ӘДЕП ІЛІМНІҢ КІРІСПЕСІ

Имам Мәліктен мынадай бір оқиға риуаят етіледі: Имам құрайыштық жас жігітке: “Уа, бауырым! Ілім алмастан алдан әдеп үйрен!” - деген екен.

Өзі жайында былай дейтін: “Бала күнімде анам мені киіндіріп, басыма сәлде орап Рабиға ибн Әбу Абдурахман ілім алуға жіберерде: “Рабиғаның мәжілісіне барасың. Оның хадисі мен түсінігін үйренуіңнен алдын ізгі қасиеті мен әдебін үйрен” - деп айтатын.

https://t.me/AQLNAMA

Заттардың ақиқаты өз болмысында тұрақты, біреудің қалауына немесе ойлап табуына тәуелді емес. Сәйкесінше мантық қағидалары формалды келісімнен туған жасанды ереже емес, адам ойлау жүйесінің табиғи процесі.

Сол сияқты, кей адамдардың пікірінше аталмыш қағидалар — мантық ғалымдары өзара келісіп алған терминдер жиынтығы сияқты. Бұл, дәл бір адамның тартылыс күшін Ньютон ойлап тапты деп ойлағанымен тең. Ал шын мәнінде Исаак Ньютон оны ойдан шығарған жоқ, тек ашты, мәніне жете білді.
-Дәл сол сияқты, Аристотель, Ибн Сина және тағы басқа ғалымдар – адам ақыл-ойының шын мәніндегі қалай пікір жүргізетіндігін және ойлау тәсілдерін ашып көрсеткен.
- Яғни өздері қағидаларлы ойлап тауып және оны терминге айналдырған жоқ, тек адамның ойлауының табиғи процесін көрсетті.

Алланың қалауымен және көмек-жәрдемімен «Шарх Мухтасар әл-Манар» кітабынан «Сүннет пен Ижмағ» бөлімін 7 мәжілісте тәмамдадық. Рабиғул ахир айының 11-і күні (1446 ж/03.10.2025) аяқталды. Алдағы уақытта «Қияс» тарауын бастайтын боламыз Алла қаласа.

https://t.me/AQLNAMA

Кәләм іліміне арнап жазылған еңбектерге жазылған тахқиқтардан фәләкті (планета мен жұлдыздардың орны) иғтибари деп көрсеткенін көріп қалдым. Алайда, дұрысы һәм көпшілікке мәлімі ол - жисм.

Бұл сурет Философтардың түсінігіндегі фәләк жайында. Олардың пікірінше фәләк дегеніміз - планеталар мен жұлдыздардың орны (сол орын жисм саналады).

Мәселені ашықталу үшін салынған сурет.

Фәләк шеңбер формасында болса, планеталар мен жұлдыздар сол шеңберге орналастырылған. Жүзікке орнатылған бағалы тас сияқты бекітілген. Сәйкесінше планеталар мен жұлдыздар фәләктің қозғалуымен қозғалады.

فائدة: عبارة حجة الإسلام (ليس في الإمكان أبدع مما كان) هو اختصار لكلام أبي طالب المكي في كتابه قوت القلوب.

قال ذو النون: اجلس إلى من تكلّمك صفته، ولا تجالس إلى من يكلمك لسانه.

Зун-Нун әл-Мысри:

Тілі емес мінезі сөйлейтін адаммен бас қос.

قال الحسن: جالس من تكلّمك أعماله، ولا تجالس من يخاطبك مقاله.

Хасан әл-Басри:

Сөзі емес амалы тіл қататын адамға серік бол.

قال محمد بن الحسن الشيباني (ت١٨٩ه‍):

"عِلمُنا هذا لا يصلح إلا بثلاثِ خصالٍ :

١- أن يكونَ الرجلُ مشتهيًا له

٢- ذكياً

٣- مكفيّاً.

Имам Мухаммад ибн Хасан әш-Шәйбани (һ. 179 ж.):

Осынау білімімізге бойына мына үш қасиетті жинаған адам ғана қол жеткізе алады:

— Адамның білімге құмартуы;

— Зерек болуы;

— Дүниеге мұқтаж болмауы.

Имам Шафиғи айтқандай:

Пияз сатып алу маған жүктелетін болса бір мәселені де түсінбейтін едім.

https://t.me/AQLNAMA

Күнімізде кең тараған қателіктердің бірі — ғалымды ғылымда еңбегінің көптігімен өзгелерден артық санау. Имам Ағзамның кім екені баршаға мәлім. Десе де одан санаулы кітаптар ғана жеткен.

Жас күнінде әдепті қиын көрген жанға, орта жаста үйренбек қиын болмақ.

Алдыңғы аптадағы Шейх Мухаммад Аууамамен болған кездесу

Шейх:“ Уа Раббым! Өзіңнен пайдалы білім, таза рызық және қабыл етілетін амалды сұраймын” — деген дұғаны тұрақты айтуымызды өсиет етті. Шейхтың кездескендегі әдеті — осы дұғаны өсиет етеді.

"اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ عِلْمًا نَافِعًا وَرِزْقًا طَيِّبًا وَعَمَلًا مُتَقَبَّلًا"