فردوسی نباشد ایران نیست


در ایران نقل قول‌هایی از نویسندگانِ کلاسیکِ نظم و نثر هنوز در گفتار رایج است. مغازه‌داران کوچک هنگام صرف چای، وقت خود را به بحث درباره یک شاعر یا شعر می‌گذرانند.

یک ایرانی پر استعداد و بسیار سفر کرده می‌گفت "وقتی ما ایرانی‌ها از نقل گفتار فردوسی دست برداریم، زندگی ایران به آخر خواهد رسید"

سفرنامه مریت هاکس(ایران؛ افسانه و واقعیت)، ص 98

#فردوسی
#شاهنامه

@apageofhistory

مانی: دین من از همه ادیان پیشین برتر است!


در یک متن فارسی میانه، مانی در تعریف آیین خود چنین می‌گوید: اول اینکه دینِ کهن در یک شهر(سرزمین) و به یک زبان بود، پس دین من در هر شهر و به همه زبان‌ها آشکار شود و در شهرهای دور آموخته خواهد شد.

و دیگر اینکه دین پیشین تا زمانی که سالاران پاک(سران مقدس) در آن بودند وجود داشت و هنگامی که سران آن عروج می‌کردند، پس دینشان آشفته می‌شد و در اندرز و کرفگی(ثواب) سست می‌شدند، اما دین من با انجیل زنده و با آموزگاران و شمّاسان و برگزیدگان و نیوشاگان و با خرد و کار خیر تا ابد خواهد پایید.

سوم اینکه روان‌های پیشینیان که در دین خود کرفگی گرد نیاوردند، به دین من خواهند آمد که این خود، دروازه‌ی رستگاری خواهد بود.

چهارم، این آفرینش دو بن و انجیل‌های زنده، خرد و دانش من از آن دین پیشینیان برتر و بهتر است.

پنجم، همه کتاب‌ها و خرد و تمثیل…


در این متن که آسیب دیده و ناتمام است،مانی دلایل برتری دین خود را ذکر کرده است.


«در شناخت آیین مانی، امید بهبهانی، برگ 124»

@APageOfHistory

بشقابی با نقش حمله عقاب به آهو


جنس: نقره زراندود
ارتفاع: 4.4 سانتی‌متر
قطر: 22 سانتی‌متر
قدمت: قرن هفتم یا هشتم پس از میلاد(دوره ساسانی)
محل نگهداری: موزه‌ میهو

#موزه_میهو

@apageofhistory

‍ معرفی کتاب "اعراب و امپراتوری ها پیش از اسلام"

پدیدآور: گروهی از نویسندگان زیرنظر گرگ فیشر
ناشر: مروارید
تاریخ چاپ: ۱۴۰۰
مترجم: مهناز بابایی
مکان چاپ: تهران
تیراژ: ۳۳۰

——

منابع موجود از تاریخ اعراب تا پیش از سدۀ ششم میلادی و به‌ویژه دورۀ منتهی به اسلام بسیار اندک و میزان گستردگی آنها نیز اغلب به شکلی پراکنده است. در این زمینه منابع رومی اغلب از منظر چادرنشینی به این مردم می‌نگرند؛ در حالی که رهبران و قبایل عرب در این منابع با بی‌نظمی در حال کوچ از منطقه‌ای به منطقۀ دیگر بودند. با این حال این دوره از اهمیت بسیاری برخوردار است؛ زیرا در این زمان بود که شبکۀ دولت‌های حائل، مردم سرزمین عربستان را از کنترل مستقیم روم و ایران جدا نگه داشته و همچنین قدرت‌های امپراتوری‌ علاقمندی بیشتری به اعراب به عنوان متحدان خود یا دشمنان بالقوه پیدا کردند. در این دوره، جوامع عربی وفاداری خود را به قدرت‌های بزرگ در مناطقی همچون الروافه، شمال غربی عربستان سعودی امروزی یا در پایکولی کردستان نشان دادند.

با گسترش قدرت امپراتوری به مناطقی که تا پیش از آن تحت کنترل دولت‌شهرهایی نظیر پالمیرا و هاترا قرار داشتند، اعراب بیش از هر زمان دیگری نقش برجسته‌شان را در امور منطقه‌ای بازی کردند و زمینه را برای برقراری اتحادهای بزرگ قرن ششم و ایجاد موقعیت محوری اعراب و عربستان در قرون بعدی فراهم کردند.

این کتاب کاری جمعی است از محققان تاریخ اعراب و امپراتوری روم و شاهنشاهی ساسانی. این کتاب در واقع فصلی از کتاب «اعراب و امپراتوری‌ها پیش از اسلام» چاپ انتشارات آکسفورد است که در ارتباط با روابط اعراب پیش از اسلام با ساسانیان و رومیان است. اعراب در این دوره شهرهای مهم و متمدنی داشتند که در همسایگی ایران و روم بوده است. امروزه تعداد کتیبه‌ها و یافت‌های باستانی تمدن اعراب نشان می‌دهد که یک تمدن مهم در تقابل با تمدن ایران و روم در شمال عربستان شکل گرفته بوده و همچنین حضور اعراب در ارتش ایران و روم نه‌تنها سازمان‌یافته بلکه واقف به نکات ضعف و قدرت این دو ارتش امپراتوری/ شاهنشاهی بوده است. اما نظر بیشتر محققان در گذشته به قبایل بدوی عرب در دل عربستان معطوف بوده که کم‌کم منسجم و سازمان‌یافته شده‌اند و تجارت شبه‌جزیرۀ عربستان را در دست گرفته‌اند.

بنابراین این کتاب به بررسی مجموعه‌ای از منابع در خصوص اعراب از دورۀ فتح پادشاهی بابل توسط کوروش بزرگ تا پایان قرن پنجم میلادی می‌پردازد. این منابع بیانگر تنوعی بسیار زیاد در مورد معنای اصطلاحات «عرب» و «عربستان» و پیچیدگی در رابطۀ میان رومیان و پارسیان و مردمانی که آنها را «عرب» می‌نامند است. مطالب این کتاب در دو بخش سامان یافته است. نخست بحث در مورد کتیبه‌های عربستان شمالی و امپراتوری هخامنشیان، ویرایشی جدید از کتیبه‌های الروافه در شمال عربستان سعودی و ارائۀ برگزیده‌ای از آثار نویسندگان یونانی ـ رومی در دوره‌های کلاسیک، هلنی، سلوکی، جمهوری رومیان و اوایل امپراتوری روم. این بخش همچنین به طور خلاصه شواهد بسیار ناچیز موجود در خصوص رابطۀ بین عرب‌ها و اشکانیان و سال‌های اولیۀ شاهنشاهی ساسانیان را ارزیابی می‌کند. بخش دوم بیشتر مربوط به منابع ادبی سده‌های چهارم و پنجم میلادی است که توسط نویسندگان یونانی، لاتین و سریانی نوشته شده است. این تقسیم‌بندی دوگانه منعکس‌کنندۀ چند تحول مهم است که روابط بین عرب‌ها و امپراتوری‌های ایران و روم را تغییر داده است. این تغییرات شامل ظهور سلسلۀ ساسانیان در ایران پس از سال 222 میلادی، پذیرش مسیحیت توسط کنستانتین در اوایل قرن چهارم و برچیده شدن تدریجی شبکۀ شاهکان خودمختار متحد رومیان در شرق بود که به‌آرامی انتخاب‌های سیاسی و مذهبی را برای کسانی که در مرزهای بین دو ابرقدرت اواخر عهد باستان می‌زیستند، محدود می‌کرد. ترکیبی از وقایع مختلف به تشدید سطح ارتباط رومیان، پارسیان و عرب‌ها کمک کرد و باعث شد تا این افراد همراه با سایر مردم مرزنشین، پس از قرن سوم میلادی، نقش مهم‌تری در رقابت بین روم و ایران ایفا کنند.

#معرفی_کتاب

@apageofhistory

تف کردن مذهبیون افراطی به صورت دختران دانش‌آموز!


از جمله اقدامات زنان آزادی‌خواه در عصر مشروطه این بود که برای تعلیم و تربیت دختران، با زحمت و صرف مال زیاد، چندین مدرسه تاسیس کردند.

شیخ فضل‌الله فتوا داد تحصیل دختران و تاسیس مدارس نسوان خلاف شرع است.

کسانی را که طرفدار تحصيل و تربیت دخترها بودند، بابی و بی‌دین و مخالف اسلام خواندند ... مردمان نادان و جاهل، سر راه معلمان و دخترهایی را که می‌خواستند به مدرسه بروند می‌گرفتند و به آنها بی‌احترامی می‌کردند و آنها را بی‌عفت می‌خواندند و تف به صورت دخترهای بی‌گناه می‌انداختند.


"تاریخ انقلاب مشروطیت ایران ، مهدی ملک زاده ، جلد سوم ، ص 599

@apageofhistory

درخت انگور همه جا هست!

درخت انگور همه‌جا فراوان است؛ زیرا ایرانیان با وجودی که مسلمان هستند، بی‌محابا شراب می‌خورند و از این امر پروایی ندارند.

سفرنامه پیترو دلاواله‌(او در سال 1617 در زمان شاه عباس به ایران آمد)، ص 17

#اخلاق_ایرانیان

@APAGEOFHISTORY

توصیفات سیاحان از شهر یزد

ماركوپولو از اين "شهر نيك و نجيب" در سال 1272 عبور كرد. برادر روحانى "اودوريكوس" در سال 1325 در آنجا بود و آنرا "يزت" نوشت. سياح ونيزى جوزفا باربارو در سال 1474 آنجا را ديده و تاورنيه در نيمه قرن هفدهم سه روز در اين شهر بود و از ميوه‌هاى ممتاز آنجا تعريف كرد و درباره بانوان اين شهر گفته است كه: "دلپذيرترين زنان ايرانی‌اند". وى از جمله نخستين كسانى بود كه اين گفتار معروف را كه حالا ضرب المثلی محلى شده است اقتباس و تكرار كرده‌اند: "براى خوشبخت زيستن مرد بايد زن يزدى بگيرد، نان ايزد خواست بخورد و شراب شيراز بنوشد".

ایران و قضیه ایران، جورج ناتانيل كرزن، جلد دوم، برگ 292

@apageofhistory

کتاب تاریخ ایران آکسفورد(متن انگلیسی)

تاریخ ایران پژوهش آکسفورد که توسط تعدادی از زبان شناسان و مورخان در حوزه ی مطالعاتی ایران شناسی بوده اند به ویرایش تورج دریایی به چاپ رسیده است.

از ویژگی های مهم این کتاب این است که به تمامی دوره ها و اعصار به یک اندازه اشاره شده و تنها بر یک عصر و دوره ی خاص متمرکز نگردیده است. این کتاب در عین خلاصه بودن، اطلاعات مهم و قابل استناد از فرهنگ باستانی و نوین فلات ایران به مخاطب ارائه می کند.

کتاب شامل شانزده فصل است و مطالب مفید و با ارزشی را از عصر حجر و شروع دوره ی هخامنشی تا انقلاب سال هزار و سیصد و پنجاه و هفت و پس از آن شامل می شود. ظهور و سقوط فرمانروایی ها و نقطه های مهم تاریخی و سیاسی و همچنین گذارهای فرهنگی و اجتماعی ایران زمین را به شیوایی تمام به علاقمندان عرضه می کند.

#دانلود_کتاب

@apageofhistory

گويند از فردوسى دخترى ماند سخت بزرگوار. صلت سلطان(محمود) خواستند كه بدو سپارند قبول نكرد و گفت: بدان محتاج نيستم.

چهارمقاله نظامی عروضی

#فردوسی
#شاهنامه

@apageofhistory

‍ مردانگی ایرانی
نویسنده: سیوان بالسو
مترجم: لعیا عالی نیا

——

«مردانگی ایرانی» عنوان کتابی است به قلم سیوان بالسلو که نشر همان آن را به چاپ رسانده است. گذار از حکومت سلسله‌ی قاجار به حکومت خاندان پهلوی تغییراتی را در عرصه‌های سیاسی، اجتماعی و فرهنگی ایران ایجاد کرد. این کتاب با تمرکز بر مفهوم مردانگی در ایران، انگارها و باورها، قوانین و مقررات، جنبش‌های سیاسی و رویّه‌های اجتماعی مردان را واکاوی می‌کند تا نقش آنان را در تاریخ اخیر ایران، از دید مطالعات جنسیتی، روشن کند.


بالسلو در این کتاب نشان می‌دهد که چگونه مردان در دوره‌ی رضاشاه متفاوت از اواخر دوره‌ی قاجار لباس می‌پوشیدند، عمل می‌کردند، سخن می‌گفتند و فکر می‌کردند. به علاوه، توضیح می‌دهد که چطور انگاره‌ی مرد ایرانی شایسته‌ طی آن دهه‌ها تغییر کرد. او، با شرح اینکه چگونه طبقه‌ی ممتازِ در حال ظهورِ مردانِ تحصیل‌کرده در غرب، در بخشی از کوشش خود برای کسب تفوق سیاسی، اجتماعی و فرهنگی، الگوی تازه‌ای را از مردانگی ساخت و ترویج کرد، بیان می‌کند که چگونه این الگوی تازه بازتاب‌دهنده‌ی تحولات گسترده‌تری از جمله ظهور ملی‌گرایی و فرایند نوگرایی، در جامعه‌ی ایرانی آن زمان است.


این کتاب با موضوع ظهور و توسعه‌ی الگوی جدیدی از مردانگی سروکار دارد که در اواخر قرن نوزدهم در ایران تطور پیدا کرد و متعاقباً در دوره‌ی رضاشاه پهلوی، تفوق و استیلا یافت. این کتاب آرمان‌ها و تصاویری را دنبال می‌کند که مردانگی مسلط جدید را شکل داد و نمودها و رفتارها و تجارب مردان ایرانی که تجسم این نوع از مردانگی بودند و به آن می‌پرداختند و تقلیدش می‌کردند یا اصلاً آن را نمی‌پذیرفتند. در ایران اواخر قرن نوزدهم «مرد واقعی» به حساب آمدن معنای کاملاً متفاوتی داشت تا ایران میانه‌ی قرن بیستم. در دوره‌ی رضا شاه، مردان به شیوه‌ای جدید زندگی می‌کردند، لباس می‌پوشیدند و رفتار می‌کردند؛ همچنین، عقاید و باورهای جدیدی درباره‌ی علم، آموزش، میهن‌پرستی، عشق، ازدواج، تمایلات جنسی و بدن خود داشتند. این تغییرات تصادفی نبود، همان‌طور که مردانگی ناشی از طبیعت نیست، بلکه متأثر از تاریخ است، این موارد هم مشروط به عملکرد نیروهای اجتماعی_فرهنگی و سیاسی به‌خصوصی بود، به شیوه‌ای فرهنگی تولید می‌شد و افراد و گروه‌ها آن را فعالانه و از طریق القا و اجبار ترویج می‌کردند. این کتاب نگاهی دارد به مردانی که حامی این مردانگی جدید بودند و آن را تجسم می‌بخشیدند و نیز به این که چگونه مجموعه‌ای از تصاویر، عقاید و رویه‌ها در خدمت علایق اعتقادی و مادی قرار می‌گرفت. همچنین، نظری می‌افکند به مردانی که مشمول مردانگی جدید نمی‌شدند و اینکه مردانگی‌های متفاوت ایشان چگونه تصویر و تصور می‌شد.


#معرفی_کتاب

@apageofhistory

صفحه اینستاگرام موزه ویکتوریا و آلبرت عکسی از یک کاشی را که به اشتراک گذاشته و توضیح داده نقوش این کاشی، تصویر داستانی منظوم از خمسه نظامی، شاعر ایرانی را بازآفرینی می‌کند.

کاربران اهل باکو به اعتراض گفته‌اند که نظامی شاعری ایرانی نبوده، اشعارش ترکی است و ایران جزو آذربایجان بوده!

وقتی ملتی با جعل و تحریف سیستماتیک تاریخ بزرگ شود، مجبور است هر روز با موزه‌ها و مراجع آکادمیک بجنگد!

@apageofhistory

«‏کتابخانه کنگره آمریکا» بالغ بر ۳۰۰ جلد از کتابهای خطی نادر فارسی خود، مربوط به کشورهای فارسی زبان را رایگان به مدت ده روز برای دانلود در اختیار همگان قرار داده است، که از اینک زیر می‌توانید آنها را دانلود فرمایید:
https://www.loc.gov/collections/persian-language-rare-materials

@IssuesofIranology

‍ جهانگردان اروپایی و پاسارگاد


جوزفو باربارو سفیر و بازرگان ونیزی در بازدید از پاسارگاد در سال 1474 نوشته است که این بنا به عنوان "قبر مادر سلیمان" شناخته شده است. ویرانه‌های پاسارگاد با توجه به موقعیت دورافتاده آن در کنار مسیر مهمی که شیراز را به اصفهان وصل می‌کرد توجه جهانگردان برجسته اروپایی سده‌ی هفدهم همچون فیگوروا،تاورنیه و شاردن را جلب نکردند، البته دو استثناء نیز وجود دارد.

پیترو دلاواله جهانگرد ایتالیایی که احتمالاً در سال 1621 از کنار این ویرانه‌ها گذشته است و تنها به وجود آرامگاهی در پاسارگاد اشاره کرده که منسوب به مادر سلیمان بوده است، و دیگری یوهان آلبریخت فون ماندلسو سفیر آلمان که در سال 1638 به تخت‌جمشید و پاسارگاد رفت، از انجا دیدن کرد و آرامگاه کورش را "در پرستشگاه کوچکی ساخته شده از مرمر سفید، بر روی ساختمان چهارگوش بلند سنگی" توصیف کرده است. تصویر نقاشی شده او از آرامگاه که احتمالاً از روی طرح‌هایی که از این مکان ترسیم شده بود، آماده کرده بود تنها تصویر از این بنا پیش از تصویرهای دقیق‌تر سده‌ی نوزدهم است. درباره‌ی انتساب آرامگاه به مادر سلیمان، راهب کرملی شیراز به جهانگرد جوانی گفته بود که این بنا "قبر مادر شاه سلیمان خلیفه چهاردهم" است. جان استرویز و کورنلیز دِ بروجن هلندی آرامگاه را مکان "زیارت‌گاه زنانه" می‌دانسته‌اند.

«علی موسوی، کورش بزرگ پادشاه باستانی ایران(گردآورنده تورج دریایی)، برگ 32 و 33»

#پاسارگاد
#هخامنشیان

@apageofhistory

دانلود کتاب "تاریخ امپراتوری هخامنشیان؛ از کوروش تا اسکندر"(متن انگلیسی)

پیِر بریان (به فرانسوی: Pierre Briant) ایران‌شناس و هخامنشی‌شناس اهل فرانسه است که در ۳۰ سپتامبر ۱۹۴۰ در شهر آنژه زاده شد و در دانشگاه پوآتیه (۱۹۶۰–۱۹۶۵) به تحصیل رشتهٔ تاریخ پرداخت. وی پژوهشگر و استاد تاریخ و تمدن جهان هخامنشی و تاریخ دورهٔ اسکندر مقدونی در کلژ دو فرانس است. او بنیان‌گذار وبگاه پژوهشی achemenet.com و همچنین دارای مدرک افتخاری از دانشگاه شیکاگو است. پژوهش‌های بریان عمدتاً بر روی هخامنشیان، اسکندر و عصر هلنیستی متمرکز است.

مهمترین کتاب او، «تاریخ امپراتوری هخامنشیان؛ از کوروش تا اسکندر» که در واقع جلد دهم از مجموعه‌ای به نام «تاریخ هخامنشیان» دانشگاه خرونینگن هلند است. این کتاب در ایران به دست سه نفر به فارسی ترجمه شده‌است. نخست مهدی سمسار، سپس ناهید فروغان و پس از آن دو، مرتضی ثاقب فر که در قالب مجموعه تاریخ هخامنشیان دانشگاه خرونینگن انتشارات توس آن را ترجمه کرد.

#دانلود_کتاب
#هخامنشیان

@apageofhistory

ایرانیان به روایت هرودوت (قسمت اول):

ایرانیان وقتی بخواهند راجع به کار مهمی تصمیم بگیرند، موضوع را در مستی مطرح می‌کنند و تصمیم می‌گیرند. روز بعد دوباره در هوشیاری آنرا بررسی می‌کنند و اگر تایید شد، آنرا اجرا می‌کنند. درغير اين صورت از آن صرفنظر می‌كنند. همچنین تصمیمی که در هشیاری گرفته شده باشد را در مستی بررسی می‌کنند.

‏وقتی در خیابان با هم رو به رو می‌شوند، اگه از یک طبقه باشند لب‌های هم را می‌بوسند.
اگر یکی از طرفین کمی از دیگری پایین تر باشد، گونه‌های هم را می‌بوسند.
اگر یکی از طرفین جزو طبقات بسیار پایین باشد، در برابر طرف مقابل تعظیم می‌کند.

‏هر عملى كه ارتكاب آن منع شده، صحبت كردن از آن نيز ممنوع است. به عقيده ایرانی‌ها، بدترين و ننگين ترين كارها "دروغ گفتن" و پس از آن "قرض گرفتن" است و استدلال آنها اين است كه كسى كه قرض می‌كند، گاه مجبور ميشود دروغ بگويد.

#اخلاق_ایرانیان

@apageofhistory

مقام هوشنگ به عنوان نخستین شاه و کدخدای جهان در تاریخ طبری به آن اشاره شده است و در دینکرد گفته شده او نخستین پادشاهی است که بر هفت کشور زمین فرمانروایی می کرد.

دانشنامه زبان و ادب فارسی / جلد ششم / ص 809

شاهنامه چند کلمه و بیت دارد؟


تعداد واژگان فردوسی حدود 555/600 است که از این تعداد 17/100 واژه غیرتکراری است. تعداد واژگان دقیقی نیز حدود 11/200 است. در نتیجه تعداد کل واژگان شاهنامه روی هم، حدود 566/800 است که تقریباً 17/350 تای آن مستقلِ غیرتکراری است.

همچنین تعداد بیت‌های شاهنامه، از دیباچه تا پایان پیشدادیان 4/434 بیت، کیانیان 26/326 بیت، اشکانیان 781 بیت و ساسانیان 17/994 بیت است.
تعداد کل بیت‌های شاهنامه(به تصحیح دکتر خالقی) چیزی در حدود 49/539 بیت است.

"مجله بخارا، فروردین و اردیبهشت 1398، شماره 130"
"دانشنامه زبان و ادب فارسی، جلد چهارم، ص 134"

#فردوسی
#شاهنامه

@apageofhistory

21 آذر سالروز شکست فرقهِ تجزیه‌طلب و دست‌نشاندهِ دموکرات گرامی باد.

‏گرچه بعضی از اصلاحات اولیه فرقه دموکرات آذربایجان موجب حمایت مردمی شد اما مشکلات اقتصادی بعدی و این واقعیت که حکومت پیشه‌وری تحت حمایت سیاسی و نظامی خارجی شکل گرفت، باعث مخالفت آذربایجانی با آن شد. یکی از اعضای حزب توده که خود شاهد تمامی تحولات بود نوشته است:

«‏در روند استقرار حکومت پیشه‌وری، از طرف مسئولین غیرمحلی فکر الحاق آذربایجان ایران به شوروی رسوخ یافت. این هدف شوم باعث جریحه‌دار شدن احساسات ملی شهروندان آذربایجان شد زیرا آنها قرن‌ها در کنار سایر ایرانیان زندگی کرده بودند.»

‏در واقع اغلب آذری ها مشتاقانه از ارتش ایران در تبریز استقبال کردند. به نوشته ریچاد کاتم، حتی در تبریز که پایتخت حکومت پیشه‌وری بود، مردم به پاخاستند و قبل از ورود ارتش، کلیه مقامات فرقه دموکرات را اعدام کردند. یک شاهد غربی نوشته است: «من 24 ساعت قبل از ورود ارتش به تبریز رسیدم. ‏به جز مورد فرانسه در سال 1944، در هیچ کجای دنیا شاهد چنین شور و شوق ناگهانی نبودم. هیجان گسترده توده‌ها در سراسر شهرها به چشم می‌خورد اما بیشترین و شدیدترین هیجانات را در روستاها دیدم. به اعتقاد من این صادقانه ترین شور و شعف مردم پس از شکست رژیم تحت حمایت روس‌ها بود.»

قومیت و قومیت‌گرایی در ایران / حمید احمدی

@apageofhistory