ادبیات سئونلر
3.14K subscribers
6.98K photos
2.46K videos
1.03K files
18.2K links
بوکانال ادبیات سئونلر قوروپونون سئچیلمیش اثرلری دیر
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
Download Telegram
Audio
شفیقه آخونداووا ادبیات سئونلر گوزگوسونده ۹۸/۷/۲۸
مهریبان اولاق
اوخویور : اسلام رضا یئو

بسته کار : شفیقه آخوند اوا

شعیر : اسگندر جوشقون

https://t.me/Adabiyyatsevanlar
قوجا شرقین یگانه قیزی شفیقه آخونداُوا
حاضیرلایان : ادبیات سئونلر
کوچورن : سحر خیاوی
ویراستار : مرتضا سلمانی

قوجا شرقین یگانه قیزی شفیقه آخونداوا
۱۹۲۴-جو ایل یانوار آیی‌نین ۲۱ده، شکی‌ شهرینده بیر ضیالی عائیله‌ده دونیایا گؤز آچدی بو قیز. ۱۹۳۳-۱۹۳۴-جو ایل‌لرده آصف زئیناللی آدینا موسیقی مکتبینده اوخویارکن، داهی اوزئییر حاجی بئی‌اوودان درس آلاراق اونون موسیقی بولاغیندان سو ایچدی. بو قیز، سونرالار شرقین تاریخینه دوشن، نئچه-نئچه نغمه‌لر یازان، یازدیغی نغمه‌لر سرحدلری آشاراق دونیانی فتح ائدن شفیقه آخونداُوا اولدو.
عائیله‌ده ایکی قارداش، دؤرد باجی ایدیلر. او، اوشاقلیغینی خاطیرلایارکن بئله دئییر: «آنام منی قوهوم‌لارا گؤستریب شکی لهجه‌سی ایله دئیردی: «هه، منیم بو شفیقه قیزیم، ال‌لری ایله چالیب، آیاق‌لاری ایله اویناییر؛ آرتیست اولاجاق!»
دئمه‌لی، موسیقی شفیقه آخونداُوانین قلبینده کؤرپه‌لیییندن بئله مسکن سالمیشدی. او، ایلک دفعه کولخوز قیزلاری حاققیندا بیر ماهنی یازاراق معلّمی اوزئییر حاجی بئی‌اووا گؤستریر. بو ماهنی اوزرینده بیرلیکده ایشله‌ییرلر. بئله‌لیکله بو ماهنی ایله بسته‌کارلیق دونیاسینا یئنی بیر داهی قدم قویدو!
۱۹۵۶-جی ایلده اوزئییر حاجی بئی‌اوو آدینا آذربایجان دولت کُنسرواتوریاسی‌نین بسته‌کارلیق اختصاصی اوزره زیدمانین صینیفینی بیتیریر. بو ایل‌لر عرضینده گنجه دولت درام تئاتری‌نین ۲۰دن چوخ تاماشاسینا بسته‌کارلیق ائدیر، نئچه-نئچه اوشاق و بؤیوک ماهنی‌لاری یازیر. لاکین شفیقه خانیما اوغور گتیرن ان بؤیوک ماهنی، ۱۹۵۸-جی ایل دکابر آیی‌نین ۲۸ینده گنجه دولت درام تئاتریندا تاماشایا قویولان بختیار واهابزاده‌نین مولّفی اولدوغو «وجدان» پئیسی‌نین اُپراسی اولدو. هانسی کی، بو تاماشانین موسیقی‌لری شفیقه آخونداُوایا مخصوص ایدی. بئله‌لیکله تاماشادا قادین اُبرازلاریندان بیرینین دیلی ایله سسله‌نن ماهنی دیل‌لره دوشدو، تاریخه یازیلدی، آذربایجان موسیقیسی‌نین اینجیسینه چئوریلدی. بو، هامیمیزین سئویب-سئویلرکن دینله‌دییی، آشیق‌لارین ماهنیسی، سئون اورک‌لرین نغمه‌سی، آیریلیغین حسرت و عذابینی ان کؤورک نوت‌لارلا دیله گتیرن مشهور «نه‌دن اولدو؟» ماهنیسی ایدی...
بئله‌لیکله همین تاماشا تئاترین رئپرتوروندا چوخ دا اوغورلو تاماشا اولماسا بئله، اوردا سسله‌نن بو ماهنی زامان-زامان اوخونوب، دینله‌نیلیب، سئویلیب، سرحدلری آشیب، اؤلکه‌لری دولاشاراق، اؤز بسته‌کاری ایله ایفاچی‌سینا شؤهرت و اوغور قازاندیردی. ماهنی‌نین ایلک ایفاسی سارا قدیم‌اُوایا مخصوص اولسا دا، سونرالار چوخ‌سایلی آذربایجان و دونیا ایفاچی‌لاری بو ماهنییا مراجعت ائتدی. بو سیرادا روبابه موراداوا، زینب خانلاراوا، ابوالفتح ولی‌یئو، ائلمیرا رحیم‌اوا، شوکت علی‌اکبراوا، ناظیم آقایئو، گول‌یاناق ممداوا، یاقوت عبداللااوا، ابراهیم تاتلی‌سس، موسلوم گورسس، زارا و باشقا چوخ تانینمیش صنعتچی‌لرین آدینی چکه بیلریک. یاریم عصردن آرتیق یاشی اولان بو ماهنی، هله ده ایستر یادداشیمیزدا، ایستر اوره‌ییمیزده، بعضن ده زمزمه‌میزده یاشاییر، یاشایاجاق دا! بسته‌کارین یارادیجیلغیندا چوخ اهمیتلی یئر توتان ایکینجی بیر اثر ایسه، ۱۹۷۲-جی ایلده یازیلیر. هانسی کی، بو اثر تکجه شفیقه خانیم طرفیندن یازیلماقلا کفایتلنمه‌ییب، آذربایجان آدینی و شفیقه آخونداوانین آدینی شرقین تاریخینه یازدی. «گلین قایاسی» اوپراسی ایله، شفیقه خانیم شرقده اوپرا یازان ایلک قادین بسته‌کار اولدو.
سلیمان رحیم‌اوفون عینی آدلی پوئستی اساسیندا، اسکندر کوسکونون لیبرتوسونو یازدیغی «گلین قایاسی» اوپراسی ۱۹۷۴-جو ایلده اوپراو بالئت تئاتریندا اوغورلا تاماشایا قویولور. لاکین تأسف اولسون کی، تئاتر، معاصر دؤورده بو اثره مراجعت ائتمه‌ییب. بوندان باشقا شفیقه خانیمین سئویلن مشهور ماهنی‌لاری دیلیمیزین ازبرینه چئوریلیب. فلورا کریم اووانین ایفاسیندا یئر آلا «حیات سن نه شیرینسن»، «چینار و من»، «اؤتور ایل‌لر»، «سولار قیزی»، بال‌اوغلان اشرف‌اوفون ایفاسیندا «گؤزلریمین ایشیغی سنسن»، نازپری دوستعلی‌اووانین ایفاسیندا «تاپمایاجاقسان منی»، مختلف مغنّی‌لرین اوخودوغو «مهربان اولاق»، ائلمیرا رحیم‌اووانین ایفاسیندا «هارداسان سئوگیلیم»، «گل» و باشقا «آنالاری تکلنمه‌یه قویمایین»، «سئوگی اؤلمور»، «گل ای سحر» کیمی ۳۰۰دن چوخ ماهنی‌لارین، رومانس‌لارین، کُر اوچون سلسله‌لرین ،bso اوچون سوئیتالارین، «ائو بیزیم، شئعیر بیزیم» اوپراسی‌نین و «گلین قایاسی» اوپراسی‌نین مولفی‌دیر.
لاکین او یازدیغی ماهنی‌لارین هر بیرینی ندنسه الهام آلاراق یازیردی؛ بؤیوک سبب و مقصدله یارانیردی بو ماهنی‌لار. بونلاردان بیری ده «مهربان اولاق» ماهنیسی‌نین یازیلماسی ایله باغلی‌دیر. بسته‌کار ماهنینی یازاندان تخمیناً ۴۰ ایل سونرا وئردییی مصاحیبه‌سینده بو ماهنی حاققیندا دانیشیر و سوندا چوخ عبرت‌آمیز بیر سؤز دئییر:
«بیر دفعه قونشولوقدا ایکی آرواد بیر
-بیری ایله محکم دالاشیردیلار. من چو

خ تعجب ائتدیم اونلارین قیرغینینا. ایکی گون سونرا تئاتردا یئر اوستونده ایک

ی تاماشاچی‌نین دالاشدیغینی گؤردوم. انسان‌لارین بیر-بیرینه بو
شکیلده مناسبتی منی تأثیرلندیردی و «مهربان اولاق»ی یازماغی قرارا آلدیم. ماهنی‌نین یازیلماسیندان نئچه ایل کئچیر، آما گؤرورم کی، انسان‌لار هله ده مهربان دئییل!»
عؤمرونون یئتمیش ایلینی صنعتله موسیقی‌یه صرف ائدن بو قهرمان، داهی بسته‌کار اؤزو حاقدا هر دؤنه دانیشدیقدا، طالعیندن بیر آز شیکایه‌لنیردی. او، حیات یولداشیندان آیریلمیشدی و دئدییینه گؤره بونا سبب اونون صنعتی ایدی. بو حاقدا آچیقلاماسیندا بئله دئییر شفیقه خانیم: «یولداشیم منی باشا دوشموردو. یا عائیله، یا صنعت. ایکیسی بیر یئرده توتور دئین آدام یاریمچیق صنعتکاردیر. تام معناسی ایله اؤزونو صنعته حصر ائتدیکده، اؤزون گرک تنها اولاسان. من بو تنهالیغی سئچدیم و اؤزومو صنعته حصر ائتدیم!» بو ائولیلیکدن اونون گؤزونون آغی، قاراسی، سئویملیسی، عزیزی اولان بیر اوغلو واریدی. آناسی‌نین بسته‌کارلیق استعدادیندان اوستالیق‌لا بهره‌له‌نن، اولدوقجا استعدادلی پیانوچو و بسته‌کار طالع حاجی‌یئو محض شفیقه آخونداوا دوحاسی‌نین آذربایجان موسیقی‌سینه وئردییی بویوک اینجی ایدی. لاکین چوخ تأسف کی، طالع حاجی‌یئو عؤمرونو یاریمچیق باشا ووردو. مشهور «بئله غملی دایانما» ماهنیسی‌نین بسته‌کاری اولان طالع حاجی‌یئو اعصاب خسته‌خاناسیندا وفات ائده‌رک آناسینی و بوتون سئودیک‌لرینی غملی بوراخدی. عؤمرونو تنها کئچیرمه‌یه گؤز یوموب ایکینجی دفعه عائیله قورمایان شفیقه خانیم، تک همدمی اولان اولادی‌نین وفاتیندان سونرا ، آغیر وضعیتده خسته‌له‌نیر. اوغلونون اؤلومو اوندان قیرخ گون گیزلَدیلسه ده، بو حقیقت شفیقه خانیما آچیقلاندیقدان سونرا، اوره‌ک آغریسیندان اذیت چکمه‌یه باشلاییر. همین ایل‌لرده اؤزو حاقدا بئله دانیشیر: «آرتیق یازیب-یارادا بیلمیرم. اوره‌ییمده یازماق ایسته‌دیییم چوخ شئی وار، آما الیم تیتره‌ییر».
۷۰ ایللیک صنعت عؤمرونده، یارادیجیلیق یولوندا خوش آیلی اوغورلاری اولور. ۱۹۹۸-جی ایلده خالق آرتیستی فخری آدینا، ۲۰۰۴-جو ایلده ایسه شؤهرت اوردنینه لایق گؤرونور. دوغروسو او، ان بؤیوک اوغورونو قازانمیشدی اونسوز دا؛ بؤیوک بیر کوتله‌نین محبتینی قازانمیشدی. او، چوخ سئویلن بیر بسته‌کار ایدی، اونون آدی تاریخه دوشموشدو!
آغیر اوره‌ک خسته‌لییی کئچیرن شفیقه خانیم، خسته‌خانادا یاتاندا گؤروشونه گلن امکدار آرتیست آی‌بنیز هاشیم‌اووایا و ملّت وکیلی قنیره پاشااووایا بو سؤزلری دئییر: «منی اؤلمه‌یه قویمایین. من یاشاماق ایسته‌ییرم. یاشاماق اوچون یوخ، یاراتماق اوچون یاشاماق ایسته‌ییرم. ۹۰ ایللیییمی خالقیم‌لا کئچیرمک ایسته‌ییرم».
۲۰۱۳-جو ایلین اییول آیی‌نین ۲۶سیندا شفیقه خانیم دا وفات ائتدی و رشید بهبوداوو آدینا ماهنی تئاتریندا مرحوم‌لا وداع مراسمی کئچیریلدیکدن سونرا، ۲ سایلی فخری خیاباندا دفن اولوندو. او گون ایسه منیم یادداشیما چوخ آغیر، عذابلی بیر گون کیمی حک اولونوردو؛ چونکی همین گون من ان چوخ سئودیییم بسته‌کاری، منه صحنه‌نی سئودیرن، منه اوستادلیق ائدن، موسیقی‌لری ایله سؤزون اصل معناسیندا نفس آلدیغیم بیر داهینی ایتیردیم. اونو تکجه من یوخ، آذربایجان خالقی و آذربایجان موسیقیسی ایتیردی. بو بؤیوک انسانین، بو نهنگ شخصیتین و عوض‌سیز بسته‌کارین اؤلومو منی چوخ سارسیتدی. چونکی من ایلک سئوگی شعریمی اونون بسته‌سی اولان «نه‌دن اولدو؟» ماهنیسیندان تأثیرلنه‌رک یازمیشدیم. آما من نه بیله‌یدیم کی، بیر گون اونون دفنینده و اونون مزاری باشیندا اونون اؤلومونه «نه‌دن اولدو؟» شعرینی یازاجاغام؟! بو هئچ عاغلیما دا گلمزدی! یانوارین ۲۱ینده شفیقه خانیمین ۹۱ یاشی تمام اولاجاقدی، اگر یاشاسایدی. یاراتماق اوچون یاشایان بسته‌کار، دوغوم گونون مبارک! بلکه ده گؤرورسن نئجه داریخیرام سنین اوچون...
اورخان باهادیرسوی
«قیزیل قلم» مکافاتی

https://t.me/Adabiyyatsevanlar
تبریز کیتاب سرگیسینده سیزلری گؤزلوروک
مهر آیینین 29-دان آبانین 4-ه قدر
پروین اعتصامی سالونو حکیم نظامی گنجه ای غرفه سینده

https://t.me/Adabiyyatsevanlar
ادبیات سئونلر کانالیندا آختارین

1-بئش یوز ایل دونیا ادبیاتی اوزمان دوکتور رحمانی
2- ایکی یوز اللی ایل آذربایجان ادبیاتی اوزمان دوکتور رحمانی
3-شعر قالیب لری اوزمان دوکتور رحمانی
4-ادبی مکتب لر اوزمان دوکتور فرجیان

5-ائتیمولوژی درسلیک لری اوزمان دوکتور نظری

6-عرب ادبیاتی اوزمان دوکتور عزیزپور

7-زنگان شاعیرلرینین تانیتیمی اوزمان دوکتور باغبان کریمی


https://t.me/Adabiyyatsevanlar
سئویملی شاعیر مممد آرازلی دان دیرلی شعر توپلوسو ( سنی دوشونمه ییم ) ایشیق اوزو گوردو ، مممد آرازلییا تبریک لر دئییب اوغورلار آرزو ائدیریک بو کیتابی تبریر سرگی سینده اختر انتشاراتیندان آلین .

https://t.me/Adabiyyatsevanlar
ادبیات سئونلر pinned «ادبیات سئونلر کانالیندا آختارین 1-بئش یوز ایل دونیا ادبیاتی اوزمان دوکتور رحمانی 2- ایکی یوز اللی ایل آذربایجان ادبیاتی اوزمان دوکتور رحمانی 3-شعر قالیب لری اوزمان دوکتور رحمانی 4-ادبی مکتب لر اوزمان دوکتور فرجیان 5-ائتیمولوژی درسلیک لری اوزمان دوکتور…»
گولوشونده غزل بیتیر
شعر توپلوسو
یعقوب نیکزاد

ساوالان ایگیدلری انتشاراتی
تهران - ۱۳۹۷
طرح جلد: مجید نوری مقدم
#چاغداش_غزل
#چاغداش_قوشما
#چاغداش_گرایلی
#خییوو_مشکین
#سلحشوران_شاهسئونان

غزل
باخیشلارین منی لول کئفلی توتدو ناز مله‌ییم!
نه تئز بو دوز - چوره‌یی بس اونوتدو ناز مله‌ییم!

اولوبدوسا آدین آندیم، یئنه اینانمازیدیم
گولوشلرین منی یوردو، یوزوتدو ناز مله‌ییم!

نه گلدی سئوگیمیزه؟ آ...ه، نه گلدی بو اویونا؟
"بو سئودادا کیم اوتوزدو کیم اوتدو " ناز مله‌ییم؟

او گونلری قارا گلسین! اوشوتمه‌لر یارادیب
دوداقلاریمدا یاز عطرین قوروتدو ناز مله‌ییم

گؤزونده بال یوخولو سئوگیمی قاچیرد اؤزومه!
منی گونش یاخاسیندان سوووتدو ناز مله‌ییم!

باش آغری اولماسین عشقه، گلین گرایلیم، اؤزون
سنین سئویشمه‌لرین‌له چوروتدو ناز مله‌ییم!

قارانلیغیم دا کی زینگیلتی‌لر کامان سسی‌دیر
دیلیمده هئی مله‌ین آغری نوت‌دو ناز مله‌ییم!

مفاعِلون، فعیلاتون... یاغیشلی قوشمالاری
غزل گؤزللییی ایچره اوووتدو ناز مله‌ییم!



https://t.me/Adabiyyatsevanlar
ویترینده قالان بایات گولوش تورکجه طنز حیکایه لری
پروین اعتصامی سالونوندا حکیم نظامی غرفه سیندن آلین .

https://t.me/Adabiyyatsevanlar
سایین کانالداشلار
چهارشنبه گونلری ادبیات سئونلر کانالیندا یالنیز نثر یازیلارین پایلاشیریق .

https://t.me/Adabiyyatsevanlar
حاضیرلایان: ادبیات سئونلر
چئویرن :سحر خیاوی

اوزئییر حاجی بَیلی آذربایجانین داهی بسته کاری

اوزئییر عبدالحسین اوغلو حاجی بیلی(۱۸۸۵-۱۹۴۸
"بویازینین آردین ادبیات سئونلر کانالیندا اوخویون "

https://t.me/Adabiyyatsevanlar
"حسن بابایی عجبشیرلی"

املاء


قاپینی آچیب ایچری کئچدیم. هونکور -هونکور آغلاییردی . سببینی سوردوم.
سسینی آزجادا اوجالدیب ایچینی چکدی.
آبالاسنه نه اولوب؟ آنان هاردادی تکرار
سئوال وئردیم. بو دونه گوز یاشلارینی
الی نین ائشیک

اوزو ایله سیلیب، ال لرینی ایسه شالواری
نین یانلارینا چکیب دیلی توتار -توتماز
ایسته دی سوزه باشلاسین. او آندا قاپی
چالیندی. قاپی یا طرف گئتدیکده، (یوخ آتا قوی من آچیم)دئدی.

دالی اوتوروب آددیملاریمی یاوالاتدیم.
کیمسن دئیب آیفونو ویردی. ائشیک قاپی آچیلیب، ائو قاپیسین آچاراق آنام دیر.دئدی
اوشاغی تک لیکده بوراخیب هارایا گئتمیسن سوردوم.
مدرسه یه چاغریلمیشدیم. آناسی دانیشدی
نه یه؟
اوزوندن سوروش
بایاخدان سوروشورام، گوز یاشلاری آمان
وئرمیر دیلی سوءز توتسون.

هه -ائله یاخجی قویاسان آغلیا، خالخیندا اوشاغی وار -بیزیم ده. ائله بیزه گلن بیزه
اوخشار، ائوده منه خوروزلانیر مدرسه ده
بیرپارچا خمیره دوءنور بدباختین بالاسی.
دئیب سوسدو

خانیم آزاد دانیشگاهدان الهیات واسلامی
معاریف دیپلومونو آلیب قابا توتدوروب شکیل کیمی دوواردان آسلامیشدی. چوخلارینا تای اوخودوقلاریندان هئچ نه یادیندا دئیلدی.
ائلیار اوز اوتاغینا گئدیب قاپینی آرخادان قاپامیشدی
ائلیار -ائلیار چاغیردیم.
بلی آتا
گل ایشیم وار
گلیب دیزیمین اوستونده ایله شیب قولونو بوینوما سالیب (آتا سنی چوخ سئویرم )دئدی.

ائلیار مدرسه ده سنه کیمسه بیر سوءز دئیب؟
باشینی بولایب یوخ آتا
به نه اولموشدو ائله آغلاییردین.
آنا دئمه دی.
یوخ دا، دئسه ایدی سندن نیه سوروردوم
به نه یه آنامی مدرسه یه چاغیرمیشدیلار
ایندی ایکی نیزدن بیرینیز دئیرسینیز نه باش وئریب یوخسا صاباح اوءزوم گلیم. دئدیم
منه گوره اوءزون گلسن یاخجی اولار. ائلیار دئدی. آناسی دیله گلیب سوزه باشلادی :کلاسدا بازیگوش لیق ائلییر بیر
مدادی (میداد )یازیب. بهاری(باهار )یازیب .نهاری (ناهار )یازیب
کتاب ی(کیتاب )یازیب معلم ده20دن
14 وئریب. الینه دونوم.
آتا 16 آلیردیم ها آددیمی دا قلط توتوب
دئیر گرک (ائلیار )یوخ (ایلیار )یازاسان
ائلیار دونوب دئدی.
قالمیشدیم اودونان -سویون آراسیندا
خانیمی باشا سالماق چتین ایدی، مدرسه ده خانیم معلیم اوز وظیفه سینی یئرینه یئتیرمیشدی. اوزومو ائلیارا توتوب :
بویویندن سونرا بیلرسن. دئدیم

https://t.me/Adabiyyatsevanlar
▪️حئکایه
فرشاد_رهنما

کولک اوزونده، آلنیندا یووا قوران تورپاغی سویودوردو. هاوا سویوق‌ ایدی. فرمانده دئمیشدی بو گونده دونن کی کیمی یاغیش یاغما احتیمالی وار. او ایسه پالچیغا بلنمیش گؤي پالتارینی گئیمیشدی. دمیر زیغلی پاپاغیندا باشینا قویموشدو. یولداشلارینین پالتارلاری اونون‌کینه اوخشامیردی. یولداشی‌نین بیری دئییردی:
بو پالتار سنه یاراشیر آما جللادلارین گؤزلرینه داها دا خوش گلر.
اؤزونون بو پالتاردان خوشو گلیردی. بؤيرونده کی قومقوماسین چیخارتدی. زیغلی سویون یئره تؤکدو. پالتارینا باخیب بیراز اول کی اولانلارا فیکری گئتدی. هسسادا گؤره اؤزونو گورا سالاجاقدی. اوردا نه گزیردی. فرمانده بیلسه پالتارینین فاتحه‌سین اوخومالی اولاجاق. اما دای اورالارا گئتمز. اؤزونه دانلاق ووروردو: یاخشی او گولله‌للر پالچیغا باتان گؤیرچینه دیمه‌دی.


https://t.me/Adabiyyatsevanlar
حاضیرلایان: ادبیات سئونلر
چئویرن :سحر خیاوی

اوزئییر حاجی بَیلی آذربایجانین داهی بسته کاری

اوزئییر عبدالحسین اوغلو حاجی بیلی(۱۸۸۵-۱۹۴۸
"بویازینین آردین ادبیات سئونلر کانالیندا اوخویون "

https://t.me/Adabiyyatsevanlar
اوزئییر حاجی بَیلی آذربایجانین داهی بسته کاری

حاضیرلایان : ادبیات سئونلر
چئویرن:سحر خیاوی


بو واخت ایسته ییرم دونیا موسیقی نابیغه سی،هونرلی و آدلیم یازیچی؛ رحمتلیک اوزئییر حاجی بیلی نین یاشام و اثرلریندن سیزه تانیشلیق وئرم.
او ایلک آذربایجان اُپراسینی یوخسا باشقا عبارتیله مسلمان مملکت لرین ایلک اُپراسینی یازدی.بو بویوک بسته کار آذربایجانین زنگین موسیقی سینی ایلک دفعه علمی و قاباقجیل اوروپا موسیقیسی قالیبینده گوستردی.
(بو یازی "کوراوغلو اُپراسی فرهمند رادین کیتابیندان عینی آزجا دییشیکلیک ایله فایدالانیلیب)

اوزئییر عبدالحسین اوغلو حاجی بیلی(۱۸۸۵-۱۹۴۸)

"دانکو ایلدیریما بنزر سسیله چیغیردی:اینسانلار اوچون منیم الیمدن نه ایش گلر؟و لاپدان دیرناقلاری ایله کوءکسونو جیردی.اوره یینی چیخارتدی و باشی اوستونده یئللندیردی."ماکسیم گورکی"
اوزئییر حاجی بیلی سپتامیر آیی ۱۸۸۵ده آذربایجان کندلرینین بیری"آغجا بدیع" ده دونیا گوءز آچدی(دئییرلر اونون قوهوملاریندان بیر عیدده سی تبریزین اطرافینداکی کندلرده یاشاییرلار)اونون آتاسی عبدالحسینین میرزه لیک(منشی لیک)ایشی واریمیش.اوزئییر لاپ اوشاقلیقدان آذربایجان کوتله موسیقی سیندن تاثیرلندی.بو سونرالار تام ماراقلا تار چالماقی اویرنمه سینه سبب اولدو.بیر حدده کی گوشه لر و چوخ چتین دستگاهلاری چالیردی.او ۱۸۸۹ دا ابتدایی تحصیلاتین قورتاردیقدا ایکی کیلاسلی "روس- تاتار" مکتبینده،پئشه کار "گوری"تعلیم مرکزینه گئتدی.بو تعلیم مرکزی عادی مکتب لر اوچون اویرتمن بئجریردی و بو ایشدن علاوه موسیقی باره سینده اوردا تعلیم وئریلیردی.اوزئییر اویرتمنلیک دن علاوه،ویولون، ویولون سلو، یئل سازلاری و هم ده تئوری موسیقی و سولفوژو(نُت اوخوماق)اویرندی و کُر و مرکزین اورکسترینده اکتیو شکیلده قاتیلدی.
بو زاماندا او آذربایجانین فولکلور ماهنیلارینی نُت یازدی و اورکستره دوزه نله دی.
او ۱۹۰۴ ده "گوری" تعلیم مرکزینی بیتیردی و اویرتمن عنوانیندا "هادروت" کندینه گئتدی.بیر ایل اوندان سونرا ۱۹۰۵ ده باکی یا گئتدی و معدن ایشچی لری محلّه لرینده اویرتمنلیک ائله دی.بو ایللرده اویرتمنلیک دن علاوه یازیچیلیق دا ائله ییردی و حتا نئچه کیتاب روس شاعیرلری پوشکین، گوگول، لرمانتوف و چخوفدان روسجادان تورکجه یه چئویریب چاپ ائتدی.او اونجول آداملاریلا یاخین ایلگی لنمه تاثیرینده،چوخلو مقاله لر و بیلدیری لر یازماقیلا عمل ده موباریزلر سیراسینا قوشولدو و آیدین و دموکراتیک آماجلارا یئتیشمک اوچون دویوشدو.او یاخشی بیلیردی آذربایجانین کولتور و فولکلورو نه حدده زنگین و وارلی دیر.هم ده یاخشی بیلیردی بو گئنیش کولتور زاوال و اونودولماق حالیندادیر.بو سببه موسیقی نی اصلی پئشه سی عنوانیندا سئچدی و یورولماز چالیشماغا باشلادی.او بو ایشده بویوک چتینلیک لر ایله ال به یاخایدی:عادی کوتله موسیقی نی حرام بیلیردیلر، بیر حالدا کی اوزئییر علمی و اونجول اروپا موسیقیسی نی کوتله یه قبوللاندیرماق و یئنی مکتب آذربایجان موسیقی سینده تمل قورماق ایسته ییردی.او زاماندا آذربایجانین عادی کوتله سی نین ارکستر یوخسا کُر قوروپو و ویولون، پیانو کیمی سازلاریندان هئچ دوشونجه لری یوخویدو و بئله لیک ایله تکجه بیر یول حاجی بیگوف ا قالیردی.اودا اوروپا موسیقی سینی محللی و میللی موسیقی ایله بیرلشدیرمک ایدی.بو فیکیر و چوخلو چالیشماغیلا۱۹۰۸ ژانویه آیی نین اون ایکیسینده، ایلک اُپراسی" لیلی و مجنون"و صحنه یه گتیردی.آیدین دیر کی اکتبر دئوریمیندن توره نن آلچاق فیکیرلیک لر ایللر سونرا هله ده کوتله ده کوءکلو ایدی.لیلی نقشینی اویناناماغا قادین ایفاچیسی تاپماق مومکون دئییلدی.بو سببه ایلک چیخیش دا بیز کیشی اکتور لیلی نین نقشینی اوینادی و ۱۹۱۶ دا آذربایجانین نابیغه موغننی سی و اوزئییرین یاخین دوستو پروفسو"بولبول"(۱۹۶۱-۱۸۹۷)لیلی نقشینی ایفا ائتدی.لیلی مجنون اُپراسینین آوازی ۱۶ ینجی قرنین آدلیم آذربایجان شاعیری"محمد فضولی"شعرلری اساسدا یازیلمیشدی.بو سئچگی او زامانداکی کوتله نین اینسانی و معنوی ایستک لری ایله اویغونودو.
"لیلی مجنون"آذربایجانین دستگاهلار و فولکلور ماهنیلاری اساسدا تمل قویولموشدو.ایلک چیخیشدا یالنیز حاجی بیگوفون یازدیغی نُتلار ایفاچی یا، بللی شعرلریله فی البداهه اجرا اوچون وئریلمیشدی.
بیر ارکگین لیلی نقشینده اویناماسی حاجی بیگوف ا دردلی و تاثیر ائدیجی ایدی.امما او ساکیت اوتورمادی و سونرالار بو اثری دفعه لر اجرا ائتدی و هر دفعه بیر نسنه لر اونا آرتیردی.گئتدیکجه بو اُپرا بوتونلشدی و خانیملار دا لیلی نقشینی ایفا ائتدیلر.
"لیلی مجنون" اپراسی چوخ اونملی دیر:اینسان باخیشلی،معشوقون محبت و تعریفی پاک بیلمک حددینه جن بو اثرین قالیبینده یئرلشیب و فئودالیسم دوورونون ایلگی لر و رسم لری کسیجی لحنی ایله اوندا تنقید آتشینه توتولوب.
بو اثر آذربایجاندا میللی اپرا تملینی قوردو،آذربایجان موسیقی سینین گلیشمه سینه سبب اولدو و
موزیکال تئاتر اوچون آذربایجاندا یاردیم اولدو.

لیلی و مجنوندان سونرا حاجی بیگوف بو بیچیمده باشقا اپرالاردا یازدی:شیخ صنعان(۱۹۰۹) رستم و سهراب( ۱۹۱۰)شاه عباس و خورشید بانو(۱۹۱۲) اصلی و کرم(۱۹۱۲) و هارون و لیلا( ۱۹۱۵).بونلارین هر بیری قاباقیکیندان داها کامیل صحنه یه گلیردیلر.اصلی و کرم اپراسیندا بو گلیشمه لاپ یوخاری حددینه یئتیشدی.بو اپرادا بداهه آزالیب و حاجی بیگوفون اوءز یاراتدیغی موسیقی و اصلی قهرمان" کرم" نقشی نین اونملی اولماسی بیر لایتموتیف ایله(بیر ملودی کی معین علامت عنواندا ایشله دیلیر)و هم ده (آریوزو-دکلاماسیون) و آشیقلارین موسیقی اوزللیکلریندن(آذربایجان قشقایی و تورکمن لر سنتی چالقیچیلاریندان)گئنیش صورتده فایدالانیب.
" اصلی کرم" اپراسینین لیبرتوسونو حاجی بیگوف اوزو یازیب و اونون محتواسی ۱۷ ینجی قرن آشیقلارینین یاراتدیقلاری داستان اساسدادیر.بو اثرده اوزئییر اوجا سس ایله سئوگینین مغلوب اولماماغین چیغیریر.
اُپرادان علاوه حاجی بیگوف نئچه موزیکال کمدی ده یازیب.بونلاردا زمانه سینین اونملی مسئله لری مثلن انقلابدان قاباق اقتصاد وضعی و آذربایجان قادینلارینین آزدلیقا یئتیشمه سی دی.
۱۹۰۹ دا "ارآرواد"۱۹۱۰ دا مشدی عیباد آدینا معروف اولان "او اولماسون بو اولسون" و ۱۹۱۳ ده "آرشین مال آلان" ی یازدی.اُپرالار کیمی بو کمدی لرین ده متن موسیقیسی نی حاجی بیگوف اوزو یازدی.حاجی بیگوف "او اولماسون بو اولسون"موزیکال کمدی ده دئوریمدن قاباقکی توپلومسال ایلگی لردن توره نن نادانلیغی آراشدیریر.بو اثرین داستانی "سرور" و "گولناز"باره ده دیر.اونلار کوهنه بئیین آداملاردان توره نَن او زامانین رسملریندن اوز چئویریب لر و بو ضیددیتلر ناغیلدا و اوستونه قویولان موسیقی ده آشکار اولور.
۱۹۱۱ده حاجی بیگوف موسیقی علمینی کامیللشدیرمَگه مسکووایا گئدیر و اوءزل موسیقی کیلاسلاریندا تحصیل آلیر.ایکی ایل سونرادا سن پیترزبورگون کونسرواتورونا گئدیر.بو کونسرواتوردا تحصیل آلارکن ان یاخشی موزیکال کمدی سی"آرشین مال آلان"ی یازیر.او بو اثرده سئوگی و اینسانا لاییق دویغولاری آلقیشلاییر و اسکی و چوروموش ائولنمه قایدالارینی تنقید آتشینه توتور.دوغرو کی "آرشین مال آلان" دا منفی نقش یوخدو،امما بو موزیکال کمدی نین کسیجی قونوسو اونا توپلومسال اوءزللیک وئریر.بو داستاندا قهرمانلارین نقشلری موسیقی ایله داها جانلانیر و اونلارین شخصیت لری اُپرادا اولان شخصیت لرله اوخشارلیق تاپیر.
موسیقی‌ صحنه لری جانلاندیرماقدا اصلی نقش اویناییر و اثری طبیعی جیلوه لندیریر.بو اثر ان گوزل آذربایجان هونری دیر و اوندا حاجی بیگوفون یارادیجیلیق گوجو لاییقی اولان شکیلده گورونور.بو موزیکال کمدی نئچه باشقا دیللره چئوریلیب و دونیانین چوخلو یئرلرینده دفعه لر نمایشه قویولوب.
مالی سورونلار حاجی بیگوفو سن پیترزبورگ تحصلیندن قویدو و او وطنه قاییتدی.آذربایجانین یئنی حکومت قورولوشو حاجی بیگوفون یارادیجیلیغینی تزه آخیما سالدی.او ایلک گونلردن آذربایجان موسیقی سینین گئنیشلنمه و گلیشمه سینه اکتیو چالیشدی.بوتونلنمیش ارکسترلرین باشچیلیقینی چئشیدلی کلوب لاردا و ائله جه ده رادیودا بوینونا آلدی.میللی موسیقی کادرلارینی یئتیشدیرمک اوچون ایلک موسیقی مکتبلرینی تمل قوردو،کولتور اداره سینین موسیقی رشته سینین مودورو و کنسرواتورون باش معاونی و سونرا رئییسی اولدو.۱۹۳۱ده ایلک نتلاردان فایدالانان میللی سازلاری تمل قویدو و ۱۹۳۶دا ایلک دولت کُر قوروپونو جانلاندیردی.
او پئشه کار موسیقی تحصیلینی هم ده میللی سازلاردا نُت دان فایدالانماقین تئوریسینی نئچه مقاله ده نشر ائتدی و بو ایشلره برابر آذربایجان فولکلور موسیقی سینی اویرنمه یه اوزون آراشدیرمالارا ال ووردو.
حاجی بیگوف بو دفعه بسته کارلیق چیخارین یئنی شرایط ایله گئنیش نیشان وئردی.او بو دوره ده مجلسی ارکستری آذربایجاندا جانلاندیردی:" آشیقلار" و " شور"و "چهارگاه" میللی ارکستره و ایکی کانتات بیری یئنی حکومتین اونونجو ایل دونمینه و باشقاسی فردوسی نین دوغوم گونونون مین ایللی گینه یازدی.هم ده کوتله آراسیندا اولان ملودی لره نُت یازیب ارکستره نظمه سالدی.
بئله لیک له حاجی بیگوف یولونو یارادیجلیقینین لاپ زیروه سی"کوراوغلو"اپراسیناجا گئتدی و ۱۹۳۷ده فولکلور موسیقی ده ایللر آراشدیرماسی و بونو اپرایلا ایلگی وئرمه سی ایله"کوراوغلو"نی جورلادی.بو اثرین محتواسی آذربایجان کوتله سی نین آزادلیق الده ائتمک یولوندا مباریزه حیکایه سی دیر.بو اثرین لیبرتوسونو "ح.اسمایل اف" و " محمد سعید اردوبادی" یازیبلار.عالی اینسانی فیکیرلر، نقشلرین آیدینلیقی، دراماتیک و کسیجی موسیقی، "کوراوغلو"نو ان یوکسک آذربایجان اپرا هونری یازیمی ائله ییب.
ایکینجی دونیا ساواشیندا حاجی بیگوف گیزلی امما داواملی ایشینین آردینی توتدو و اویرتمنلیک ایله برابر قهرمانلیق و وطن سئورلیک محتوادا اثرلر یاراتدی.اونلاردان"وطن و جبهه" "چاغیریش ماهنیسی" "
شفقت باجیسی" و " آنانین اوغلونا نصیحتی" نی

آد آپارماق اولار.
۱۹۴۵ده ساواش قورتولوشو مناسبته سنفونیک- آواز اثری "غلبه هیمنی"نی یازدی و همن ایل ده ۲۵ ایل چالیشما و آراشدیرما کیتابی"آذربایجان کوتله سینین موسیقی پایه لری" نشر اولدو.او ایستیردی نظامی گنجوی شعرلریندن رمانس- غزل دوزلده امما یالنیز " سن سیز" و " سئوگیلی جانان" ی قورتارا بیلدی.عومرونون آخیرلاریندا "فیروزه" آدلی بیر اپرا طرح ائدیردی امما بو طرح عمل ده اولمادی.او ۱۹۴۸ نوامبر آیی نین ییرمی اوچونده چوخ ایشله مک دن توره نن چتین خسته لیک له و بیر حالدا کی بوتون یاشامی آذربایجان کولتورونون یوکسلمه سینه صرف اولموشدو، حیاتلا وداعلاشدی.
اوزئییر حاجی بیلی بویوک بسته کار؛ پئشه کار موسیقی نین اساس قویانی، تئوریسین؛ یازیچی؛ شاعیر،ترجومه چی و آزادلیق یولونون دویوشچوسی و آذربایجان خلقی خادیمی ایدی.آذربایجان موسیقی تاریخی و بحثلری اونون آدی ایله باغلی دیر.اونون اثرلری و خیدمتلری موسیقی ده بویوک و حورمته لاییق دیر.او ایلک اپرا و ایلک آذربایجان موزیکال کمدی سی یازان ایدی.اونون یارادیجیلیقی هم آذربایجاندا و هم ده باشقا سرحدلرده اوغور و شهرت قازانیب و بوتون میللت لرین کولتور و مدنیتینه چئوریلیب.
اوزئییر حاجی بی اُف عبدالحسین اوغلو(۱۸ سپتامبر ۱۸۸۵-۲۲ نوامبر۱۹۴۸) آذربایجانین آدلیم بسته کاری شوشا یاخینلیقیندا آقجا بدیع کندینده دوغولدو.او عبدالحسین منشی و شیرین خانیمین اوغلویدی.او هم ده دمکراتیک آذربایجان جمهوریسی نین مملکت وزیری ایدی(۱۹۱۸-۱۹۲۰).
او گونئیین و شوروی نین ایلک بسته کاری ایدی و هونرمند خلق مدالی آلدی.هم ده لنین نیشانینی آلدی.او ایندیکی آذربایجان جمهوریسی نین میللی مارشی و شوروی جمهوریسی نین دولت مارشی نین یازانی دیر.

https://t.me/Adabiyyatsevanlar
اوشاق ادبیاتی
اوشاق ادبیاتی هر هفته پنجشنبه گونو ادبیات سئونلر کانالیندا .
اوشاق ادبیاتینا دایر یازیلارینیزی بیزه گوندرین .

https://t.me/Adabiyyatsevanlar
اوشاق ادبیاتی هر هفته پنجشنبه گونو ادبیات سئونلر کانالیندا

قوش یوواسی
رسول ریضا

▫️گؤیرچین

چؤل قوشودور گؤیرچین
اهلی گؤیرچین ده وار
نه تاپسا داری، مرجی
دنله‌ییب یاشاییرلار

قارا، ساری، آغی وار
گؤی زولاق- زولاغی وار
گاه اوچور دسته- دسته
گاه قونورلار دام اوسته.

https://t.me/Adabiyyatsevanlar
اوشاق ادبیاتی هرهفته پنجسنبه گونو ادبیات سئونلر کانالیندا
ویدا حشمتی

اوشاق شعری
ویدا حشمتی

نغمه_بیزیم

آلای آلای اوشاقلار
نه گؤزل بوی آتیریق
دانیشیریق، گولوروک
غم- غصه‌نی آتیریق

دووارداکی شکیللر
یوخوموزا بنزه‌ییر
بح-بح گؤزل معللیم
دونیامیزی بزه‌ییر

نه گؤزه‌لدیر بو حیات
گؤیلوک بیزیم، گؤی بیزیم
آچاجاغیق قول-قانات
نغمه‌بیزیم ، سوُی بیزیم

https://t.me/Adabiyyatsevanlar
اوشاق ادبیاتی هرهفته پنجشنبه گونو ادبیات سئونلر کانالیندا

گئدیرسینیز سرگییه منده کیتاب آلین .

https://t.me/Adabiyyatsevanlar