📝 @AdabSar
واژه‌سازی و ما
بخش چهارم
✍ فرستنده #بزرگمهر_صالحی

نمونه‌ی دیگری از واژه‌های خوش‌ساخت که به نمای بخردانه (منطقی) از مایه‌های زبان بیرون کشیده شده، واژگان «میانمایه» و «میانمایگی» در برابر Mediocre / Médiocre و Mediocrity / Médiocrité است. این دو واژه که به برآورد «کم‌مایه» در برابر «پرمایه» و همچنین نمای نامیدن ‌آن‌ها به چَم(معنی) «کم‌مایگی» و «پرمایگی» ساخته شده بسیار درست و رساست و بسیار بهتر از آمیختن ناهموار و زمخت «متوسط‌الاحوال» است که پیش از این به کار می‌رفت. این دو واژه که امروزه گروهی از نویسندگان و برگردانندگان به کار می‌برند، نشان دهنده‌ی آن است که چگونه به یاری شور درست و دانش، از مایه‌های بهنجار و فرادست زبان بهترین، رساترین و زیباترین واژه‌ها که با خوی زبان‌شناسان سازگار است در بیرون شکوفا می‌شود.

⏳ دنباله دارد
#واژه_گزینی
📝 @AdabSar

@AdabSar

ز بس تنها نشستم همچو گل‌های بیابانی
دلم چون غنچه خو کرده‌ست با سر در گریبانی

به بخت تیره‌ی خود اشکِ غم از دیده می‌بارم
چه سازد با سیاهی‌های شب شمعِ شبستانی

نه می‌خندم نه می‌گریم نه سرمستم نه هشیارم
نمی‌دانم چه باید کرد در دنیای حیرانی

دلِ دیوانه‌ام دنبال گیسوی تو می‌گردد
که شاید دادِ خود گیرد ز زنجیرِ پریشانی

ز جان خویش شستم دست در پیش نگاه تو
که چشمان تو دریایی‌ست بی‌پایان و طوفانی

نگاهِ سرکش‌ات هرجا که رو آورد و گردش کرد
خماری بود و مستی بود و طوفان بود و ویرانی

به دنبال شرابِ سرخوشی بیهوده می‌گردی
ندارد ساغرِ هستی به جز زهرِ پشیمانی

#بهادر_یگانه
@AdabSar

💫

پا به پا مثل درختانِ به پاییز دچار

سال‌ها باشی و هر سال بمیری سخت است

#رضا_کرمی
@AdabSar

💫

آن مستِ همیشه باحیا چشم تو بود
آن آینه‌ی رو به خدا چشم تو بود

دنیا همه شعر است به چشمم اما
شعری که تکان داد مرا چشم تو بود

#میلاد_عرفان_پور
@AdabSar

برخی از واژه‌ها به نادرست جا افتاده‌اند. کار ما گشت زدن در سراسر این واژگان برای شناساندن بهتر آنان است.
مانند واژه‌ی «شکارچی»
«چی» در ساختار زبان‌شناسی یک پسوند ترکی است.

این واژه در زبان پارسی شگارگر، شکارافکن و شکارانداز است:
خَدَنگِ آه شکارافکن است، لیک چه‌سود
که از هزار یکی بر نشان نمی‌آید!
«ابوطالب کلیم»

بَهر شکار آمد برون کج کرده ابرو ناز را
صانع خدایی کان کمان داد، آن شکارانداز را!
«میر خسرو»

✍ #بزرگمهر_صالحی
#پیام_پارسی
🏹🎣 @AdabSar

🔷🔶🔹🔸
@AdabSar
🔅پالایش زبان پارسی

🔻احتمالا = شاید، چه‌بسا، گمانم، انگار که، گمان می‌رود، اندیک، تواند بود، بُوَد که، گاسم، گاس که

✍ نمونه:
🔺احتمالا تب دارید =
گاس که تب دارید
گمانم تب دارید
انگار که تب دارید

🔺احتمالا امشب باران می‌بارد =
گمان می‌رود امشب باران ببارد
چه‌بسا که امشب باران ببارد
شاید امشب باران ببارد

🚩 دنباله دارد

✍ #مجید_دری
#پارسی_پاک #احتمالا
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
آرمان «ادب‌سار»
پالایش زبان پارسی
والایش فرهنگ ایرانی
@AdabSar
🔷🔶🔹🔸

@AdabSar

این خش‌خش عجب دو حرفِ رازآمیزی‌ست
پُر مهر و خیال و خاطره‌انگیزی‌ست
انگار که سربرگِ تمامِ صفحات
در دفترِ خاطرات هر پاییزی‌ست

یک‌رنگِ هزاررنگ یعنی پاییز
پیروزِ بدونِ جنگ یعنی پاییز
تقویم که تومارِ زمان است و زمین
یک‌چارم آن قشنگ یعنی پاییز

انگار که چینِ آخِرِ جالیز است
انگار که جوی آخرِ کاریز است
آرام ورق بزن کمی کهنه شده
این دفترِ خاطراتِ یک پاییز است

#مسعود_سیفی
فرستنده #جعفر_جعفرزاده
@AdabSar

💫

من پریشان تر از آنم که تـو می‌پنداری

شده آیا تهِ یک شعـر تَرَک برداری

#فاضل_نظری
فرستنده #مهین_دری
@AdabSar

💫

در هم شده‌اند خیر و شر‌ها اینجا
آسوده‌ترند بی‌خبر‌ها اینجا

دانسته به جنگ خویشتن مشغولند
سهراب‌شناسند پدر‌ها اینجا

#امیر_مرادی
@AdabSar

📝 @AdabSar
واژه‌سازی و ما
بخش پنجم
✍ فرستنده #بزرگمهر_صالحی

پرهیز از واژه‌سازی ابزارواره‌ای (مکانیکی) تا جایی که می‌شود همواره کار را به شیوه‌ی درست پیش ببریم (به چَم کوشش برای بیرون کشیدن بهنجارترین و رساترین مایه‌های زبان پیوست می‌شود). آرمان از واژه‌سازی افزاره‌ای (مکانیکی) جداکردن واژه‌ی بنیادین در زبان بیگانه به پاره‌های (عناصر) سازه‌ای آن و آمیختگی پاره‌ها با برابر بخش های آن در پارسی است. برای نمونه، «انسان شکلیگری» که «احمد آرام» برابر با Anthropomorphism گذاشته‌اند چنین ساختمانی دارد، به مانک انسان [= anthropo-] + شکل [= morph-] + ـگری = ism-، که باید گفت یک هم‌آمیزی خوش‌آهنگ و رسا و سرانجام واژه ی مانک‌داری در پارسی نیست. به جای آن ما همدایش(ترکیب) «آدم گونه‌انگاری» را پیشنهاد می‌کنیم (با نگاهی به کاربرد «ـگونه» نزد نویسندگانی چون ابوالفصل بیهقی). چنین می‌نماید که این دستور به مانَـک(معنی) پرهیز از واژه‌سازی افزاره‌ای را هم نباید آویژه (مطلق) گرفت. ونکه (بلکه) گاه از راه برگردان واژه‌به‌واژه یا ریز به ریز یک آمیختگی و درونمایه‌ای تازه در زبان پیدا می‌شود و جا می‌افتد که از نمونه‌های آن «راه‌آهن» و «سیب‌زمینی» در پارسی است که یکی برگردان Chemin de fer است و دیگری برگردان Pomme de terre در زبان فرانسه است.

⏳ دنباله دارد
#واژه_گزینی
📝 @AdabSar

🔷🔶🔹🔸
@AdabSar
🔅پالایش زبان پارسی

🔻احتمالات = شدنی‌ها، به‌شمار آمده‌ها
🔻احتمالی = شدنی، شایدی

✍ نمونه:
🔺قهرمانی ایران هم یکی از احتمالات است =
برنده‌شدن ایران هم یکی از شدنی‌هاست
کُهرُمانی* ایران هم یکی از به‌شمار آمده‌هاست

🔺باید آماده‌ی مقابله با زلزله‌های احتمالی باشیم =
باید آماده‌ی رویارویی با زمین‌لرزه‌های شایدی باشیم

🔺خسارات احتمالی را هم در نظر بگیرید =
زیان‌های شدنی را هم در نگر بگیرید

*«قهرمان» تازی‌شده‌ی واژه‌ی پارسیِ «کـُهرُمان» است.

🚩 دنباله دارد

✍ #مجید_دری
#پارسی_پاک #احتمالات #احتمالی
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
آرمان «ادب‌سار»
پالایش زبان پارسی
والایش فرهنگ ایرانی
@AdabSar
🔷🔶🔹🔸

پاره‌گفتار «محلی از اعراب نداشتن» از زبان عربی گرفته شده و به چمار(معنای) «نقشی نداشتن» است. این از دستور و صرف‌ونحو عربی آمده است، آنجا که از نقش داشتن واژه‌ها و از مُعْرَب و مَبنی‌ها سخن به میان می‌آید.
بهتر است در زبان پارسی، این پاره‌گفتار را که خود در پارسی محلی از اعراب ندارد، بزُداییم و به جای آن از برابرهای ساده‌تر، آسان‌تر و پارسی بهره گیریم:

کاربردی ندارد
به کار نمی‌رود
نمی‌توان بهره گرفت
بی‌سود است
بیهوده است
نابه‌جا است

✍ #بلال_ریگی
📒 @AdabSar

@AdabSar

ز دو دیده خون فشاندم که نظر کنی نکردی
به رهِ تو خاک گشتم که گذر کنی نکردی

دمِ مرگ هیچ دانی ز چه مانْد باز چشمم
ز تو بود چشمِ آنم که نظر کنی نکردی

چو نکرد یار رحمی ز تو ای فغان چه حاصل
ز تو بود امیدِ آنم که اثر کنی نکردی

ز نخست کردم ای دل به تو شرح غمزه‌ی او
خبرت ز فتنه دادم که حذر کنی نکردی

به وطن «شریف» روزی که تو را نمانْد قدری
به جز این نمانْد چاره که سفر کنی نکردی

#شریف_تبریزی
@AdabSar

💫

ما را سخن فراوان اما سکوت مرهم

از آه و داد و ناله هرگز نبوده حاصل

#سینا_اسعدی
@AdabSar

💫

کدام باغ به دیدار دوستان مانَد
کسی بهشت نگوید به بوستان ماند

اگر تو روی به هم درکشی چو نافه‌ی مشک
طمع مدار که بوی خوشت نهان ماند

#سعدی
@AdabSar

☕️ @AdabSar

بیش از حد قهوه ننوشید. قهوه‌ی زیاد سبب احساس اضطراب، آسیب به معده، افزایش ضربان قلب، اسهال، اختلال در خواب و سردرد می‌شود.

🖋📖 #برگردان_به_پارسی

بیش از اندازه بَـنَـک ننوشید. بنک فراوان مایه‌ی سُهِش پریشانی، آسیب به شکم (کُم)، افزایش تپش دل، شکم‌روش، خواب آشفته و سردرد می‌شود.
✍ #سعید_باقری

☕️ @AdabSar

🔷🔶🔹🔸
@AdabSar
🔅پالایش زبان پارسی

🔻 وَلو = [«وَ»=واتِ بَست(حرفِ عطف)+«لو»=پیمان‌واژه(حرفِ شرط)]، و اگرچه، اگرچه، و اگر، اگر، هرچند

✍ نمونه:
🔺باید با مفسدین اقتصادی، ولو اینکه آقازاده باشند، برخورد قاطع شود =
باید با تباه‌گران بازرگانی، اگرچه بزرگ‌زاده باشند، برخورد بُرنده شود

🔺صادق باشید، ولو به ضررتان باشد =
راستگو باشید، هرچند به زیانتان باشد

✍ #مجید_دری
#پارسی_پاک #ولو
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
آرمان «ادب‌سار»
پالایش زبان پارسی
والایش فرهنگ ایرانی
@AdabSar
🔷🔶🔹🔸

🌸🍀🌼
🍀🌼
🌼
توانگر شود هرکه خشنود گشت
دلِ آزوَر خانه‌ی دود گشت
که را آرزو بیشْ تیمار بیش
بکوش و بپوش و مَنِه آز پیش

به آسایش و نیک‌نامی گرای
گریزان شو از مردِ ناپاکْ‌رای

به چیزِ کسان دست یازد کسی
که فرهنگْ بهره‌ش نباشد بسی
#فردوسى

و در این هفته:
نخواهیم هرگز به جز آفرین
که بر ما کنند از جهان‌آفرین


فرستنده #جعفر_جعفرزاده
#چکامه_پارسی
@AdabSar
🌼
🍀🌼
🌸🍀🌼

💫

گر مهلتی اجل به منِ خسته‌حال داد

بیماریِ غم تو نخواهد مجال داد

#آصفی_هروی
@AdabSar

💫

پیش از آنی که بخواهی از کنارت می‌روم
تا بدانی عذرِ ما را خواستن کار تو نیست

شیر کِی دیدی که با کفتارها دمخور شود
دور شو از من، نبرد تن به تن کار تو نیست

#کاظم_بهمنی
@AdabSar

🩺🧬 @AdabSar

#ارتودنسی = دندان‌آرایی
#اتاق_عمل جراحی = تالار تن‌شکافی
#پزشک_عمومی = تن‌پزشگ
#تری_گلیسرید = چربی سه‌شاخه
#دیالیز = خون‌پالایی
#کلسترول = چربی زرد
#متخصص_جراحی_عمومی = تن‌شکاف
#متخصص_قلب = دل‌پزشگ
#متخصص_مغز_و_اعصاب = مغز پزشگ
#مطب = بیمار پذیر، بیمار سرا


برگرفته از واژه‌نامه‌ی «برابر پارسی واژگان پزشگی»
✍ فرستنده: #نادر_نوری

🩺🧬 @AdabSar