ادبیات سئونلر

اولان سؤزجوک‌‌‌‌لر چوخ گؤرونور(ائله بیرآز دا بیله ـ بیله گؤرور بو ایشی. منی باشدان یارادانا کتابیندا بو میلین آرتماسینا شاهیدیک): بُویوت، سئودا … ص ۸۸ـ سونموش، همان، ص۱۰۰ـ اؤبور، همان، ص ۱۱۰ـ یوخسونلوق، منی باشدان … ص ۱ـ اُولاییم، همان، ص ۱۲ـ سارسماق، همان، ص ۲۳ـ هپ، همان، ص ۴۳ـ قارامسارلیق، همان، ص ۵۱ـ چیلدیریجی، همان، ص ۵۸ـ اسینله‌‌‌‌مک، همان، ص ۵۹ـ ویز گلمک و اولومسوزلوق، همان، ص ۶۷ـ جاییر ـ جاییر، همان، ص ۷۴٫
ترکیه‌‌‌‌‌‌‌‌نین ازمیر شهرینده اولارکن وطن حسرتی چکن شاعر:
ساعات،
بیر وطن آخشامی‌اولا…
بیر
وطن دریاسی قیراغیندا…
اؤزوموزدن
بیر بوساط!
اوزرینده
اؤز نغمه‌‌‌‌‌‌‌‌‌لریمیزله اوخوشان
قاطار دورنالاریمیز
هئی‌ی‌ی‌ی…
بیر سالخیم … ص ۹۲
هئچ ائله بیل ترکیه‌‌‌‌‌لی سؤزجوک‌‌‌‌‌لری یابانچی بیلمیر. اؤزو ده او شاعر کی وطن سؤزو دیلیندن دوشمز. ائله فارسجا سؤزجوک‌‌‌‌‌لر ده گره‌‌‌‌‌کسیز اولاراق اولکرین شعرینده چوخ وار. بویور آددیم آت دولودور بئله ـ بئله یارامازلیق‌‌‌‌‌لارلا. آنجاق گونوموزه یاخینلاشدیقجا بو نقصان آرادان قالدیریلماقدادیر.
مقاله‌‌‌‌‌نین چوخ ایشین گؤرموشدوم کی اولکرین آداقلاریم آدلی سون شعیر کتابی ایشیق اوزو گؤردو. کتابی هوس‌‌‌‌‌له آراییب تاپدیم. آنجاق دوزون ایسته‌‌‌‌‌سه‌‌‌‌‌نیز کتابی گؤردوکده، الیم سویودو. هر شعرینی اوخودوقجا داها ماراقدان دوشدوم. یعنی کتابی چتینلیک‌‌‌‌‌له اوخویوب سونا چاتدیرا بیلدیم. بو کتابدا شاعر هر باخیمدان گئری‌‌‌‌‌لییه دوغرو یؤنلمکده‌‌‌‌‌دیر. بئش ـ آلتی صحیفه سربست شعری یامسیلایان شعیر کیمی‌‌‌‌‌لردن باشقا تمامیله قافیه‌‌‌‌‌لی، چوخو دا عروض اؤلچوسویله یازیلان کهنه و تکراری سؤزلردیر. بو کتابی اولکرین ایلک کتابی ایله توتوشدورساق اگر، بیر آز دیلین آخارلی‌‌‌‌‌لیغیندان باشقا، هئچ بیر اوستونلوک وئره بیلمه‌‌‌‌‌ریک اونا. بلکه ایلک کتابین مؤوضوع باخیمیندان اوستونلویو ده اولا بیلر. چونکو گونش تونقالی، یالقیز بیتگی‌‌‌‌‌ده انسانی و رئال حیات قاباریر. شاعر بو کتابدا انسان طالعینه لاقید دئییل؛ زحمت آدام‌‌‌‌‌لارینین سعادتی اونون اساس دیله‌‌‌‌‌یی‌‌‌‌‌دیر. حالبوکی آداقلاریم‌‌‌‌‌دا میللیت‌‌‌‌‌چی‌‌‌‌‌لیک، تورکلوک، شامانلیق سؤزو اساس توتولور. شاعر خبره بیر خیرداواتچی کیمی‌مین ایل گئرییه قاییدیب، هرده‌‌‌‌‌ن ملای رومی‌کیمی‌یاهو! چکیر(ص ۴۶)، هرده‌‌‌‌‌ن عالمی‌اسراره یول تاپیب، گؤرولمزلر گؤرور(ص ۷۱)، هرده‌‌‌‌‌ن شیخ صنعان کیمی‌دونقوز اوتاریر(ص ۶۳)، یئری گلدیکده نوحه یازیر(ص ۱۶)، اؤیودلرینی کسین‌‌‌‌‌لشدیرمک اوچون ده فتوا وئریر(ص ۱۹). همچنین اولکرین دیگر کتاب‌‌‌‌‌لارینا عاید دئدیییم نقصان‌‌‌‌‌لار، بو کتابدا دا گؤرونور. قافیه یانلیش‌‌‌‌‌لیغی، بایاغی خیال، کند معیشتینی عکس ائتدیره‌‌‌‌‌ن کولتور، سؤزجوک‌‌‌‌‌لر و …
بنا بر توصیف جرارد مانلی‌هاپکینز، آثار ادبی «خارق عادت و بدیع و موجز و غریب» هستند.
آمما اولکرین شعرینده نه خاریقه‌‌‌‌‌لیک وار، نه بدیعی‌‌‌‌‌لیک(تصویر و خیال بایاغی و تکراری‌‌‌‌‌دیر)، نه ایجاز، نه ده غریب-لیک( شعیرلر تمامیله بیر بیرینه بنز‌‌‌‌‌ه‌‌‌‌‌ییرلر. اونلارین مستقل حقیقتی، مستقل کاراکتری یوخدور).
اولکرین کتاب‌‌‌‌‌لاریندا قافیه یانلیش‌‌‌‌‌لیغی شعیرلرینین چوخوندا گؤرونور: یازیسیندان، سیزیسیندان، کوزه‌‌‌‌‌سیندن، قاداسیندان، تزه‌‌‌‌‌سیندن، قوزوسوندان سؤزجوک‌‌‌‌‌لری بیر شعرین قافیه سؤزجوک‌‌‌‌‌لری اولا بیلمز. رَوی حرفی بو سؤزجوک‌‌‌‌‌لرده عینی دئییل. بونلارین سونوندا گلن شکیلچی‌‌‌‌‌لری گؤتورسک اگر، یازی، سیزی، کوزه، قادا، تزه، قوزو سؤزجوک‌‌‌‌‌لری قالاجاق. بو سؤزجوک‌‌‌‌‌لردن یالنیز یازی و سیزی سؤزجوک‌‌‌‌‌لری بیر یئرده قافیه کیمی‌ایشله‌‌‌‌‌نه بیلر. ائله دیلیمیزین قایدالارینا اساسا، شکیلچی‌‌‌‌‌لرده گلن صائت‌‌‌‌‌لر فرق‌‌‌‌‌لی اولوب و نهایتده اونلار دا عینی شکیلده یازیلیب، اوخونمورلار. سئودا … صص ۲۲ و ۲۳٫ همچنین سئچریک، بیچریک، کئچریک، کؤچریک، سئوریک، کؤچریک، بوکریک، چکریک، سؤکریک، تؤکریک، سؤکریک سؤزجوک‌‌‌‌‌لرینده هم قافیه سؤزجوکونون سونونجو اصلی حرفی(روی حرفی) فرقلی حرفلر(چ، چ، چ، چ، و، چ، ک، ک، ک، ک، ک)دیر، هم عینی حرفلری اولان سؤزجوک‌‌‌‌‌لرده ده، قافیه عیب‌‌‌‌‌لریندن ساییلان اقوا(قیسا صائت‌‌‌‌‌لرین قافیه هجاسیندا فرقلی اولماسی) عیبی وار، هم ده قافیه سؤزجوک‌‌‌‌‌لری ایکی یئرده (کؤچریک، کؤچریک، سؤکریک، سؤکریک) تکرار اولوبدور. سئودا … صص ۷۷ و ۷۸٫ بو کیمی‌سهولر، اولکرین ایلک دفترلریندن واز کئچسک بئله، اونون ایکی سونونونجو دفترینده(منی باشدان یارادانا و آداقلاریم‌‌‌‌‌)دا دا بول ـ بول گؤرسه‌‌‌‌‌نیر. ایندی شاعر جناب‌‌‌‌‌لارینین بو «کلاسیک آغیرلیقلی»(باخ: آداقلاریم‌‌‌‌‌دا عنوان صحیفه‌‌‌‌‌سینه) ادعاسینی نئجه یوزمالی‌‌‌‌‌ییق، بیلمیرم.
اولکرین شعیر دفترلری هر شئی‌‌‌‌‌دن آرتیق ایکی محورده فورمالاشیر: سئوگی سؤزو، ملیت‌‌‌‌‌چی‌‌‌‌‌لیک.

232 viewsedited 05:03