4_5890735808981239287.pdf
14.8 MB
ادبیات سئونلر کانالینین بایراملیغی ادبیات سئونلر عائیله سینه
آنا دیلیمیزده اوزل گون سایار .
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
آنا دیلیمیزده اوزل گون سایار .
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
Audio
بایرام تبریک لری ادبیات سئونلره
دوکتور: صمد رحمانی
دوکتود: ارشد نظری
آپاریجی :کریم قربانزاده
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
دوکتور: صمد رحمانی
دوکتود: ارشد نظری
آپاریجی :کریم قربانزاده
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
آنلار
لوییس بورخئس
چئویرن: علی جوادپور
بیر داها دونیایا گلر اولسایدیم
داها چوخ سهولر ائتمک ایستردیم.
خطاسیز اولماغا چالیشمازدیم هئچ
یولومو قایغیسیز گئتمک ایستردیم
پوزماق ایستمزدیم سینیرلریمی
آز-آز ایشلریمده جیددی اولاردیم
صاف-چۆروک ائتمهدن هر نهیی بئله
حیاتدا داهادا چوخ ریسک آلاردیم
گونش دوغوشونو ایزلردیم تئز-تئز
ایش-پئشم اولاردی دولانماق،گزمک
داغلارا چیخماغی اونوتمازدیم هئچ
داها چوخ سولاردا ایستردیم اۆزمک
بیلیرم اولاردی چتینلیکلریم
خیاللار بو یوکو داشییان دئییل.
آخی منده ائله بیریسییمکی
حیاتی بوشونا یاشییان دئییل.
یئنیدن دونیایا گلهبیلسهیدیم
"آن"لاری یاشاردیم یالنیز"آن"لاری
باشا دوشورسوزمو منی بیلمیرم ؟
حیاتی"آن"بیلیر "آن" دویانلاری
الی بوش گئتمزدیم هئچ یئره بیر واخت-
داغسویوم، قومقومام چتیرم اولاردی
ایندی یونگوللویو اوستون توتورام
اونلار ال قولوما دولاشانلاردی
یئنیدن دونیایا گلر اولسایدیم
چیخاریب آتاردیم باشماقلاریمی
ایلک باهار باشلانیب پاییز بیتینجه...
چیلپاق داشییاردیم آیاقلاریمی
بیر آزدا یاشاماق شانسیم اولسایدی
بول-بول تامسیناردیم گۆنشین دادین
بیرده جوجوقلارلا چوخ اوینایاردیم
سئویب عزیزلردیم انسان ائولادین
حاییفکی یاش ایندی
سَکسَن بئشدهدی
قاپیدا بیر اؤلوم آتی کیشنهدی
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
لوییس بورخئس
چئویرن: علی جوادپور
بیر داها دونیایا گلر اولسایدیم
داها چوخ سهولر ائتمک ایستردیم.
خطاسیز اولماغا چالیشمازدیم هئچ
یولومو قایغیسیز گئتمک ایستردیم
پوزماق ایستمزدیم سینیرلریمی
آز-آز ایشلریمده جیددی اولاردیم
صاف-چۆروک ائتمهدن هر نهیی بئله
حیاتدا داهادا چوخ ریسک آلاردیم
گونش دوغوشونو ایزلردیم تئز-تئز
ایش-پئشم اولاردی دولانماق،گزمک
داغلارا چیخماغی اونوتمازدیم هئچ
داها چوخ سولاردا ایستردیم اۆزمک
بیلیرم اولاردی چتینلیکلریم
خیاللار بو یوکو داشییان دئییل.
آخی منده ائله بیریسییمکی
حیاتی بوشونا یاشییان دئییل.
یئنیدن دونیایا گلهبیلسهیدیم
"آن"لاری یاشاردیم یالنیز"آن"لاری
باشا دوشورسوزمو منی بیلمیرم ؟
حیاتی"آن"بیلیر "آن" دویانلاری
الی بوش گئتمزدیم هئچ یئره بیر واخت-
داغسویوم، قومقومام چتیرم اولاردی
ایندی یونگوللویو اوستون توتورام
اونلار ال قولوما دولاشانلاردی
یئنیدن دونیایا گلر اولسایدیم
چیخاریب آتاردیم باشماقلاریمی
ایلک باهار باشلانیب پاییز بیتینجه...
چیلپاق داشییاردیم آیاقلاریمی
بیر آزدا یاشاماق شانسیم اولسایدی
بول-بول تامسیناردیم گۆنشین دادین
بیرده جوجوقلارلا چوخ اوینایاردیم
سئویب عزیزلردیم انسان ائولادین
حاییفکی یاش ایندی
سَکسَن بئشدهدی
قاپیدا بیر اؤلوم آتی کیشنهدی
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
Telegram
ادبیات سئونلر
بوکانال ادبیات سئونلر قوروپونون سئچیلمیش اثرلری دیر
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
Forwarded from ادبیات سئونلر
اوشاق ادبیاتی
ائوده قالاق یئرسیز ائشییه چیخیب اوشاقلارین
جانین خطره سالمایاق.
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
ائوده قالاق یئرسیز ائشییه چیخیب اوشاقلارین
جانین خطره سالمایاق.
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
۲۱ مارس
روز جهانی شعر گرامی باد.
یونسکو در سیامین اجلاس کنفرانس عمومی
خود که در سال ۱۹۹۹ برگزار شد، به اتفاق آرا، روز
۲۱ مارس برابر با نوروز باستانی هر سال را به
عنوان روز جهانی شعر اعلام کرد و هرسال این
روز را گرامی میدارد.
هدف از این اقدام حمایت از تنوع زبانی از طریق
بیان شعری و همچنین حفظ زبانهای در خطر
است.
مطالعات یونسکو در مورد وضعیت شعر نشان
میدهد که با وجود تکثر و تنوع فعالیتهای
شعری و افزایش تعداد شاعران و توجه ملتها و
جوامع به حفظ سنتها و بیان شفاهی، هنوز شعر
به عنوان یک وسیله اصیل بیان فرهنگی و هنری
در رسانهها و نظامهای آموزشی جایگاه واقعی
خود را نیافته است. حال آنکه جهان امروز با
نیازهای زیباییشناسی برآوردهنشده فراوانی رو
به رو است که اگر نقش اجتماعات، مناسبات و
ارتباطات مردمی به عنوان ابزاری برای ارتقای
سطح آگاهی عمومی به رسمیت شناخته شود،
شعر میتواند این نیازها را برآورده سازد.
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
۲۱ مارس
روز جهانی شعر گرامی باد.
یونسکو در سیامین اجلاس کنفرانس عمومی
خود که در سال ۱۹۹۹ برگزار شد، به اتفاق آرا، روز
۲۱ مارس برابر با نوروز باستانی هر سال را به
عنوان روز جهانی شعر اعلام کرد و هرسال این
روز را گرامی میدارد.
هدف از این اقدام حمایت از تنوع زبانی از طریق
بیان شعری و همچنین حفظ زبانهای در خطر
است.
مطالعات یونسکو در مورد وضعیت شعر نشان
میدهد که با وجود تکثر و تنوع فعالیتهای
شعری و افزایش تعداد شاعران و توجه ملتها و
جوامع به حفظ سنتها و بیان شفاهی، هنوز شعر
به عنوان یک وسیله اصیل بیان فرهنگی و هنری
در رسانهها و نظامهای آموزشی جایگاه واقعی
خود را نیافته است. حال آنکه جهان امروز با
نیازهای زیباییشناسی برآوردهنشده فراوانی رو
به رو است که اگر نقش اجتماعات، مناسبات و
ارتباطات مردمی به عنوان ابزاری برای ارتقای
سطح آگاهی عمومی به رسمیت شناخته شود،
شعر میتواند این نیازها را برآورده سازد.
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
Telegram
ادبیات سئونلر
بوکانال ادبیات سئونلر قوروپونون سئچیلمیش اثرلری دیر
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
ساوالان یا سبلان ؟
بئشینجی بولوم
یازیچی : دیلچی عالیم دوکتور روشن خیاوی.
بو یازینی ادبیات سئونلر کانالیندا اوخویون .
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
بئشینجی بولوم
یازیچی : دیلچی عالیم دوکتور روشن خیاوی.
بو یازینی ادبیات سئونلر کانالیندا اوخویون .
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
ساولان یا سبلان
سون بولوم
یازیچی : دیلچی عالیم دوکتور روشن خیاوی .
پروتو اورالیک – proto-uralic: إله – elə: زندگی کردن –to live
فنلاندی – finnish : إلا – ela: زنده بودن، زندگی.
استونی– estonian: إلا – ela: زنده بودن، زندگی کردن، ساکن شدن.
لپیش – lapp: إلله – elle: زندگی کردن.
ساموئید – samoi: إلله – elle: زندگی کردن.
پروتو آلتائیک– proto-altaic: اوٍل-ol: (اولماق/ک – olmaq/k)
ترکی استانبولی – tk.tk: اوٍلماک – olmak: شدن، بودن، زنده شدن و بودن.
ترکی آذربایجانی – tk.az: اوٍلماق - olmaq: شدن، بودن.
ترکی باشقورد – tk.başqu: بولیوً(بول-یو) –buliv : شدن، بودن (کشور بولیوی را بیاد می اندازد )
ترکی قازاق – tk.kazak: بوٍلوٍوً – boluv: شدن، بودن.
ترکی قیرقیز – tk.qirqiz: بوٍلو –bolu: شدن، بودن.
ترکی اوٌزبک – tk.üzbk: بوٍلماک – bolmak: شدن، بودن، زندگی
ترکی تاتاری – tk.tatar: بولو- bulu: شدن، بودن، زندگی
ترکی ترکمن – tk.tkmn: بوٍلماک – bolmak: شدن، بودن، زندگی.
ترکی اویًغور – tk.uyğur: بوٍلماک - bolmak: شدن،بودن،زندگی
جالب است که در ترکی باستان واویًغوری باستان(old-uyğur):واژه ی«اول -ul» به معنای بنیان، بنیاد، کف و پائین هر چیزی، است. در زبان سومری (su) نیز عین واژه «اول -ul» به معنای مزرعه، صحرا و دشت، سرزمینی که در و دروازه نداشته باشد و محوطه¬ی باز باشد، است. واژه های« اؤلکه و ویلا، ویلیج – village» از همین ریشه هستند که ما در جای خود از آنها صحبت کرده ایم.
تا اینجا می توان با توجّه به جستجوها و یافته های مان، در مورد دو بخش نامواژه¬ی «ساوًالان» چنین استنباط کرد و البتّه از جمع آوری معانی و مفاهیم دو بخش نامواژه، که معنای «ساوًالان» عبارت می شود از: «سرزمین چشمه ها» یا سرزمین زندگی. امّا همانطور که در اوّل این بخش گفته ام، من نظر قطعی حداقّل در مورد نامواژه¬ی «ساوًالان» نخواهم داد. با این همه ما می دانیم که «ساوًالان» یک کوه بزرگوار است و نه سرزمین، می توان گمان برد به خاطر وجود چشمه های متعدد آب معدنی در دامنه های آن ، این نام را بر روی این کوه گذاشته اند. و البتّه تجزیه و تحلیل نامواژه¬ی «ساوًالان» نشان می دهد که هر گونه نامگذاری و با هر معنایی متعلّق به هزاره های پیشین میلاد مسیح می شود، و شاید این نام در حدود پنج و شش هزار سال سابقه نسبت به روزگار ما داشته باشد.
امّا نکته¬ی دیگر که مورد توجّه و علاقه¬ی نگارنده واقع شده است این است که: در مورد نامواژه¬ی ساوًالان نباید بخش «ل – آن – l-an» را به عنوان پسوند جمع یا علامت مکان دانست:
در زبان سومری (کنگری) – su: لان – lan: شعله¬ی آتش، جرقه زدن، سوختن، سوزاندن و آغاز به آتش فشانی کردن، آبی که آتشفشانی می کند، آبی که شعله می گیرد و شعله زبانه می کشد است.
باز در زبان سومری (کنگری) واژه های زیر را داریم:
سومری (کنگری)–su : لاه – lah: لان –لانگ/ق: lang-lan: شعله و درخشیدن: to shine , flame
نتیجه:
بدون تکرار مطالب بالا، از جستجو ها و پژوهش ها و در نتیجه از یافته هایی که در صفحات قبلی نقل شد، چنین بر می آید که نامواژه¬ی «ساوًالان» به معنای «کوه شعله ور، کوه درخشان، کوهی که آغاز به آتشفشانی می کند، یا به همراه آتش به هوا پرتاب می شود، آبی که شعله ور می شود و زبانه می کشد.» می تواند باشد.
امّا اینجا به نکته ای باید اشاره کنم و آن این است که در قلّه¬ی «ساوًالان» دریاچه ای وجود دارد و همه¬ی کسانی که توفیق صعود به این قله را داشته اند، آن دریاچه را از نزدیک دیده اند ، لذا اینکه در معنای «ساوًالان » مفهوم و معنای « کوه آتشفشان و آبی که آتشفشانی می کند و کوهی که به همراه آتش آب را به هوا پرتاب می کند، یا آبی که شعله ور می شود و زبانه می کشد» را ملاحظه می کنیم بدون شک اشاره به دریاچه¬ی قله¬ی ساوًالان است که نگارنده با اینکه چند سطر پیش گفتم در مورد نتایج و یافته ها درباره¬ی معنای « ساوًالان » اظهار نظر نمی کنم و این کار را بر عهده¬ی خوانندگان می گذارم، با این همه بنده معنا و مفهوم فوق را در باره¬ی نامواژه¬ی « ساوًالان » می پذیرم و می پسندم.
وسخن آخر اینکه می توانیم « ساوًالان » را به صورت هارمونیک « ساوًایلانsav-ilan» بدانیم. در این صورت گفتیم که « ساو» به معنای آب، سو است و بخش « ایلان –ilan» که واژه ای «اکدی akk-» است به معنای « ایزدان و خدایان» است. اشاره می کنم که: اولا همین « ایلان » در نام چشمه¬ی معدنی که مردم محل «ایلان دوٍ ilan-do-» می نامندش دیده می شود. ( برای توضیحات بیشتر به مقاله ای « ایلان دوٍ » در همین کتاب مراجعه فرما
سون بولوم
یازیچی : دیلچی عالیم دوکتور روشن خیاوی .
پروتو اورالیک – proto-uralic: إله – elə: زندگی کردن –to live
فنلاندی – finnish : إلا – ela: زنده بودن، زندگی.
استونی– estonian: إلا – ela: زنده بودن، زندگی کردن، ساکن شدن.
لپیش – lapp: إلله – elle: زندگی کردن.
ساموئید – samoi: إلله – elle: زندگی کردن.
پروتو آلتائیک– proto-altaic: اوٍل-ol: (اولماق/ک – olmaq/k)
ترکی استانبولی – tk.tk: اوٍلماک – olmak: شدن، بودن، زنده شدن و بودن.
ترکی آذربایجانی – tk.az: اوٍلماق - olmaq: شدن، بودن.
ترکی باشقورد – tk.başqu: بولیوً(بول-یو) –buliv : شدن، بودن (کشور بولیوی را بیاد می اندازد )
ترکی قازاق – tk.kazak: بوٍلوٍوً – boluv: شدن، بودن.
ترکی قیرقیز – tk.qirqiz: بوٍلو –bolu: شدن، بودن.
ترکی اوٌزبک – tk.üzbk: بوٍلماک – bolmak: شدن، بودن، زندگی
ترکی تاتاری – tk.tatar: بولو- bulu: شدن، بودن، زندگی
ترکی ترکمن – tk.tkmn: بوٍلماک – bolmak: شدن، بودن، زندگی.
ترکی اویًغور – tk.uyğur: بوٍلماک - bolmak: شدن،بودن،زندگی
جالب است که در ترکی باستان واویًغوری باستان(old-uyğur):واژه ی«اول -ul» به معنای بنیان، بنیاد، کف و پائین هر چیزی، است. در زبان سومری (su) نیز عین واژه «اول -ul» به معنای مزرعه، صحرا و دشت، سرزمینی که در و دروازه نداشته باشد و محوطه¬ی باز باشد، است. واژه های« اؤلکه و ویلا، ویلیج – village» از همین ریشه هستند که ما در جای خود از آنها صحبت کرده ایم.
تا اینجا می توان با توجّه به جستجوها و یافته های مان، در مورد دو بخش نامواژه¬ی «ساوًالان» چنین استنباط کرد و البتّه از جمع آوری معانی و مفاهیم دو بخش نامواژه، که معنای «ساوًالان» عبارت می شود از: «سرزمین چشمه ها» یا سرزمین زندگی. امّا همانطور که در اوّل این بخش گفته ام، من نظر قطعی حداقّل در مورد نامواژه¬ی «ساوًالان» نخواهم داد. با این همه ما می دانیم که «ساوًالان» یک کوه بزرگوار است و نه سرزمین، می توان گمان برد به خاطر وجود چشمه های متعدد آب معدنی در دامنه های آن ، این نام را بر روی این کوه گذاشته اند. و البتّه تجزیه و تحلیل نامواژه¬ی «ساوًالان» نشان می دهد که هر گونه نامگذاری و با هر معنایی متعلّق به هزاره های پیشین میلاد مسیح می شود، و شاید این نام در حدود پنج و شش هزار سال سابقه نسبت به روزگار ما داشته باشد.
امّا نکته¬ی دیگر که مورد توجّه و علاقه¬ی نگارنده واقع شده است این است که: در مورد نامواژه¬ی ساوًالان نباید بخش «ل – آن – l-an» را به عنوان پسوند جمع یا علامت مکان دانست:
در زبان سومری (کنگری) – su: لان – lan: شعله¬ی آتش، جرقه زدن، سوختن، سوزاندن و آغاز به آتش فشانی کردن، آبی که آتشفشانی می کند، آبی که شعله می گیرد و شعله زبانه می کشد است.
باز در زبان سومری (کنگری) واژه های زیر را داریم:
سومری (کنگری)–su : لاه – lah: لان –لانگ/ق: lang-lan: شعله و درخشیدن: to shine , flame
نتیجه:
بدون تکرار مطالب بالا، از جستجو ها و پژوهش ها و در نتیجه از یافته هایی که در صفحات قبلی نقل شد، چنین بر می آید که نامواژه¬ی «ساوًالان» به معنای «کوه شعله ور، کوه درخشان، کوهی که آغاز به آتشفشانی می کند، یا به همراه آتش به هوا پرتاب می شود، آبی که شعله ور می شود و زبانه می کشد.» می تواند باشد.
امّا اینجا به نکته ای باید اشاره کنم و آن این است که در قلّه¬ی «ساوًالان» دریاچه ای وجود دارد و همه¬ی کسانی که توفیق صعود به این قله را داشته اند، آن دریاچه را از نزدیک دیده اند ، لذا اینکه در معنای «ساوًالان » مفهوم و معنای « کوه آتشفشان و آبی که آتشفشانی می کند و کوهی که به همراه آتش آب را به هوا پرتاب می کند، یا آبی که شعله ور می شود و زبانه می کشد» را ملاحظه می کنیم بدون شک اشاره به دریاچه¬ی قله¬ی ساوًالان است که نگارنده با اینکه چند سطر پیش گفتم در مورد نتایج و یافته ها درباره¬ی معنای « ساوًالان » اظهار نظر نمی کنم و این کار را بر عهده¬ی خوانندگان می گذارم، با این همه بنده معنا و مفهوم فوق را در باره¬ی نامواژه¬ی « ساوًالان » می پذیرم و می پسندم.
وسخن آخر اینکه می توانیم « ساوًالان » را به صورت هارمونیک « ساوًایلانsav-ilan» بدانیم. در این صورت گفتیم که « ساو» به معنای آب، سو است و بخش « ایلان –ilan» که واژه ای «اکدی akk-» است به معنای « ایزدان و خدایان» است. اشاره می کنم که: اولا همین « ایلان » در نام چشمه¬ی معدنی که مردم محل «ایلان دوٍ ilan-do-» می نامندش دیده می شود. ( برای توضیحات بیشتر به مقاله ای « ایلان دوٍ » در همین کتاب مراجعه فرما
ئید.)
۹
واژه¬ی « ایلان » صورت جمع «ایل il-» در زبان اکدی (زبانهای سامی ) است و «ایل» به معنای خدا و ایزد است. کما اینکه در انجیل نقل شده است که «عیسای مسیح » بر بالای صلیب خطاب به خدا چنین گفت: «ایلی ایلی، لما سَبَقتَنی ! : خدای من! خدای من! چرا مرا ترک کردی ؟ » ما در این گفته واژه ای «ایل il-» را می بینیم که معنایش « خدا، ایزد » است، از ترکیب دو واژه¬ی « ساوً » و « ایلان » نامواژه¬ی « ساوًایلان » به دست می آید که به مرور و با اِعمال قانون هارمونی که گفتیم مختص زبان های ترکی و مجاری است صورت «ساوًیلان « به معنای آب یا چشمه¬ی خدایان » به شکل « ساوًالان » در آمده است. پس در نهایت می توان اظهار نظر کرد که « ساوًالان » به یکی از دو معنای زیر باشد:
الف: ساوًیلان
ساوًالان: آب یا چشمه¬ی خدایان.
ب: ساوًالان: آبی که همراه آتش به هوا پرتاب می شود، آتشفشانی به همراه آب.
***
پیوست:
اما نامواژه¬ی « ساوًالان » را از دیدگاه دیگری نیز می توان مورد بررسی قرار داد و آن این است که این نام (ساوًالان) را مرکب از دو بخش متفاوت از آنچه در بالا گفته ایم، بدانیم، به این معنا که واژه عبارت از دو بخش زیر می تواند باشد.
پروتو نوستراتیک protonostratic: ساوً -sav، سه وً –səv سئوً sev به معنای: زاده شدن، به دنیا آوردن، to give birth , to be born و همچنین: ساوًاsava – / سئوًاseva- / به معنای پسر، فرزند son.child به نظر می رسد واژه های « ساوًاsava- » به معنای خبر، مژده، بشارت بعد از موعد سبز شدن، جوانه زدن.... (بهزادی ) در زبان ترکی و همچنین واژه ¬ی « سوٍی soy- » در ترکی آذربایجانی، عثمانی و قزاقی، صورت های آلتائیک واژه های نوستراتیک بالا (ساوًاsava-seva, sav - ( باشد.
صورت اورال – آلتائیک: ساوً sav-
سومری ( کنگری ): سی –si
ترکی:سوٍیً- soy
بخش دوم عبارت است لان lan- و ایلان ılan- ( با¬ ی کوتاه ) و همانطور که در صفحات پیشین توضیح داده ایم، نامواژه¬ی «ساوًالان savalan- » صورت هارمونیک « ساوًایلان –savilan » می تواند باشد در این صورت معنای ساوالان عبارت خواهد بود از « فرزند خدایان، نسل خدایان، پسر خدایان، ( لان صورت جمع « لی » و « ایل » در زبان سومری و اکدی ( اصالتا ) است و به معنای خدا و خدایان آمده است.
درترکی اویًغوری-uygr: سوٍیًان soy-an و سوٍیًار-soy-ar: بشر، بشر انگاری.
در پایان به نوشته¬ی حمداله مستوفی درباره¬ی « ساوًالان » مراجعه می کنیم. وفات وی را به سال 750 هجری قمری و مورخ و جغرافی دان نوشته اند. کتابهای « تاریخ گزیده » و « نزه القلوب » از این شخص به جای مانده است، شغل مستوفی گری ( مالیات چی ) داشته و به احوال و اوضاع مناطق اشراف کامل داشته است، حمداله مسوفی از نژاد عرب بود و سلسه نسب خود را به حربن یزید ریاحی می رسانید، ولی خاندان او سالیان درازی درشهر قزوین ساکن بوده اند آرامگاهش در قزوین است ( دکتر معین – اعلام )
اما حمداله مستوفی در باره کوه ساوًالان چنین می نویسد:
«کوه سبلان درآذربایجان از جبال مشهور است و بلاد اردبیل و سراه و پیشگین و انار و ارجاق و خیاو در پای آن کوه افتاده است، کوهی سخت بلند است و از پنجاه فرسنگ دیدار می دهد، دورش سی فرسنگ باشد و قله او هرگز از برف خالی نبوده و بر آنجا چشمه است، اکثر اوقات آب او یخ بسته بود از غلبه سرما و در عجایب المخلوقات از رسول (ع) مرویست « من قراء فسبحان الله حین تمسونَ و حین تصبحون و له الحمد فی السموات و الارض و عشّیا و حین تظهرون یخرج الحی المیت و یخرج المیّت من الحیّ و تحیی الارض و بعد موتها و کذالک تخرجون کتب الله تعالی له من الحسنات بعد و ذالک بمقدار ورقه ثلح یسقط علی جبل سبلان، قیل و ماسبلان یا رسول الله. قالَ جبل من آذربایجان علیه عین من عیون الجنه و فیه قبر من قبور الانبیا» و در تاریخ مغرب گوید که آن چشمه را آبی در غایت سرد است و در حوالی اش چشمه های آ ب سخت گرم است و سوزان و جاریست. و در جای دیگر مستوفی درباره¬ی ساوالان چنین نوشته است: «... معدن به کوه سبلان آذربایجان مس رسته نیکو می دهد».
14- نزهه القلوب. تهران 1362.ص 196.
15- همان منبع.ص203.
سون.
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
۹
واژه¬ی « ایلان » صورت جمع «ایل il-» در زبان اکدی (زبانهای سامی ) است و «ایل» به معنای خدا و ایزد است. کما اینکه در انجیل نقل شده است که «عیسای مسیح » بر بالای صلیب خطاب به خدا چنین گفت: «ایلی ایلی، لما سَبَقتَنی ! : خدای من! خدای من! چرا مرا ترک کردی ؟ » ما در این گفته واژه ای «ایل il-» را می بینیم که معنایش « خدا، ایزد » است، از ترکیب دو واژه¬ی « ساوً » و « ایلان » نامواژه¬ی « ساوًایلان » به دست می آید که به مرور و با اِعمال قانون هارمونی که گفتیم مختص زبان های ترکی و مجاری است صورت «ساوًیلان « به معنای آب یا چشمه¬ی خدایان » به شکل « ساوًالان » در آمده است. پس در نهایت می توان اظهار نظر کرد که « ساوًالان » به یکی از دو معنای زیر باشد:
الف: ساوًیلان
ساوًالان: آب یا چشمه¬ی خدایان.
ب: ساوًالان: آبی که همراه آتش به هوا پرتاب می شود، آتشفشانی به همراه آب.
***
پیوست:
اما نامواژه¬ی « ساوًالان » را از دیدگاه دیگری نیز می توان مورد بررسی قرار داد و آن این است که این نام (ساوًالان) را مرکب از دو بخش متفاوت از آنچه در بالا گفته ایم، بدانیم، به این معنا که واژه عبارت از دو بخش زیر می تواند باشد.
پروتو نوستراتیک protonostratic: ساوً -sav، سه وً –səv سئوً sev به معنای: زاده شدن، به دنیا آوردن، to give birth , to be born و همچنین: ساوًاsava – / سئوًاseva- / به معنای پسر، فرزند son.child به نظر می رسد واژه های « ساوًاsava- » به معنای خبر، مژده، بشارت بعد از موعد سبز شدن، جوانه زدن.... (بهزادی ) در زبان ترکی و همچنین واژه ¬ی « سوٍی soy- » در ترکی آذربایجانی، عثمانی و قزاقی، صورت های آلتائیک واژه های نوستراتیک بالا (ساوًاsava-seva, sav - ( باشد.
صورت اورال – آلتائیک: ساوً sav-
سومری ( کنگری ): سی –si
ترکی:سوٍیً- soy
بخش دوم عبارت است لان lan- و ایلان ılan- ( با¬ ی کوتاه ) و همانطور که در صفحات پیشین توضیح داده ایم، نامواژه¬ی «ساوًالان savalan- » صورت هارمونیک « ساوًایلان –savilan » می تواند باشد در این صورت معنای ساوالان عبارت خواهد بود از « فرزند خدایان، نسل خدایان، پسر خدایان، ( لان صورت جمع « لی » و « ایل » در زبان سومری و اکدی ( اصالتا ) است و به معنای خدا و خدایان آمده است.
درترکی اویًغوری-uygr: سوٍیًان soy-an و سوٍیًار-soy-ar: بشر، بشر انگاری.
در پایان به نوشته¬ی حمداله مستوفی درباره¬ی « ساوًالان » مراجعه می کنیم. وفات وی را به سال 750 هجری قمری و مورخ و جغرافی دان نوشته اند. کتابهای « تاریخ گزیده » و « نزه القلوب » از این شخص به جای مانده است، شغل مستوفی گری ( مالیات چی ) داشته و به احوال و اوضاع مناطق اشراف کامل داشته است، حمداله مسوفی از نژاد عرب بود و سلسه نسب خود را به حربن یزید ریاحی می رسانید، ولی خاندان او سالیان درازی درشهر قزوین ساکن بوده اند آرامگاهش در قزوین است ( دکتر معین – اعلام )
اما حمداله مستوفی در باره کوه ساوًالان چنین می نویسد:
«کوه سبلان درآذربایجان از جبال مشهور است و بلاد اردبیل و سراه و پیشگین و انار و ارجاق و خیاو در پای آن کوه افتاده است، کوهی سخت بلند است و از پنجاه فرسنگ دیدار می دهد، دورش سی فرسنگ باشد و قله او هرگز از برف خالی نبوده و بر آنجا چشمه است، اکثر اوقات آب او یخ بسته بود از غلبه سرما و در عجایب المخلوقات از رسول (ع) مرویست « من قراء فسبحان الله حین تمسونَ و حین تصبحون و له الحمد فی السموات و الارض و عشّیا و حین تظهرون یخرج الحی المیت و یخرج المیّت من الحیّ و تحیی الارض و بعد موتها و کذالک تخرجون کتب الله تعالی له من الحسنات بعد و ذالک بمقدار ورقه ثلح یسقط علی جبل سبلان، قیل و ماسبلان یا رسول الله. قالَ جبل من آذربایجان علیه عین من عیون الجنه و فیه قبر من قبور الانبیا» و در تاریخ مغرب گوید که آن چشمه را آبی در غایت سرد است و در حوالی اش چشمه های آ ب سخت گرم است و سوزان و جاریست. و در جای دیگر مستوفی درباره¬ی ساوالان چنین نوشته است: «... معدن به کوه سبلان آذربایجان مس رسته نیکو می دهد».
14- نزهه القلوب. تهران 1362.ص 196.
15- همان منبع.ص203.
سون.
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
Telegram
ادبیات سئونلر
بوکانال ادبیات سئونلر قوروپونون سئچیلمیش اثرلری دیر
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
معصوم
دئمیرم
شکیلینین آرخاسیندا ناماز قیلمیشام
دئمیرم
شئعریمه سیمگه سن سندن جیزمیشام
تانریلار
لیریک یازیلار
عاغلیما گلمیری قوتسال سیمگه لر
قارشیندا
باشلاری تیکیلیر یئره!
سؤز قیرتلیغی دیر
نه یازیم
هانسی آدینلا سسله ییم سنی
منیژه
خانوم جم
منیم خانوم بنت جین استین یارادان آدام
فلورانس نایتینگل دئمیشم
بیر چاغلار سنه
سن دئنن
نه آدیلا
سسله ییم سنی
سئویلین ؛ خزربن --آنام دئییری
تیکراری سئومه ین
اؤزل بیر قادین
سئومه ییر آنا سسله نه یئنه
ایچیمده سسلنیر
تانیش آلفابت
سن
ایکی هیجالی تانیش سان منه
جم
سس سسه وئریب الیفبا
خانوم جم یازیر
یارالدیر یئنه
یازیلار دوغورو قیزیل قلمی
او گئجه
قوی پاییز هاواسی آغلاسین بیزه
چیچکلر ایله بیز دوز دانیشمادیق
باهاری دویارکن پاییزلادیق بیز
باخیشدیق گولوشدوک سوز دانیشمادیق
تیکیلیب بئینیمه سئویملی آدین
کور دویون
گؤزلاولورمو!؟
سؤکولمز
هؤرولن سئوگی ایلمه سی...
ج
م
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
دئمیرم
شکیلینین آرخاسیندا ناماز قیلمیشام
دئمیرم
شئعریمه سیمگه سن سندن جیزمیشام
تانریلار
لیریک یازیلار
عاغلیما گلمیری قوتسال سیمگه لر
قارشیندا
باشلاری تیکیلیر یئره!
سؤز قیرتلیغی دیر
نه یازیم
هانسی آدینلا سسله ییم سنی
منیژه
خانوم جم
منیم خانوم بنت جین استین یارادان آدام
فلورانس نایتینگل دئمیشم
بیر چاغلار سنه
سن دئنن
نه آدیلا
سسله ییم سنی
سئویلین ؛ خزربن --آنام دئییری
تیکراری سئومه ین
اؤزل بیر قادین
سئومه ییر آنا سسله نه یئنه
ایچیمده سسلنیر
تانیش آلفابت
سن
ایکی هیجالی تانیش سان منه
جم
سس سسه وئریب الیفبا
خانوم جم یازیر
یارالدیر یئنه
یازیلار دوغورو قیزیل قلمی
او گئجه
قوی پاییز هاواسی آغلاسین بیزه
چیچکلر ایله بیز دوز دانیشمادیق
باهاری دویارکن پاییزلادیق بیز
باخیشدیق گولوشدوک سوز دانیشمادیق
تیکیلیب بئینیمه سئویملی آدین
کور دویون
گؤزلاولورمو!؟
سؤکولمز
هؤرولن سئوگی ایلمه سی...
ج
م
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
Telegram
ادبیات سئونلر
بوکانال ادبیات سئونلر قوروپونون سئچیلمیش اثرلری دیر
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.