ايشي نين طلبينه گوره بير مدت بازاردا چاليشملي اولور . آنجاق اونون روحيه سي بازار محيطي ايله اويوشمور .نهايت يئنيجه قورولان «تهران »بانكيندا ايشه گيرير . 1339 نجو ايل ائوله نير حيات يولداشي مهين خانيمين ياراديغي دينج شرايطده يوكسه ليش مرحله لريني بيرر -بير ر آرخادا قويور . او بانكدا ايشلركن حيات يولداشي نين تشويقي ايله 44/1343 نجو ايللرده متوسطه نين سون كلاسيني بيتيرير ،بلافاصله حقوق فاكولته سينه داخل اولور . اورادان ماذون اولدوقدان سونرا بانكداكي وظيفه لري داهادا جدي له شير .بانكدا چاليشاركن يوكسك تخصصي كورسلارا قاتيلير .سونوجو كورسو ،انگيلتره نين «ميدلند»بانكيندا موفقيت له باشا چاتدراندانسونرا 1351 نجي ايلده بانكين بوتون آذربايجان وزنجان شعبه لرينه صدر تعيين اولونور . بير مدت ده بو وطيفه ني همين بانكين «مدير عامل معاوني »سمتي ايله داشي يير او بانكدا دا اوز ملي وظيفه سيني اونوتمور .آنا يوردو آذربايجانا اعزاميت آلاندا «من بو امريه ني ،آذربايجاندان قازانديغيميزي ،آنجاق آذربايجاندا خرجله مك شرطيله قبول ائديرم »1359 نجو ايلده تهرانادونور و بوگونه قدر تهرانداياشاماقدادير بير قيزي بير اوغلو وار فرزانه وفرهود هر ايكيسي ده يوكسك درجه ده مهندسليك تحصيلاتي آلميشلار . تقاعد دورهسيني كئچيرن 81ياشلي قوجامان شاعر ايندي ده چاليشماقدادير او «شركت صنايع استيل ايران »دا محاسبات واردات وحقوق ايشلرينده مشاور سمتي ايله مشغولدور. )



اوستادين يازيلاري

1-آغير ايللر(تبريز ،ناشر :اوزو 1358 تهران ،انديشه نو 1381)

2- عيسانين سون شامي (تبريز 1358 .تهران ،انديشه نو 1380 )

3- قارانقوش يازي گوزلر (باكي يازيچي نشرياتي 1989)

4- حيدر بابانين فارسيجايا ترجمه سي(دنيا1370و1373و1377)

5- شئه مونجوغو (تبريز ،ارك نشرياتي 1374)

6- آمان داغلار (تبريز ،ارك نشرياتي 1376)

7- حسرت چلنگي (تهران ، انديشه نو، دو ر سا 1381)

8- آذربايجان خلق موسيقي سي نين اساسلاري (عزئير حاجي بگلي دن كوچورمه )

9- اوچونجو گوز (1387)ناشر مولف

10- حميده خانمين خاطره لري (ميرزا جليل )حاقيندا

11- ساغلام املا بيرليگي اوغروندا( 1386 ناشر موسسه فرهنگي هنري نگاه سبز )

12-شاعراوغلوم (حيدر بابا داغيندان شهريارا جواب )1386

13- جاويدلر رافائل حسين اف ترجمعه

قايناغلار 1- رحيم ر ئيس نيا سؤنمز75 ياشيندا( ص100)

2 - 3 بو ياشدا شعر مجموعه سي(اوستاد سؤنمز )

4- حسرت چلنگي عليرضا صرافي


شعر

Kamran Azari Kamran Azari:
#درگذشت_نویسنده
دوم آذر
#غلامحسین_ساعدی
نویسنده، فیلم نامه نویس، نمایشنامه نویس و روان پزشک

#زندگینامه

ساعدی در سیزدهم دیماه سال 1314 در تبریز در یک خانواده متوسط دیده به جهان گشود، هر چند خانواده پدری او در زمان ولیعهدی "مظفرالدین شاه" در تبریز مقام و منزلتی داشتند، اما با گذشت زمان رونق و اعتبار از خانواده آنها رفته بود و با تنگ دستی روزگار می گذراندند.

ساعدی در سال 1327 وارد دبیرستان "منصور "تبریز می شود و در آنجا اولین داستان های خود را می نویسد که اکثرشان در هفته نامه مدرسه منتشر می شوند و همچنین اولین داستان بلند او با نام "از پا نیفتاده ها " هم در همین دوران در مجله کبوتر صلح به چاپ می رسد.

ساعدی در نوجوانی به دلیل فعالیت‌های سیاسی که داشت مدتی در شهربانی تبریز بازداشت می شود . او در سال 1334 وارد دانشگاه تبریز می شود و تحصیلات خود را در رشته پزشکی آغاز می کند، در این دوران نیز او همچنان به فعالیت های سیاسی خویش ادامه می دهد و با نویسندگان روشنفکری همچون "صمد بهرنگی "آشنا می شود و با جدیت بیشتری به نوشتن داستان های انتقادی خود می پردازد.

ساعدی تحصیلات خود را تا اخذ مدرک روانشناسی ادامه داد و مدتی هم در یک بیمارستان روانی مشغول به کار بود، او در دوران طبابتش از بیماران حق ویزیت نمی گرفت. ساعدی پس از مدتی حرفه پزشکی را بخاطر نویسندگی رها کردتا به طور تمام وقت به نویسندگی مشغول باشد.

ساعدی جزو کسانی بود که در ده چهل کانون نویسندگان ایران را پایه ریزی کرد و با فعالیت های خود در تئاتر و نوشتن نمایش نامه های متفاوت، باعث دگرگونی فضای نمایشی آن زمان شد، او به همراه "بهرام بیضایی "و "اکبر رادی "معروفترین نمایشنامه نویسان ایران محسوب می‌شوند، علاوه بر این ساعدی در نوشتن فیلمنامه هم تبحری خاص داشت و سه فیلمنامه "گاو "،"دایره مینا "و "آرامش در حضور دیگران "که به ترتیب توسط "داریوش مهرجویی" و" ناصر تقوایی" ساخته شدند از بهترین و متفاوت ترین فیلم های سینمایی دهه پنجاه هستند،که جریان فکری نوی را در سینمای ما ایجاد کردند.

ساعدی همراه با نوشتن همچنان به فعالیت های سیاسی خود ادامه داد که سرانجام منجر به زندانی شدن او در سال 1353 شد. او یکسال را در زندان به سر برد و هرچند بعد از آزاد شدنش چند داستان دیگر هم نوشت، اما از نظر روحی و جسمی دچار آسیب شدیدی شد که به مرگ زودهنگامش انجامید."احمد شاملو" در این باره می گوید :"آنچه از او زندان شاه را ترک گفت، جنازه نیم جانی بیش نبود........ دیگر مطلقا زندگی نکرد آهسته آهسته در خود تپید و تپید تا مرد. "

ساعدی در سحرگاه دوم آذر سال 1364 در پاریس در حالی که تنها چهل و نه سال داشت در اثر خونریزی داخلی درگذشت. جسد ساعدی را در گورستان" پرلاشز "و نزدیک قبر صادق هدایت به خاک سپردند.

برخی از #آثار

#داستان
خانه های شهر ری، 1334
شب نشینی باشکوه، 1339
عزاداران بیل، 1343
گور و گهواره، 1345
ترس و لرز، 1347

#نمایشنامه_ها
کار بافک ها در سنگر، 1339
چوب به دست های ورزیل، 1344
بهترین بابای دنیا، 1344
آی با کلاه، آی بی کلاه، 1346
پرواز بندان، 1348
چشم در برابر چشم، 1350
مار در معبد، 1352
عاقبت قلم فرسایی (دو نمایشنامه) 1354
ماه عسل، 1357

#رمان و #فیلمنامه

مقتل، 1344 (رمان)
فصل گستاخی،1348 (فیلمنامه)
گاو، 1350 (فیلمنامه)
تاتار خندان، 1353 (رمان)
غریبه در شهر، 1355(رمان)
عافیتگاه، 1357 (فیلمنامه)
دایره مینا (فیلمنامه)
جای پنجه در هوا، (رمان ناتمام)
https://t.me/Adabiyyatsevanlar

غلامحسین ساعدی، تاخما آدلا گوهرمراد
1314-جی ایلده تبریز شهرینده دونیایا گلدی. 1323-جو ایلده تبریزین بدر اوخولونو و 1329-جو ایلده منصور دبیریستانینا گیردی. 1330-جو ایل ساعدی‌نین سیاسی چالیشمالاری‌نین باشلانیشی ایدی. 1331-جی ایلده "فریاد"، "صعود" و "جوانان آذربایجان" آدلی گونده‌لیکلرین سوروملوسوایدی و بو اوچ گونده‌لیکدن باشقا، "دانش آموز" گونده‌لیگینده‌ده یازیلارین یاییردی. 1332-جی ایلده، مرداد دینن 28-ده باش وئرن کودتادان سونرا توتاقلاندی و نئچه آیلیق دوستاقلاندی. 1324-جو ایلده تبریزین طیب فاکولتاسینا گیردی و گلن ایلی "سخن" آدلی درگی ایله امکداشلیغا باشلادی. بو ایلدن اعتیباره نوماییشنامه و قیسا حیکایه یازماغا باشلادی. 1341-جی ایلدن "کتاب هفته" و "آرش" درگیلریله امکداشلیغا باشلادی و 1346-1342-جی ایللری ساعدی‌نین ان محصولدار ایللری ایدی. ساعدی ایرانین آیدینلیق فضاسی‌نین یارادانلاری‌نین بیریدیر. 1353-جو ایلده بیر نئچه یازیچیلارین یاردیم ایله "الفبا" درگیسی‌نی یایماغا باشلادی. ساعدی 1364-جو ایل، آذر آیی‌نین 2-ده، معده و باغیرساقلاریندا قان‌آخما ندنیندن دونیاسین دَییشدی و فرانسه ده، پرلاشز قبریستانلیغیندا، صادق هدایت‌ین یانیندا دفن اولوندو.

یارادیجیلیق
تانینمیش تبریزلی یازیچی. 16 یاشیندان یازیچیلیغا باشلادی، نوماییشنامه و داستان یازماق ساعدی‌نین ان اؤنملی چالیشدیغی ساحه‌دیر. ساعدی میللی حکومت زامانی ایبتیدایی مدرسه درس اوخويوردو و دونه‌لرله بو دورده آذربایجان تورکجه‌سینده آلدیغی اویرتیمی موثبت خاطیرلاییردی. ساعدی و آیری بیر یازیچی‌لار من جمله بهرام بیضایی و اکبر رادی فارس دیلینین نوماییشنامه‌سین متحوّل اله‌دیلر.
https://t.me/Adabiyyatsevanlar

ساعدی نین یارتدیغی اثرلر
مرغ انجیر (1335)
خانه‌های شهر ری (1336)
گدا (1341)
عزاداران بیل (1343)
دندیل (1345)
واهمه‌های بی نام و نشان (1346)
ترس و لرز (1347)
توپ (1347)
شب نشینی با شکوه (1349)
کور و گهواره (1356) .
نوماییشنامه
لیلاج (1336)
قاصدک‌ها (1338)
کار با فکها در سنگر (1338)
شان فریبک (1340)
کلاته گل (1340)
عروسی (1341)
ده لال بازی (1342)
انتظار (1343)
بهترین بابای دنیا (1344)
چوب به دستان ورزیل (1344)
پنج نمایشنامه از انقلاب مشروطیت (1345)
خانه روشنی (1346)
دیکته و زوایه (1347)
فصل گستاخی (1348)
پرواربندان ( 1348)
وای بر مغلوب (1349)
چشم در برابر چشم (1350)
عاقبت قلمفرسایی (1354)
آی با کلاه (1357)
جانشین (1357)
ماه عسل (1357)
و ماه نمی‌شنویم (1357) .
مونولوگ
ایلخچی (1342)
اهل هوا (1345)
خیاو، یا، مشکین شهر (کعبه ییلاقات شاهسون)
اثرلرینه چکیلن فیلملر
ساعدی‌نین یازدیقلاری اساسیندا چکیلن فیلملر بونلاردان عیبارتدیر

گاو (اینک)- یؤنتمن: داریوش مهرجویی، 1348
آرامش در حضور دیگران (آیریلارین حوضوروندا آرامیش)- یؤنتمن: ناصر تقوایی، 1349
دایره‌ی مینا (مینا دایره‌سی)-یؤنتمن: داریوش مهرجویی، 1353
https://t.me/Adabiyyatsevanlar

سلام عزیز دوستلار آخشامینیز خیر اولسون. بو گئجه دوستوموز و ساتیریک حکایه یازاریمیز جناب قربانزاده نین گؤستریشیله تبریزین، ایرانین و دونیانین نهنگ یازیچیسینین بیری دوکتور غلامحسین ساعدی دن سؤز گئده جک.
(دکتر رحمانی)
https://t.me/Adabiyyatsevanlar

ايران ادبیاتیندا بيرينجي دفعه علي اکبر دهخدا (دخو)، ميرزه جليل محمدقلی زاده نين فیلياتونلارينين تأثيري آلتيندا بير نئچه حکايه يازيب، "صوراسرافيل" و ساير غزتلرده چاپ ائتديرميشدير کی، سونرالار بو اثرلر "چرند و پرند" آدلي بير کتابدا توپلانميش، اوخوجولارا چاتديريلميشدير.
دونيا شهرتي قازانميش يازيچي، صادق هدايت فارس ديلينده گئنيش يايئلميش حکايه لر يازدي. صادق هدايت ايران معاصر ادبياتينا و اؤزوندن سونراکي يازيچيلارين ياراديجيليغينا چوخ گوجلو تاثير باغيشلادي. اونون يولونون داوامچيلاري بزرگ علوي، محمود اعتمادزاده (م.ا.ب.آذين)، صادق چوبک، سیمین دانشور، غلامحسين ساعدي و باشقالاري اولموشدور.
معاصر ايران حکايه يازانلارين هر بيريسينين اؤزونون مخصوص يئري واردير، آنجاق غلامحسين ساعدي بونلاردان فرقله نير. فرقي بوندادير کي ساعدي بير چوخو کيمي تقليدچي بير يازيچي اولماييب، بلکه فورما و مضمون جهتلريندن يئنيليک گتيرميشدير.
اگر معاصر ایران آذربايجان ادبياتيندا حکايه و رمان ژانريني تدقيقاتچي گؤزو ايله نظردن کئچيرسک، غ. ساعدینين ياراديجيليغي بيرينجي نؤبه ده گؤز قارشيسيندا جانلاناجاق، مخصوص بير آبيده کيمي قارشيميزدا دوراجاق.
دکتر حسن حاجي سيد جوادي "معاصر ايران ادبياتيندا تدقيقات و آراشديرمالار" آدلي اثرينده يازير:
" اونون (ساعدينين) حکايه لرينين اوريژنال خصوصيتلري واردير کي، باشقا يازيچيلاردان سئچيلير. ساعدي شهر و کند جمعيتيني، آهالي نين دولانيشيغيني رفتارلاريني ائله مهارتله قلمه آلير کي، بؤيوک فرانسيز رئاليست يازيچيسي اونوره دو بالزاکين ياراديجيليغيني يادا سالير. بئله ليکله، اگر دئسک کي، ايرانين کندلي، شهرلي آداملارينين عقيده لريني، ايستکلريني، ايناملاريني بيلمک اوچون ساعدينين اثرلريني اوخوماق کفايتدير، هئچ ده مبالغه ائله مه ريک. " (بررسی و تحقیق در ادبیّات معاصر ایران، حاج سیّدجوادی حسن، ص 249)
يازيچي 1314- جي ايلده تبريزده اؤزو دئميشکن پالچيق اوستونه دوشوبدور. (شناخت نامه ی ساعدی، مجابی جواد، ص 449) اؤز حاققيندا فرانسه ده 1363- جي ايلده مصاحبه ده دئييبدير:
"من 1314- جو ايلده بير آز يوخسول عايله ده دوغولموشام. پزشکی دانشکده سینی بيتيرديکدن سونرا، تخصّوصومو تهراندا روان پزشکی رشته سینده باشا چاتديرميشام. دانشکده ده من خسته لري يالنيز بيولوژي جهتلريندن يوخ، بلکه جامعه شناسليق باخيميندان دا آراشديريرديم. منيم بو جور باخيشيم چوخلارينين خوشونا گلميردي، اونا گؤره ده حکومت طرفيندن تعقيبلره معروض قاليرديم." (شناخت نامه ی ساعدی، مجابی جواد، ص 173) بير آيري يئرده يازير:
من اگر بير پزشکی کتابي اوخويوردومسا، عوضينده اون کتاب دا حکايه و رمان اوخويوردوم. يوخومدا دا کتاب و يازيچيلار منيمله ياشاييرديلار. من يوز دفعه چخوفو اوتوردوغوموز اوتاقدان گورموشم کي، پله لرين اوستونده آغاجين آلتيندا اوتوروب، ديوارا سؤيکه نيب منه باخير. آيا، من رؤيادا ياشاييرميشام؟ اؤزوم دئیيرم، يوخ....منيم بيرينجي و ايکينجي کتابيم ايندي منه چوخ مسخره گلير، ائله بيل کي، کتابسيزليقدان بونلاري چاپا وئرميشم. منيم سونراکي کتابلاريم غيرعادي بير وضعيتده يازيليب، ائله دئیيرسن، بلکه، بونلاري قاچا- قاچا يازميشام. بونا گؤره ده من اؤز اثرلريمله باريشا بيلميرم. چوخلاري دئييرلر، من تواضعکار آدامام، آما من باشي آشاغي دينج بير آدام اولسام دا، هئچ ده تواضعکار دييلم. اگر عمروم اولسا - بيليرم چوخ اولماياجاغ- بير يئرده اوتوروب يازاجاغام کي، سسيمي هامي ائشيتسين." (شناخت نامه ی ساعدی، مجابی جواد، ص452)
چوخ تأسفلر اولسون کي، يازيچي بو سؤزلري دییندن سونرا - 1364- جي ايلده پاريس شهرينده دنياسيني ده ييشدي و ايران معاصر داستانی ادبياتينين بنوره سين قويانلارين بيري ايله - صادق هدايتله - پرلاشيز قبرستانيندا ابديت قونشوسو اولدو.
ايران معاصر ادبياتينين بانيلريندن بيري اولان بزرگ علوي بويازيچينين اؤلومونه داير اؤز دوستي باقر مؤمني يه يازير: "ساعدينين اؤلومو چوخ دهشتليدير. هئچ واخت اونو اونودا بيلميرم. بو يازيچي وطندن اوزاق قالماغا تاب گتيره بيلمه دي. من اؤزومون گؤنو قالين اولماغيمدان چوخ تعجبلیيم. بيزيم حاليميزي راحاتليقدا ياشايان آداملار هارادان بيله جک؟ ايسته ديم قلم اليمه گؤتورم اونا داير بير شئي يازام، آنجاق اليم گلمه دي. چتين بير ايشدير. ايکي اللي باشيما چيرپيرام کي، من نيله یيم، نه يازيم؟" (نامه های بزرگ علوی به باقر مومنی ، ص 72)
(دکتر رحمانی)
https://t.me/Adabiyyatsevanlar

ساعدي ادبيات دونياسينين بؤيوک يازيچيلارينين ان يوکسک تکنيک لريني نظره آلاراق اؤز خالقينين دا دوشونجه لريندن سینه دن سینه يه گليب چيخان داستانلاردان و سايره خالق ادبياتيندان باجاريقلا بهره لنميشدير. يازيچي بو موفّقیّتلره چاتانا قدر شاهلیق رژیمین طرفیندن چوخلو بلالر گؤرموش و اؤلدوروجو ايشگنجه لره معروض قالميشدير. او اؤز اثرلريني يازماق اوچون سوژتيني کتابلار ايچريسيندن يوخ، بلکه آذربايجان و ايرانين کندلرينه و شهرلرينه سفر ائله ييب، خالقين ايچري ياشاييشيلا، لاپ ياخيندان تانيش اولموش، اونلارين معیشتيني بؤيوک بير هنرله حکايه و رمان عالمينه گتيرميشدير.
من (بو سطيرلري يازان) اوشاق اولارکن ساعدي بيبيم اوغلو و بير نئچه ضياليلارلا بيزيم شهره (خياو يا مشگين شهر) گلميشدي. اوندا بيزيم خياو کيچيک بير شهر ايدي. بيز او زامانا قدر بو ياراشيقدا آدام گؤرمه ميشديک. بير آز ائنلي کورکلي، بير آدامي گؤزونوزون اؤنونه گتيرين کي چيينيندن يئکه، برزنتدن بير چانتا ساللانيب، بوينوندان دا فوتوآپارات آسيليب، دوداقلاري قاچيب، گؤزلريندن آخان بيلينمز ايستکلي بير دويغو بيز اَيني- باشي يالين چيلپاغ اوشاقلاري چيميزديريردي. جماعت ائشيدنده کي، شهره بير بيليجي دوختور گليبدير، سئل کيمي تؤکولدولر بيبيم گيلين بؤيوک حَيَطيني دولدوردولار. يازيچي- طبيب آغلا سيغيشمايان بير باجاريغلا ايکي گونون آراسيندا هاميني يولا سالدي. سونراکي گون شهرين يوخسول محله لرينه يوللاندي. بيز اوشاقلار دا سئوينجک حالدا دوختورون داليسينجا ال- آياغا دولاشيرديق. يازيچي آلچاق، چيي کرپيجدن دوزلديلميش ائولردن کي، داها دوغروسو قورد يووالارينا، تويوق هينينه بنزه ييردي، شکيل چکيردي. سونرا قوجا قادينلارلا، آغ ساققال کيشيلرله دانيشيق آپاريردي.
طبيبين يازماغيدا گؤرمه لي ايدي. قلمي کي. الينه آليردي، باخيردي دانيشانين آغزينا، اونون آغزي ترپنديکجه بو دا قلمي کاغيذين اوستونده سوزدوروردو، دوداقلاري هوپ توتاندا، بونون دا قلمي کاغيذين اوستونده ياتيردي.
طبيبين خسته لري يوخسول آداملار اولدوغوندان اونلاردان پول آلميردي، يالنيز اونلارين خواهيشي ايله سفره لرينين باشيندا اوتوروردو. سفره ده ده چؤرک، سود، قاتيق، پئنديردن باشقا هئچ بير شئي اولموردو.
نئچه گوندن سونرا يازيچي کندلري، قصبه لري گؤرمک ايسته دي.منی گؤندردی ننه مین عمیسینین طویله سیندن بیر ائششک گتیردیم، يوکلريني اونا چاتدي، ايستي سولاري اولان کندلره طرف اوز قويدو. ورزيل کندينه يئتيشدي. بيز اوشاغلار کنده هاي سالديق کي، کندنيزه دوختور گليبدير. جاماعات تورپاق کيمي تؤکولدولر. کيميسي قوجاغيندا اوشاق، کيمي بئلينده قوجا آتاسي، يا آناسي گليردي. کندين ميدانچاسيني دولدوردولار. طبيب اونلاري معالجه ائده- ائده بيردن خبر گلدي کي، کندين جاوانلاري اونلارين آمان- قارارلاريني کسن بير دووزو اؤلدوروب باشين کسيب بودور سورويه - سورويه گتيريرلر. ندنسه يازيچي دوروخوب مختصر فيکره گئتدي...
سونرالار من تبريز ادبيات دانشکده سينده اونون بير نمایشنامه اوخودوم. " ورزيل الي آغاجليلاري " آدي ايله کتابين اوستونو بزه ميشدير.
(دکتر رحمانی)
https://t.me/Adabiyyatsevanlar

غ. ساعدي ادبيات ژانرلارينين چوخ ساحه لرينده قلم اله آليب اؤز باجاريغيني بو اثرلرده سيناييب: حکايه، رمان، پيئس، سيناريو، مونوگرافي، ترجمه، لال اويوني و ... ادبي ژانرلاردا يازيچيدان بيزه بؤيوک ارث قاليبدير.
حکايه ژانري اونون ياراديجيليغيندا بيرينجي يئر توتور. سکّيز حکايه مجموعه سي نشر اولونوب: "ري شهرينين ائولري"، "پيگماليون"، "گئجه نين طمطراقلی ييغينجاغي"، "بَيَل ياسليلاري"(سکّيز باغلي حکايه)، "دنديل"، "قبير و بئشيک"، "آدسيز- سانسيز قورخولار"، "قورخو و تيترتمه" (التي باغلي حکايه)، " باختي اويانميش سرسملر ".
ساعدي اوتوز ايل يازيچيليق عمرونده آلتميشا ياخين حکايه يازيبدير کي، چوخو بو گونه جک چاپ ائديلمه ييبدیر.
بيرينجي حکايه توپلومو "ري شهرينين ائولري" يازيچينين ضعيف کتابي حساب اولونا بيلر و يازيچي اؤزو ده هئچ ايستميردي کي، اوندان قيساجا دا اولسا، سؤز آچسين. آنجاق اونو دئيه بيله ريک کي، بو کتابين ايکي حکايه سي او زامانين آدلي سانلي ژورنالي "سخن" ده چاپ اولوندو و ايران يازيچيلارينين ياشليلاري بيليرلر کي، بو ژورنال هر يازيني چاپ ائله مزدي.
"پيگماليون" مجموعه سينده يازيچي نين دورد حکايه و بير نمایشنامه سی توپلانيب: "پيگماليون" (حکايه و نمایشنامه عيني آدلا گئديب)، "جنّت"، " الله صانديغي "، " اوجسوز- بوجاقسيز ساحللر".
بو حکايه لرين دؤردو ده قديم اساطيره اساسلانيب. "پيگماليون" ايران ادبياتيندا میلاددان قاباغکی آللاهلارين آراسيندا اولان سئوگيلرله علاقه داردير. پيگماليون آفريدتون محبتيني اورگينده بسله يير، آنجاق مفيستوفلس اؤز ساحرلرينين بيرينه، انده دايايا حکم وئرير، اونلاري داشا، قوجا آغاجا چئويرسين. دئمه لي يازيچي بو ايکي هيکله گؤزل حکايه يازير.
"جنّت" مسيحيت اساطيرينده اوز وئرميش بير سئوگينين ماجراسيدير. قوجا بير کشيش کلیسا دا آتشين سوزلريندن سونرا سحرلي اورگ چالارکن جماعتي اؤزونه مفتون ائله يير. بو آرادا ديميتري آديندا گنج بير اوغلانلا آليس آديندا بير قيز هرگون کشيشين سؤزلريني دولو هوسله دينله ييرلر. کشيش گيزلينجه قيزين محبتيني قلبينين بير گوشه سينده بسله يير. بير گون قيزا اؤز هوسلي سير صانديغينين اوستون آچير. قيز اونا اينانير. ايکيسي ال بير اولورلار، اوغلاني آرادان گؤتورورلر. گون باتان چاغلارينين بيرينده قوجا کشيش اوغلانا طرف بير تير آتير. کشيش گئدير کي اؤز ائوينده عيش- نوش بساطيني قيز گلينجه حاضرلاسين. گئجه دن آز کئچمه ميش قاپي آچيلير، قيز عوضينه اوغلان ايچري گيرير. کشيش"اوغلانين بدنينه باخير هئچ يارا ايزي گؤرمور. ديميتري اليني اوزادير، پياله ني شرابلا دولدورور، ایچير. سونرا اوزون قوجايا طرف توتوب دئيير:
- " آتا، ايندي من نئيلیيم؟ بيليرسن کی باشيما نه بلا گليب؟
قوجاني دهشت بوروموشدو، دانيشماغا ديلي يوخ ايدي." (ساعدی غلامحسین، پیگمالیون، ص 44)
اوچونجو حکايه يهود اساطيريندن، دؤردونجوسو ايسه قديم چين عاليمي کونفسيوسون ياشاييشيندان گؤتورولوب. بو حکايه لر يازيچينين ياشاديغي جمعيتين معیشتيندن آلينماييب، اونا گؤره دا ساعدينين ضعيف اثرلريندن ساييلا بيلر.
( دکتر رحمانی)
https://t.me/Adabiyyatsevanlar

"گئجه نين طمطراقلي ييغينجاغي" ني ساعدي 1339- جي ايلده چاپا وئريب. بو اثر ساعدي يه سن دئين شهرت گتيره بيلمه ميشسه ده، ادبي درنکلره بير جدي يازيچينين دوغولماسيندان خبر وئريردي. مجموعه ده اون ايکي حکايه توپلانميشدي. اثرين اساس ايدياسي انسانلارين اونودولماسي و اونلارين اونودولما دنيزينده غرق اولماسيدي. مثل اوچون "چتر" آدلي حکايه ده، کاراکتر قوجاغيني ات، یرآلما، چؤرک و بير نئچه سايره يئمه لي و ايچمه لي شئيلرله دولدوروب ائوينه گلير، بيردن ياغيش باشلايير. ائوينين آستاناسينا يتيشنده يادينا دوشور کي، آخي بونون بير چتري ده وار ايدي. بئله فيکيرلشير کي، چتريني ماغازالارين بيرينده قويوب. يئنيدن قاييدير کي، چتريني تاپسين. قصّابا، چؤرک ماغازاسينا، هابئله عاغلينا گلن يئرلره ياغيشين آلتيندا باش وئرئر، آما چتري تاپا بيلمير. مأيوس جومجولوق ائوه قاييدير. قاپينين زنگيني چالير. قاپيیا گلنه قوجاغينداکيلاري وئرير، سونرا گؤرور چتر قوجاغينداکي شئيلرين آلتيندايميش.
بو اثرده يازيچي چوخلو دانيشيغا فيکير وئرير. اوخوجو بير آز دقت ائلسه آنلار کي، ساعدي حکايه ني بير دراماتورگ موقعيندن يازيب. حکايه ده آداملار ائله بيليرسن کي، صحنه ده اويناييرلار، نه اينکي ياشاييرلار. بير سؤزله بو اثرين باره سينده دئمک اولار: "جادو رئاليزمي" مکتبينين تمه ليني نه اينکي ايراندا، بلکه دنيا مقياسيندا قويانلاردان بيري ساعديدير. اثرده طبيعتدن قيراق شئيلر اؤز تاثيرلري ايله حکايه لرين محيطيني دهشتلي وضعيته چئويرير. تانيشليق اوچون اثردن بير نئچه سطير اوخوياق:
"دفترخانانين دال پنجره سيندن پيس رنگلي نور ايچري سوزوردو، ائله بيل کي اؤلونون آغزيندان سو تؤکولوردو...ايشيغين دويمه سيني ووردولار نئچه چراغ ياندي...سيچانلارين ديشلري نين سسي قوجا قارينين کدرلي گولمگينه اوخشاييردي." (ساعدی غلامحسین، شب نشینی با شکوه، ص 23)
ساعدي سونرالار بو يازي اسلوبوندان چوخ مهارتله اثرلرينده استفاده اتميشدير. دئمک اولار، يازيچي بو جيغيري گنيشلنديريب، ادبيات عالمينه تزه بير يول آچدي. بو يول ساعدينين اوچونجو "بيل ياسليلاري" اثرينده چوخلارينين نظرينده اونون شاه اثري حساب اولونور.
"گئجه نين طمطراقلي ييغينجاغي" اون ايکي حکايه مجموعه سيدير. جمعيتين، حکومت ايشچيلرينين ياشاييشيني دقت مرکزينه چکير. اثرده ياشايان آداملار بطالتده بوغولورلار.
حکايه لر پوچلوق، امنيتين اولمامازليغي، انسانلارين سفيلّيیه، جنونا طرف سورونمکلريني نمايش ائتديرير. کاراکترلرين هئچ بيرينين حال- حوصله سي يوخدور. اونلار يالنيز خيال عالمينده اؤزلريني خوشبخت ساييرلار. اونلارين شهرينه، ائله بيل کي، اؤلو توپراغي سپميشديلر. هئچ بير کيمسه دن اعتراض سسي چيخمير. پوچ بير شئيه لازم اولمايان اطرافلي مباحثه آپاريرلار. يازيچي بو اثر حاقيندا دئيير:
"بو اثر منيم اوچون کاغذ قارالاما، مشق کيمي ساييلا بيلر، چونکي، دوزو، من بو حکايه لري چخوفون تاثيري آلتيندا يازمشام." (شناخت نامه ی ساعدی، ص 218)
( دکتر رحمانی)
https://t.me/Adabiyyatsevanlar

چوخ گوزل
بير سؤزله بو اثرين باره سينده دئمک اولار: "جادو رئاليزمي" مکتبينين تمه ليني نه اينکي ايراندا، بلکه دنيا مقياسيندا قويانلاردان بيري ساعديدير.
( کامران آذری)
https://t.me/Adabiyyatsevanlar

بلی اوجوردور و شاملو دا بونا تاکید ائدیبدیر.
(دکتر رحمانی)
https://t.me/Adabiyyatsevanlar

ماگیت یا جادویی رئالیزم مارکیزین " یوز ایل تنهالیق" رمانینا نسبت وئریلیبدیر، حال بو کی ساعدی او رماندان اوچ ایل قاباق "بیل یاسلیلارین" چاپا تاپشیریبدیر.
(دکتر رحمانی)
https://t.me/Adabiyyatsevanlar

دکتر
بیر آز جسارتیم اولسایدی دئیردیم هر کس نثر دونیایاسینا جیدی گیریشسه یقینن چخوفدان بیر پای الیب .
(کامران آذری)
https://t.me/Adabiyyatsevanlar

حکایه ژانریندا گوگول دان سونرا چخوف چوخ تاثیر باغیشلایان یازاردیر.
( دکتر رحمانی)
https://t.me/Adabiyyatsevanlar

مارکز جایزنی ۱۹۸۰ دا آلدی، اوندا هله ساعدینین بو کتابی فرانسیز دیلینه چئوریدمه میشدی.
(دکتر رحمانی)
https://t.me/Adabiyyatsevanlar

غ. ساعدينين "بيل ياسليلاري" (1343) اثري بير نئچه جهتدن دقتي اؤزونه چکير. بيرينجي بونا گؤره کي، بو اثر ايران معاصر ادبياتيندا بيرينجي باغلی حکايه لر مجموعه سي حساب اولونا بيلرکی، اؤزوندن اوّل کي اثرلرين هیچ جور تقليد تورونا دوشمه ييب. چونکي فورما باخيميندان اگر بو اثري آراشديرساق، گؤره ريک کي، بو واختا قدر نئچه حکايه ني گؤرونمز بير تئل ایله بير- بيرينه باغلاماق ايران معاصر ادبياتيندا گؤرونمه ميشدير. معنا و مضمون جهتيندن ده انسانين ايچريسينه پسيخولوژي چيراغينان باخماق بيرينجي نوبه ده ساعدييه عايددير.
گوره سن يازيچي بو اثري ياراداندا آتا - بابالاريندان قالان بؤيوک ارثه، "دده قورقود داستانلاري" نا دا دقت يئتيريب؟ بونا جواب تاپماق چتين دئييلدير. ساعدي اؤز آنا يوردونون تاريخينه، شفاهي خالق ادبياتينا چوخ ماراق گؤسترميش، بونلارين توپلانماسينا هم اؤزو جهد ائديب، هم ده سيرداشلارينا، او جمله دن صمد بهرنگي و بهروز دهقاني يه توصيه ائديب. اونون مونوگرافيک اثرلرينده ، "مشکين شهر يا خياو" ، "ايلخچي" بو ايکي ماحالين تمام عنعنه لريني، فولکلورونو توپلاييب. ("کليبر و قاراداغ" مونوگرافياسي هله بو گونه ده ک چاپ اولونماييبدير).
ايکينجي دليل اوچون بو مسئله نی قاباغا چکمک اولار کي، اثرين بؤلوملرينين "دده قورقود "ا اوخشاري چوخدير. هاميا معلومدور کي، "دده قورقود داستانلاري" اون ايکي بويدان عبارتدير. بير نئچه قهرمانلار- دده قورقودون اؤزو، غازان خان و س. چوخلو بويلاردا اشتراک ائديرلر. "بيل ياسليلاري" ندا دا سککيز حکايه دن عبارتدير، بير نئچه کاراکترلر، مثلا، کاددا، اسلام، مشدي جبار و س. چوخ حکايه لرده اشتراک ائديرلر. آنجاق بير اساسلي فرق بو ايکي اثري بير بيريندن آييرير. اگر دده قورقود بير زاماندا خلق اولوبدور کي، اوندا آذربايجان خالقلاري ان سعادتلي گونلريني کئچيرديرديلر، سؤز صحبت سازدان، اوزاندان، قوپوزدان گئديردی، دده قورقود قوپوزونو گؤتوروب طويلاردا چاليردي، اوخويوردو و سسيني عصرلردن عصرلره آشيريردي؛ ساعدي ايرنج بير زمانه ده ياشاييب، اثرلريني بويا- باشا چاتديريبدير. يازيچينين اولدوغو چاغدا ائلينين ادبياتي، اينجه صنعتي تاپدالانيب و تحقير اولونوبدور. بونونلا بئله، هئچ تعجبلو دئيل کي، يازيچي باشي مصيبتلر چکميش خالقينا مرثيه سؤيله سين و ياس توتسون. اگر اوندا قهرمانلار آغاجي کؤکوندن چيخاريب دوشمنه قارشي هجوما کئچيبلرسه بورادا ايسه آداملار قضا و قدره باش اَييرلر.
دئديگيميز کيمي، "بيل ياسليلاري" سککيز حکايه دن عبارتدير و حکايه لر بير بيرينه باغليدير.
(دکتر رحمانی)
https://t.me/Adabiyyatsevanlar

بيرينجي حکايه ده کاددانين آروادي آغير بير خسته ليگه مبتلا اولور.
اوغلو رمضان بونا باخماياراق کي، ائولنمک واختي جاتيبدير و اونا بير قيزدا آداخلايبلار، کؤرپه اوشاق کيمي آناسينا باغليدير. رمضانين قولاغينا بير سس گلير. بو سسي کندده هامي ائشيدير، آنجاق هئچ کيم بيلمير هاردان ائشيديرلر. هره بير يئره يورور، آما سس اؤلوم سسينه اوخشايير. آروادي شهره خسته خانايا آپاريرلار. رمضان دا اونلارين دالينا دوشور و آتاسينين آجيغلانماسينا اعتنا ائتمير. آنا بالاسيني راحاتلانديرماق اوچون اؤزونو ساغلام گؤسترير و درد- بالاني ايچريسينه سالير. نئچه گوندن سونرا کاددانين آروادي اؤلور. آنانين اؤلومو رمضاني دا اؤلومه طرف سوروتله يير. ساعدي بو حکايه نين آخيريني سحرلي بير قلمله باشا چاتديرير:
"قاپيچي گئجه لر باشيني آتيب ياتيردي. خسته لر قاپيني چالارکن رمضان دوروب آچيردي. قاپيچي کاددايا وعده وئرديگي سؤزو يئرينه يئتيرميش اولسون دئيه، آلتينجي گون رمضانا دئدي:
- گتميشديم خسته خانايا، ننه ني بو تزليکده بوراخماياجاقلار، آتان دا اونا خرجليک - زاد وئرمه ييب، صاباح گئت کنده پول- پارا گتير.
رمضان راضيلاشدي. صاباح، گون دوغمادان چيخاجاغيني قرارا آلديلار. هميشه اولدوغوندان داها ائرته قارانليقلاشدي. قاپيچي ايله رمضان ائرتيکن اوتاغين قاپيسيني قاپاييب ياتديلار. کولک اسيردي. کولک کيرلي پامبيغلاري حَيَطدن قؤوازاياراق باييرا آپاريردي. قاپيچي يئمک يئمه دن يورغاني باشينا چکيب ياتدي. رمضان ديوار ديبينده اوتورموش بادام آغاجينين پنجره شوشه سيني ديديشديرن بوداغينا تاماشا ائديردي.
قاتما- قاريشيق سسلر گليردي. دوختورون سسي يوخاري قاتدان ائشيديليردي. او آرا - سيرا قاپيني آچاراق سالونا اؤسگوروب سؤيوش دئییردی. رمضان بو سسلره قولاق آساراق يوخويا گئتدي.
گئجه ياريسي آييلدي. سس گليردي. سس تانيشيدي. کولکدن زينقيرو سسي ائشيديليردي. دينله دي. سس ياخينلاشدي- ياخينلاشدي ائشيک قاپي نين اؤنونده داياندي. آرامليقلا بير ال قاپيني چالدي. رمضان باخدي، قاپيچي اويانماميشدي. اوتاغين قاپيسيني آچاراق چيخدي دهليزه. دوختورون اؤسگورمه سسي ياتاغيندان گليردي. رمضان ايره لي له دي. قاپي داليندان کيمينسه تؤوشومه سسي گليردي. قاپيني آچديقدا آناسيني گؤردو. او، اَجَر پالتار گئيينميشدي. رمضان سئوينجک آناسينين اليني توتدو، بيرليکده اورادان اوزاقلاشديلار. گرگينله شن کولک اونلاري ايره لي سورودو. باشقا زينقيرولارين دا سسي اوزاقدان ائشيديليردي. رمضان دئدي:
- هارايا گئديريک، آنا؟ يوخسا بَيَله گئديريک؟ آناسي دئدي :
- بَيَله گئتميريک، بنؤوشه ليگه گئديريک.
صاباح تئزدن کاددا ايله مشدي بابا و اسلام آرابا ايله يول قيراغينا گئديب گؤزله مه يه باشلاديلار. کندين ايتي پاپاق ايله اسلامين قاراجا کئچيسي گئديب آرابانين يانيندا دوردولار. بيلليلر آرا- سيرا ائشييه چيخير، يول قيراغيندان يولو ايزله يه رک يئنيدن قاييديرديلار. هاوا بالاجا ايشيقلاناندا مشدي بابا سوروشدو:
- به گلمييه جکلر؟ دئييردين گله جک آخي... کاددا نيگارانجاسينا دئدي:
- اؤزو دئميشدي، گؤندره جک، هله ده خبر يوخ.
گئجه اولونجا رمضانين آداخليسي دامدان يئنيب، اريميش شمعي گؤتوروب چيخدي. شمعي يانديرماق اوچون اوجاغا دوغرو يوللاندي." ( بیل عزالیلاری، چئویرن: نگار خیاوی، س.24-26).
(دکتر رحمانی)
https://t.me/Adabiyyatsevanlar

ايکينجي حکايه ده عمومي بير ناخوشلوق بَيَله هجوم ائدير، لئش لئشين اوستوندن قالانير. کندين شيخ الاسلامي دا بو مرضدن جان قورتارا بيلمير. کند اهلي ايسته يير اونون اوغلو آقا نصيري آتاسينين يئرينه شیخ -السلام سئچسين، آنجاق آقا نصير اؤزونو ائله گؤسترير کي، گويا هئچ بير زاد اولماييب. اوغلان خالاسي قيزينا وورولوب. زهرا، اونون خالاسي قيزي ناخوشلايير. اونو شهره خسته خانايا آپاريرلار، آما قيز خسته خانادان قاچير شهرين ديلنچيلرينه قوشولور.
اوچونجو حکايه ده وبا، قيتليق و قارا يئل کنده هجوم گتيرير. ايکي قاري سوپورگه ايله کنده تربت سويو چيله يير. مرثيه دسته لري کندين دؤرد طرفينه نوحه اوخويا- اوخويا فيرلانيرلار. کيشيلر اورا- بورا گئديرلر کي، يئمه يه بير شئي تاپيب آلسينلار. بير نئچه سي ده قونشو کندلره اوغورلوغا گئدير، آنجاق هر ايکي دسته نين چاليشمالاري فايداسيز اولور. کيشيلر اؤزلري ايله بير اولو ائششک گتيريللر کي، اهالي اونو گؤرنده سئوينجک اولورلار. اوغورلوغا گئدنلر نئچه اؤلو تويوق تاپيب، گيزلينجه شاققالاييب ائولرين آراسيندا بؤلوشدورورلر.
(دکتر رحمانی)
https://t.me/Adabiyyatsevanlar

دؤردونجو حکايه ده کند اهلينين بيرينين، مشدي حسنين اينگي اؤلور. اهالي قالير معطل کي، بو بد خبري نئچه مشدي حسنه چاتديرسين.
کندين ان دوشونجه لي آدامي اسلام مصلحت گؤرور کي، اينه گي قويويا آتسينلار. آخشام چاغي مشدي حسن گلير گؤرور اينکدن خبر يوخدور. او ايسته مير اؤزونو اينانديرسين کي، اينگي اؤلوبدور. گؤرور کي، طویله ده اينک يوخدور. اؤزونو اينگين يئرينه قويور، اينک سسي چيخاردير. کندليلري هي ايسته ييرلر اونو باشا سالسينلار کي، سن مشدي حسن سن، او ايسه ايکي آياغيني بير باشماغا سوخور کي، من اينيم کي، اينيم.
اسلاملا کاددا مشدي حسني شهره طبيبه گؤسترمک اوچون آپاريرلار، آما مشدي حسن يولدا اؤلور.
سونرالار ساعدي داريوش مهر جو ايله بيرليکده بو حکايه نين اساسيندا "اينک" آدلي کينو فيليميني اکرانا چيخارديلار. بو فيلم آلماندا، فرانسه ده و بير نئچه اؤلکه ده آيلارلا اکرانلاردا آلقيشلاندی. بونا باخماياراق کي، بو فيلم مدنيت ناظيرليگي خرجي ايله دوزه لینميشدي، فيليمين سناريوسيني يازماغينا گؤره يازيچي شاه دورونون پليسلري طرفيندن آغير ايشگنجه لره معروض قالدی. اوزون مدت ايرانين اؤزونده بو فيليمين نمايشي نين قاباغي آلينیر. حکومتين ساتقين عاليملري شاهی باشا سالیرلار کي، يازيچي "شاهين آغ انقلابينين نائليتيني" اينکار ائدير و اونو مضحکه يه توتور. اونلار دييرلر بو فيلمي يازانلار، اکرانا چيخاردانلار نييه بس بو قدر بئله آباد کندلري قويوب گئديبلر گؤزه گؤرونمز بير کنددن فيليم چکيبلر؟
سؤزون دوغروسو دا بو ايدي کي 1340- جي ايللرده ايرانين کينو تئاترلاريني ائله فيلملرله دولدورموشدولار کي، محله لاتلارينين ووروش- دؤيوشلريني يا دا کي، گؤزل قادينلارين بدنلريني نمايشه قويوردولار. بو عرفه ده "اينک" فيلمي گؤزلري بير قيسم حقيقتلره آچدي.
ساعدينين مشدي حسني اصلينده شاهين اؤزودور. نئجه کي مشدي حسن و بيل کندينين وارليغي يالنيز بير اينه يه باغليدير، شاهين و اونون حکومتي ده يالنيز نفته باغليدير.
ساعدي اؤز ياشاديغي جمعيتي چوخ ياخشي تانييردي. بيليردي کي، بير يئرده کي مين نسخه کتاب اون ايل کتاب ماغازانلاريندا توز- تورپاق ايچريسينده قالاجاق، گرک اوخوجولار اونلاري قفسدن قورتارسينلار. گرک ملتي آييلتماق اوچون يوللار آختاريلسين. ساعدي بو نيتله سناريونو يازماغا باشلادي. بونو دا علاوه ائتمه لييک کي، ايرانين ان بؤيوک آکتيورلاري ساعدي نين فيلملريندن شهرته چاتديلار.
(دکتر رحمانی)
https://t.me/Adabiyyatsevanlar

بئشينجي حکايه ده عباس آدلي بير گنج هوسيني بير ايته باغلايير. بَيَلليلر بئله دوشونورلر کي، گويا بو ايت اؤزويله بلا گتيريب و اونا گؤره ده ايتي کنددن قووماق ايسته ييرلر. عباس ايتيندن ال چکمير و ايته گؤره اؤز کندليلريله اوز- اوزه دایانیر.
آلتينجي حکايه ده مشدي جبار- بَيَلليلرين بيري- شهردن گلنده يولدا بير صانديغا راست گلير. چوخ آغير اولدوغوندان ترپه ده بيلمير. گلير کنده بير عجايب شئي گؤردويونو خبر وئرير. کند اهلي چوخ گزندن سونرا صانديغي تاپير. هئچ بيري بو صانديغين نه اولدوغونو باشا دوشمور. بيردن بير نفري دئيير: صانديقدان سس گلير. سسي اول بير زادا اوخشادا بيلميرلر. بيري دئيير، سو سسيدير. بيري دئيير، يئل- کولک سسيدير. بيري ايسه دئيير، صانديغين ايچيندن آغلاماق سسي گلير. صانديغي کؤمکله شيب آرابايا قويوب گتيريرلر کنده، دوره سينه حاصار چکيب، اؤزلرينه امامزادا دوزلديرلر. چوخ زامان کئچمير، آمريکالي عسگرلر يوک کاميونو ايله کنده گليب صانديغي آختارماغا باشلاييرلار. صانديقلا بيرليکده مشدي جباري دا آپاريرلار.
ساعدي بو حکايه ده آمريکا بيرلشميش شتاتلارينين اويدورما مدنيتيني ايران يئرلي اهاليسينين ياشاييشي ايله مقايسه ائدير. يازيچي بو جور باخيشي - کئچميش ساده، يالان پالانسيز، دالا قالميش دوشونجه لري و قاباغجيل، مرکب، باش گيجللنديرن فيکيرلري قاباق- قاباغا قويماق و مقايسه ائتمگي بيرينجي دفعه معاصر دونيا ادبياتينا گتيريبدير. نئچه ايل ساعدي دن سونرا کلمبیانین دونيا سَويّه لي يازيچيسي - گابریل گارسيا مارکز، "يوز ايل تنهاليق" رمانيندا بو سبکي داها دا گنيشلنديردي. مارکز بو رماندا ماکوندو آديندا بير خيالي ساحلين اهاليسي نين ياشاييشيني قلمه آليب. بورانين دا آداملاري بيلليلره تاي گئريده قالميش ساده آداملارديلار. بير آدام شهردن ماکوندويا بؤيوک دمير ماگنيت گتيرير، ساحلده اؤز داليسينجا سوروتله يير. ائولرده نه قدر دمير قاب- قاشيق وار بو ماگنيته طرف گليب اونا ياپيشير. اهالي کي، عؤمورلرينده بئله بير شئي گؤرمه ييب حئيرتله اونا تاماشا ائدير. آداملار بئله باشا دوشورلر کي، گويا بو تزه شئي دميرلره روح وئرير و اونو بير معجزه کيمي قارشيلاييرلار.
بئله يازماق اروپادا ايتالو کالوينو، ژوزه ساراماگو و باشقالارينين اثرلرينده، تورکيه ده لطيفه تکين، فريت ادگونون اثرلرينده، سونرالار ايران دا شهرنوش پارسي پورون، منيرو رواني پورون يازيلاريندا ياييلدي.
يئددينجي حکايه ده کند اهاليسينين بيري "توکی قيرميزي" آجليق ناخوشلوغو توتور. کندده هر نه کي الينه کئچير اودور، آما هئچ دويمور. آز مدتدن سونرا سيرصيفتي دييشيلير، حيوانا چؤنور. هر گون آيري- آيري يئرلردن اوندان سس- سوراق وئريرلر. کندليلر قورخولاريندان خؤرکلرين گيزله ديرلر.
بو حکايه يه تاي هرمان هسه نين- آلمان يازيچيسي نين " اعجوبه "
آدلي رومانيني نمونه وئرمک اولار.
سککيزينجي و آخيرينجي حکايه اسلامين، کندين ان عاغيللي آدامينين ماجراسيدير. اسلام بير دول آروادين آتيني معالجه ائدن زامان کندليلرين بيري اونلاري طویله ده گؤرور. بَيَلليلر اونا تهمت ورورلار. اسلام کوسور، داميني پالچيقلايير، سازيني آتير چيينينه، شهره اوز قويور. آنجاق بونا باخماياراق کي، بو آدام اؤز کندينين ان حؤرمتلي آداميدير، شهرده اونو ديلنچي کيمي قارشيلاييرلار اونون ساز چالماغينا پارا آتيرلار.
بير سؤزله ايسته سک بو اثرين حاقيندا يکون ووراق، بو اثر شرق ادبيات عالمينين "محصولسوز توپراغيدير" کي، اروپادا بيرينجي دفعه ت.س.اليوت يازميشدير.
"دنديل" ساعدي نين اوچونجو حکايه مجموعه سيدير. بو مجموعه ده دؤرد حکايه توپلانيب:
"دنديل"،"عافيتگاه"،"اوت"، "منله کچل و کيکاووس".
"دنديل" مراغه شهرينده بير محله آديدير. بو محله ده او زمان فاحشه خانا وار ايدي. ساعدي بو اثرده فيلم چکن قلميني گتيريب، بو داملارين بيرينده قويوب، آداملارين لاپ ايچري دونياسيندان فيلم چکيب.
(دکتر رحمانی)
https://t.me/Adabiyyatsevanlar