سسلی شعیر گئجه سی 98/8/25

شعر: اکبر اسدی
سس : حبیبه سلماسی

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

سسلی شعیر گئجه سی 98/8/25

شعر: یعقوب نیک زاد
سس : ژاله بهاران

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

سسلی شعیر گئجه سی98/8/25
شعر : حکیم فضولی
سس : اکبر اسدی

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

سسلی شعیر گئجه سی98/8/25
شعر و سس:سحرخیاوی

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

سسلی شعیر گئجه سی98/8/25

شعر:علی زارعیان شاملی
سس:سحرخیاوی
https://t.me/Adabiyyatsevanlar

یعقوب_نیکزاد

ایشلریمیز اولوب اویون
بو تورپاق بالاسین یئییر
اوخشاساق دا وطن بویون
بو تورپاق بالاسین یئییر

اؤلوم ساریلیغی آخیر
حایاتی تاریخه تاخیر
یوللار باشین داشا چاخیر
بو تورپاق بالاسین یئییر

باشلار بوتون قیش کؤلگه لی
فیکیرلر قارقیش کؤلگه لی
باخیشلار اویناش کؤلگه لی
بو تورپاق بالاسین یئییر

ارک ائتدیک ارگین آدینا
دوشدو گؤزللیک اودونا
قالدیق آللاه اومودونا
بو تورپاق بالاسین یئییر

مئییت اوسته توی توتولور
دینمیرسن ساز ساچین یولور
دینیرسن درین سویولور
بو تورپاق بالاسین یئییر

بوردان اوزاقلاشماق گرک
دام، دووار توتور اؤسکورک
نیفرته دولوب گله جک
بو تورپاق بالاسین یئییر

بوردا گؤی هئچه آند ایچیر
تابیت اوستوموزه اوچور
اؤلو قبیر ـ قبیر کؤچور
بو تورپاق بالاسین یئییر

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

✅✅✅ زلزله وورموش وطنداشلاریمیزی اونوتمایاق.

پرواز کرد مرغ ونداند که در کجا
باید فرونشیند
زیرا
آن خانه ای که بال گشود از آن
اینک خراب زلزله است
و
خانه های دیگر
هر یک ، غریبه ای غبار آلود

این شعر را مفتون امینی ۵۰ سال پیش تحت عنوان " سر گشتگی" سروده بود ، امروز مناسب حال یافتم .

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

طنز بویوک آغا افندی
موشدولوق ، موشدولوق
قبیر باهادی ؟
آلا بیلمیرسینیز ؟
ایسته میرسینیز اولونوزو شهرداری گوتوروسون ؟
خیالی نیز راحات دئییل اوله بیلمیرسینیز ؟
داها اولمه یه هئچ نیگرانچلیق یوخدو .
اون ایللیک ، ایگیرمی ایللیک کیرایه قبیرلری بوتون قبیریسانساندیقلاردا بیزیم هاماشلاریمیزدان ایسته یین ،
شومالی قبیرلر آیدا بئش یوزمین .
جونوبی قیبله یه دوغرو ایستی قبیرلر آیدا بیرمیلیون .
یئیلاق- قیشلاق ائلیین حورمتلی اولولره آیدا یوزمین ایندیرم اولاجاق .
قضالاردا ، عائیله وی ساواشمالاردا عائیله وی اولنلره 30 فایض ایندیرمدن باشقا اون طبقه یه جه سوپر قبیر ساهمانلامیشیق .
تلسین اولون ،اینانین بئش ایل بوندان سونرا بو قبیرلرینده حسرتین چکه جکسینیز.
تلسین تا کیرایه قبیرلر دولوب قورتارمامیش،ایجاره لری آرتمامیش لاپ اوجوز واختا اولون .
بیزیم قبیریلریمیزده اولمک دئورانین راحاتیقدا سورون .
انکیر، منکیره سیفارش قبول اولور .
خوش حساب اولولرین قبیرلرینین قرارداد لاری قورتولاندان سونرا گون نرخیلا یئنی دن قرارلاناجاق.

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

احمد اوکتای

نه ائده‌ک پولوموز یوخسا،
شارابیمیز قورتارینجا
یاغیشا چیخاریق.
کیم گؤزه‌للشمیر اؤپوشونجه.

‌‌‌‌
https://t.me/Adabiyyatsevanlar

منی سنسیز قویما بئله …

بابک قوجازاده

یئنه دوشوب «سن» کؤنلومه
اللرین دیمیر الیمه
پاییز یاغیر بو ایلیمه
منی سنسیز قویما بئله …
مئشه لرده چیچک اولوم
آی اوزونده لچک اولوم
خیال بس‌دیر، گرچک اولوم
منی سنسیز قویما بئله …
اعتیبار یوخ گلن گونه
قورخورام کی فیکرین چؤنه
داریخیرام دؤنه دؤنه
منی سنسیز قویما بئله …
ساچلارینا داراق چکیم
هؤرویونه اولدوز اکیم
قوشا گزیر بوردا هر کیم
منی سنسیز قویما بئله …
شعریم سن سن، سؤزوم سن سن
یاش گؤزومده، گؤزوم سن سن
روحوم، جانیم، اؤزوم سن سن
منی سنسیز قویما بئله …

قایناق : ایشیق سایتی

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

بغضن موسیقی آدامدان یاخشی دانیشیر

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

صابرجهانگیری (سوسقون)

....سئوگی

بعضاً عشق دومان اولور
یالچینلارا دیرماشیر،
بعضاًده بولاق اولور گؤزومده،
تیتره‌ییر فرکانسی کائناتدا،
جانلاندیریر هر تئلی سمفونیا؛

بعضاًده گون باتاندا قانلانیر
بعضاًده گون چیخاندا جانلانیر

قارانلیقلار گئنیشله‌نیر سونسوزا
توفاغیمی هئچ باشیما اوچوردور،
سؤزجوکلری ساپا دوزور اینجیسی
لئیلک‌لره گؤرسه‌دیر او یوللاری،
قوشلار اونو اوچور
جئیران اونو قاچیر یاماجدا

بعضاً منه _سن _ اولور
بعضاً سنه_ من _وئریر،
بیر قاتاردیر واقونلاری چیلغینلیق
بیر توفه‌دیر قورشونلاری گول چیچک،
قاندال اولور قوللاریما بیلرزیک
تونقال اولور اوره‌ییمده دوندورما،
هالئیلیم لئی هالئیلیم لئی چالغیسی

بعضاً سوسوز سیگارئتده آلیشیق،
بعضاً قودوز قوردا دؤنور اولاییر،

نه آتمالی نه اوتمالی سوموکدور
نه قاچمالی نه قالمالی بیر وطن.

عشقین سؤزو سؤزجوکلره سیغیشمیر
بو مذهب‌سیز کوچه‌لردن ییغیشمیر،

بعضاً گئدیر هیجران اولور یوللارا
بعضاً گلیر ووصال اولور ائللره،
آخ نانای نای
آخ نانای نای،
آخ نانای
زاغ زاغ اسیر اورکلرده گیزلیجه،
منی باسیر اوزباغرینا
هرگئجه

اوزایلاردا گمیله‌نیر مایاقسیز
دیرک اولور بو وارلیغا دایاقسیز
گاه لوطو تک پیچاق چکیر یول کسیر.
گاهدا ائنیر بویون اولور دیرچه‌لیر
نه هس قانیر نه هوس قانیر
دلی سوی،
یاس ایچنده بو توی توتور واخ اوهوی
سیرانگاهی هم بئیین‌دیر هم اورک
بیر اؤیرتمن اؤیرنجی تک اؤیرنمک
نه ائرککدیر نه ده دیشی، خلق ائدیر،
ائله‌بیل کی قانون لاردان قان گئدیر
سوی آدیندا بیلگی‌لرین وورغونو،
قاچقین اولور گؤی اوزونده دورغونو
کیتابلاردا سطیرله‌نیر یازیلمیر
یازیلسادا هئچ بیر شئی‌له پوزولمور

آغلا اورک
تیتره دوداق
گؤزله گؤز،
نه اوجاقدیر
نه آلوودور
نه‌ده کؤز،
من بو سیرره ازل گوندن دولغونام
او لئیلاجدی من قومارباز یاناشی،
او بیر اولسا منده پوتور اویغونام
من اولماسام او هر نه‌دیر،
تک باشی

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

شعر: رامیز روشن
دیکلمه خزر سلیمانلی

من ائله بیلیردیم
سن‌سیز اؤله‌رم
من سن‌سیز اؤلمه‌دیم؛
منی باغیشلا

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

بنزین ِآزاد-دو زبانه

✍افروز خانیم

قلبِ من مثل باکِ خالی بود
چشمهای تو بنزینِ آزاد
و...هورومچک یووا سالیب جیبیمه
چشمِ تو میدهد مرا بر باد

دلِ من بر فراق قانع باش
او گووورچین‌دی سن ولی قارغا
"باز" "باز"نان اوتورسا یاخشی اولار
ائت قولاغه بو سوزلری سیرغا

یار دارد شاسی بلند قشنگ
عار دارد از این پرایدت؛ ننگ
قوی جانین چیخسین افروز حاققیندیر
که شوی گاه بهرِ او دلتنگ

بو یالان، سئوگی ده برابردیر
هئچ وَده شاه گدایه یالوارماز
وئلله سن بورنو یئللی وارلیلاری
قیز محبت اوچون بویون بورماز

سئوگی باققال رفینده پاخلا دئییل
پول وئریب بیر کیلو آلیب گئده‌سن
یوخسا بیر پارچالیق چوره ک ده دئییل
هر هورَن ارکگه باغیش ائده سن

هم محبت، وفا کاسیبلاردا
هم جوانمردلیک،آچیق اللر
یاغلاری یوخ بیرین ده یاغلیالار
راستگویند او کسیک دیللر

نیست در کفش کهنه‌شان ریگی
بهر تو نقشه ای نمی‌چینند
اوءزلرینده دَوَه سایاق عیبی
گیزله‌دیب در تو مو نمی‌بینند

با بدان کم نشین که صحبتِ بد
گون ده اولسان قارا بولود سالاجاق
دوستلارلا محبت ائیله‌گینن
دارِ دونیاده دوستلوق قالاجاق

قلبِ من مثلِ باکِ خالی بود
چشمهای تو بنزینِ آزاد
این جدایی "دوگانه"‌سوزَم کرد
آه از این عشق و سئوگی مین فریاد

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

طنز
ذکیه ذولفقاری

جانیم سیزه دئسین گئچن گونلر اینترنتین، کیسلمه‌سی افکاریمی پؤزموشدو، چوخ پریشان اولموشدوم. اوشاقلاردان علاقه‌م کسیلمیشدی. نوه لریمدن اؤتور اورگیم بیر تیکه‌یدی. دلی اولوردوم گرچکدن! آلیشقانلیقدا چوخ پیس بیر شئیدی. نه ایسه دوروم بئلیدی گئچینملیدیم. ناهاری یئییب تختین اوستونده اوزاندیم. بیلمدیم نئچه آندان سونرا، گؤردوم آیفون ورولدو تئز قالخدیم آیاغا قاچدیم ، باخدیم گؤردوم اورتا یاش اوزون ساقالی بیر کیشی، قریبه بیر بؤرک باشیندا، جاوان مامیلی ماتان گؤزل بیر قیزلا قاپیدا دایانیب. دستکی گؤتوردوم دئدیم :
"بلی بویرون".قیز نازیک سسله دئدی:
"زکی خانیم گیلین ائویدی؟"دئدیم:
بلی امر ائدین."دئدی:
قاپیدا اولماز ایزین وئرین گلک ائوه.
دئدیم: بیر ایکی دیقه گؤزلویون لطفا آچیم قاپینی. تئزگلدیم کیشینی اویاتدیم آی کیشی دور غریبه بیر قوناقلارگلیر. اودا در هول دوروب تئز ائشیک شالوارین گئیدی. دئدی:
قوناغی قاپیدا قویماق اولماز.آچ قاپینی گلسینلر.
آیفونون دویمه‌سینی وردوم، اونلار اوسته چیخینجا تئز باش گؤزومه باخدیم. کیشی بویورون - بویور ون ،دئیه –دئیه، گئچیب گلدیلر اوتوردولار.
دئدیم:
قوناق ائوین برکتیدی خوش گلیبسینیز. آما بیز سیزی تانیمیریق. اؤزوزو تانیتدیرین لطفا. قیز منیم سؤزومو ترجمه ائتدی. کیشی قاررا- قور نمنه دئدی. قیز ترجمه ائتدی:
من اسرائیلدن گلمیشم اورانین باشخانی منی یوللایب، سیزه بیر بالاجا سؤزوم وار. او چوخ ناراحاتدی کی سیزلر نیه چیخیب اعتراض ائتمیرسینیز. آذربایجاندان اینتظار چوخدو. صاباحدان هم اؤزونوز همده قاپ قونشونو یغین گئدین فرمانداری‌نین قاباغینا، اوردا قیشقیرین دئیین، بو نه وضعدی نیه بنزین باهالاشیب فیلان. سیزین بو ایشینیزی بیز یاخشی قارشیلایاجاییق . ایندی هله بیر بالاجا هدیه یوللویوب، دئدی قالانینی ایسه سونرا گؤندرجییم.
چوخ حیرصلندیم دئدیم : ای ایشغالچیلار! ای صهیونیستلر، من سیز دئیین آدام دئییلم، دورون چلیگینیزی گؤتورون بویرون ائشیه، بیز جوودلرله تاریخی دوشمنیک.
بیر چای قویموشدوم قاباقلارینا قویمادیم اونو دا ایچسینلر. قاپینی آچیب دئدیم هاردان گلیبسینیز، آرخازا باخمادان قاییدین لطفا. کیشی دوروب کیفیندن بیر بؤیوک بسته قویدو میزین اوستونه قاپیدان چیخدی، قیزدا اونون دالیسیجا میرتدا میرتدانا گئتدی. گیج کیمی یادیمدان چیخدی بسته‌نی وئرم آپارسین. اونلار گئدندن سونرا بسته‌نی آچدیم گؤزلریم چیخدی تپه‌مه گؤردم وای دده! ایکی کیلو شومش قیزیل. قیشقیردیم ایوای باخ بورا !!! ایندی من بو حرام پولاری نجور خرجلییم. دوروب دالیلاریجا قاچماق ایستدیم، ألیم ایلیشدی بسته میزین اوستوندن دوشدو یئره. دیک داشلاندیم ، گؤردوم یازیق أریم ألینده بوش چای مژمئینی ، دوروب باشیم اوسته.دئدی باخ گؤر نئیندین چایلاری.!


https://t.me/Adabiyyatsevanlar

دونیا سندن کیملر کئچدی
آلدیغیمیز آجی خبره گوره تانینمیش یازیچی ،ژورنالیست ...مهندیس علیرضا صرافی نین مئهریبان ،قایغی کش آناسی حیاتا گوز یومدو.
ادبیات سئونلر بو کدرلی آیریلیغی سایین صرافی عائیله سینه ، سئونلرینه، قوهوم، اقرباسینا تسلیت دئییب، باش ساغلیغی وئریر .
ادبیات سئونلر 98/9/4

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

‍
یوخسول و ایشچی
رولان بارت
فارسجادان چئویرن : همت شهبازی


چارلی چاپلی‌نین سونونجو فیلم تئکنیکی اوندان عیبارت اولموشدور کی کئچمیش روسیه رسمی‌لریندن آلدیغی اؤدولون یاریسینی بیر ایشچی خئیریه جمعیتینه باغیشلادی. دوغروسو، بو ایش یوخسول و ایشچی‌لر آراسیندا بیر نوع طبیعی مساواتچی‌لیغین یارانماسی آنلامیندادیر. چونکی چارلی ایشچی‌لری همیشه یوخسول بیلیردی: اونون فیلم‌لری‌نین انسانی گوجو ده ائله بوندان آسیلی ایدی. البتده کی اونلارین سیاسی قارانلیقلاری دا ائله بوندان تؤره‌میشدیر. بو مسئله اونون «یئنی چاغ» فیلمینده داها بدیعی شکیلده گؤرونور. بورادا، چارلی ایشچی‌لیک مضمونونو هئچ‌ده اونوتمور. آمما هئچ واخ اونا سیاسی باخیمیندان دا یاناشمیر. او ایشچی‌لری هله‌ده، قاندال‌لی، کور و اؤز ساده طلباتلاری‌نین و آغالارا قول اولمالارینی گؤستریر. اونون فیکرینجه ایشچی‌لر هله‌ده آج انسانلاردیلار. چارلی‌نین فیلم‌لرینده، آجلیغین گؤرونوشو همیشه ائپیک‌جه‌سینه‌دیر (حیماسی): ساندئویچ‌لرین حددیندن آرتیق بؤیوکلویو، سودله دولو قانوولار، زنگین‌لرین دیشله‌دییی مئیوه‌لر و اونلارین تیکه‌سینی سایمازیانا یئره آتماق، و اونون گؤستردیی انسانلار، آجلیغا قاپیلیر، سیاسی شعوردان اوزاقدیلار. اونون فیکرینجه کوتله‌وی نوماییش‌لر (اعتراضات عمومی‌) بیر نوع مصیبت‌دیر: چونکی آجلیقدان کور اولموش انسانی قورخودور. بئله بیر آداملار ایشچی‌لرین موقعینی دویا بیلمز، تکجه یوخسول و ایشچی‌لرین تضییق‌لر سونوجوندا بیرلشمه‌لری اونلاری قورتارا بیلر. تاریخی باخیمدان چارلی تخمینا ۱۹ – جی عصرین ایشچی‌لرینی نظرده توتور: چونکی اونلار، ماشینیزمه قارشی دورور، کوتله‌وی نومایش‌لردن یورولوب و تکجه بیر تیکه چؤره‌یه دوشونور. اونلار هله سیاسی ندن‌لری تانیماق و کوتله وی نومایشین گره‌کلییینی دویمامیشلار.
آنجاق چارلی اونا گؤره سونسوز صحنه قابلیتینه مالیکدیر کی شعورسیز و انقلابچی دوشونجه‌لردن اوزاق اولان ایشچی‌لری عکس ائدیر. هله توپلوما مئیل‌لی اولان هئچ بیر اثری ایشچی یاشاییشی‌نین پیسلیک‌لرینی بو قدَر شدتلی و الی آچیق عکس ائتدیرن گؤرمه میشیک. اولا بیلسین کی تکجه برتولت برئشت بو ضرورتی دویموشدور کی سوسیالیستی بدیعی اثر همیشه انسانین، انقلابدان اؤنجه دورومونو نظره آلمالی‌دیر: بئله بیر انسان یالنیز اولاراق هم‌ده کوردور؛ و تکجه تضییق‌لر سونوجوندا انقلابچی آنلامینا یئتیشمک حدینده دیر. حال بو کی چارلی، برئشت کیمی‌کورلوق و شعورسیزلیغی ائله تاماشاچی لارا گؤستریر کی تاماشاچی هم کورو و هم‌ده کورلوغون بدیعی نوماییشینی گؤرور. کور بیر کیمسه‌نی گؤرمک، أن یاخشی و ائتکیلی باخیش آچیسی (زاویه دید)دیر کی کور اونو گؤرمه‌ییر: اؤرنک اوچون: چارلی دوستاقدا، دوستاغبانین سئوگی و سایغیسینی گؤرمکله، اؤزونو آمریکانین زنگین‌لریندن (ثروتمند) سانیر، بیز اونو یاخشی گؤروروک «لینکولن» کیمی‌قیچینی قیچی‌نین اوستونه آشیراراق، گونده‌لیک‌لری واراقلاییر: آنجاق اونون بو تقدیره لاییق حرکتی، اونون اعتبارینی آزالداراق، ساختاکارلیغی و باشقالاری‌نین یامسیلاماسی هئچ‌ده آلینماییر؛ یئنی و باشقا دورومدا قوللوغا اوغراییر. بئله‌لیکله حتتا أن کیچیک بئله باغلی لیق دا، یارارسیز اولاراق یوخسوللوق آراسیندا باغلانتی هر آن قیریلیر. ائله بونا گؤره‌ده چارلی‌نین کاراکتئرلری هر شئیی یه غلبه ائدیر: چونکی او بوتون باغلی لیقدان ازاددیر؛ و بئله آدامین، انسانی وارلیغی تکجه اونون یالنیزلیغی دیر. اونون آنارشیزمی‌– سیاسی باخیمدان شوبهه‌لی‌دیر – صنعت باخیمیندان بلکه‌ده انقلابین أن ائتکیلی‌جهتی‌دیر.

قایناق : دوشرگه

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

ازلدن بئله دیر چونکی کاینات جهان دایمی دیر عومور امانات
الدن اله کئچیر وفاسیز حیات
بیز گلدی گئدریک سن یاشا دونیا

میرتقی فاضلی 1389-1309 زنگان

آِلدیغیمیز آجی خبر اساسیندا تانینمیش ، شاعیر ، یازیچی ، موباریز اوستاد میرتقی فاضلی وطن اوغروندا چالیشان قلم عسگری حیاتا گوز یومدو ادبیات سئونلر بو اونودولماز ایتگینی اوره ک ائدیندن فاضلی عائیله سینه سئونلرینه ، زنگان شهرداشلارینا و بوتون قلمداشلاریمیزا تسلیت دئییب باش ساغلیغی وئریر.

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

گفتگو با زنده یاد میر تقی فاضلی ، شاعر ، نویسنده و مترجم توانای زنجانی
منبع :هفته نامه البرز خرم شماره 46
این گفتگورا در کانال ادبیات سئونلر بخوانید

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

بوی کاغذ

جُنگی از خوانده‌ها و نوشته‌های ِ مهدی جلیل‌خانی در نقد ادبیات، فرهنگ و جامعه

گفت‌وگو با میرتقی فاضلی نویسنده و مترجم زنجانی

جز علم به هیچ چیز دیگری معتقد نیستم

علی شقاقی


اشاره: به هنگام صحبت از علم، فلسفه، اقتصاد و مبارزه، چشم‌های خوش رنگش از امید و صبر و استواری برق می‌زند. او سال‌ها عمرش را صرف شعر، داستان، ترجمه، تاریخ و فلسفه کرده است. در طول این سال‌ها موهای سرش را در راه خواندن و نوشتن سفید کرده است. با وجود کهنسالی‌اش بر عکس خیلی‌ها تا دم مرگ، سر حرف خود ایستاده و تغییر عقیده نداده است! و بر خلاف اکثر پیشکسوتان خیلی زود می‌توان از ایشان وقتی گرفت. بی‌پرده و صریح، حقیقت را می‌گوید و به دور از مذهب و سیاست زندگی آرامی را تا به این روز سپری کرده است.

استاد میرتقی فاضلی (شاعر، نویسنده، مترجم، مورخ، فیلسوف و عضو بنیاد منزوی) حرف‌های شنیدنی بسیاری پشت پرده‌ی سکوت پنهان کرده بود.

حالا نه شاعرم، نه انقلابی، فقط پیرم. هیچ شعری نمی‌گویم.

امروز، شعر گفتن بر خلافِ گذشته، فقط یک تفریح است.

 تقریباً تمامی آثار ارزشمند نویسندگان بزرگ تاریخ جهان را به دقت مطالعه کرده‌ام که این، آموزشی است بس ارزشمند برای من.

من پیرو راه فلسفه‌ی «ماتریالیسم» هستم.

علت بی‌اعتنایی یا کم‌اعتنایی به هنرمند در کشور ما مربوط به موضوع مذهب است.

دوست فقیدم «سعید سلطان‌پور» که خود شاعری توانا و هنرمندی والامقام بود بهترین مشوق‌ام بود و راهنمایی‌ام می‌کرد.


آقای فاضلی اصالتاً اهل کجا هستید، مختصری از خودتان بگویید.

سیدتقی فاضلی که در شناسنامه‌اش (میرتقی فاضلی) قید گردیده، دومین فرزند میرمحمد فاضلی است که در قرن بیستم میلادی در شهر بادکوبه (باکو) زندگی می‌کرده و بعداً به زنجان بازگشته و آخرین شغلش نیز گرمابه‌داری بوده است.

در تاریخ اول بهمن‌ماه 1309 در محله‌ی «شوقی دکانی» زنجان چشم به دنیا گشودم و هم اکنون در سال 1385 در حال سپری کردن هفتاد و ششمین سال عمرم هستم و ساکن شهر زنجان.




در منزل پسرش در آلمان

فعالیت ادبی‌تان را از چه سالی آغاز کردید؟

 من از پنج سالگی شروع به درس خواندن در مکتب‌خانه نموده‌ام و از آن زمان تا به حال هیچ گاه آموختن و نوشتن را تعطیل نکرده‌ام. اما اصل شروع فعالیت ادبی بنده از سال‌های 1345 آغاز گردیده است.


اولین اثرتان را در چه سالی به چاپ رساندید؟

اولین کتابم به نام «همسر قانونی» در سال 1347 از چاپ خارج گردید.


این اثر شما ظاهراً با دو اسم متفاوت چاپ شده است، چرا؟ بالأخره همسر قانونی، یا فریب زندگی؟

من اول کتاب را با نام همسر قانونی چاپ کردم ولی برای فروش آن امکان نداشتم لذا آن‌ها را کلاً به یک کتاب‌فروشی فروختم. بدون این‌که اطلاع داشته باشم آن شخص جلد و نام کتاب را عوض کرده با نام «فریب زندگی» فروخته بود. من چاپ دوم آن را با نام همسر قانونی یا فریب زندگی منتشر کرده و حالا چاپ سومش نیز با همین نام است.


سرودن شعر را از چه زمانی شروع کردید؟

زمانی که 8 ساله بودم و کلاس چهارم ابتدائی را می‌خواندم اولین شعرم را سرودم. مدتی تحت تأثیر محیط خانواده‌های آن روزی اشعاری درباره‌ی دین و مذهب می‌نوشتم که به معنی واقعی کلمه، بند تنبانی بودند. اما در دوران نوجوانی اشعار طنزآلود می‌نوشتم که دو نمونه از آن‌ها در کتاب «راه‌ها و خارها» درج گردیده است. شعر جدی خود را روز 28 مرداد سال 1332 موقعی که جلو چشمانم فرزین فقید را می‌کشتند، سرودم و نام شعر «به یاد فرزین» می‌باشد. از آن تاریخ شروع به سرودن اشعار انقلابی نمودم که گلچینی از آن‌ها  کتابی است با عنوان «همرنگ ارغوانی». تا سال‌های 45 و 46 شعر می‌سرودم ولی بعد از این که شروع به رمان‌نویسی و ترجمه نمودم، با شعر خداحافظی کردم! در زمان شاه شاعر بودم و انقلابی، تقریباً تمام اشعارم رگه‌هایی از انقلابی‌گری داشت. در گذشته به سبک همه‌ی شاعران شعر می‌گفتم؛ حالا نه شاعرم، نه انقلابی، فقط پیرم. حالا هیچ شعری نمی‌گویم.


دیدگاه امروزی شما نسبت به شعر چگونه است؟

شعر شاخه‌ای از هنر است. دوران هنر با شکوفائی حیرت‌انگیز صنعت دارد به پایان می‌رسد. حالا دیگر شعر لازمه‌ی زمان نیست. بلکه لازمه‌ی افرادی است که به سرودن آن نیاز دارند، تا احساسات خود را تسکین دهند. به نظر من شعر گفتن بر خلاف زمان‌های گذشته، فقط یک تفریح است.


در آن زمان چطور شد که به نوشتن داستان روی آوردید؟

و اما در مورد داستان‌نویسی باید بگویم که این کار تحت تأثیر واقعه‌ای تکان‌دهنده در آستارا موقعی که کارمند دادگاه آن شهر بودم حاصل گردید که به نام «همسر قانونی» یا «فریب زندگی» 3 بار چاپ شده است. رمان‌های بعدی را پس از بازنشستگی در سن 34 سالگی‌ام نوشته‌ام.


شما راجع به داستان‌نویسی آموزش دیده بودید؟

برای داستان‌نویسی مدرسه‌ی خاصی وجود ندارد. ولی هر کس که بخواهد دست به چنین کاری بزند بایستی علاوه بر داشتن استعداد ذاتی ت

ا آن‌جا که برایش امکان داشته باشد، آثار نویسندگان بزرگ را مطالعه کند. من در این راه سنگ تمام گذاشته و تقریباً تمامی آثار ارزشمند نویسندگان بزرگ تاریخ جهان را به دقت مطالعه کرده‌ام که این، آموزشی است بس ارزشمند برای من.


یکی از آثار ترجمه‌ای شما «معبد خورشید» می‌باشد، ولی در اصل نام آن چیز دیگر است.

این کتاب در انگلیسی به نام «آلین کواتیرمن» بود و چون این اسم در زبان فارسی ثقیل بود من «معبد خورشید» را که در متن کتاب است برای آن انتخاب کردم.




در طبیعت آلمان

کتاب «فلسفه از دیدگاه تاریخ» ظاهراً اولین اثر فلسفی شماست، آن در زمان خود چگونه بود؟

من این کتاب را در حدود 32 سال پیش نوشته و منتشر کرده‌ام. در آن زمان افرادی که آن را خوانده بودند به دو دسته تقسیم می‌شدند. یک عده آن را کتاب مفید، از نظر شناخت فلسفه می‌دانستند و عده‌ی دیگر آن را رد می‌کردند. روی‌هم‌رفته اثر بدی نبود، ولی اشتباهاتی داشت که من در انتشار بعدی آن‌ها را تصحیح کرده‌ام. یکی از روحانیون به نام آقای صائینی از این کتاب شدیداً انتقاد کرده بودند ولی ایشان مفهوم اصلی آن را درک نکرده بود، ابتدا اشخاص دیگری هم که انتقاد کرده بودند قدرت تشخیص ایشان را دارا بودند.


چه تعریفی از فلسفه دارید؟

همان‌طور که در کتابم «فلسفه از دیدگاه تاریخ» نوشته‌ام، فلسفه مادر علم است. نخستین انسانی که درباره‌ی جهان و چگونگی آن اندیشید، فلسفه را بنیاد نهاده است. هنوز هم انسان‌ها در این‌باره می‌اندیشند. پس فلسفه هر روز گسترده‌تر می‌گردد. البته برای فلسفه، دو راه جدا از هم پیدا شده است؛ یکی راه تخیل و دیگری راه تجربه. فلسفه‌ی تخیلی را «ایده‌آلیسم» و فلسفه‌ی تجربی را «ماتریالیسم» گویند. من پیرو راه فلسفه‌ی «ماتریالیسم» هستم.


آقای فاضلی! مدرک تحصیلی‌تان چیست؟ مختصری از وضعیت تحصیلات خود بگویید.

مدرک تحصیلی من دیپلم ادبی است. 5 ساله بودم که به مکتب رفتم، سه سال نزد یک آخوند، سال‌های 4 و 5 و 6 ابتدائی را در دبستان سعادت و دوره‌ی دبیرستان را خودم بیرون از مدرسه خوانده‌ام. ولی 4 سال انگلیسی را نزد گروه صلح امریکا خوانده‌ام و تحصیلات دانشگاهی ندارم شاید بتوان 4 سال تحصیل زبان انگلیسی را که خارج از دانشگاه بود، در ردیف آخرین سال‌های دانشگاه دانست.


از چه طریقی امرار معاش می‌کنید؟

کارمند بازنشسته‌ی دادگستری هستم. با حقوق ناچیز بازنشستگی.


در حال حاضر مشغول چه کاری هستید؟

در حال حاضر مشغول چاپ و نشر شخصی و محدود کتاب‌هایم هستم و مشغله‌ی روزانه‌ام همین است و بس!


آمار فروش آثار تایپ‌شده‌ی شما چگونه است؟

البته نمی‌شود گفت که این روش، بهترین‌اش باشد، لیکن با توجه به اوضاع جامعه، به جز این شیوه امکان بهتری وجود ندارد. کتاب‌های تایپ شده‌ام فروش نسبتاً خوبی داشته است، ولی این امر در زنجان چشمگیر بود در حالی که در سایر شهرها به علت نبود امکان پخش با اشکال مواجه شده است.




خانه‌ی مارکس در آلمان

میرتقی فاضلی در جامعه‌ی ادبی امروز ایران چه جایگاهی دارد؟

آثارم به دو بخش تقسیم شده است. اول قسمت شعر و ادبیات، دوم فلسفه و جامعه‌شناسی است. در بخش نخست اظهار نظرهایی از جانب مطبوعات به عمل آمده است. اولین اظهار نظر از جانب روزنامه‌ی اطلاعات در تاریخ 27/7/1337 به عمل آمده که ذیلاً نقل می‌شود:

«گاه اتفاق می‌افتد که یک رمان کم‌ارزش تأثیری بزرگ بر رمان‌نویسان هم عصر خود می‌نهد؛ "شوهر آهو خانم" اثر آقای افغانی چنین رمانی است. اهمیت آن در ارزش ادبی‌اش نیست، بلکه در امکاناتی است که به نویسندگان دیگر نشان می‌دهد. "شوهر آهو خانم" جای خالی یک نوع رمان بلند را در ادبیات ما پر کرده از این روی تا سال‌های سال بر گروهی از رمان‌نویسان نوخاسته‌ی ما اثر خواهد کرد. "همسر قانونی" یکی از نخستین رمان‌هایی‌ست که تحت تأثیر "شوهر آهو خانم" به وجود آمده است. آقای فاضلی در متشکل کردن مواد خام داستان خود از افغانی جلوتر است و نثر او نیز شادابی و قدرت بیشتری دارد...»

در تاریخ 17 دی‌ماه سال 1349 نیز روزنامه‌ی کیهان مصاحبه‌ای از من تحت عنوان «هنرمند، پیشرو قافله‌ی تمدن هر ملتی است» درج نموده بود. از آن تاریخ تا امروز نشریاتی چند از قبیل مجله‌ی امید ایران، هفته‌نامه‌ی امید زنجان، صدای زنجان، بهار زنجان و موج بیداری از من اشعار و مقاله منتشر کرده‌اند. و اما به نظر من مهم‌ترین موضوع در این رابطه درج شدن اسم من در «فرهنگ داستان نویسان ایران از آغاز تا امروز» به قلم آقای حسن عابدینی است که در صفحه‌ی 158 کتاب مذکور آمده است.


چرا اغلب هنرمندان و انسان‌های بزرگ در زمان حیات خود شناخته نمی‌شوند و در اوج فقر و گمنامی می‌میرند؟

به نظر من، که ممکن است صحیح هم نباشد، علت بی‌اعتنایی یا کم‌اعتنایی به هنرمند در کشور ما موضوع مذهب است. ایران یک کشور شدیداً وابسته به مذهب تشیع می‌باشد. در چنین محیطی روحانیون برای مردم ما افراد درجه‌ی او