نِگاه ژَرف

#شکست_راهبردی در پی خطای محاسباتی (آمریکا و اسرائیل)

با گذشت حدود 5 هفته از جنگ میان ایران، آمریکا و اسرائیل، نه‌تنها طرف‌های درگیر، بلکه افکار عمومی جهان نیز با دقت تحولات جاری را دنبال می‌کنند. این جنگ به‌تدریج از یک درگیری منطقه‌ای فراتر رفته و ابعاد گسترده‌تری پیدا کرده است.
آنچه تا اکنون قابل مشاهده است، این است که اهداف از پیش تعیین‌شده آمریکا و اسرائیل—که بر پایه سال‌ها برنامه‌ریزی و کار اطلاعاتی شکل گرفته بود—هنوز به‌دست نیامده است، این وضعیت را می‌توان نتیجه یک خطای محاسباتی دانست که به نوعی شکست راهبردی انجامیده است. تغییر مداوم اهداف و مواضع آمریکایی ها و اسرائیلی ها نیز بیشتر تلاشی برای مدیریت افکار عمومی به‌نظر می‌رسد تا بتوانند این ناکامی راهبردی را توجیه کنند. با این حال، این امر به‌معنای مشخص شدن قطعی برنده و بازنده این جنگ نیست و همچنان نمی‌توان با قاطعیت از پیروزی یا شکست نهایی هیچ‌یک از طرف‌ها سخن گفت.
از سوی دیگر، با وجود فشارهای گسترده، تاکنون نشانه روشنی از تضعیف یا سقوط ساختار سیاسی ایران دیده نمی‌شود. این نشان می‌دهد که ایران طی دهه‌ها، یک سیستم چندلایه سیاسی، امنیتی و نظامی ایجاد کرده که در شرایط بحرانی، توان حفظ و بقا را دارد.
وقتی جنگ به مرحله‌ای برسد که فاقد راهبرد روشن باشد، چنین جنگی ناگزیر یا به‌صورت موقت متوقف می‌شود یا به یک توقف پایدار می‌انجامد. بنابراین، به باور نگارنده، هر دو طرف به این جمع‌بندی رسیده اند یا خواهند رسید که ادامه این وضعیت بدون تعریف اهداف و راهبرد مشخص، نه‌تنها دستاوردی در پی ندارد، بلکه هزینه‌های آن به‌مراتب سنگین‌تر خواهد شد.
آن‌چه در ظاهر در رسانه ها گفته می‌شود، لزوماً بازتاب‌دهنده واقعیت‌های پشت‌پرده نیست؛ از همین‌رو، به باور نگارنده، بسیاری از تحولات جاری را باید فراتر از مواضع اعلامی و در چارچوب محاسبات و توافقات پنهان تحلیل کرد.
من چندان به ظاهر تحولات خوش‌بین نیستم و این وضعیت را نمی‌توان صرفاً در چارچوب بازی‌های معمول سیاسی تفسیر کرد. بر این باور هستم که هر دو طرف درگیر، هم‌زمان با ادامه تنش‌ها در عرصه علنی، به‌شدت در پشت‌پرده در تلاش برای رسیدن به نوعی توافق هستند؛ چرا که جنگ کنونی، به‌گونه‌ای مستقیم و غیرمستقیم، هر دو طرف را تحت تأثیر قرار داده و هزینه‌های قابل‌توجهی بر آن‌ها تحمیل کرده است.

✍علیرضا الیاس

https://t.me/ARELYAS