیچیلمش بوغدالاردان اوزونه و بوتون امکداشلارینا پای ایسته‌دی.هم ده کندین تمیزلیگینی قوروماق باره‌ده بیزی توپارلادی.هامیمیز دینمز قولاق آسدیق.اودا اوکی وار جوولان وئریب،مئیدان اوخودو.
سونرا همن "منم‌لیک"و آغیر زَهمی ایله آتین اووسارینی چکیب،اوزَنگی‌یه آیاق قویدو.آتین اوستونه یونگول‌لیک له آتیلماق ایسته‌دی.بو حالدا،دالیندان بیر ائله سس چیخدی،ائله بیلدیک شالوارینین آغی پارتلادی.کند اهلی بوتون گولوشدولر.اوتاندیقدان آتین جیلووین چکیب قاچماق ایسته‌دی.امما دایانیب،آتین باشینی یئنی‌دن کندلی‌لره چئویریب حاقلی بیر قیافه ایله دئدی:"آی حوققابازلار،دولتین اوستوراغینا گولورسونوز؟!حئسابینیزا یئتیشه‌رم!"و دوءرد نالا چاپیب گئتدی.
نئچه گون کند ایچینده دولت جنابی‌نین نوماییشینه گولوردوک.اوچ گوندن سونرا ایکی سرباز گلیب کاتدانی پاسگاها آپاردیلار.کند اهلینین آرا قاریشدیرماق بهانه‌سینه بیر گئجه اونو دوستاقدا ساخلادیلار.سونرالار ائشیتدیک ناشتا قاباغینا آرپا توکوب،ناهار-شام دا وئرمه‌ییبلر.مامورلارین باسقیسی آلتیندا بیچیلمیش بوغدالاردان داها آرتیق پاسگاها پای وئردیک.کندیمیزین سو حاققینی آزالتدیلار.مکتبیمیزین سود سهمیه‌سی کسیلدی.حسابی قورخموشدوق.قیشدا نفت سهمیه‌میزی ده کسسه‌یدیلر یازیق اولاجاغدیق.آغ ساققاللار نئچه گئجه کاتدانین ائوینده اَیلنجه قوردولار.کاتدا نئچه کیشینی قونشو کندلره یوللادی گورسونلر کی بئله بیر حادیثه‌ده نئجه تپکی گورسَدیبلر.
یالنیز بیر کندین کاتداسی دئمیشدی:"بئله بیر شئی بیزیم کندده اولدو،امما بیز گولمه‌دیک،اوزوموزو بیلمه‌مزلیگه ووروب سوکوت ائله‌دیک.من اوجا سسیله ژاندارما،بوتون امرلرینیزی یئرینه یئتیره‌جه‌ییک قوربان.- دئدیم.
سونرا اونلار گئدندن سونرا دویونجا گولدوک".
بو آغیر حادیثه‌دن بیر آی سونرا،کاتدا، ژاندارمی بوتون امکداشلاری ایله کنده قوناق چاغیردی.کند اهلینین پولویلا آلینمیش بیر اینَک قاباغیندا قوربان کسیلدی.یئرلی-یاتاقلی قوناقلیق وئریلدی.
ژاندارم گئدنده آتا مینمه‌میشدن قاباق کاتدا دئدی:"قوربان!یاواش آتیلین،دیلسیز حئیوان او دفعه کی کیمی سیزین شاهانه هئیبتینیزی تاب گتیرمه‌ییب،یئنه اوستورار!"
آتام دئییردی:"بو دفعه ژاندارم،کاتدا و کند اهلی بیرگه گولوشموشدولر‌.دوغرو کی بیر آی چتین‌لیک چکیب،بیر اینک آلماق دا اوستلرینه دوشموشدو،امما دولت نماینده‌سی (ژاندارم)،کندلی‌لرله باریشدی و کندیمیز اونون قهر-غضبیندن آماندا قالدی.
گورورسوز بیر دولت اوستوراغی بیزه چوخ باها باشا گلدی.آماندیر سیز ده دولتین هئچ نمنه‌سینه گولمه‌یین".
https://t.me/Adabiyyatsevanlar

منی آختار داریخاندا
اوخویور : مسعود امیر سپهر

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

قارا گوزلوم
سس : لاله زار موصطافا یئو

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

محمد رضا باغبان کریمی

آذربایجان ادبیاتی تاریخی – یئددینجی یوزایلد ه یازیلان سؤزجوکلر - 7
سلام، سئویملی قوروپداشلار، سیزلری اورک اائویندن سلاملاییب و یئنی ایلی تبریک ائدهرک، برکتلی و قوتلو بیر ایلی سیز عزیزلریمه آرزولاییرام. چتین گونلری کئچیریریک. اؤزونوزدن موغایات اولون، بلکه تئزلیکله کرونانی دالدا قویوب، ساغلیق و باشاریلی گونلریمیزه چاتاق. آنجاق بوگونلری ائوده قالماقلا، فرصتی غنیمت بیلیب، آنادیلیمیزی، تاریخیمیزی و ادبیاتیمیزی تانیماق اوچون کتاب اوخویاق و معلوماتیمیزی آرتیراق، دیلیمیزی و ادبیاتیمیزی قرنطین ه دن چیخارداق.
من کئچن دانیشیقلاریمدا آذربایجان تورک ادبیاتی تاریخیندن دده قورقود، قوتادغو بیلیک، علامه زمخشرینین مقدمهالادب کتابیندان، تاریخ فخرالدین مبارکشاه، گنجهلی نظامینین تورکجه دیوانی، خواجه احمد فقیه تبریزی حاققیندا و هر بیر ینه گؤره مستقل صورتده دانیشمیشام. بوگون 7جی عصرده یازیلان سؤزلوکلرده دانیشماق ایسته ییرم.
7جی یوزایل، آذربایجان ادبیاتینین زیروهس یدیر. بیر سیرا ادیب لر 8جی یوزایلی آذربایجان ادبیاتینین زیروه سی بیلیرلر و کلاسیک ادبیاتیمیزی عمادالدین نسیمی ایله باشلاییرلار؛ بیر حالداکی نسیمیدن 300 ایل قاباقدان نسیمی یه قدر 300 دن آرتیق شاعیرلریمیز واردیر؛ او جمله دن "شان قیزی داستانی" 1300 ایل بوندان اؤنجه آذربایجاندا تورکجه یازیلان اثردیر ."نوم بیتیک" اثری 1200 ایل بوندان اؤنجه یازیلان دوعالار کتابیدیر و خزر امپریاسیندان بیر یادگاردیر .930 ایل بوندان قاباق مقدمه الادب کتابینی علامه زمخشری ایراندا یازمیش، گنجه لی نظامی و چاغداشی اولان تبریزلی خواجه احمد فقیه 850 ایل بوندان قاباق تورکجه غزللر و مثنویلر یازمیشلار.
خراساندان باش قالدیران شیخ عزالدین حسن اوغلو اسفراینی و خواجه علی خوارزمی 800 ایل قاباقدان بیزه غزللر دیوانی و مثنویلر یادگار قویموشلار. همین خراساندان باش قووزاییب آذربایجانا گلن و آنادولویا گئدهن بؤیوک عالیملریمیز اولموشدور او جمل هدن باباالیاس، باباسحاق، خواجه دُهّانی و باشقالارینین تورکجه اثرلری 750 ایل بوندان قاباغا عایید اولان اثرلردیر. همین زماندا خوی شهریندن اخی ائورهن – شیخ محمود نصرالدین خویی، خویلو موسا آبدال، خویلو گئییکلی بابا، اورمی هدن بهاءالدین چلبی – اخی تورک، زنگاندان اخی جعفر خطیر زنگانی، مولانا عتیقی زنجانی و باشقالارینی آد آپارماق اولار.
بو بؤیوک شخصی تلری بی ر - بیر تانیماق و اونلارین دوشونجهلریندن یارارلانماق لازیمدیر. من بوگو ن 7جی یوزایلده آذربایجاندا تورک دیلی حاققیندا یازیلان سؤزلوکلردن دانیشیرام. بیلیرسینیز فارس دیلینده ایلک سؤزلوک کتابینی اسدی طوسییه عاییددیر کی 5جی عصرده تبریزده یازمیشدیر. اسدی تبریزه گلن بیر قوناقدیر، آما یازدیغی سؤزجوکلرده یئری گلدیکجه آذربایجاندا هر سؤزجویه نه دئییلدیگینی ده آرتیرمیشدیر مثلا "پالیک" کلمهسی قاباغیندا یازیر: آذربایجان دا بونا "چاریق" دئییرلر. بو، نهیی گؤستهریر؟ بلل یدیر تورک دیلی آذربایجا ن خالقینین آنادیلیدیر و اسدی طوسی بئلهلیکله بونا اعتراف ائدیر. قطران تبریزی ده ایلک لغت نامهنی فارسیجا توپلاماغا چالیشیر و ایستهییر فارسیجانی اؤیرَنسین و ناصر خسرو یازیر کی قطران بیلمه دیگی لغتلرین معناسینی من دن سوروشو ب و من وئردیگیم معلومات ی یازیر. البتده آذربایجان خالقی تورک دیللی اولدوغونا چوخلو تاریخی کتابلاردا دا اعترافلار واردیر مثلا تاریخ طبری، تاریخ یعقوبی، مروج الذهب 3جو عصرده یازیلاراق اؤزلریندن اؤنجه زامانلاردا دا آذربایجان بیر تورک بؤل گهسی اولدوغونو آیدینجاسینا تایید ائتمیشلر؛ تکجه بیر سیرا اؤز وارلیقلاریندان قیریلان و باشقالارینا یاپیشماغا چالیشان، عئینی حالدا آرادا قالان آذریها کیمی قوروپلاردیر کی اؤز شخصیتلرینی ایتیریب، اؤزگ هلره نوکر اولماغی فخر ساییرلار و اربابلارینا )باشدا انگیلیس دایانیر( خدمت ائدیرلر. بونلار تاریخی حقیقتلری داهاماغا چالیشاراق آذربایجانین غیرتلی خالقینا تهمت و توهین ائتمکدن باشقا بیر هنرلری یوخدور. بونلار تاریخی تحریف ائدهرک، گؤزلرینی حقیقتلره آچماییب و ابدی لعنته گرفتار اولورلار. نظامی کیمی نهنگ بیر شاعیر، اؤز زمانیندا فارس دیلینی "تزه بیر گلین" کیمی آذربایجان شاعیرلرینین دیلینه گلدیگینی سؤیلهییر. بوتون انصافلی و دوزگون ادی بلر – فارس دیللی و یا مستشرقلر – بو حقیقتی دانا بیلمهمیشلر و نظامی کیمی شاعیرلرین تورک اولدوقلارینی و تورکجه اثرلرینی انکار ائده بیلمهمیشلر. بو باره ده قاباقجا دانیشدیغیم اوچون، داها تکرارلاماییرام.
7جی یوزایل آذربایجان ادبیاتینین زیروهس یدیر و بو یوزایلده اونلارجا، بلکه یوزلرجه عالیم، صنعتکار و شاعیرلر اثرلرینی تورکجه یازیب - یارادیرلار او جمل هدن بو زماندا اوچ سؤزلوک یازیلیر. چکیجی نوکته بوراسیدیر ک ی هر اوچ سؤزلوک ده بوگونکو گونئی آذربایجانیندا یازیلمیشدیر. بو اوچ اث

ر عبارتدیر: تحفهی حسام، لغتِ ابن مهنّا و صحاح العجم. تحفهی حسامی حسام الدین خویی یازیر، لغت ابن مهناّنی تبریزلی جمالالدین ابن مهنا یازیر و صحاح العجم اثرینی ده هندوشاه نخجوانی یازیر. ایندی بو اوچ اثرل ه یازارلاریلن برابر تانیش اولاق.
حسام الدین حسن ابن عبدالمؤمن خویی تحف هی حسام اثر ینی 7جی عصرین باشلانغیجیندا یازمیشدیر. حسام الدین 583 ایلینده خوی شهرینده آنادان اولموش، درین تحصیل آلمیش و نئچه – نئچه کتابلار یازمیش و نهایت 666 گونش ایلینده دونیاسینی دهییشمیشدیر. او، اسلام دونیاسینین هر اوچ دیلینه – عربجه، فارسیجا و تورکجهیه مسلط اولان بیر عالیمدیر و هر اوچ دیلده ده اثرلر یازمیشدیر. حسام الدین، تحف هی حسام کتابینی شعر ایله یازمیش و بورادا فارسیجا و تورکجه سؤزجوکلری معنالاییر ب و تورک دیللی وطنداشلارینا فارس دیلینی اؤیرتمهیه چالیشیر. بللیدیر آذربایجان خالقی، فارس دیللی اولسایدی اونلارا فارس دیلینی اؤیرتمهنین معناسی اولمازدی. بئله اولسایدی اونلارا تورک دیلینی اؤیرتمک لازیم ایدی، بیر حالدا کی تورکجه شعر ایله فارسیجانی اؤیرتمهیه چالیشیر. حسام الدین بو اثرینی 350 بیتده قطعه فورموندا یازیر و 20 قطعه یازاراق 20 وزندن ده یارارلانیر. بو ایش، اونون عروض وزنینده مهارتلی اولدوغونو گؤستهریر و ماهیر بیر شاعیر اولدوغونو دا اوزه چیخاریر. من چون دانیشمادان، بوراد ا اثرین بیرینجی بؤلوموندن نئچه بیت نمونه اوچون اوخوی ورام:
"خد ا" تانر ی، "توانگ ر" معنی سی با ی، ایشه بویروق ائدیج ی "کارفرما ی". "بزر گ" اول و، "پیامب ر"دیر خبرچ ی،
فرشت ه دیر "سرو ش"، اؤ گ دن کئچن "را ی".
"ستار ه" اولدو ز و "خورشی د" گون ش
"زمی ن" یئ ر، " آسما ن" گؤ ی، "ما ه" دیر آ ی.
"پرست و" قیرلانغی ج، "یاه و" دگن ک، دخی بیر هندل ی سلطا ن دیر "را ی".
"تب ر" بالت ا، قیلی ج "شمشی ر" و "تی ر" او خ،
"سپ ر" قالخا ن، "کمی ن" پوسق و، "کما ن" یا ی.
"ش ش" اؤیک ن، "گرد ه" بؤیر ک، "دس ت" ا ل دیر،
"زبا ن" دی ل، "د ل" کؤنو ل، "س ر" با ش، آیا ق "پا ی". . .
حسام الدین بورادا بیر سیرا گؤزل سؤزجوکلری ایشه آپاریر کی بوگون اونلاری احیا ائدیب دانیشیق دیلیمیزه گتیرمکله دیلیمیز زنگینلهشر. بو ایشی تورک دیلینین فرهنگستانی گؤرمهلیدیر. بورادا گؤزل سؤزجوکلردن نمونهلر گلیر کی بوگون اونلارا احتیاجیمیز واردیر و تاسوفله اونودموشوق و بو 100 ایل دیلیمیزین یاساق اولدوغو، دیلیمیزین ضعیفلهمهسینه سبب اولموشدور. بو نئچه بی تده گلن سؤزجولرد ن نمونهلر:
اؤیکن: ُشُش، ری ه پوسقو: کمین توتماق معناسیندا اؤگ: عقل، هو ش اولو: بؤیوک و. . .
بئله - بئله کلمهلر دانیشیق دیلییمیزدن حذف اولدوغو اوچون خالقیمیز اونلارین معنالاریندان غافل قالمیشلار.
ایکینجی کتاب، لغت ابن مهنادیر کی تبریزلی جمالالدین ابن مهنا 7جی عصرین اوّّللرینده یازیمیشدیر. ابن مهنا یاشاییشی حاققیندا معلوماتیمیز چوخ آزدیر آنجاق تبریزلی اولدوغو، سارایدا حؤرمتلی دورومو و دهیرلی علمی بیر وارلیق ساییلدیغی، علم و بیلیم ساحهسینده بیر دولقون و اولقون عالیم کیمی تانیندیغی بللیایمیش.
بو کتاب 4 دیلل ی بیر اثردیر: عربجه، فارسیجا، تورکجه و موغولجا دیللرینده اولاراق اوچ بؤلومدن عبارتدیر. بو اثر عربج هدیر و ابن مهنا چالیشیر عربلره فارسیجانی و تورکجهنی، هابئله موغولجانی اؤیرهتسین. هر بؤلومده او دیل حاققیندا معلومات وئریر و دیلین گرامئرینی آچیقلاییر. مثلن تورکجه بؤلومونده 70 صفحهدن آرتیق بیر حجمده تورک دیلینین گرامئری، قایدا – قانونلارینی تانیتدیریر و گؤزل نمون هلر وئریر. عئینی حالدا تورک دیلینین گؤزهللی کلرینی ده اوزه چیخاریر. چکیجی نکته بوراس یدیر کی گاهدان آذربایجان تورکجهسینی تورکستان تورکجهسیله توتوشدورور و آذربایجان تورکلرینین تلفظ و گرامئرینی داها گؤزل صورتده آچیقلاییر و ایضاح ائدیر. او جمل هدن کتابین مقدمهسینده بئله یازیر:
"بونو بیلین کی تورک دیلینین کؤکو، تورکستانداندیر نئجه کی عرب دیلینین کؤکو حجازداندیر. تورک دیلینده دانیشانین شأنی اونون سرعتله دانیشیغی، حرفلرین اوغورلاماسی، مدلرین آزلیغی و همزهنین چوخلوغودور و چوخ گؤرونور کی تورکستان دیلینده بیر سؤزجوک تاپیرسان کی بیزیم یوردون اهلی) - آذربایجانلیلار( باشقا جور استعمال ائدیرلر. بونو بیل کی دیللر آراسیندا هئچ بیر دیل تاپا بیلمزسن کی متقارب المخرج حرفلرین عوض اولونماسی بیریندن او بیریسینه تورک دیلیندن چوخ اولسون. هابئله، حرکهلرین شامل اولدوغو دا بئلهدیر".
گؤرورسونوز ابن مهنا بو بالاجا بیر پاراگرافدا تورک دیلینین اؤزهللی گینی چ وخ قیسا – آنجاق یئترلی صورتده بیان ائدیر. بو گؤستهریر کی این مهنا تورک دیلینین اینج هلیکلرینی بیر ماهیر دیلچی کیمی بیلیر و تطبیقی دیلچیلیک اساسیندا، بو گؤزهللیکلری و اؤز هللیکلری آچیقلاییر. هابئله آذربایجاندا تورک دیلینین یئرلی –

یاتاقلی دیل اولدوغونو دا بللندیریر.
ابن مهنا تورک دیلینین گرامئرینی چوخ دقیق صورتده آراشدیریر و بوگونکو دیلچیلیک علمی ایله اویغون بیر آراشدیرمانی ایرهلی سورور. مثلن باخین، مصدر بحثینده بئله یازیر: "مص در، فعل کؤکونون سونونا میم و قاف آرتیرماقلا اله گلیر. آنجاق فعلده اولان حرکهلر اینجه اولورسا میم و قاف ایله دهییشیلیر و یا فعلین اوّّلی قاف اولورسا سونو قاف ایله گلیر. بیرینجی سؤز اوچون نمونهلر: قیلماق، قالماق، قورقما ق
اما فعلین اوّلی گاف اولورسا میم کا ف ایله مصدر یارانار: گتورمک، گئچمک، گولمک، گؤرمک"
ابن مهنا جمع بؤلوم ونده یازیر: "جمع باغلاماق ایکی جوردور: آدلار و فعل لر. آد جمعی بودور کی آدین سونوندا لام مفتوحه و راء )لر( آرتیراسان مثلا: آت – آت لار، قیلیج – قیلیج لار، کیشی – کیشی لر، ال – ال لر".
بئلهلیکله ادعا ائده بیلهریک آذربایجان تورک دیلینین مکمل بیر نمونهسی 7جی یوزایلده – یعنی 800 ایل بوندان اؤنج هده گؤروروک. عئینی حالدا بو زامان یوزلرجه شاعیرلریمیز تورکجه دیوانلار، داستانلار یازیرلار و ادبیاتیمیزین زیروهسینی یارادیرلار. اوچ اثر سؤزلوک – هر اوچو ده بوگونکو گونئی آذربایجاندا – تبریزده، خوی دا و نخجوان دا یازییا آلینماسی گؤستهریر کی دیلیمیز بو زامان یئرلی – یاتاقلی بیر ادبی دیل اولموش و فارس دیلینه رغبت گؤست هرنلر اوچون ده کتابلار یازیلیر.
صحاح العجم کتابینی هندوشاه نخجوانی 700جی ایللرده بیتیرمیشدیر و بو اوچ کتابین سونونجوسو ساییلیر. نخجوانی اثرینی لرستان آتابیگی اولان نصرتالدین احمده تقدیم ائتمیشدیر. صحاح العجم اوچ بؤلومدن عبارتدیر کی نخجوانی فارس دیلینی آذربایجانلیلارا اؤیرتمهیه همت گؤستهریر. بو، او معنادادیر کی هله فارس دیلینی آذربایجاندا بیلنلرین ساییسی داها آزدیر.
بو اوچ کتابدا یوزلرجه کلمهلر – سؤزجوکلر گلمیشدیر کی بوگون اونودولموش ساییلیرلار و تاسوفله بوگونوموزون دانیشیق دیلینده ایشلتمهییریک، بیر حالداکی بو کلمهلر چوخ اصیل، گؤزل و اولقون کلمهلردیرلر.
نمونه اوچون نئچه سؤزجویو گؤسترمک یئتر:
اَوََت: بلی، آر ی
ایدی: هستی، تانری، صاحب ییرتماج: شکاف، چا ک کؤیونمک: گؤینه مک، سوختن توتوز: گروگا ن
کِِی: یاخشی، خوب، نی ک قیسراق: مادیا ن سینیر: پِِی، عصب، مر ز بویوندوروق: یو غ یارین: صاباح، فرد ا ییه: پیاد ه و. . .
بونو گؤردوکده اینانیریق کی دیلیمیز اوچون بیر فرهنگستانین قورولماسی گرکدیر. بوگونه کیمی یازیچیلاریمیز و شاعیرلریمیز بو آغیر مسئولیتی بویونلارینا آلمیش و لازیم اولان کلمهلری یاراتمیشلار؛ آما بوگون دیلیمیز دونیانین علمی – ادبی گلیشمهلریله آددیملاماق اوچو ن و دیلیمیز علمی سویهده گلیشمک اوچون فرهگستانین قورولماسینی ن ضرورتی دویولور. بو فرهنگستان ادبیات تاریخیمیزده اولان و بوگون اونودولموش سؤزجوکلری احیا ائدیب و یئنی سؤزجوکلرین دوزهلیشینه یول آچمالیدیر. بئلهلیکله دیلیمیز گئریده قالماییب و گله جه یه یول تاپاجاقدیر و بو هر بیر انسانین حقیدیر کی آنادیلینده یازیب – اوخوسون و او دیلده بشریّته خدمت اوچو ن یول تاپسین..

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

‏بیردوداق گولوش ...


https://t.me/Adabiyyatsevanlar

‏بو گوزل رقصی ادبیات سئونلره تقدیم ائدیریک‌.


https://t.me/Adabiyyatsevanlar