نِگاه ژَرف

Channel photo updated

11:14

🔻از روایت تا واقعیت (9)
#تحلیل | شراکت چین و روسیه؛ آغاز آرامِ جهان پساآمریکایی؟

دیدارهای پی‌درپی شی جین‌پینگ و ولادیمیر پوتین دیگر صرفاً ملاقات‌های دیپلماتیک نیست؛ بلکه بخشی از فرآیند تاریخیِ انتقال قدرت در نظام بین‌الملل است.
جهان امروز وارد مرحله‌ای شده که می‌توان آن را «دوران فرسایش هژمونی غرب» نامید؛ نه فروپاشی کامل آمریکا، بلکه کاهش تدریجی توان واشنگتن برای مدیریت یک‌جانبۀ جهان.
پس از جنگ اوکراین، بحران غزه، تنش تایوان و شکاف‌های اقتصادی جهانی، چین و روسیه به این جمع‌بندی رسیده‌اند که: «نظم آمریکامحور دیگر مطلق و شکست‌ناپذیر نیست.»

_تحلیل | روسیه؛ قدرت نظامیِ منزوی که به شرق پناه آورده:
روسیه پس از جنگ اوکراین عملاً وارد یک نبرد فرسایشی با غرب شد؛ نبردی که فقط نظامی نیست، بلکه اقتصادی، تکنولوژیک و مالی نیز هست.
تحریم‌های گسترده غرب باعث شد:
بازارهای اروپایی برای روسیه محدود شوند،
سیستم مالی غرب علیه مسکو فعال گردد،
و روسیه ناچار شود جهت استراتژیک خود را به‌سوی آسیا بچرخاند.
در این وضعیت، چین برای روسیه فقط «شریک» نیست؛ بلکه:
راه تنفس اقتصادی،
خریدار انرژی،
و پنجره اتصال به اقتصاد جهانی است.
به همین دلیل، برخلاف ظاهر «برابر» این رابطه، در واقع کفه قدرت آرام‌آرام به سود چین سنگین‌تر شده است.
امروز مسکو بیشتر به پکن نیاز دارد تا پکن به مسکو.

_تحلیل | چین؛ ابرقدرتی که هنوز زمان تقابل نهایی را مناسب نمی‌بیند:
برخلاف روسیه، چین هنوز وارد تقابل مستقیم و کامل با غرب نشده است.
اقتصاد چین همچنان:
وابسته به بازارهای آمریکا و اروپا،
نیازمند سرمایه‌گذاری خارجی،
و متکی بر ثبات تجارت جهانی است.
به همین دلیل، استراتژی چین «برخورد مستقیم» نیست؛ بلکه:
فرسایش آرامِ هژمونی آمریکا بدون جنگ مستقیم.
چین می‌خواهد:
هم از روسیه به‌عنوان سپر ژئوپولیتیکی استفاده کند،
هم ارتباط اقتصادی با غرب را حفظ نماید.
یعنی: پکن نه می‌خواهد روسیه شکست بخورد، و نه می‌خواهد کاملاً همراه روسیه علیه غرب وارد جنگ سرد آشکار شود.
این همان سیاست معروف چینی است: «حرکت نرم، صبر استراتژیک و گسترش نفوذ بدون شتاب.

_تحلیل | پیام اصلی سفر پوتین؛ ترس خاموشِ کرملین:
در ظاهر، این سفر نمایش اتحاد بود؛ اما در عمق ماجرا، روسیه یک نگرانی جدی دارد:
آیا ممکن است چین روزی با آمریکا معامله کند؟
دیدار اخیر ترامپ با شی جین‌پینگ دقیقاً همین نگرانی را در مسکو فعال کرده است.
روسیه می‌داند: اگر روزی تنش واشنگتن و پکن کاهش یابد، چین ممکن است برای حفظ اقتصاد خود، فاصله‌ای حساب‌شده از روسیه بگیرد.
پس یکی از اهداف پنهان پوتین از این سفر، گرفتن «اطمینان استراتژیک» از چین بود: که روسیه قربانی توافق احتمالی چین و آمریکا نشود.

_تحلیل | جهان وارد نظم چندقطبی شده؛ اما هنوز نه کامل:
بسیاری تصور می‌کنند آمریکا سقوط کرده؛ اما واقعیت پیچیده‌تر است.
آمریکا هنوز:
بزرگ‌ترین قدرت نظامی جهان،
محور اصلی نظام مالی بین‌المللی،
و رهبر تکنولوژی پیشرفته است.
اما تفاوت امروز با دهه ۹۰ این است که: دیگر هیچ قدرتی توان تعیین کامل قواعد جهان را به‌تنهایی ندارد.
چین، روسیه، هند، بریکس و قدرت‌های منطقه‌ای، همگی در حال ساختن «مراکز موازی قدرت» هستند.
در حقیقت، جهان اکنون در مرحله‌ای میان دو نظم قرار دارد:
نه نظم تک‌قطبی کاملاً پابرجاست،
و نه نظم جدید کاملاً شکل گرفته.
این مرحله معمولاً خطرناک‌ترین دورۀ تاریخ قدرت‌هاست؛ چون دوره «ابهام، رقابت و بازتعریف موازنه‌ها» است.

_تحلیل | خاورمیانه؛ میدان اصلی رقابت قدرت‌ها:
در این میان، خاورمیانه دوباره به قلب رقابت جهانی تبدیل شده است.
چرا؟ چون:
انرژی جهان هنوز به این منطقه وابسته است،
مسیرهای تجاری حیاتی از اینجا عبور می‌کنند،
و هر بحران منطقه‌ای می‌تواند اقتصاد جهانی را متزلزل کند.
چین تلاش می‌کند:
در خاورمیانه نقش «میانجی آرام» را بازی کند،
روابطش را هم‌زمان با ایران، عربستان و حتی اسرائیل حفظ کند،
و خود را بدیل دیپلماتیک آمریکا نشان دهد.
روسیه نیز می‌خواهد نشان دهد که هنوز قدرت اثرگذار جهانی است؛ حتی اگر در اوکراین درگیر باشد.

_تحلیل | واقعیت نهایی؛ اتحادِ اعتماد نیست، اتحادِ ضرورت است:
شراکت چین و روسیه بیش از آنکه اتحاد ایدئولوژیک باشد، «ائتلاف ضرورت‌ها» است.
روسیه به اقتصاد چین نیاز دارد. چین به قدرت نظامی و ژئوپولیتیکی روسیه نیاز دارد.

اما هر دو می‌دانند: در پشت لبخندهای دیپلماتیک، رقابت پنهان نیز وجود دارد.
چین در حال تبدیل‌شدن به قدرت برتر این رابطه است، و روسیه آرام‌آرام در موقعیت «شریک کوچک‌تر» قرار می‌گیرد.