Кәләм іліміне арнап жазылған еңбектерге жазылған тахқиқтардан фәләкті (планета мен жұлдыздардың орны) иғтибари деп көрсеткенін көріп қалдым. Алайда, дұрысы һәм көпшілікке мәлімі ол - жисм.

Бұл сурет Философтардың түсінігіндегі фәләк жайында. Олардың пікірінше фәләк дегеніміз - планеталар мен жұлдыздардың орны (сол орын жисм саналады).

Мәселені ашықталу үшін салынған сурет.

Фәләк шеңбер формасында болса, планеталар мен жұлдыздар сол шеңберге орналастырылған. Жүзікке орнатылған бағалы тас сияқты бекітілген. Сәйкесінше планеталар мен жұлдыздар фәләктің қозғалуымен қозғалады.

فائدة: عبارة حجة الإسلام (ليس في الإمكان أبدع مما كان) هو اختصار لكلام أبي طالب المكي في كتابه قوت القلوب.

قال ذو النون: اجلس إلى من تكلّمك صفته، ولا تجالس إلى من يكلمك لسانه.

Зун-Нун әл-Мысри:

Тілі емес мінезі сөйлейтін адаммен бас қос.

قال الحسن: جالس من تكلّمك أعماله، ولا تجالس من يخاطبك مقاله.

Хасан әл-Басри:

Сөзі емес амалы тіл қататын адамға серік бол.

قال محمد بن الحسن الشيباني (ت١٨٩ه‍):

"عِلمُنا هذا لا يصلح إلا بثلاثِ خصالٍ :

١- أن يكونَ الرجلُ مشتهيًا له

٢- ذكياً

٣- مكفيّاً.

Имам Мухаммад ибн Хасан әш-Шәйбани (һ. 179 ж.):

Осынау білімімізге бойына мына үш қасиетті жинаған адам ғана қол жеткізе алады:

— Адамның білімге құмартуы;

— Зерек болуы;

— Дүниеге мұқтаж болмауы.

Имам Шафиғи айтқандай:

Пияз сатып алу маған жүктелетін болса бір мәселені де түсінбейтін едім.

https://t.me/AQLNAMA

Күнімізде кең тараған қателіктердің бірі — ғалымды ғылымда еңбегінің көптігімен өзгелерден артық санау. Имам Ағзамның кім екені баршаға мәлім. Десе де одан санаулы кітаптар ғана жеткен.

Жас күнінде әдепті қиын көрген жанға, орта жаста үйренбек қиын болмақ.

Алдыңғы аптадағы Шейх Мухаммад Аууамамен болған кездесу

Шейх:“ Уа Раббым! Өзіңнен пайдалы білім, таза рызық және қабыл етілетін амалды сұраймын” — деген дұғаны тұрақты айтуымызды өсиет етті. Шейхтың кездескендегі әдеті — осы дұғаны өсиет етеді.

"اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ عِلْمًا نَافِعًا وَرِزْقًا طَيِّبًا وَعَمَلًا مُتَقَبَّلًا"

📌 Мантық ілімімен шұғылданып жүрген шәкірттердің назарына:

Кей бауырларымыз күнімізде жарық көрген мантық іліміне қатысты еңбектің бір бөлігін жіберген еді. Аталмыш бөлікте әл-Кулли (الكلي) және әл-Жузии (الجزئي) туралы сөз қозғалған.

Сол жерде ескерерлік жерлермен қатар, ел арасында таралған белгілі қате бар.

Әуелі, мантық іліміне қызығушы жандарға мантық ғалымдары мәфһумды (المفهوم) екі бөліп қарастыратындықтары жасырын емес:

• әл-Кулли (الكلي) — ұғымы (المفهوم) бірнеше нәрсеге бірдей қолданылуына тосқауыл болмайтын мағына. Мысалы: Адамзат ұғымы.
• ⁠әл-Жузии (الجزئي) — ұғымы (المفهوم) бірнеше нәрсеге бірдей қолданылуына жол бермейтін мағына. Мысалы: досыңыз Берікті елестетуіңіз.

Осы жердегі әл-Жузииге (الحزئي) мантық ғалымдарының құзырында әл-Жузии әл-Хақиқи (الجزئي الحقيقي)деген атау берілген. Себебі егер досыңыз Беріктің болмысына назар салсаңыз бірнеше ұғымдарға қатар қолданылмайтындығын байқай аласыз.

әл-Жузиидің (الجزئي) тағы да атауы бар. Басқа мағынағы қолданылады, яғни жалпы ұғымның аясындағы барлық жалқы ұғым (كل مفهوم أخص تحت مفهوم أعم). Мәселен Адам ұғымы әл-Кулли (الكلي), дегенмен дене атты ұғымның бір түрі ретінде қарастырылады. Сәйкесінше ол әл-Жузии (الجزئي) болады. Алайда адам ұғыпы әл-Жузии әл-Идафи (الجزئي الاضافي) болады хақиқи (الحقيقي) емес.

әл-Жузии әл-Хақиқи (الجزئي الحقيقي), әл-Жузии әл-Идафидің (الجزئي الاضافي) арасында тек әл-Жузии (الجزئي) сөзінде ғана ортақтастық бар. Көз сөзі сияқты, ол көретін көз бен бұлақ көзіне қатар қолданылады.

Мұның барлығы түсінікті, логика ғылымына қатысты мәселе, сондықтан қосымша түсіндірудің қажеті жоқ.

Кең тараған қателіктердің бірі — әл-Жузииді (الجزئي) суретте көрсетілгендей әл-Жузии әл-Хақиқи (الجزئي الحقيقي) және әл-Жузии әл-Идафи (الجزئي الاضافي) деп екіге бөлінеді деу.

Бұлай болуының себебі — тақсимнің (бөлу, жіктеу, классификациялау) мәнін ұғынбау. Тақсим дегеніміз — ортақ мағынаға ие нәрсегенің астына айрықша нәрселерді топтастыру. Яғни бөлінетін ұғымның мағынасы әрбір бөлімде міндетті түрде сақталуы керек. Мысалы, «адамды» ер және әйел деп бөлеміз. Екеуі де адамдық мағынада ортақ, бірақ әрқайсысы өзіне тән белгісімен ерекшеленеді.

Ал әл-Жузии әл-Хаққи (الجزئي الحقيقي) мен әл-Жузи әл-Идафи (الجزئي الإضافي) бір нәрсенің екі бөлігі емес. Керісінше, «жузии» атауы екеуіне де бірдей қолданылатын атау. Бұл — «көз» (عين) сөзі секілді лексикалық ортақтыққа (اشتراك لفظي) жатады. Яғни «жузии» деген бір ұғым болып, оның астында екі бөлім бар деп айту дұрыс емес:

әл-Жузии әл-Хақиқи (الجزئي الحقيقي)

әл-Жузии әл-Идафи (الجزئي الاضافي).

Тағы бір мән берерліктей қателік бар:

Әдетте әл-Жузии (الجزئي) әл-Куллиге (الكلي) қарсы мән ретінде қарастырылғанда, әл-Жузии әл-Хақиқи (الجزئي الحقيقي) меңзелетіні белгілі. Суретте де солай келтірілген. Ендеше сол әл-Жузииді (الجزئي) қайтадан әл-Жузии әл-Хақиқи (الجزئي الحقيقي) және әл-Жузии әл-Идафи (الجزئي الاضافي) деп бөлу қаншалықты орынды?

Бұл — бір нәрсені өзіне өзін бөлу деген сөз, өз кезегінде бұндай іс әрекет ғылымда негізсіз. Мысалы: «адам — не адам, не ер, не әйел» деу сияқты қисынсыз тұжырым.

https://t.me/AQLNAMA