ادبیات سئونلر
3.12K subscribers
6.98K photos
2.46K videos
1.03K files
18.2K links
بوکانال ادبیات سئونلر قوروپونون سئچیلمیش اثرلری دیر
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
Download Telegram
Forwarded from Kamran Azari Kamran Azari
بو زامانلار تبريز، اردبيل، اوروميه، زنجان، همدان، قزوين، مرند، خوي، كرج، اصفهان، سنندج، رشت و باشقا شهرلرين دؤولتي ، اسلامي آزاد و پیام نور بيليم‌يوردلاريندا تورك اؤيرنجيلري، دوغما ديليميزين مکتبلرده تدريس اولما مسئله‌سي و میلٌی وارلیغیمیزلا علاقه‌دار اويرنجيسل درگيلری (توركجه و فارسجا) بوراخماغا غئیرت گؤسترديلر. حتي گئرمي كيمي- كيچيك شهرده ده «پيام نور» بيليم يوردونون ‌ توركجه- فارسجا ” قارتال “ اؤيرنجيسل درگيسی ياييلماغا باشلادي و بو درگيلرين سايي۱۳۸۴- جو ايلين سونلارينا قدر يوز ايگيرمي يه چاتدي !
قادين حاقلاريندان اؤزل مودافعه ائتمك اوچون ايلك دفعه اولاراق آذربايجانلي قيز اؤيرنجيلري طرفيندن تهرانين «الزهرا» بيليم يوردوندا ژيلا خانيم محمدخاني مسؤول مدیرلیگی و سميه خانيم فلاحي باش يازارليغي ايله توركجه- فارسجا «ساراي» اؤيرنجيسل درگيسی 1383- جو ايل مطبوعات عالمينه آياق قويدو.
بو درگي ميلّي مسئله‌لريميزله یاناشی قادينلارين تاپدالانميش حاقلاريندان اؤزل مدافیعه ائتمه گی بیرینجی وظیفه اولاراق اوزه رینه گؤتوردو.
1378 – جی ایلدن ، دوغما دیل،ادبیات،مدنیت،تاریخ،موسیقی،کیملیک و کئچمیشیمیزی اؤیرنمک ایسته ین چالیشقان تورک اؤیرنجیلرین تلاشی ایله آذربایجان و ایرانین باشقا شهرلری نین بیلیم یوردلاریندا بوراخیلان تورکجه – فارسجا “اؤیرنجیسل” درگی لرین، گنج نسلیمیز اوستونده اؤنملی ،درین و گئنیش تاثیری اولموشدور.
بو درگی لرین تعداد و یاییم دایره سینی نظره آلاراق ، 1378 – جی ایلدن 1385 –جی ایلین خورداد آیینا قدر موختلیف شهرلرده چاپ اولوب یاییلان اؤیرنجیسل درگیلرین آدلارینی خلاصه اولاراق بورادا گتیریریک .
دئییلمه سی لازیمدیر کی،بو نشریه لرین بیر سیراسی،اوچ-دورد نومره ‍‌‘ بعضيسي بئش – آلتي آي و بير قيسمي ده بير – ايكي ايل چاپ اولدوقدان سونرا موختليف دليل لره گوره تعطيل اولموش ‘ لاكين باشقا درگي لر باشقا آدلارلا چيخماغا باشلاميش و اونلارين يئريني توتموشلار .
بو نشريه لرين ايچيندن چوخ آز تعدادي ‘ او جومله دن ” اؤيرنجي” و ” سايان “ كيمي درگي لر ايلك نومره دن بوگونه كيمي چاپ اولمالاريني داوام ائتديره بيلميشلر ! .
بو یئددی ایلده ، موختلیف شهرلرین بیلیم یوردلاریندا چاپ اولوب یاییلان اویرنجیسل درگی لرین آدلاری و تعدادلاری بئله دیر:

تهران: 1 – چیچک 2 – اؤیرنجی 3 – چاغری 4- اردم 5 – دوزگون خبر 6 – ایشبق 7 – ائل سسی 8 –بیرلیک 9 –گونش 10– یول 11- گله جک 12 – سارای 13 – هارای 14 – یاغیش 15 – اؤیرنجی باخیشی 16 –آذربایجان 17 – یورد 18 – یاشماق ۱۹ -شهريار ۲۰- حيدربابا ۲۱- اولوس ۲۲- آراز ۲۳- جيرتدان ۲۴- دالغا ۲۵- گنج ۲۶- اقتصاد ۲۷- آذربايجان ۲۸- ساو ۲۹- صبح صحرا
تبریز: 1- بایقوش 2- سحر 3 – آراز 4 – یارپاق 5 – گونش 6 – باریش 7 – یورد 8 – ائلچی 9 – خان ننه 10 – ائل سسی 11 – دنیز 12- توپلوم (جامعه) 13 – سوغوز 14- چالقی 15 – نوآوران 16 – آینا 17 – خزر 18 – آرتا ۱۹- اؤزلوك ۲۰- شهريار ۲۱- آذرخزر ۲۲- سهند ۲۳- آختاريش ۲۴- آذربايجان گونشي ۲۵- آرمان ۲۶- ستارخان
اورومیه: 1 – باخیش 2 – اولدوز 3 – بولود 4 – گونش 5 – اویانیش 6 – تانسو 7 – وارلیق 8 – اؤلکه ۹- يول بير ۱۰- اولوس
اردبیل: 1 – سایان 2 – ساوالان 3 – سحر 4 – گؤی 5 – یورد 6 – دان اولدوزو 7 – صاباح
۸- شهريار
زنگان: 1 – سس 2 – شهریار 3 – آراز سسی 4 – یاشار 5 – قیزیل اؤزن ۶- آزاد زنجان ۷- زنگان سؤزلري
اصفهان: 1 – دان اولدوزو 2 – سهند 3 – شهریار ۴- ماءذون
خوی: 1 – کوی شهریار 2 – یاشیل یول 3 – توپراق
همدان: 1 – ایلدیریم 2 – بیرلیک یولو 3 – بولود
قزوین: 1 – آراز 2 – یئنی باخیش
کرج: 1- یاشاییش 2 – یارپاق
مرند: 1 – نسیم 2 – چالیش
گئرمی: 1 – تانیش 2 – قارتال

آدلارینی گتیردیگیمیز شهر، و اونلارین هر بیریسینده ايكي دن چوخ یایینلانان اؤیرنجی درگیلریندن علاوه آلتداکی شهرلرین هر بیرینده ده بیر اؤیرنجی درگیسی یایینلانمیش و یا یایینلانماقدادیر !
باخیش (کرمان)، گئرچک (مازندران- بابلسر)، آینا (ابهر)، ارکین (ایلام)، کیملیک (سنندج)، قوپوز (رشت)، اولدوز (اراک)، بولود (سویوق بولاق- مهاباد)، دان یئلی (خیاو- مشکین شهر)، آنایوردو (یزد)، ایشیق یول (قوشاچای-میاندوآب)، بیرلیک (ماراغا)، اولدوز(بیرجند)، “اؤلکه میز ” (قشقایی توکجه سی لامرد شیراز) . گنجليك ( موغانشهر- پارساآباد ) ‘ قيزيل اؤزن (خالخال) ‘ رسول (قوم- قم )‘ سؤنمز (بناب ) ‘ گونش (كرمانشاه )
Forwarded from Kamran Azari Kamran Azari
۱۳۸۳-جو ايل ” قوم ” شهري نين (علم اوجاغي نين) تورك طلبه لري طرفيندن ” رسول “ آدلي اوچ ديلده (توركجه – عربجه – فارسجا ) نشريه چاپ اولماغا باشلادي ؛ بونشريه نين مسئول مديري فتح الله ذوقي و باش يازاري سيدموسي كارجو سادات جنابلاري اولدو.
“رسول ” نشريه سي اؤز ايلك نومره سينده ” خوجالي سوي-قيريمي “ اردبيلين “ سرچشمه ” مسجدي نين اولايلاري و تورك ديلي نين علم اوجاقلاريندا تدريسي باره ده مقاله لر يازدي .
آد آپاردیغیمیز تورکجه – فارسجا اویرنجی نشریه لریندن علاوه احتمالاً یئنه بعضی اؤیرنجی نشریه لری، آدلارینی گتیردیگیمیز و یا گتیرمه دیگیمز شهرلرده فعال آذربایجانلی اؤیرنجیلری طرفیندن چاپ اولوب ییاییلیردی و یا یاییلیر، لاکین منیم الیم اونلارا چاتمامیش و یا او نشریه لر حاقدا الیمه بیر بیلگی گلمه میشدیر.
مثلاً نظریمه گلیر سبزوار، تاکستان و دليجان شهرلري نين بيليم يوردلاري نين فعال تورك اؤیرنجیلری طرفیندن نشریه لر چاپ اولوب یاییلیردی، لاکین بونلارین حاقیندا یازماغا الیمده بیر بیگی یوخدور !
اؤیرنجی نشریه لرین بعضی اؤزللیکلرینی بئله قید ائتمک اولار:
1 – بو نشریه لر، عادی نشریه لردن داها جدّی و آچیق، میلّی مسئله لریمیزی آراشدیریر و دؤولت مسئوللارینی سورغو- سئوالا چکه رک اونلاری تنقید آتشینه توتورلار.
2 – اصیل تورک سؤزجوکلریندن استفاده ائتمک فیکیری بو نشریه لرده داها گوجلو گؤرونور. مثلاً ” اؤیرنجی”سؤزو دانشجو و طلبه یئرینه و “بیلی یوردو و یا بیلیم یوردو” دانشگاه و اونیورسیته یئرینه.
۳- اؤيرنجي نشريه لري نين تيراژي محدود ساي دا و عموميتله ۵۰۰ نوسخه آراسيندا اولور و اؤيرنجي لر آراسيندا داها چوخ اوخونور
۴- بو نشریه لرین تقریباً %85 مجله فورموندا و ياري دان چوخو رنگلي قابيقلا چاپ اولموش و يا اولورلار
4 – بو ۱۲۰ اؤيرنجي نشريه آدلاري نين ايچيندن ۱۰۷ سي اصيل توركجه و يالنيز ۱۳-و فارسجا و عربجه سوزجوكلردير ؛ فارسجا وعربجه سؤزجوكلرده ديليميزده گئنيش سويه ده ايشلنميش و توركلشميش سوزلردير ؛ مثلا ” آينا “؛ ” سحر ” و ” رسول ” سؤزلري كيمي ؛ بونلارين ايچينده يالنيز ” نو آوران ” سؤزو غير عادي فارس سؤزودور !
5 – بعضی نشریه لر اورتاق آدلا، لاکین آیری – آیری شهرلرده چاپ اولوب یاییلیردیلار و یا یاییلیرلار ، مثلاً: 1– گونش (تبریز)، گونش (تهران)، گونش (اورومیه) 2 – یورد (تبریز)، یورد (تهران)، یورد (اردبیل ) 3 – اولدوز(اراک)، اولدوز (بیرجند)، اولدوز (اورومیه) و …

6 – نشریه لرین تعدادی باخیمیندان،تهران ۲۹ نشريه ايله بيرينجي ؛ تبريز ۲۶ نشريه ايله ايكينجي ، اورومیه ۱۰ نشریه ایله اوچونجو ، اردبیل ۸ نشریه ایله دؤردوججو ، زنگان ۷ نشریه ایله بئشيجي ، اصفهان ۴ نشریه ایله آلتينجي، خوی و همدان هر بيري ۳ نشريه ايله يئددينجي، قزوین، کرج، مرند ، گئرمی،سولدوز و ابهر 2نشریه ایله سگگيزينجي و قالان شهرلر هر بیری بیر اؤیرنجی نشریه یایماقلا سونونجو یئری توتموشلار.
1382- جي ايل«آذري» فصلنامه‌سي اوستاد بهزاد بهزادي مسؤول مدیرلیگی ايله تهراندا یاییلماغا باشلاییب دیلیمیز و ادبیاتیمیزلا ماراقلانانلاری سئویندیردی و 1383- جو ايل اوچ اؤنملي «ديلماج»، «يارپاق» و «خداآفرين» نشريه‌لري بير زاماندا نشره باشلاديلار.
«ديلماج» مجله‌سي توركجه- فارسجا آيدا بير دفعه مهندیس عليرضا صرافي مسؤول مدیرلیگی ايله تبريزده، «يارپاق» هفته‌ليگي تام توركجه دوكتور عظيم عبادپور (ايواز طاها) مسؤول مدیرلیگی ايله تهراندا و «خداآفرين» درگيسي ايسه يئنه آيدا بيركره توركجه- فارسجا دوكتور حسين شرقي مسؤول مدیرلیگی ايله و تهراندا بوراخيلير. بو اوچ نشريه ميلّتيميز ايچينده گئنيش مقياسدا اوخونماقدا و سئويلمكده‌دير.
1375- جي ايلدن بو گونه كيمي ( 1385 – جي ايلين خورداد آيي ) آذربايجان مطبوعاتي هم كيفيت و هم كمّيت باخيميندان اؤنملي آشيريملاري آشميش و ميلّي مسأله‌لريميز، مطبوعات يولو ايله گون موضوعسونا چئوريلميشدير، لاكين بو گلیشمه‌لرین شاهیدي اولاراق آذربايجان- مطبوعاتي اؤز لایقلي مقامينا چاتماق اوچون اوزون- اوزادي يول گئتمك مجبوريتينده‌دير!
__________________
Forwarded from Kamran Azari Kamran Azari
Forwarded from Kamran Azari Kamran Azari
;کریم قربانزاده
آنامیز تبریزین مهربان اوغلو

کریم مشروطه چی "سؤنمز"



گؤزل، مهربان، اصلانلار يوردو، قهرمانلار دياري محتشم آنا تبریز؛

شانلي، شرفلي، اعتبارلي، وقارلي، سخاوتلي، پاك وجدانلي، درين دوشونجلي آنا تبریز؛

اؤلمز قهر مانلارين، اولو بابالارين، آغ بيرچك آنالارين آ ناسي تبريز؛

هر زمان اؤزونه لايق سهنده، ساوالانا اوخشايان، ایگید ائولادلار بئجره‌ن آنا تبريز؛

بابك‌لرين، نسيمي‌لرين، ستارخان‌لارين، خياباني‌لرين، پيشه‌وري‌لرين، اراني‌لرين، صمدلرين فخري، جاني، قاني آنا تبريز؛

زمانين سيناغيندان باشی اوجا، تاريخ بويو قهرمان، هر زمان واريمیز، عنوانميز، قلبيميز آنا تبريز؛

بوگون‌ده ايستي قوينوندا مينلر درين دوشونجه‌لي شاعير، يازیچي، فيلسوف، مباريز انسانلار بسله‌ين آنا تبريز؛

آذربايجانين ادبيات صحيفه‌سي چوخ زنگين، الوان، بارلي- بهرلي‌دير. معاصر دؤرده بو وارليق شهريارلارلا، سهندلرله، بهزادي‌لرله، كريم مشروطه‌چي‌لرله و ....... دوام تاپير، غني‌لشير.

آذربايجان دونيا ادبياتینا دیرلی اینجی‌لر بخش ائدیر؛ دونیا مدنيتين بارلاندیریر؛ اوز اينجی‌لریله، دوشونجه‌لريله بشریتین مدنیتی‌نی زنگین‌لشدیریر، اونون قیزیل صحیفه‌سینی نورلاندیریر.

من ايسترديم بو مجالدا آذربايجانين غبرتلی اوغلو، آنامیز تبريزين گؤزل و مهربان بالاسي شاعر، تدقیقاتچی، خطاط، شهريارشناس، گؤزل و مبارز انسان اوستاد كريم مشروطه چي "سؤنمز" معليمدن سؤز آچام.

81 ايل عؤمورنو ائلي‌نين، يوردونون دردی- غمینه اوره‌کدن یانان، اولو خلقینه اينامينی ایتیرمه‌ین، ادبياتیميزين زيروه‌لرينده پارلاق گونشه چئوریلن، ملتین سویوق و شاختالی گونلرینده سؤنمز اوجاغا دؤنن، دوم- دورو حیات یاشایان تبریز اوغلوندان، سؤنمز معلیمدن دانیشام.

سؤنمزین صنعت حياتي نه قده‌ر گؤزلديرسه، اجتماعي حياتي‌دا بير او قده‌ر تميز، دورو و شفاف‌دیر. اونون متین رفتاری، حؤرمتلی شخصیتی، ایستی کلامی بونا آیدین ثبوتدور. او عینی حالدا بؤیوک صنعتکار و قدرتلی قلم صاحبی‌دیر. یئرسیز دئییل کی سليمان رستم اونو شهرياردان صونرا جنوبی آذربایجانین ایکینجی اوستاد شاعری آدلاندیریر. آكادميك ميرزه ابراهيموف، دوكتور علي اكبر ترابي، دوكتور بهزادي، دوكتور جواد هئيت، دوكتور مبين (شيمشك )، اؤلمز نبي خزري، پروفسور رحيم رئيس‌نيا.... و باشقا آذربایجان عاليملری سؤنمزين حاقيندا ان گؤزل اوره‌ک سؤزلرینی دئییب و چوخ دیرلی راي‌لر وئريبدیرلر.

اونون باره‌سينده دئيیلن سؤزلر، يازيلان یازی‌لار اؤزو بير ديرلي اثر و كتاب اولا بيلر. رحيم رئيس نيا بو باره‌ده بئله يازير:

"استاد مشروطه چي گؤرونديو كيمي، بير چوخ جهتلي، كيفيتلي و اوره‌گي ائلينه، ديلينه باغلي بير قايغي‌كش انساندير."

دوغروسو او زحمتكشلرين اؤز بالاسي، مباريز بالاسي، کسگين قلملي شاعیری‌دير. ائله بونا گؤره‌دیر کی هيچ واخت قدرت صاحبلري‌نين تعريفچيسي، مداحی اولمايیب، دايما زحمت آداملاری‌نین قايغيسین چكن، اونلارلا بيرليكده عدالت يولونون استقامتچيسي، يورولماز يولچوسو اولوبدور.

سؤنمز حياتين فیرتینالي، قارلي، دومانلي گونلريندن باشی اوجا چیخیبدیر. دئمك اونون گوموشو ساچلاری خالقی‌نين سعادتي اوغروندا آغاريب‌دیر. اونا گؤره‌دیر کی بوگون خالقيمیز سؤنمزي سئوير و آنامیز تبریز اونا فخر ائدیر.

سؤنمزين خوشبختليگي اونون آنا ديلينه باغلي‌ليقيندادي. او شورانليقدا بيتن عطیرلی بير گول اولسادا، آذربايجان ادبياتی باغچاسيندا ائله درين كؤك ساليب كي، بوگون اونو بو تورپاقدان آيیرماق ممكن دگيل. سؤنمز كپنك رنگلي شعرلرين یارادیجی شاعيری‌دير. او دئيیر:

ياشاسام دونيانين هاراسيندا من

گينه آذريم اوراسيندا من

احساسلي اورك‌لر آراسيندا من

قيريلماز كؤرپولر سالان شاعيرم.

اوستادین اؤلمز اثرلری آتا- بابا مثل‌لريندن ،شفاهی ادبیاتیمیزین زنگین سؤز خزينه‌سيندن دولودور. اونون دیلینده یئنی‌دن یاشانان بو بديعي و تراوتلي گوزلليك‌لر، ادبیاتیمیزین خزینه‌سینی داهادا زنگین‌لدیر، داهادا وارلاندیریر.

سؤنمز شاعيرلیک خياليندا سئیر ائدن صنعتکار دئییل. او خالقيميزين واقعی حیاتی، آغير و عذابلي گونلرينده ائل دردي، وطن دردي، آزادليق دردي چکن صنعتکار انساندیر. سؤنمز یازیر:

عجب بو اؤلكه‌ده آزادليغين گولزاري تشنه ايميش

زماندير كي بو گولزارين كؤكو هرگونده قان ايستر

حقيقي عشق اوچون گر چي مزاقين تشنه دير ، « سؤنمز »

او شهدي آختاران ،شيرين جانيندان ارمغان ايستر

و يا باشقا بیر شعرینده بئله دئییر:

بير شيريق ايشيقين تامارزسي‌يام

بويولدا، باش وئريب ،جان قوياجاغام

دئييرم گلين ،اؤز اليزله وئرين

سيز اؤزوز وئرمه‌سز، من آلاجاغام

بو شئه كبريتي‌ده آلساز اليمدن

چاخماغي چاخماغا وورماغا نه وار

مئشه نين قوپ-قورو آليشيق لارين

قالاييب تونقال لار قوروماغا نه وار
Forwarded from Kamran Azari Kamran Azari
او حاقي، آزادليغي آلمالي بيليبدیر. ائله بونا گؤره‌ده بوتون صنعتکار عؤمرونو بو شرفلي يولا حصر ائدیبدیر. سؤنمزين دونيا گؤروشو اونون ميللي اينامي، بؤيوك قابليت‌لري، درين احساسي و ان گؤزل انساني دوشونجه‌لري و هر شئی‌دن اوستون، زاماندا ياشاماغي اونو آذربايجان ادبياتی‌نين طراز اول شاعیری بئجرديبدیر.

سؤنمزين بير پارا شعرلرينه ماهني‌لار بسله‌نيب، داغچي‌لارين ديزي‌نين قوتي، يولچولارين آرزولاري‌نین ترنمي، سحره دوغرو گئدنلرين زمزمه‌لري اولوب، ديلدن ديله دوشوبدور. اگر دئسک هركس ائلين وطنين سئورسه، ائل‌ده، وطن‌ده اونو سئور؛ بو معنادا سؤنمز ائلی‌نین طرفیندن سئویلن، خوشبخت، باشی اوجا، شهرتي سرحدلری آشان و ادبياتميزدا اؤلمزلیگه چاتان بير شاعیردير.

استاد سؤنمز معاصر آذربايجان يازارلاري‌نین بير چوخوایله ياخيندان دوست اولوب و بو دوستلوق اؤزوده یوزلر شیرین خاطره‌لرله دولودور. بلكه‌ده بيرگون اوستادين خاطره‌لر دفترينده بو ادبی دوستلوقلارین آچیلماز حصه‌لرینین شاهدی اولدوق. گنجعلي صباحي، بولود قارا چورلو(سهند )، اوستاد شهريار، ،عليقلي كاتبي (آغ قوش )، دوكتور سلام اله جاويد، عليايي، اوستاد احمد شايا ، عزيز محسني ،پرفسور حميد محمدزاد، اوستاد يحيي شيدا …… کیمی سؤز اوستادلاریمیزین آدلارینی بو سیرادا چکمک اولار.

اوستاد سؤنمزین ادبی فعالیتلریندن تقدیر ائتمک اوچون سئونلری طرفیندن 1/3/83 تاریخینده طنطنعه‌لي بير عزيزلمه مراسيمي کئچیریلیبدیر. بوعزيزلمه بير چوخلو خاطره‌لر كيمي اوستاد سؤنمزين كارنامه‌سينده يئر توتوب، ادبياتیميزين کئچميش شيرين خاطره‌لرينه چئوريليبدیر. گلين بيرليگده قيساجادا اولسا، اوستادیمیزين ياشامینا بیر داها نظر سالاق:

كريم مشروطه چي 3/1/1307 تاريخده تبريز شهرينده آنادان اولدو .ابتدايي تحصيليني جامي« گلزار »مدرسه سينده بيتيردي . ايكينجي دونيا ساواشي باشلانان ايلده ،عايله سينه يارديم دئيه ،درسي بوراخيب ،توخوجو «شمس » فابريكاسيندا ايشه باشلايير .يئددي ايل اورادا و «ظفر»فابريكاسيندا جوراب و تريكو ،بعضاده فابريكانين يازي –پوزو ايشلريله مشغول اولور .

29/1328 نجو ايللرده عسكرليك خدمتيني كئچيرركن تبريزين آخشام كلاسلارينا قاتيلير ،بير ايلده اوچ كلاسي بيتيرسه ده الي درسدن اوزولور .

گنج ايشچي زامانين طلبلرينه گوره صنفي -سياسي مبارزه لره قوشولور . 1331 نجي ايلده«دونيا ايشچيلري بايرامي»مناسبتيله شازدا باغيندا كئچيريلن بير نمايشه قاتيلير .و :

(بير گون گورور طوفانلي ميداندادير -سون گون سحر قارانليق زنداندادير )

اوزوندن هم ده بوتون زحمتكش يولداشلاريندان مدافعه ائتمگي بوينونا آلير . دیرلي «سونونجو دفاع»لايحه سيني يازيب . محكمه‌يه آپارير . اؤزونون روايتينه گوره ،او گونلر دوكتور محمد مصدقين مجلسدن آلديغي «اختيارات» اساسيندا تبريزين اوگونكو ملي وكيلي اوستاد ميرزه علي اصغر مدرسين مجلسه وئردگي لايحه ،مجلسدن كئچن كيمي سياسي اتهاملارا يئتيشمك صلاحيتي ،بوتون «اختصاصي -نظامي »محكمه لردن آليني،هيات منصفه نين حضورواولماق شرطيله ،عادي

محكمه لرين اختيارينا قويولور .سؤنمز وهم زنجيرلري نين پرونده سي ده نظامي محكمه دن عدليه محكمه سينه گونده ريلير . بئله ليكله پهلوي رژيمي دورونده ،تبريز ده بيرينجي دفعه اولاراق سياسي اتهاماهيات منصفه نين حضوريله يئتيشيلير .محكمه هيات منصفه نين رايي ايله سسله شير .و متهملر هامي سي بير ليكده برائت قازانيرلار . 1332 نجي ايلين ياي فصلينده جوانلار و اويرنجيلر فستيوالي مناسبتي له رومانيا يا چاغيريلير . مراسم بيتديكدن سونرا قاتار ايله وطنه دونونجه راديودان مستبد شاه رژيمي طرفيندن مصدق حكومتي نين دئوريلمه سيني ائشيدير .بير هفته موسكوادا آياق ساخلايير بلكه سولار يئريني آلسين .سونرا انزلي ليماني يولويلا ايرانا قاييدير . اولكه ميزه حاكم اولان آغير سياسي دورومو نظره آلاراق تبريزه گئتمگي مصلحت گورمه ييب ،.تهراندا قالير .توخوجولوقلا مشغول اولاركن تحصيلي نين آرديني توتور «پنجم علمي »ديپلو مونوآليب ،بير شركتده محاسب كيمي چاليشماغا باشلايير . او گونكو سول جريانيني تمثيل ائدن سياسي حزبين ايچ مساله لري ائله جه ده او حز بين دوكتور مصدقه قارشي عيبه جر موضعي ،اونودوشوندورور ،نهايت حزبدن آيريلماق قرارينا گليب چاتير . حياتين آغير يوللاريني كيمسه دن يارديم گوزله مه دن آدديملايان سؤنمز،سياسي دوشونجه سيني ده باجارديقجا باغيمسيز ساخلايير .
Forwarded from Kamran Azari Kamran Azari
ايشي نين طلبينه گوره بير مدت بازاردا چاليشملي اولور . آنجاق اونون روحيه سي بازار محيطي ايله اويوشمور .نهايت يئنيجه قورولان «تهران »بانكيندا ايشه گيرير . 1339 نجو ايل ائوله نير حيات يولداشي مهين خانيمين ياراديغي دينج شرايطده يوكسه ليش مرحله لريني بيرر -بير ر آرخادا قويور . او بانكدا ايشلركن حيات يولداشي نين تشويقي ايله 44/1343 نجو ايللرده متوسطه نين سون كلاسيني بيتيرير ،بلافاصله حقوق فاكولته سينه داخل اولور . اورادان ماذون اولدوقدان سونرا بانكداكي وظيفه لري داهادا جدي له شير .بانكدا چاليشاركن يوكسك تخصصي كورسلارا قاتيلير .سونوجو كورسو ،انگيلتره نين «ميدلند»بانكيندا موفقيت له باشا چاتدراندانسونرا 1351 نجي ايلده بانكين بوتون آذربايجان وزنجان شعبه لرينه صدر تعيين اولونور . بير مدت ده بو وطيفه ني همين بانكين «مدير عامل معاوني »سمتي ايله داشي يير او بانكدا دا اوز ملي وظيفه سيني اونوتمور .آنا يوردو آذربايجانا اعزاميت آلاندا «من بو امريه ني ،آذربايجاندان قازانديغيميزي ،آنجاق آذربايجاندا خرجله مك شرطيله قبول ائديرم »1359 نجو ايلده تهرانادونور و بوگونه قدر تهرانداياشاماقدادير بير قيزي بير اوغلو وار فرزانه وفرهود هر ايكيسي ده يوكسك درجه ده مهندسليك تحصيلاتي آلميشلار . تقاعد دورهسيني كئچيرن 81ياشلي قوجامان شاعر ايندي ده چاليشماقدادير او «شركت صنايع استيل ايران »دا محاسبات واردات وحقوق ايشلرينده مشاور سمتي ايله مشغولدور. )



اوستادين يازيلاري

1-آغير ايللر(تبريز ،ناشر :اوزو 1358 تهران ،انديشه نو 1381)

2- عيسانين سون شامي (تبريز 1358 .تهران ،انديشه نو 1380 )

3- قارانقوش يازي گوزلر (باكي يازيچي نشرياتي 1989)

4- حيدر بابانين فارسيجايا ترجمه سي(دنيا1370و1373و1377)

5- شئه مونجوغو (تبريز ،ارك نشرياتي 1374)

6- آمان داغلار (تبريز ،ارك نشرياتي 1376)

7- حسرت چلنگي (تهران ، انديشه نو، دو ر سا 1381)

8- آذربايجان خلق موسيقي سي نين اساسلاري (عزئير حاجي بگلي دن كوچورمه )

9- اوچونجو گوز (1387)ناشر مولف

10- حميده خانمين خاطره لري (ميرزا جليل )حاقيندا

11- ساغلام املا بيرليگي اوغروندا( 1386 ناشر موسسه فرهنگي هنري نگاه سبز )

12-شاعراوغلوم (حيدر بابا داغيندان شهريارا جواب )1386

13- جاويدلر رافائل حسين اف ترجمعه

قايناغلار 1- رحيم ر ئيس نيا سؤنمز75 ياشيندا( ص100)

2 - 3 بو ياشدا شعر مجموعه سي(اوستاد سؤنمز )

4- حسرت چلنگي عليرضا صرافي


شعر
Kamran Azari Kamran Azari:
#درگذشت_نویسنده
دوم آذر
#غلامحسین_ساعدی
نویسنده، فیلم نامه نویس، نمایشنامه نویس و روان پزشک

#زندگینامه

ساعدی در سیزدهم دیماه سال 1314 در تبریز در یک خانواده متوسط دیده به جهان گشود، هر چند خانواده پدری او در زمان ولیعهدی "مظفرالدین شاه" در تبریز مقام و منزلتی داشتند، اما با گذشت زمان رونق و اعتبار از خانواده آنها رفته بود و با تنگ دستی روزگار می گذراندند.

ساعدی در سال 1327 وارد دبیرستان "منصور "تبریز می شود و در آنجا اولین داستان های خود را می نویسد که اکثرشان در هفته نامه مدرسه منتشر می شوند و همچنین اولین داستان بلند او با نام "از پا نیفتاده ها " هم در همین دوران در مجله کبوتر صلح به چاپ می رسد.

ساعدی در نوجوانی به دلیل فعالیت‌های سیاسی که داشت مدتی در شهربانی تبریز بازداشت می شود . او در سال 1334 وارد دانشگاه تبریز می شود و تحصیلات خود را در رشته پزشکی آغاز می کند، در این دوران نیز او همچنان به فعالیت های سیاسی خویش ادامه می دهد و با نویسندگان روشنفکری همچون "صمد بهرنگی "آشنا می شود و با جدیت بیشتری به نوشتن داستان های انتقادی خود می پردازد.

ساعدی تحصیلات خود را تا اخذ مدرک روانشناسی ادامه داد و مدتی هم در یک بیمارستان روانی مشغول به کار بود، او در دوران طبابتش از بیماران حق ویزیت نمی گرفت. ساعدی پس از مدتی حرفه پزشکی را بخاطر نویسندگی رها کردتا به طور تمام وقت به نویسندگی مشغول باشد.

ساعدی جزو کسانی بود که در ده چهل کانون نویسندگان ایران را پایه ریزی کرد و با فعالیت های خود در تئاتر و نوشتن نمایش نامه های متفاوت، باعث دگرگونی فضای نمایشی آن زمان شد، او به همراه "بهرام بیضایی "و "اکبر رادی "معروفترین نمایشنامه نویسان ایران محسوب می‌شوند، علاوه بر این ساعدی در نوشتن فیلمنامه هم تبحری خاص داشت و سه فیلمنامه "گاو "،"دایره مینا "و "آرامش در حضور دیگران "که به ترتیب توسط "داریوش مهرجویی" و" ناصر تقوایی" ساخته شدند از بهترین و متفاوت ترین فیلم های سینمایی دهه پنجاه هستند،که جریان فکری نوی را در سینمای ما ایجاد کردند.

ساعدی همراه با نوشتن همچنان به فعالیت های سیاسی خود ادامه داد که سرانجام منجر به زندانی شدن او در سال 1353 شد. او یکسال را در زندان به سر برد و هرچند بعد از آزاد شدنش چند داستان دیگر هم نوشت، اما از نظر روحی و جسمی دچار آسیب شدیدی شد که به مرگ زودهنگامش انجامید."احمد شاملو" در این باره می گوید :"آنچه از او زندان شاه را ترک گفت، جنازه نیم جانی بیش نبود........ دیگر مطلقا زندگی نکرد آهسته آهسته در خود تپید و تپید تا مرد. "

ساعدی در سحرگاه دوم آذر سال 1364 در پاریس در حالی که تنها چهل و نه سال داشت در اثر خونریزی داخلی درگذشت. جسد ساعدی را در گورستان" پرلاشز "و نزدیک قبر صادق هدایت به خاک سپردند.

برخی از #آثار

#داستان
خانه های شهر ری، 1334
شب نشینی باشکوه، 1339
عزاداران بیل، 1343
گور و گهواره، 1345
ترس و لرز، 1347

#نمایشنامه_ها
کار بافک ها در سنگر، 1339
چوب به دست های ورزیل، 1344
بهترین بابای دنیا، 1344
آی با کلاه، آی بی کلاه، 1346
پرواز بندان، 1348
چشم در برابر چشم، 1350
مار در معبد، 1352
عاقبت قلم فرسایی (دو نمایشنامه) 1354
ماه عسل، 1357

#رمان و #فیلمنامه

مقتل، 1344 (رمان)
فصل گستاخی،1348 (فیلمنامه)
گاو، 1350 (فیلمنامه)
تاتار خندان، 1353 (رمان)
غریبه در شهر، 1355(رمان)
عافیتگاه، 1357 (فیلمنامه)
دایره مینا (فیلمنامه)
جای پنجه در هوا، (رمان ناتمام)
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
غلامحسین ساعدی، تاخما آدلا گوهرمراد
1314-جی ایلده تبریز شهرینده دونیایا گلدی. 1323-جو ایلده تبریزین بدر اوخولونو و 1329-جو ایلده منصور دبیریستانینا گیردی. 1330-جو ایل ساعدی‌نین سیاسی چالیشمالاری‌نین باشلانیشی ایدی. 1331-جی ایلده "فریاد"، "صعود" و "جوانان آذربایجان" آدلی گونده‌لیکلرین سوروملوسوایدی و بو اوچ گونده‌لیکدن باشقا، "دانش آموز" گونده‌لیگینده‌ده یازیلارین یاییردی. 1332-جی ایلده، مرداد دینن 28-ده باش وئرن کودتادان سونرا توتاقلاندی و نئچه آیلیق دوستاقلاندی. 1324-جو ایلده تبریزین طیب فاکولتاسینا گیردی و گلن ایلی "سخن" آدلی درگی ایله امکداشلیغا باشلادی. بو ایلدن اعتیباره نوماییشنامه و قیسا حیکایه یازماغا باشلادی. 1341-جی ایلدن "کتاب هفته" و "آرش" درگیلریله امکداشلیغا باشلادی و 1346-1342-جی ایللری ساعدی‌نین ان محصولدار ایللری ایدی. ساعدی ایرانین آیدینلیق فضاسی‌نین یارادانلاری‌نین بیریدیر. 1353-جو ایلده بیر نئچه یازیچیلارین یاردیم ایله "الفبا" درگیسی‌نی یایماغا باشلادی. ساعدی 1364-جو ایل، آذر آیی‌نین 2-ده، معده و باغیرساقلاریندا قان‌آخما ندنیندن دونیاسین دَییشدی و فرانسه ده، پرلاشز قبریستانلیغیندا، صادق هدایت‌ین یانیندا دفن اولوندو.

یارادیجیلیق
تانینمیش تبریزلی یازیچی. 16 یاشیندان یازیچیلیغا باشلادی، نوماییشنامه و داستان یازماق ساعدی‌نین ان اؤنملی چالیشدیغی ساحه‌دیر. ساعدی میللی حکومت زامانی ایبتیدایی مدرسه درس اوخويوردو و دونه‌لرله بو دورده آذربایجان تورکجه‌سینده آلدیغی اویرتیمی موثبت خاطیرلاییردی. ساعدی و آیری بیر یازیچی‌لار من جمله بهرام بیضایی و اکبر رادی فارس دیلینین نوماییشنامه‌سین متحوّل اله‌دیلر.
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
ساعدی نین یارتدیغی اثرلر
مرغ انجیر (1335)
خانه‌های شهر ری (1336)
گدا (1341)
عزاداران بیل (1343)
دندیل (1345)
واهمه‌های بی نام و نشان (1346)
ترس و لرز (1347)
توپ (1347)
شب نشینی با شکوه (1349)
کور و گهواره (1356) .
نوماییشنامه
لیلاج (1336)
قاصدک‌ها (1338)
کار با فکها در سنگر (1338)
شان فریبک (1340)
کلاته گل (1340)
عروسی (1341)
ده لال بازی (1342)
انتظار (1343)
بهترین بابای دنیا (1344)
چوب به دستان ورزیل (1344)
پنج نمایشنامه از انقلاب مشروطیت (1345)
خانه روشنی (1346)
دیکته و زوایه (1347)
فصل گستاخی (1348)
پرواربندان ( 1348)
وای بر مغلوب (1349)
چشم در برابر چشم (1350)
عاقبت قلمفرسایی (1354)
آی با کلاه (1357)
جانشین (1357)
ماه عسل (1357)
و ماه نمی‌شنویم (1357) .
مونولوگ
ایلخچی (1342)
اهل هوا (1345)
خیاو، یا، مشکین شهر (کعبه ییلاقات شاهسون)
اثرلرینه چکیلن فیلملر
ساعدی‌نین یازدیقلاری اساسیندا چکیلن فیلملر بونلاردان عیبارتدیر

گاو (اینک)- یؤنتمن: داریوش مهرجویی، 1348
آرامش در حضور دیگران (آیریلارین حوضوروندا آرامیش)- یؤنتمن: ناصر تقوایی، 1349
دایره‌ی مینا (مینا دایره‌سی)-یؤنتمن: داریوش مهرجویی، 1353
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
سلام عزیز دوستلار آخشامینیز خیر اولسون. بو گئجه دوستوموز و ساتیریک حکایه یازاریمیز جناب قربانزاده نین گؤستریشیله تبریزین، ایرانین و دونیانین نهنگ یازیچیسینین بیری دوکتور غلامحسین ساعدی دن سؤز گئده جک.
(دکتر رحمانی)
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
ايران ادبیاتیندا بيرينجي دفعه علي اکبر دهخدا (دخو)، ميرزه جليل محمدقلی زاده نين فیلياتونلارينين تأثيري آلتيندا بير نئچه حکايه يازيب، "صوراسرافيل" و ساير غزتلرده چاپ ائتديرميشدير کی، سونرالار بو اثرلر "چرند و پرند" آدلي بير کتابدا توپلانميش، اوخوجولارا چاتديريلميشدير.
دونيا شهرتي قازانميش يازيچي، صادق هدايت فارس ديلينده گئنيش يايئلميش حکايه لر يازدي. صادق هدايت ايران معاصر ادبياتينا و اؤزوندن سونراکي يازيچيلارين ياراديجيليغينا چوخ گوجلو تاثير باغيشلادي. اونون يولونون داوامچيلاري بزرگ علوي، محمود اعتمادزاده (م.ا.ب.آذين)، صادق چوبک، سیمین دانشور، غلامحسين ساعدي و باشقالاري اولموشدور.
معاصر ايران حکايه يازانلارين هر بيريسينين اؤزونون مخصوص يئري واردير، آنجاق غلامحسين ساعدي بونلاردان فرقله نير. فرقي بوندادير کي ساعدي بير چوخو کيمي تقليدچي بير يازيچي اولماييب، بلکه فورما و مضمون جهتلريندن يئنيليک گتيرميشدير.
اگر معاصر ایران آذربايجان ادبياتيندا حکايه و رمان ژانريني تدقيقاتچي گؤزو ايله نظردن کئچيرسک، غ. ساعدینين ياراديجيليغي بيرينجي نؤبه ده گؤز قارشيسيندا جانلاناجاق، مخصوص بير آبيده کيمي قارشيميزدا دوراجاق.
دکتر حسن حاجي سيد جوادي "معاصر ايران ادبياتيندا تدقيقات و آراشديرمالار" آدلي اثرينده يازير:
" اونون (ساعدينين) حکايه لرينين اوريژنال خصوصيتلري واردير کي، باشقا يازيچيلاردان سئچيلير. ساعدي شهر و کند جمعيتيني، آهالي نين دولانيشيغيني رفتارلاريني ائله مهارتله قلمه آلير کي، بؤيوک فرانسيز رئاليست يازيچيسي اونوره دو بالزاکين ياراديجيليغيني يادا سالير. بئله ليکله، اگر دئسک کي، ايرانين کندلي، شهرلي آداملارينين عقيده لريني، ايستکلريني، ايناملاريني بيلمک اوچون ساعدينين اثرلريني اوخوماق کفايتدير، هئچ ده مبالغه ائله مه ريک. " (بررسی و تحقیق در ادبیّات معاصر ایران، حاج سیّدجوادی حسن، ص 249)
يازيچي 1314- جي ايلده تبريزده اؤزو دئميشکن پالچيق اوستونه دوشوبدور. (شناخت نامه ی ساعدی، مجابی جواد، ص 449) اؤز حاققيندا فرانسه ده 1363- جي ايلده مصاحبه ده دئييبدير:
"من 1314- جو ايلده بير آز يوخسول عايله ده دوغولموشام. پزشکی دانشکده سینی بيتيرديکدن سونرا، تخصّوصومو تهراندا روان پزشکی رشته سینده باشا چاتديرميشام. دانشکده ده من خسته لري يالنيز بيولوژي جهتلريندن يوخ، بلکه جامعه شناسليق باخيميندان دا آراشديريرديم. منيم بو جور باخيشيم چوخلارينين خوشونا گلميردي، اونا گؤره ده حکومت طرفيندن تعقيبلره معروض قاليرديم." (شناخت نامه ی ساعدی، مجابی جواد، ص 173) بير آيري يئرده يازير:
من اگر بير پزشکی کتابي اوخويوردومسا، عوضينده اون کتاب دا حکايه و رمان اوخويوردوم. يوخومدا دا کتاب و يازيچيلار منيمله ياشاييرديلار. من يوز دفعه چخوفو اوتوردوغوموز اوتاقدان گورموشم کي، پله لرين اوستونده آغاجين آلتيندا اوتوروب، ديوارا سؤيکه نيب منه باخير. آيا، من رؤيادا ياشاييرميشام؟ اؤزوم دئیيرم، يوخ....منيم بيرينجي و ايکينجي کتابيم ايندي منه چوخ مسخره گلير، ائله بيل کي، کتابسيزليقدان بونلاري چاپا وئرميشم. منيم سونراکي کتابلاريم غيرعادي بير وضعيتده يازيليب، ائله دئیيرسن، بلکه، بونلاري قاچا- قاچا يازميشام. بونا گؤره ده من اؤز اثرلريمله باريشا بيلميرم. چوخلاري دئييرلر، من تواضعکار آدامام، آما من باشي آشاغي دينج بير آدام اولسام دا، هئچ ده تواضعکار دييلم. اگر عمروم اولسا - بيليرم چوخ اولماياجاغ- بير يئرده اوتوروب يازاجاغام کي، سسيمي هامي ائشيتسين." (شناخت نامه ی ساعدی، مجابی جواد، ص452)
چوخ تأسفلر اولسون کي، يازيچي بو سؤزلري دییندن سونرا - 1364- جي ايلده پاريس شهرينده دنياسيني ده ييشدي و ايران معاصر داستانی ادبياتينين بنوره سين قويانلارين بيري ايله - صادق هدايتله - پرلاشيز قبرستانيندا ابديت قونشوسو اولدو.
ايران معاصر ادبياتينين بانيلريندن بيري اولان بزرگ علوي بويازيچينين اؤلومونه داير اؤز دوستي باقر مؤمني يه يازير: "ساعدينين اؤلومو چوخ دهشتليدير. هئچ واخت اونو اونودا بيلميرم. بو يازيچي وطندن اوزاق قالماغا تاب گتيره بيلمه دي. من اؤزومون گؤنو قالين اولماغيمدان چوخ تعجبلیيم. بيزيم حاليميزي راحاتليقدا ياشايان آداملار هارادان بيله جک؟ ايسته ديم قلم اليمه گؤتورم اونا داير بير شئي يازام، آنجاق اليم گلمه دي. چتين بير ايشدير. ايکي اللي باشيما چيرپيرام کي، من نيله یيم، نه يازيم؟" (نامه های بزرگ علوی به باقر مومنی ، ص 72)
(دکتر رحمانی)
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
ساعدي ادبيات دونياسينين بؤيوک يازيچيلارينين ان يوکسک تکنيک لريني نظره آلاراق اؤز خالقينين دا دوشونجه لريندن سینه دن سینه يه گليب چيخان داستانلاردان و سايره خالق ادبياتيندان باجاريقلا بهره لنميشدير. يازيچي بو موفّقیّتلره چاتانا قدر شاهلیق رژیمین طرفیندن چوخلو بلالر گؤرموش و اؤلدوروجو ايشگنجه لره معروض قالميشدير. او اؤز اثرلريني يازماق اوچون سوژتيني کتابلار ايچريسيندن يوخ، بلکه آذربايجان و ايرانين کندلرينه و شهرلرينه سفر ائله ييب، خالقين ايچري ياشاييشيلا، لاپ ياخيندان تانيش اولموش، اونلارين معیشتيني بؤيوک بير هنرله حکايه و رمان عالمينه گتيرميشدير.
من (بو سطيرلري يازان) اوشاق اولارکن ساعدي بيبيم اوغلو و بير نئچه ضياليلارلا بيزيم شهره (خياو يا مشگين شهر) گلميشدي. اوندا بيزيم خياو کيچيک بير شهر ايدي. بيز او زامانا قدر بو ياراشيقدا آدام گؤرمه ميشديک. بير آز ائنلي کورکلي، بير آدامي گؤزونوزون اؤنونه گتيرين کي چيينيندن يئکه، برزنتدن بير چانتا ساللانيب، بوينوندان دا فوتوآپارات آسيليب، دوداقلاري قاچيب، گؤزلريندن آخان بيلينمز ايستکلي بير دويغو بيز اَيني- باشي يالين چيلپاغ اوشاقلاري چيميزديريردي. جماعت ائشيدنده کي، شهره بير بيليجي دوختور گليبدير، سئل کيمي تؤکولدولر بيبيم گيلين بؤيوک حَيَطيني دولدوردولار. يازيچي- طبيب آغلا سيغيشمايان بير باجاريغلا ايکي گونون آراسيندا هاميني يولا سالدي. سونراکي گون شهرين يوخسول محله لرينه يوللاندي. بيز اوشاقلار دا سئوينجک حالدا دوختورون داليسينجا ال- آياغا دولاشيرديق. يازيچي آلچاق، چيي کرپيجدن دوزلديلميش ائولردن کي، داها دوغروسو قورد يووالارينا، تويوق هينينه بنزه ييردي، شکيل چکيردي. سونرا قوجا قادينلارلا، آغ ساققال کيشيلرله دانيشيق آپاريردي.
طبيبين يازماغيدا گؤرمه لي ايدي. قلمي کي. الينه آليردي، باخيردي دانيشانين آغزينا، اونون آغزي ترپنديکجه بو دا قلمي کاغيذين اوستونده سوزدوروردو، دوداقلاري هوپ توتاندا، بونون دا قلمي کاغيذين اوستونده ياتيردي.
طبيبين خسته لري يوخسول آداملار اولدوغوندان اونلاردان پول آلميردي، يالنيز اونلارين خواهيشي ايله سفره لرينين باشيندا اوتوروردو. سفره ده ده چؤرک، سود، قاتيق، پئنديردن باشقا هئچ بير شئي اولموردو.
نئچه گوندن سونرا يازيچي کندلري، قصبه لري گؤرمک ايسته دي.منی گؤندردی ننه مین عمیسینین طویله سیندن بیر ائششک گتیردیم، يوکلريني اونا چاتدي، ايستي سولاري اولان کندلره طرف اوز قويدو. ورزيل کندينه يئتيشدي. بيز اوشاغلار کنده هاي سالديق کي، کندنيزه دوختور گليبدير. جاماعات تورپاق کيمي تؤکولدولر. کيميسي قوجاغيندا اوشاق، کيمي بئلينده قوجا آتاسي، يا آناسي گليردي. کندين ميدانچاسيني دولدوردولار. طبيب اونلاري معالجه ائده- ائده بيردن خبر گلدي کي، کندين جاوانلاري اونلارين آمان- قارارلاريني کسن بير دووزو اؤلدوروب باشين کسيب بودور سورويه - سورويه گتيريرلر. ندنسه يازيچي دوروخوب مختصر فيکره گئتدي...
سونرالار من تبريز ادبيات دانشکده سينده اونون بير نمایشنامه اوخودوم. " ورزيل الي آغاجليلاري " آدي ايله کتابين اوستونو بزه ميشدير.
(دکتر رحمانی)
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
غ. ساعدي ادبيات ژانرلارينين چوخ ساحه لرينده قلم اله آليب اؤز باجاريغيني بو اثرلرده سيناييب: حکايه، رمان، پيئس، سيناريو، مونوگرافي، ترجمه، لال اويوني و ... ادبي ژانرلاردا يازيچيدان بيزه بؤيوک ارث قاليبدير.
حکايه ژانري اونون ياراديجيليغيندا بيرينجي يئر توتور. سکّيز حکايه مجموعه سي نشر اولونوب: "ري شهرينين ائولري"، "پيگماليون"، "گئجه نين طمطراقلی ييغينجاغي"، "بَيَل ياسليلاري"(سکّيز باغلي حکايه)، "دنديل"، "قبير و بئشيک"، "آدسيز- سانسيز قورخولار"، "قورخو و تيترتمه" (التي باغلي حکايه)، " باختي اويانميش سرسملر ".
ساعدي اوتوز ايل يازيچيليق عمرونده آلتميشا ياخين حکايه يازيبدير کي، چوخو بو گونه جک چاپ ائديلمه ييبدیر.
بيرينجي حکايه توپلومو "ري شهرينين ائولري" يازيچينين ضعيف کتابي حساب اولونا بيلر و يازيچي اؤزو ده هئچ ايستميردي کي، اوندان قيساجا دا اولسا، سؤز آچسين. آنجاق اونو دئيه بيله ريک کي، بو کتابين ايکي حکايه سي او زامانين آدلي سانلي ژورنالي "سخن" ده چاپ اولوندو و ايران يازيچيلارينين ياشليلاري بيليرلر کي، بو ژورنال هر يازيني چاپ ائله مزدي.
"پيگماليون" مجموعه سينده يازيچي نين دورد حکايه و بير نمایشنامه سی توپلانيب: "پيگماليون" (حکايه و نمایشنامه عيني آدلا گئديب)، "جنّت"، " الله صانديغي "، " اوجسوز- بوجاقسيز ساحللر".
بو حکايه لرين دؤردو ده قديم اساطيره اساسلانيب. "پيگماليون" ايران ادبياتيندا میلاددان قاباغکی آللاهلارين آراسيندا اولان سئوگيلرله علاقه داردير. پيگماليون آفريدتون محبتيني اورگينده بسله يير، آنجاق مفيستوفلس اؤز ساحرلرينين بيرينه، انده دايايا حکم وئرير، اونلاري داشا، قوجا آغاجا چئويرسين. دئمه لي يازيچي بو ايکي هيکله گؤزل حکايه يازير.
"جنّت" مسيحيت اساطيرينده اوز وئرميش بير سئوگينين ماجراسيدير. قوجا بير کشيش کلیسا دا آتشين سوزلريندن سونرا سحرلي اورگ چالارکن جماعتي اؤزونه مفتون ائله يير. بو آرادا ديميتري آديندا گنج بير اوغلانلا آليس آديندا بير قيز هرگون کشيشين سؤزلريني دولو هوسله دينله ييرلر. کشيش گيزلينجه قيزين محبتيني قلبينين بير گوشه سينده بسله يير. بير گون قيزا اؤز هوسلي سير صانديغينين اوستون آچير. قيز اونا اينانير. ايکيسي ال بير اولورلار، اوغلاني آرادان گؤتورورلر. گون باتان چاغلارينين بيرينده قوجا کشيش اوغلانا طرف بير تير آتير. کشيش گئدير کي اؤز ائوينده عيش- نوش بساطيني قيز گلينجه حاضرلاسين. گئجه دن آز کئچمه ميش قاپي آچيلير، قيز عوضينه اوغلان ايچري گيرير. کشيش"اوغلانين بدنينه باخير هئچ يارا ايزي گؤرمور. ديميتري اليني اوزادير، پياله ني شرابلا دولدورور، ایچير. سونرا اوزون قوجايا طرف توتوب دئيير:
- " آتا، ايندي من نئيلیيم؟ بيليرسن کی باشيما نه بلا گليب؟
قوجاني دهشت بوروموشدو، دانيشماغا ديلي يوخ ايدي." (ساعدی غلامحسین، پیگمالیون، ص 44)
اوچونجو حکايه يهود اساطيريندن، دؤردونجوسو ايسه قديم چين عاليمي کونفسيوسون ياشاييشيندان گؤتورولوب. بو حکايه لر يازيچينين ياشاديغي جمعيتين معیشتيندن آلينماييب، اونا گؤره دا ساعدينين ضعيف اثرلريندن ساييلا بيلر.
( دکتر رحمانی)
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
"گئجه نين طمطراقلي ييغينجاغي" ني ساعدي 1339- جي ايلده چاپا وئريب. بو اثر ساعدي يه سن دئين شهرت گتيره بيلمه ميشسه ده، ادبي درنکلره بير جدي يازيچينين دوغولماسيندان خبر وئريردي. مجموعه ده اون ايکي حکايه توپلانميشدي. اثرين اساس ايدياسي انسانلارين اونودولماسي و اونلارين اونودولما دنيزينده غرق اولماسيدي. مثل اوچون "چتر" آدلي حکايه ده، کاراکتر قوجاغيني ات، یرآلما، چؤرک و بير نئچه سايره يئمه لي و ايچمه لي شئيلرله دولدوروب ائوينه گلير، بيردن ياغيش باشلايير. ائوينين آستاناسينا يتيشنده يادينا دوشور کي، آخي بونون بير چتري ده وار ايدي. بئله فيکيرلشير کي، چتريني ماغازالارين بيرينده قويوب. يئنيدن قاييدير کي، چتريني تاپسين. قصّابا، چؤرک ماغازاسينا، هابئله عاغلينا گلن يئرلره ياغيشين آلتيندا باش وئرئر، آما چتري تاپا بيلمير. مأيوس جومجولوق ائوه قاييدير. قاپينين زنگيني چالير. قاپيیا گلنه قوجاغينداکيلاري وئرير، سونرا گؤرور چتر قوجاغينداکي شئيلرين آلتيندايميش.
بو اثرده يازيچي چوخلو دانيشيغا فيکير وئرير. اوخوجو بير آز دقت ائلسه آنلار کي، ساعدي حکايه ني بير دراماتورگ موقعيندن يازيب. حکايه ده آداملار ائله بيليرسن کي، صحنه ده اويناييرلار، نه اينکي ياشاييرلار. بير سؤزله بو اثرين باره سينده دئمک اولار: "جادو رئاليزمي" مکتبينين تمه ليني نه اينکي ايراندا، بلکه دنيا مقياسيندا قويانلاردان بيري ساعديدير. اثرده طبيعتدن قيراق شئيلر اؤز تاثيرلري ايله حکايه لرين محيطيني دهشتلي وضعيته چئويرير. تانيشليق اوچون اثردن بير نئچه سطير اوخوياق:
"دفترخانانين دال پنجره سيندن پيس رنگلي نور ايچري سوزوردو، ائله بيل کي اؤلونون آغزيندان سو تؤکولوردو...ايشيغين دويمه سيني ووردولار نئچه چراغ ياندي...سيچانلارين ديشلري نين سسي قوجا قارينين کدرلي گولمگينه اوخشاييردي." (ساعدی غلامحسین، شب نشینی با شکوه، ص 23)
ساعدي سونرالار بو يازي اسلوبوندان چوخ مهارتله اثرلرينده استفاده اتميشدير. دئمک اولار، يازيچي بو جيغيري گنيشلنديريب، ادبيات عالمينه تزه بير يول آچدي. بو يول ساعدينين اوچونجو "بيل ياسليلاري" اثرينده چوخلارينين نظرينده اونون شاه اثري حساب اولونور.
"گئجه نين طمطراقلي ييغينجاغي" اون ايکي حکايه مجموعه سيدير. جمعيتين، حکومت ايشچيلرينين ياشاييشيني دقت مرکزينه چکير. اثرده ياشايان آداملار بطالتده بوغولورلار.
حکايه لر پوچلوق، امنيتين اولمامازليغي، انسانلارين سفيلّيیه، جنونا طرف سورونمکلريني نمايش ائتديرير. کاراکترلرين هئچ بيرينين حال- حوصله سي يوخدور. اونلار يالنيز خيال عالمينده اؤزلريني خوشبخت ساييرلار. اونلارين شهرينه، ائله بيل کي، اؤلو توپراغي سپميشديلر. هئچ بير کيمسه دن اعتراض سسي چيخمير. پوچ بير شئيه لازم اولمايان اطرافلي مباحثه آپاريرلار. يازيچي بو اثر حاقيندا دئيير:
"بو اثر منيم اوچون کاغذ قارالاما، مشق کيمي ساييلا بيلر، چونکي، دوزو، من بو حکايه لري چخوفون تاثيري آلتيندا يازمشام." (شناخت نامه ی ساعدی، ص 218)
( دکتر رحمانی)
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
چوخ گوزل
بير سؤزله بو اثرين باره سينده دئمک اولار: "جادو رئاليزمي" مکتبينين تمه ليني نه اينکي ايراندا، بلکه دنيا مقياسيندا قويانلاردان بيري ساعديدير.
( کامران آذری)
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
ماگیت یا جادویی رئالیزم مارکیزین " یوز ایل تنهالیق" رمانینا نسبت وئریلیبدیر، حال بو کی ساعدی او رماندان اوچ ایل قاباق "بیل یاسلیلارین" چاپا تاپشیریبدیر.
(دکتر رحمانی)
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
دکتر
بیر آز جسارتیم اولسایدی دئیردیم هر کس نثر دونیایاسینا جیدی گیریشسه یقینن چخوفدان بیر پای الیب .
(کامران آذری)
https://t.me/Adabiyyatsevanlar