ادبیات سئونلر
3.13K subscribers
6.98K photos
2.46K videos
1.03K files
18.2K links
بوکانال ادبیات سئونلر قوروپونون سئچیلمیش اثرلری دیر
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
Download Telegram
حمید رستمی( آغریش)


حئکایه ادبیاتیمیزین تاریخینه دایر نئچه کلمه
گونئی آذربایجان حئکایه ادبیاتی تاریخینی قیسا شکیلده 5 مختلف دؤوره بؤلمک مومکون دور
- 1300 جی ایلدن 1324 جو ایله‌جن
-میللی حکومت دؤورو
-میللی حوکومت دئوریلدیکدن سونرا 1357 اینقلابیناجان
-1357 دن 1380 – جی ایله‌جان
-1380 دان سونرا
گونئی آذربایجانین حئکایه ادبیاتی مستقل بیر ادبیات اولاراق 1300 – جی ایلدن بری باشلانمیشدیر.. بونا باخمایاراق بعضی ادبیاتچیلار آذربایجان یازیچیلاری طرفیندن فارس و یا باشقا بیر دیلده یازدیغی اثرلری ده آذربایجان ادبیاتی سانمیش و حئکایه ادبیاتی تاریخیمیزی داها گئری‌یه آپارمیشلار. توغرول آتابای"جا ایلک حئکایه نمونه‌میز سید جمال الدین اسد آبادی‌ طرفیندن یازیلمیشدیر.[1] علی کافکازییالی «ایران تورکلری»[2] اثرینده حئکایه و سئچیلمیش رومان پارچالاریندان اؤرنک وئره‌نده حئکایه ادبیاتیمیزین ایلک نمونه‌لرینی «میرزا عبدالرحیم ابوطالب‌زاده» (1834- 1911) و زین العابدین مراغه‌ای‌نین (1837 – 1910) «ابراهیم به‌یین سیاحتنامه‌سی» اثرلری بیلمیشلر.. لاکین آنا دیلیمیزده یازیلان ایلک حئکایه نمونه‌لریمیز 1300 – جی ایلدن سونرایا عائیددیرلر. و ایلک اثر ایسه ظاهیرده ماکولو عباس پناهی‌یه عائید دیر. او 1304 – جو ایلده «پریشان» آدلی حئکایه‌سینی یئنی فیکیر روزنامه‌سینده نشر ائتمیشدیر.[3]
 
حئکایه تاریخیمیزین ایلک دؤورو یازیچیلاریندان بیری ده علیقلی کاتبی اولموشدور. او 1320 – جی ایلده «وولقان» آدلی حئکایه‌سینی نشره وئرمیشدیر.
 
گونئی آذربایجان 1300 دن 1324 – جو ایله‌جن اؤزه‌ل بیر سیاسی و اجتماعی دوروم یاشاییردی. ایکینجی دونیا محاربه‌سی و محاربه بیتدیکدن سونرا یارانان آتموسفئر آذربایجانین سیاسی و ایجتماعی وضعیتینده درین تاثیر و ایز بوراخمیشدی. بو آرادا جامعه‌یه حاکم اولان دوشونجه و سیاسی ایدئولوژی 1324 – جو ایلده قورولان میللی حکومت دؤورونده یازیچیلاریمیزین اثرلرینده آیدین گؤرونمکده‌دیر. آزادلیغا هوس، آنا دیل، جاماعاتین یاشام طرزی و میللی حکومته دستک وئرمک او دؤنمده یازیلان حئکایه‌لرین اورتاق موتیولری ایدی. میللی حکومت دؤورو گونئی آذربایجان مستقل بیر دؤولت اولاراق ادبیاتی دا مستقل بیر پروسئیه داخیل اولموشدور. آنا دیلیمیز آذربایجان تورکجه‌سی میللی حکومت  طرفیندن رسمی دیل اعلان ائدیلمیش و دستکله‌نیردی. شاعیرلر و یازیچیلار ایسه همین یارانان فضادا اؤز خلاقیت‌لرینی مئیدانا قویموشدولار. همین دؤورده آذربایجان مطبوعاتیندا ادبی – بدیعی مجموعه‌لر یارانمیش و حئکایه ادبیاتیمیزدا دیرچلمه‌یه باشلامیشدیر. گونده‌لیکلرده و مطبوعاتین صحیفه‌لرینده دؤنه – دؤنه حئکایه‌لره و دیرچلمکده اولان نثر نمونه‌لریمیزه راستلاشیریق. محمدلوی عباسی، فتحی خوشگنابی، علیقلی کاتبی، قهرمان قهرمان‌زاده و س. بو دؤورون تانینمیش یازیچیلاری اولموشدولار.
 
میللی حکومت دؤورو آذربایجانین ادبی دیلی داها بیشگینلشمیش و گونده‌لیکلرده گئده‌ن حئکایه‌لرین چوخو خالق کوتله دیلینی قورویاراق ادبی فورماسینی ساخلاماقدا ایدی. یازدیغیمیز کیمی یازیلان یازیلارین چوخو یئنی یارانمیش میللی حکومته دستک وئرمکده و اورتایا چیخان آزادلیغین دواملی و داها میللته فایدالی اولماغینی وورغولایان یازیلار ایدی. بیر ایل سوره‌ن میللی حکومت زامانی آذربایجانین بیر چوخ آدلیم شاعیر و یازیچیسی آنا دیللرینه اؤز ایچ گوج و استعدادلارینی سینادیلار. مطبوعات صحیفه‌لرینده حئکایه‌میز گئت – گئده زامانین اوستون فورمالاری اولان رومانتیزم و رئالیزمی تجربه ائتدی. نئچه حئکایه توپلوسو دا بیر ایل بویوندا نشر اولدو. درسلیک کیمی حاضیرلانان آنا دیلی کیتابلاریندا دا دونیانین آدلیم یازیچیلارینین اثرلریندن ترجمه‌لر وئریلدییی حالدا شیمالی آذربایجان یازیچیلاری‌نین اثرلریندن ده نمونه‌لر درج اولوندو. بونلا یاناشی گونئی آذربایجانین دا چاغداش یازیچیلاریندان دا اثرلر باسیلمیشدی...
تاسوفله بیر ایل سوره‌ن میللی حکومتدن سونرا یارانان آتموسفئرده گونئی ادبیاتی و گونئی حئکایه‌سی آغیر سیخینتی‌یا معروض قالدی. بوتون اله کئچن تورکجه کیتاب و نشریه‌لری قالاق – قالاق اودا وئردیلر. بو ایش او قده‌ر جیددی و آغیر انجام تاپدی کی، بو گون او دؤورون مطبوعاتی و نشریه‌لرینه ال تاپماق چوخ چتین و بعضا ایمکانسیز نظره گلیری. تورکجه یازیب اوخوماق یاساق اولدو. شاعیرلر و یازیچیلار شیکنجه‌یه معروض قالدیلار. بیر چوخ یازیچی سورگون وبعضیلری ده وطندن کؤچمه‌یه مجبور اولدولار (قهرمان قهرمان‌زاده، عباس پناهی و س.) آذربایجانا حاکیم اولان و «فتح آذربایجان» دئیه‌ن پهلوی حکومتی گونئی آذربایجانی فرهنگی و سیاسی باخیمندان آغیر محرومیتده ساخلاماغا باشلادی. 1325 دن 1357 اینقلابیناجان بیر ال بارماقلاری ساییسیندا آنا دیلیمیزده حئکایه کیتابی نشر اولونمادی. گونئی یازیچیلاری فارسجا یازماغا مجبور قالدیلار. بونونلا بئله بو آغیر سیخینتیلار
آلتیندا باش أیمه‌ین و اؤز آنا دیلینده یازیب حتی گیزلینجه نشره وئره‌ن یازیچیلاری دا تاپماق اولار. (گنجعلی صباحی، علی تبریزی و .. )
32 ایل ایش باشیندا قالان پهلوی حاکمیتی دؤورونده گونئی آذربایجان ادبیاتی و اونلا یاناشی حئکایه ادبیاتیمیز دوروخلاماغا و گئریلمه دؤورونو کئچیردی. یارانان تضییق‌لر او قده‌ر نثر ادبیاتیمزدا آغیر ائتگی گؤستردی کی، ادبیاتیمیز شعر و فولکلوردا محدودلاشدی. بونون ایزینی هله عموم کوتله آراسیندا آذربایجان تورکجه‌سینی یازماق اولارمی؟ دئیه سورانلاردان آنلاماق اولار.. لاکین 1357 اینقلابی بوسبوتون هرنه‌یی ده‌ییشدی. اؤلکه‌یه نسبی آزادلیق گلدی. ظاهیرده کی گیزلین قاداغانلار قالدیریلدی. لاکین پهلوی حاکمیتی دؤورونده کی شوونیسم اساسلی دوشونجه هله بعضیلری‌نین بئیینلرینده سورمکده‌دیر.
1357 – جی اینقلاب گئرچکدن ده بیر اینقلاب ایدی. میللتین بیر چوخ ایجتماعی و سیاسی حیاتینی ده‌ییشدی. گونئی آذربایجان ادبیاتی دا پارلاق بیر مرحله‌یه آیاق قویدو.. اینقلابدان یارانان آتموسفئرده آذربایجان دیلینده بیر چوخ درگی و گونده‌لیک نشره باشلادی. یئنه شاعیرلر و یازیچیلاریمیز اؤز آنا دیللرینده یازماغا باشلادیلار لاکین یئنی نسل و گنج نسل اؤز آنا دیلی ایله بیگانه ایدی. بونا باخمایاراق ادبیاتیمیز یئنی بیر مرحله‌یه آیاق باسیردی. نشر اولان تورکجه کیتابلارین دا سایی گئت – گئده چوخالیردی. دونوق قالمیش ادبیاتیمیز یاواش – یاواش اولسا دا ایره‌لی گئدیردی. نشر اولان مطبوعاتدا حئکایه نمونه‌لری ده گؤز چارپیری...
حئکایه‌لرین نثری مدرن و یازیلارین موتیولری گؤز قاماشدیریجی اولماسا دا حئکایه ادبیاتیمیزین تاریخی گلیشمه‌سینده او دؤورون بؤیوک رولو اولموشدور. گونئی یازارلاریندان علاوه دونیا یازارلاریندان و شیمالی آذربایجان یازیچیلارینین اثرلریندن پارچالار دا نشر اولان مطبوعاتدا گؤرونمکده دیر. او دؤورده مطبوعات صحیفه‌لرینده حئکایه‌لری نشر اولان یازیچیلاردان گنجعلی صباحی، حبیب ساهیر، مرتضی مجدفر، محمد قاضی، الف نورانلی، علیرضا ذیحق و س. آد آپارماق اولار. قلمه آلینان حئکایه‌لرین آنا خاراکتئرلری عمومیتده کوتله ایچیندن سئچیلمیشلر. گون پروبلئم‌لری، کند احوالاتی و ارباب – رعیت آراسیندا اولان توققوشمالار حئکایه‌لرین آنا چیزگیلری ایدیلر. بو آرادا آذربایجانین میللی مسئله‌لرینه توخونان یازیلاری دا سئچمک مومکوندور. هابئله ایدئولوژی باخیمیندان دا یازیلان یازیلار دا آز دئییلدی.
1357 اینقلاب اثرینده یارانان آچیق آتموسفئر بعضی سیاسی و اجتماعی حادیثه‌لرله باغلی اولاراق گئت – گئده محدودلاشدی. تورکجه درگی و قزئته‌لر آزالماغا باشلادیلار. 1363 دن بویانا دئمک اکثر نشریه‌لر قاپاندی و تورکجه نشریات دا چوخ محدود شکیلده نشر اولونوردو. دوامینی ایتیرمه‌ین نشریه‌لردن ساده‌جه وارلیق نشریه‌سی قالدی. وارلیق"ین صحیفه‌لرینده ده حئکایه اولدوقجا چوخ آز نشر اولور. نشر اولان یازیلارین چوخو مقاله شکلینده دیل و تاریخ حاققیندا اولور. بو آرادا تورکجه حئکایه کیتابی قیتلیق حالینا گلدی. حئکایه ادبیاتیمیز بیر نئچه ایل سوکوت دا یاشادی. نهایت 1369 – جو ایلده کیهان نشریاتی طرفیندن اورتایا چیخان یول نشریه‌سینده یئنه حئکایه ادبیاتیمیز اؤزونو گؤستردی. یول درگیسی آیلیق بیر درگی اولاراق عموم کوتله‌نین ماراغینی قازانا بیلمیشدی. اونون مختلف سایلارینا حئکایه نمونه‌لریمیزی تاپماق اولار. اورادا قلم چالان یازیچیلاریمیزدان ع. اورمولو، اسماعیل هادی و بهروز ایمانی، ایواز طاها وس. آد آپارا بیله‌ریک. یول درگیسی حساس بیر دؤنمده اورتایا چیخدی و 4 ایل نشری بویوندا دئمک نثریمیز حاققیندا گؤزه‌گلیم رولو اولدو. ناصر منظوری همین ایلده سون ناغیل، سون افسانه آدلی رومانینی نشره وئردی.  همین دؤنمده تبریزده ده فروغ آزادی و سونرالار مهد آزادی نین تورکجه صحیفه‌لرینده ده حئکایه نمونه‌لری نشر اولوندو. تبریز ده نشر اولان فجر آذربایجان و همین ایللرده زنجان دا نشر اولان امید زنجان نشریه‌سینده ده حئکایه نمونه‌لرینی تاپماق اولار. 1370 دن 1376 – جی ایللر آراسیندا بیر سیرا نثر کیتابلاری اورتایا چیخدی و نثر ساحه‌سینده ادبیاتیمیزین آیدین گله‌جک گونلرینین مژده‌سین وئردی. بو کیتابلاردان «قوی اولسون اون» (حئکایه توپلوسو) م. میشوولو، «قارا چوخا» ناصر منظوری و س. آد آپارا بیله‌ریک.
1376 دا اؤلکه‌ده گئده‌ن سئچگی‌لردن سونرا تورکجه نشریه‌لر داها گوجلو نشره باشلادیلار. ظاهیرده یئنه بیر آز آچیق آتموسفئر یارانمیشدی. تبریزده مهد آزادی، فروغ آزادی، صاحب، ارک و س. دواملی اولاراق نشر اولوندو. هردن ده هفته‌ده ادبیات اوچون اؤزه‌ل سای بوراخیلیردی. مهد آزادی‌نین بیر چوخ سایلاریندا گونئی یازارلاریندان علاوه شیمالی آذربایجان یازیچیلاریندان کؤچورمه‌لر ده درج اولوردو. بو آرادا خانیم سوسن نواده رضی بیر چوخ حئکایه و رومانی کؤچوروب مطبوعاتدا نشره وئردی. گونئی یازارلاریندان ح
ئکایه درج اولان یازیچیلاردان کیان صفری و توغرول آتابای و س آد آپارماق اولار. بو قلم صاحیبی 1376 – جی ایلده ساده‌جه بیر ایل بویوندا 50 یاخین حئکایه‌یه مهد آزادی و باشقا قزئته‌لرده ایمضا آتدیم.. حئکایه ادبیاتیمیز یئنی بیر مرحله‌یه آیاق باسمیشدی. گنج یازارلاریمیز اؤز گوجلرینی سیناماغا باشلامیشدیلار. مدرن و پست مدرن قه‌لیبلرینه ده گؤز آلتی باخان یازیچیلاری دا گؤسترمک اولار. بعضی یازارلاریمیز «کیبریتی حئکایه‌»لردن اولوشان قیسا حئکایه‌لرین یازماسینا دا رغبت گؤستردیلر.  بو قلم صاحیبی‌نین یازیچیلیغین ایلکین تجربه‌لری اولان «قارلی ارک» حئکایه توپلوسو همین ایللرده (1377)ده نشر اولدو. 1378 ده «پیام اورمیه» هفته‌لییی گوجلو بیر ادبی و خبری نشریه اولاراق اورتایا چیخدی. بو نشریه‌نین صحیفه‌لرینده بیر چوخ حئکایه و حئکایه‌ ادبیاتینا باغلی یازی و مقاله‌‌لر نشر اولدو. آراسیرا باشقا نشریه‌لرده ده حئکایه ادبیاتینا باغلی یازیلار درج اولوردو. حئکایه ادبیاتیمیز و نثریمیز دئمک گوج و قدرتله ایره‌لی گئدیردی. گنج نسلیمیز ده ادبیاتیمیزلا داها آرتیق ماراقلی ایدی. آیدین ایدی کی حئکایه‌میز قدرتلی و دونیا مقیاسلی یازیچیلار یئتیشدیره‌جکدیر..
1376 – جی ایلدن 1380 – جی ایله‌جن دیقته لایق اولان حئکایه‌ و حئکایه مجموعه‌لری چاپدان چیخدی. نثریمیز دئمک اؤز یولونو تاپمیش و گوجله ایره‌لی گئتمکده‌ ایدی. چاپ اولان حئکایه توپلولاریندان شامان (رومان) – م آغداشلی، آلتون خیال قوشو – باقر رشادتی، یورد – عزیز محسنی، کند گلینی – علی داشقین، مانقورت – توغرول آتابای، کوچه‌لره سو سپمیشم.. – مرتضی مجدفر، سنه ساری (شعر و حئکایه توپلوسوندان اورتایا چیخان کیتاب) – توپلایان م. کریمی، یئددی نار (نئچه یازیچی‌نین اثرلریندن توپلانان مجموعه) – نادر ائلخان و س. ساده‌جه ایشیق اوزو گؤره‌ن نمونه‌لردیلر.
1380 – جی ایلدن بری ادبیاتیمیز و اونولا یاناشی حئکایه‌میز باشقا بیر مرحله‌یه آیاق باسیر. بو مرحله‌نی مستقل بیر مقاله و داها گئنیش باخساق بیر کیتاب کیمی آچیقلاماق لازیم دیر. آنجاق ساده‌جه بو یازیدا نئچه باشلیقلارا توخونوروز.
1380 دان بری آذربایجان اؤیره‌نجی‌لری طرفیندن بوراخیلان اؤیره‌نجیسل درگی‌لر آذربایجان ادبیات و مطبوعاتی تاریخینده پارلاق بیر صحیفه‌یه ایمضاء آتیر. هابئله سیاسی و ایجتماعی باخیمیندان دا بوراخیلان درگیلرین اؤزه‌ل رولو اولموشدور. آذربایجانین اکثر شهرلرینده و تهراندا اؤیره‌نجیسل درگی و قزئته‌لر بوراخیلیر. بو درگیلرین چوخو آیلیق اولاراق اؤزلرینه اؤزه‌ل چتینلیک‌لرله اوغراشاراق نشرلرینه داوام وئریردیلر. بوراخیلانلارین چوخو ادبی – فرهنگی و ایجتماعی ساحه‌ده نشر اولوردولار. بونلارین آراسیندا محض ادبیاتا دایانانلاردا وار ایدی. (یاشماق و سحر درگیلری)  هابئله بعضی درگیلر اؤزه ل سایی دا ادبیات اوچون بوراخدیلار (اؤرنک اولاراق «یاشیل یول» درگیسی‌ سون نمره‌سینی «یاساق یئمیش» آدلی ادبیات اوچون حصر ائدیب گئنیش سایدا نشر ائتدی.)
ادبیات باخیمیندان اؤیره‌نجیسل درگیلرین رولو حئکایه ادبیاتیمیزدا دانیلماز اولموشدور. بوراخانلار علم و اونیوئرسیته محیطینده اولدوقلاری اوچون دونیا ادبی آخیملارلا تانیش اولموش یازدیقلاری نثر و حئکایه‌لرینده ایزلری گؤرولمکده دیر. باشقا بیر آچیدان بو اؤیره‌نجیسل درگیلر یئنی یازیچیلار اوچون اؤز گوجلرینی سیناماق و ایستعدادلارینی چیچکلندیرمک اوچون بؤیوک بیر فرصت و آلان ایدی. بو درگیلرین صحیفه‌لرینده بوگونکو حئکایه یازارلاریمیزین ایلک حئکایه نمونه‌لرینی بعضا گؤرمک مومکوندور. کمیت باخیمیندان دا بو درگیلرده باسیلان حئکایه‌لرین سایی دا آز دئییل. یازیلان حئکایه‌لر توخو، دیل و داشیدیغی سؤز باخیمدان دا تام فرقلی‌دیرلر. داها کلاسیک قه‌لیب‌لره سیغمایان یازیچیلار یئنی سؤیلنتی شیوه‌لری تجربه ائتمه باشلامیشلار. سئچیلمیش موضوعلار دا؛ اسکی ارباب – رعیت ، کند احوالاتی، کاسیب – یوخسول حئکایه‌سی یوخ، بلکه بوگونون ماجرالاری، مدرن حیات و اونون داشیدیغی پروبلئم لر و هر سایاقکی کیمی دیقت مرکزینده اولان آذربایجانین دیل و میللی مسئله‌لری اولموشدور...
1380 – جی ایلدن بری دونیادا اینترنت بوگونکو یاشامین بیر پارچاسی اولموشدور. اینترنته باغلی اولانلار و بو یولو ایله بیر – بیرلریله ایلگی ساخلایانلارین سایی گئت – گئده آرتمیشدیر. ایندی اینترنت اوزه‌رینده هر بیر قونودا یازی و مقاله تاپماق مومکوندور. ادبیات اوچون اؤزه‌ل سیته‌لر آچیلمیش و سوره‌کلی اوخوجولارلا ایلگیده‌دیرلر. آذربایجان ادبیاتی دا بو قونودان گئری قالمامیش و آذربایجان ادبیاتی وورغونلاری طرفیندن بیر چوخ ادبیات پورتال‌لاری یولا سالینمیشدیر. اینترنتده کاغاذ و کیتاب دا اولان چتین‌لیک لر (چاپ خرجی، نشر مجوزی و س) تام اورتادان قالدیریلمیشدیر. یازیچی دوشوندوکلرینی و یازدیقلارینی بیر نئچه دقیقه‌ده سیته‌ده آپلود ائده‌رک اوخوجوسونا چاتدیریر. بوگون گونئی
آذربایجان ادبیاتی اینترنت اوزه‌رینده گوجلو بیر شکیلده دونیا اوخوجوسونا چاتدیریلماقدادیر. ایندی هر بیر یازیچی و شاعیرین اؤزونه عائید بیر سیته و وئبلاگی واردیر. اورادا اوخوجولاریلا یازیشیر هر آن دوشوندویونو اونلارلا پایلاشا بیلیر...
ایندی گونئی آذربایجان حئکایه‌سی اینترنت اوزه‌رینده داها اکتیودیر. عمومیتده هر بیر یازیچی اؤزونه بیر وئبلاگ و یا سیته آچمیش یازیلارینی نشر ائتمکده‌دیر. بو آرادا گونئی آذربایجان حئکایه ادبیاتی اوچون اؤزه‌ل سیته‌لر ده بو نئچه ایل بویندا قورولموشدور. «آرغیش» سیته‌سی گونئی آذربایجان حئکایه ادبیاتینین ایلک اؤزه‌ل سیته‌سی ایدی. او سیته قاپاندیقدان سونرا «یاغیش» و بو سون ایلده «حئکایه» سیته‌سی یارانیب چالیشماقدادیر.....
....
سون سؤز بو کی، بو گون حئکایه ادبیاتیمیز دوشوندویومدن داها هیزلی و داها گوجلو ایره‌لی گئدیر. بو گون گنج یازیچیلاریمیز قدرت و دوشونجه ایله قلم چالیرلار و گونئی آذربایجان حئکایه‌سینی دونیا  سویه‌سینده داها یوکسک، داها مترقی و داها قابقجیل بیر مرحله‌یه چاتدیرا بیله‌جکلریینه اینانیرام. بو گون محمد صبحدل، اکبر رضاپور، حامد احمدی، محمود مهدوی، رقیه صفری، داوود دوستار، رضا کاظمی، ووقار نعمت، آراز احد اوغلو، توغرول آتابای، ملیحه عزیزپور، صالح عطایی و س. گونئی آذربایجان حئکایه ادبیاتینین گنج و چالیشقان یازیچیلارینداندیرلار. بوگون حئکایه‌میز اونلارا اومید بسله‌ییر، و اونلار گونئی آذربایجان حئکایه ادبیاتینی دونیا حئکایه‌سیله چیگین – چیگینه گتیره‌جکلرینه اینانیرام.. «..
 
[1] - و سنین حئکایه‌لریم» کیتابی – اؤن سؤز
[2] - ایران تورکلری – ص 739
[3] - صمد شفیع زاده - عباس پناهی ماکویی و ستارخان رومانی

https://t.me/Adabiyyatsevanlar‌
#بؤیوک_تنقیدچی: « #سکینه_برنجیان»

همت شهبازی


تخمینن ۱۳۷۲ینجی ایلده #تبریز دانشگاهیندا بین‌الخالق دیل ترجومه‌سی (و یا بونا بنزه‌ر بیر شئی) آدلی سئمیناردا آذربایجان جمهوریتیندن گلن پروفسور #واقیف_اصلانوف هر بیر اؤیرنجی‌یه « #سکینه_برنجیانی تانییرسان؟» سورغوسونو وئریردی. «تانیمادیم»- دئیه جاوابلار قارشیسیندا «واختیلا او بؤیوک تنقیدچی» اولوبدور دئییردی. سن دئمه آذربایجان ادبیاتی‌نین تنقید یوخ، اوسته‌لیک یارادیجیلیغی‌نین قیتلیق چاغیندا، بیر بؤیوک تنقیدچی یاشاییرمیش.
سکینه خانیم اصلینده گونئیلی اولاراق عؤمرونو خاریجده سورور و ۱۳۵۰ینجی ایلده دونیاسینی دَییشیر. او دونیانین بیر چوخ جانلی دیللرینی بیلدیینه گؤره، بو دیللرده آذربایجان ادبیاتی حاقدا چیخان بوتون یازیلاری اوخویور. اوخوماقلا قناعت‌لنمیر. اوخویارکن اؤزو ده ادبیاتیمیزدا تنقیدین بوشلوغونو گؤرور و بو ادبیاتین تنقیدینی یازیر.
مرحوم #سلام‌الله_جاوید «دوستلار گؤروشو» کیتابی‌نین ۲۰ینجی صحیفه‌سینده ۱۳۴۰ینجی اون‌ایللیین ائولرده قورولان ادبی محفل‌لرینه اشاره ائده‌رک، سکینه خانیما دا بئله اشاره ائدیر:
“بو گؤروش‌لرین بیرینده آقای دکتر #کاتبی واسیطه‌سیله معلوم اولدی کی کانادادان سکینه برنجیان آدلی بیر آذربایجان قیزی گلمیش، علمی تز ایچون انگلیسی آذربایجان ادبیاتی یازماق ایسته‌یور. بو کتاب ایچون ماتریال توپلا[ماق] مقصدی وار. سونرالار خانم برنجیان ایله مکرر گؤروشوب ایسته‌دیگی معلوماتی وئردیک. او جدیتلی آذربایجان قیزی کانادادا کتابین چاپینه موفق اولدی. متاسفانه تعجیلی اجل اونون یاشاماسینا مانع اولدی. او کتابدان منده بیری موجوددی”.
مرحوم جاویدین اشاره ائتدیی کیتاب و  اونون انگیلیزجه یازدیغی اثر، «دکتر #اسماعیل_فقیه » طرفیندن «ادبیات آذری و فارسی در آذربایجان ایران در سده‌ی بیستم» باشلیقلا ترجومه و نشر مرکز طرفیندن چاپ اولونوبدور. سکینه خانیم بو کیتابین چاپینی اؤز وصیتینده قئید ائدیر.
مرحوم برنجیانین اینجه باخیشلاری، دوشونجه‌لشمیش تنقیدی یئنی تنقید اوصول‌لارینی قاوراماسی کیتابین بوتون بؤلوملرینده گؤرونمکده‌دیر. او حتتا تاریخی قونولاری دا بئله، تنقیدی دوشونجه ایله آراشدیریر. داها دوغروسو اونون جومله‌لرینده هئچ بیر دوشونجه بوشلوغو گؤرمک اولماز. بونا گؤره ده اصیل بیر تنقید گؤزلمی‌دیر (پرئسپئکتیوی‌دیر). اونون اثری ادبیات تاریخی دئییل. ادبیات تاریخی‌نین آراشدیرماسی‌دیر. بو آراشدیرمانی اصیل بیر قایناغا چئویرن ایسه، اونون دئدییی سؤزلرینه قایناق گؤسترمه‌لری‌دیر. کیتابین سونونداکی زنگین کیتاب‌شوناسلیق بؤلومو بونو تصدیقله‌ییر. اثرین ترجومه‌سی آخارلی بیر دیل داشییر. اونون اساس ایرادلاریندان، تورکجه یازی و شعرلرین املاجا یانلیش یازیلمالاری‌دیر. اؤرنک اوچون: اون دوققوزونجو عصیر = اون‌دوگوزونجی  کیمی یازیلیبدیر. کیتابی اوخوماغی ادبیات سئورلریمیزه تکلیف ائدیریک.
بو تنقیدچیمیز عؤمرونو کانادادا کئچیرمیش و اورادا وفات ائتمیشدیر. طبیعی کی بو اثردن باشقا بلکه آیری اثرلری ده واردیر. اوندان خبر توتماق و اونون عایله‌سی حاقدا، اثرلری حاقدا اؤیرنمک یارارلی اولاردی. بو حاقدا بیلگیسی اولان وارسا اونو بیزلردن اسیر گلمه سین .

https://t.me/Adabiyyatsevanlar
همت شهبازی
بویوک تنقیدچی " سکینه -برنجیان "
بو یازینی ادبیات سئونلر کانالیندا اوخویون.


https://t.me/Adabiyyatsevanlar
طنز بویوک آغا افندی.

سن اؤله سن چوخ عجیبه بیر میللتیک ، لاپ گؤیون گؤبه یندن دوشموشوک ، بیردن های دوشور دئییرلر کرونا گلیر، هامیدان قاباخ دولت دئییر: پوخ یئیر کروناگلیر ،کرونا هئچ غلط دارتانماز، سیز ایشینیزده اولون، اوقدیم ایدی شهرلری قرنطینه ائدردیلر، ایندی کرونا سیزین هئچ قوزونوزودا یئیه بیلمز، ندن قورخورسونوز بیز شئرکیمی بوردا دورموشوق.
۳۰۰ نفر اؤلندن سونرا شئرلر تولکو اولور. بیر بیر هیریلدایا هیریلدایا کرونا توتوب یاواش یاواش آرادان جیریرلار. کرونا قوزوموز سهلی دیر نکیواریمیزی دا ... داغیدیر.
دونیانین هر یئرینده بئله بیر ایتفاق دوشسه فوری میللتی قرنطینه ائدرلر، دولت قالار صحنه ده جددیتله گئجه گوندوز چین کیمی ایشلر تا بحرانی یغیشدیرسین . بوردا برعکس دیر کرونا گلمک هامان فوری دولت، مجلس... قرنطینه اولور میللت قالیر صحنه ده ، تا اؤزونه گلیرسن گؤروسن قالی باف ،کلیم باف ، جئجیم باف ، فرشباف... بوتون نور چشمی لر ، آغازاده لر چوخداندی داشینیبلار امن امان یئرلره. قومدان گئدیبلر اسکویه ، چار اویماغا تهراندان اوچوبلار کیشه سو اولوب گئدیب لر یئره ... ۴۰۰ نفر ده بوجوراولور.
تازادان دوشوروک میدانا هامیمیز آندایچیریک قورشونلوسندگتیریریک، من دئمیشدیم شهرلری حتتا کندلری ده قرنطینه ائله سینلر .
والله من ائشیدجه یی کی کرونا چین دن دوشوب یولا گلیر بیزیم طرفلره، فوری کتبی مکتوب یازدیم.
یازدیم : تئزاولون، تله سین قاچین ائله بونامردین چین ده قاباغین آلین. ایپک یولوندا تله قورون، هرنجوراولوب توتون، وورون اؤلدورون قویمایین گلسین بورا ، یازدیم فوری قاباغین آلین بیردن کرونا کلک ورسا، حوققا قویسا ایپک یولویلا گلمه سه مینیب ماهانین طیارسینه فرودگاهدان اسکورتیله تشریف گتیرسه، گلر گورر بیز اونداندا زیرک اوغلانیق بورانی ائله قرنطینه ائله میشیک ائشیکده قوشدا یوخدو قالا آدام!
بئش آلتی گون گزر گورر بوردا هئچ زاد یوخدور یورولار گئدر قوما زیارته ، بیرآز سوهاندان زاددان آلار بیر ایکی نفری صیقه ائلر اورداندا گئدر اصفهانا بیر آز کوهنه بیلدیردن قالمیش گزدن زادان باساریق چیخار گئدرایشینه. ۳۰۰ نفرده بئله اؤلر تا معلوم اولسون کیم اول دییب گرک شهرلر قرنطینه اولالار، آللاها شوکور هامی اوول دئییب .
یئتیشریک بوگونه اسفند آیینین ۲۱ینه تئزه معلوم اولور بیزیم سیتادموباریزه با کرونانین هله ریسی یوخودور حسن قولو کاغید یازییب حوسین قولویا، تولکوتولکیه تولکوده قویروعونا تا معلوم اولسون کیم گرک کرونا نی توتسون کیم گوزونه آغ سالسین . تئزه دن آرا قاریشیر، مصب ایتیر ، ایت اییه سین تانمیر. سو پورگه چی وزیر بهداشتا ، بیمارستانلار دستورعمل یازیر ، بیری نم هاردان چیخیراورامیزا بنفشه یاغی سورتور ، چئری میر یعقوب داوا کشف ائدیر ، حاجی آغا ماسک ،آلکول، الجک احتکار ائدیر ، آلکوللا کورنا یارشاگیریر
. سئل گلیر دئیرلر چایلارا یاخینلاشمایین هامیمیز توکولوروک چایلارا سلفی چکمه یه،
سئچگی اولور گئجه گوندوز یازیق تلوزیون اوزون اولدورور اوراسین جیریر، یالواریر گلین رای وئرین، کیمسه گئتمیر رای وئرمه یه.
زلزله گلیر دئیرلر ائوللری بوشالدین دام داش توکولر قالارسینیز آلتیندا ائولردن چیخان اولمور. کرونا گلیر دئیرلر ائوده قالین اوزونوزو قرنطینه ائدین هامی تو دابانا کیفین قاپان سفره گئدیر. وآللاه کرونا دا مات قالیب بیز نجور میللتیتیک . آتا بابالار دئمیشکن چولمک دیغیرلانییب دوواغین تاپیب!!!

https://t.me/Adabiyyatsevanlar
اوشاق ادبیاتی
اوشاق ادبیاتی هر هفته پنجشنبه گونو ادبیات سئونلر کانالیندا .
اوشاق ادبیاتینا دایر یازیلارینیزی بیزه گوندرین .

https://t.me/Adabiyyatsevanlar
اوشاق ادبیاتی هرهفته پنجشنبه گونو ادبیات سئونلر کانالیندا

اوشاق ادبیاتی

شعر ویدا حشمتی



ائویمیزده چیچکلر
یارپاقلاری یام- یاشیل
تونگ ایچینده بالیقلار
اوزورلر ایشیل-ایشیل

سولاییرام گوللری
بؤیویوب، بوی آتیرلار
چؤرک وئررم، بالیقلار
چیمیب، یئییب، یاتیرلار

گلین دوستلار بسله یک
گوللری، حئیوانلاری
ائو ایچینده، ائشیحده
سئویب، سایاق اونلاری.


https://t.me/Adabiyyatsevanlar
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
اوشاق ادبیاتی
جوجه لر و بهار
اوشاق ادبیاتی هر هفته پنجشنبه گونو ادبیات سئونلر کانالیندا .
اوشاق ادبیاتینا دایر یازیلارینیزی بیزه گوندرین .

https://t.me/Adabiyyatsevanlar
اوشاق ادبیاتی

محمدرضا شوکتی
كپنك

کپنکم کپه نک

گل بو شعری اؤیره نک

گوللو قانادلاریم  وار

خاللی یانا قلاریم وار

گول اوستونه قونارام

گولون عطرین آلارام

قارانلیغی سئومه ره م

اونا کؤنول وئرمه ره م

شمعی چوخ سئوه ره م من

هامییا دئیه ره م من:

دونیامیز آیدین اولسون

قلبیمیز نورلا دولسون

جان وئره ک آزادلیغا

ایشله یک آبادلیغا


https://t.me/Adabiyyatsevanlar
اوشاق ادبیاتی
کیتاب تانیتیمی

ایستکلی اوشاقلاریمیزا بایراملیغیمیز وار!
۱۳۹۸-جی گونش ایلی، بایرام آیینین ۱۱-ده، اوشاقلارا اؤزل «یالقیز یارپاق» پوئماسینی ایچرمکده اولان کیتابیمیز ایشیق اوزو گؤردو. بو کیتابی ایندیلیک تبریزده، « أختر» و خییوودا «دنیز» کیتاب ساتان مرکزلردن ألده ائده بیلرسینیز.
کیتابین یازاری: رسول قدیری
رسسامی: مهسا حسن‌پور
یایین ائوی: حکیم نیظامی گنجه‌ای
اومارام اوشاقلاریمیزین ماراغینی قازانا و اونلار اوچون یارارلی بیر أثر اولا...


https://t.me/Adabiyyatsevanlar
اوشاق ادبیاتی

رسول قدیری

کؤرپه ایدیم او آنلار
او گونلردن، ایللردن،
اؤتوب خئیلی زامانلار!
بیرگون آناملا آتام
دئییشدیلر
ساواشدیلار
کوسدولر!
اوچ –دؤرد یاشیم اولایدی یا اولمایایدی
ائویمیزده أن کیچیک،
توتول–موتول چوخ دجل،
خیردا اوغلان من ایدیم
«قان چاناغی»نی* سئوردیم
اؤزوم ده قان چاناغی!
*
سوفره سالیندی یئره
هامی هوپ توتوب سانکی
کیمسه‌دن سس چیخماییر
باجیلار، قارداشلاریم
اینمز-دینمز دانیشماز
آنام بوزباشی بؤلور
آتام قاش‌قاباق تؤکور!
هامی دؤوره اوتوردو،
سوفره‌نین دؤرد یؤنونده،
بیر–بیرینین یانیندا
ایینه سالماغا یئر یوخ
من ایینه‌دن یئکه‌کن،
آیاق اوسته قالمیشام!
دوداقلاریم ساللانمیش
قاشلاریم قاتمالانمیش
سیزلار-سیزلار ألیمی،
قویوب آنام چییینینه،
سوردوم: آنا، آی آنا
بس من هاردا اوتوروم؟!
آنام بیر سؤز دئمه‌دی
بیر ده سوردوم: آی آنا
بس من هاردا اوتوروم؟!
نه دانیشدی نه دیندی،
بیردن-بیره دیکسیندی
مالاغانی بوراخدی
حیرصین منه تؤکه‌رک،
دئدی: نه بیلیم بالا،
گل چیخ اوتور باشیمدا!
یئنه هامیسی سوسدو.
*

ساغدان چیخدیم، چیخانمادیم ییخیلدیم
سولدان چیخدیم، چیخانمادیم ییخیلدیم
کوره‌ییندن دیرماشدیم،
آرخاسی اوسته آشدیم
بیر آن اونون قامتی،
گؤزلریمده گؤروندو،
چیخیلماز بیر داغ کیمی.
قاییدیب دئدیم: آنا،
آخی من چیخانمیرام...
بیردن آتاملا آنام
گولدولر، باریشدیلار
منیم دیلیمله هردن،
اوتوروب دانیشدیلار...

* قان‌چاناغی: بیزیم اوشاقلیق دؤورده بیر سایاق شیرنییاتا دئییلردی. چئشیدلی حئیوانلار شکلینده، ائشییی برک بیر نازیک لایه، آنجاق ایچه‌ریسی شیرین و چوخونلوقلا قیرمیزی رنگده مایع اولاردی.

https://t.me/Adabiyyatsevanlar
اوشاق ادبیاتی
ناغیل‌
داود اهری


قارقا
حه يطده دورموشام.حووضون ايچينده كي ، تهرانين آزادليق بورجو كيمي ، قاردان دوزه لتديگيم بورجا باخيرام.بورجون اوستونده خيرداجا آغاجلاردان بير قوش يوواسي دوزه لديب و اونون ايچينه ايكي يومورتا كيمي ، آغ داش قويموشام.دونن گئجه آي ايشيغيندا ، حه يطده بورجون دؤرونده قدم ووروردوم.عجب بورجون گؤزه ل آخار-باخاري وار ايدي.
بير آلا قارقا دامين اوستونده دوروب و گؤزله يير كي من گئده م و او گله ، او يومورتالاري سينديريب يئيه!
اوشاقليقدا علي گيلين ده ائولري بيزيم كوچه ده ايدي.بير بؤيوك حه يطي و اونون ايچينده اوجا قلمه آغاجلاري وار ايدي.ائولرينين هم بيزيم كوچه يه و هم ده قونشو كوچه يه قاپيسي وار ايدي.علي حه يطده بير كيچيك و اوفاق اتاق دوزه لتميشدي و من چوخ افسوس يئيه رديم كي نييه بيزيم ده او جور حه يطيميز يوخدور تا من ده بير اتاق دوزه لديب و اورادا اوينايام.
بير گون، گون اورتادان سونرا علي گلدي منيم سوراغيماو دئدي:
- حه يطيميزه ايكي آلا قارقا بالاسي دوشوبدور.گل اونلاري سن توت، بيريسي سنين، بيريسي ده منيم.
گئتديك ائولرينه.بير نئچه اوشاق دا بيزيم ايله گلديلر.بالاجا آلا قارقالارين آتا و آناسي چوخ سس سالميشديلار.من ياخينلاشديم كي بيريسيني توتام كي بيردن بيره بير ديمديك باشيما ده يدي و باشيم قانادي.علي دئدي:
-اليوه بير آغاج آل و باشووا توولا.
او ايشي ده گؤردوم.آمما تا ايكي آلا قارقا بالالاريني توتام ، باشيم اوچ يئردن ، آلا قارقالارين ديمديكلري ايله قاناميشدي.
گئتديك كوچه يه.آلا قارقالارين بيريسيني علي يه وئرديم و او بيريسيني ده اوشاقلار ايلا گؤتوروب ، كوچه نين باشيندا ، كيچيك چايين كنارينداكي ميدانا گئتديك. ائله بالاجا قارقا ايلا اويناييرديق كي گؤردوك رضا الينده ، قابدا بير آز نفت و كبريت يئتيشدي و دئدي:
- آي اوشاقلار! قارا قارقالار عاشورا گونو امام حسينه سو آپاراندا ، آلا قارقالار قويماييبلار.اينديجه اونو نفت ايله يانديراجاغام.
هر نه دئديك سؤزوموزه باخمادي.بالاجا قارقانين اوستونه نفت تؤكوب و كبريتي چكدي...!
هاميميز ناراحات اولدوق آمما او گولوردي.
او گوندن هر زامان كي ايسته ييرديم ائودن چيخيب و مدرسه يه گئده م ، بير آلا قارقا كي كوچه نين باشيندا ، برق تيري نين باشيندا دايانميشدي ، مني گؤرجك اوستومه يويوروب و ايسته ييردي كي ديمديگي ايله باشيما وورسون.دوز بير هفته يه ياخين بو ايش تكرار اولدو.
سونرالار بوي آتيب بؤيودوك.حرب زاماني من ده عسگرليگه گئتديم ، رضا دا.من گلديم آمما رضا اسير توتولوب و نئچه ايلدن سونرا شه هه ريميزه قاييتدي.
من و علي ده قونشو كوچه ده بير گؤزه ل قيزي سئويرديك.او قيز دا بير باشقاسينا اره گئتدي.
دامداكي آلا قارقايا و حه يطده كي آزادليق بورجونا باخيرام.گئديرم اوتاغا و آتوشگه دن گؤرورم:آلا قارقا اوچوب گلير ، بورجون اوستونه قونور،بير او طرفه ،بير ده بو طرفه باخير و ديمديگي ايله يومورتالارا وورور!
آمما بوش يئره.
يورولوب ، اوچور و گئدير...!
***
بير قيش گونو خياواندان كئچيرديم.ديشيم برك آغري ييردي.او گؤزه ل قيز ، چوخدان آنا اولوب ، قوجاغيندا بير اوشاق، داواخانادا ، بير صندل اوستونده اوتورموشدي.ايگيرمي ايلدن سونرا اونو يئنه ده گؤرموشدوم.اونا خاطر علي ايله آز دالاشماميشديق!

https://t.me/Adabiyyatsevanlar
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
اوشاق ادبیاتی

اوشاقلار اوچون ماهنی-آزاد وطنیم

https://t.me/Adabiyyatsevanlar
4_5985596170372647184.mp4
14.7 MB
اوشاق ادبیاتی

اوشاقلارا ایناناق ، اولاری قابیلیتلرینه ایناندیراق.

https://t.me/Adabiyyatsevanlar
اوشاق ادبیاتی هرهفته پنجشنبه گونو ادبیات سئونلر کانالیندا


اوشاق ادبیاتی

یازار: صمد بهرنگی
چئویرن: منیژه جم نژاد
سایا و ایستی دانیشیق

بو یازینی ادبیات سئونلر کانالیندا اوخویون .


https://t.me/Adabiyyatsevanlar
اوشاق ادبیاتی

یازار: صمد بهرنگی
چئویرن: منیژه جم نژاد

سایا و ایستی دانیشیق
او گئجه بابا، اوگئی‌ننه ایله پری، حیطده یاتدیلار. اولدوز دئدی: من اتاقدا یاتیرام. بابا دئدی: قیز سن‌کی صاندیق‌خانادا تک یاتماقدان قورخاردین، ایندی نئیه ایستییرسن تک یاتاسان؟ اولدوز دئدی: اوشویورم. پری دئدی: بو ایستی هاوادا اوشویور. یازیق خانیم‌باجی! بونو گوزون گوتورممک‌ده حاقلیسان. اوگئی ننه دئدی: اؤتورون کوپسون. آدام دئییر کی. کیفلنمیش اتی بهه‌به ایله یئییر.
قال‌ماقال یاتاندان سورا اولدوز دانیشان قولچاغی چاغیردی. قولچاق گلیب تپیلدی اولدوزون یورغانینین آلتینا. باشلادیلار دانیشماغا. قولچاق سوروشدو: یاشاری گوردون؟ اولدوز دئدی: گوردوم، اینانمیردی سن دانیشیرسان. بیرگون اوچوموز اوتورمالییق... قولچاق دئدی: ایندی یای‌یازدی یاشار مدرسه‌یه گئتمیر، سحردن آخشاما اویناییب گزه‌ بیلریک. اولدوز دئدی: یاشار الی بوش دئییر، فرش توخویور. قولچاق دئدی: دده‌سی؟ اولدوز دئدی گئدیب تهرانا کرپیچ کوره‌سینده ایشله‌ییر. قولچاق دئدی: اولدوز هارداندی اینه‌یین قیچین اوزوموزه ساخلا. او سیراوی بیر اینک دئییردی. اولدوز دئدی: دوزدو، هرکیم اونون اتین دادیردی اوره‌یی بولانیردی، منه بال‌کره، تویوغ‌اتی دادی وئریردی. یاشارلا آناسی دا سئودیلر، لذتله یئدیلر. قولچاق دئدی: یاشارین کئفی یاخچی‌ ایدی؟ اولدوز دئدی: بوگون سحر کرخانا دا پیچاق بتر بارماغین کسمیشدیر. دویون وورا بیلمیر. بیردن اوگئی ننه قیشقیردی: قیز سسینی کس! نیه به دلی‌لر کیمی ویرویر الییرسن؟ نمنه دئییرسن؟ بابا دئدی: یوخو گورور. اوگئی ننه دئدی: یوخوسو باشینا دیسین. قولچاق یاواش‌جا دئدی: یاتسان یاخچی اولار. اولدوز پیچ‌پیچ لا دئدی: یوخوم گلمیر. ایستییرم سن‌له دانیشام، اوینویام. سن ناغیل باشاریرسان؟ قولچاق دئدی: هله بیرآز یات، وقتینده اویالدارام. سنله یاشاری اورمانا آپاراجاغام. اولدوز دینمه‌دی. آرخاسی اوسته اوزانیب گوزونو پنجره‌دن گویلره تیکدی، آخان اولدوزلاری گورسون.

https://t.me/Adabiyyatsevanlar
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
اوشاق ادبیاتی

سس لر،
دیقتلی گورمه یی ، اینجه لیک لری باخیشدا سئچمه یی ،یاخشی قولاق آسماغی اوشاقلارا اویرتمک دده- ننه لرین بورجودور.

https://t.me/Adabiyyatsevanlar
اوشاق ادبیاتی

بئش داش اوشاقلارینین رسم لری
بئش دا ش مرنده شهرینده چیخان اوشاقلار اوچون درگی دیر بئش داشی بو لینک ده اوخویاق .

@5dash1398👈👈👈👈👈



https://t.me/Adabiyyatsevanlar