ប្រាសាទនៈខនហ្លួង៖ ស្ថាបត្យកម្មថៃចុងសម័យអយុធ្យាដែលមានទំនាក់ទំនងនឹងតំបន់អង្គរ
-----------
Join AMS Khmer Civilization
អយុធ្យាជារដ្ឋអំណាចថ្មីមួយដែលចាប់ផ្ដើមមានអំណាចនិងពង្រីកឥទ្ធិពលរបស់ខ្លួននៅរវាងស.វទី១៤។ មេដឹកនាំអយុធ្យាជាច្រើនសម័យកាលតែងមានទំនាក់ទំនងយ៉ាងច្រើនជាមួយរាជធានីអង្គរតាំងពីដើមសម័យអយុធ្យារហូតដល់ចុងសម័យអយុធ្យា ពោលគឺអយុធ្យាតែងមានការប្រស្រ័យទាក់ទងនិងដឹងឮអំពីអង្គរមិនដែលដាច់ឡើង។ អត្ថបទនេះខ្ញុំនឹងលើយកឧទាហរណ៍ដ៏គួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍មួយមកបង្ហាញគឺ សំណង់ប្រាសាទនៈខនហ្លួងដែលជាសំណង់មួយដែលស្ដេចថៃនៅចុងសម័យអយុធ្យា រវាងដើមស.វទី១៧ បានបញ្ជាឱ្យមន្ត្រីរបស់ខ្លួនធ្វើដំណើរមកកាន់តំបន់អង្គរដើម្បីមកចម្លងគំរូប្រាសាទយកទៅសាងប្រាសាទនៅអយុធ្យា។ ប្រាសាទនៈខនហ្លួង ឬអាចជាសំនៀងខ្មែរថា “ប្រាសាទនគរហ្លួង” បច្ចុប្បន្នមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងឃុំនៈខនហ្លួង ស្រុកនៈខនហ្លួង ខេត្តអយុធ្យា ប្រទេសថៃ។ ប្រាសាទនេះជាសំណង់ធ្វើអំពីឥដ្ឋ បែរមុខទៅទិសខាងជើងតម្រង់ទៅរកទន្លេប៉ាស័ក(ព្រៃស័ក) សាងឡើងនៅចុងសម័យអយុធ្យា ក្នុងរជ្ជកាលសម្ដេចព្រះចៅប្រាសាទថង (គ.ស.១៦២៩-១៦៥៦)។
-----------
Join AMS Khmer Civilization
អយុធ្យាជារដ្ឋអំណាចថ្មីមួយដែលចាប់ផ្ដើមមានអំណាចនិងពង្រីកឥទ្ធិពលរបស់ខ្លួននៅរវាងស.វទី១៤។ មេដឹកនាំអយុធ្យាជាច្រើនសម័យកាលតែងមានទំនាក់ទំនងយ៉ាងច្រើនជាមួយរាជធានីអង្គរតាំងពីដើមសម័យអយុធ្យារហូតដល់ចុងសម័យអយុធ្យា ពោលគឺអយុធ្យាតែងមានការប្រស្រ័យទាក់ទងនិងដឹងឮអំពីអង្គរមិនដែលដាច់ឡើង។ អត្ថបទនេះខ្ញុំនឹងលើយកឧទាហរណ៍ដ៏គួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍មួយមកបង្ហាញគឺ សំណង់ប្រាសាទនៈខនហ្លួងដែលជាសំណង់មួយដែលស្ដេចថៃនៅចុងសម័យអយុធ្យា រវាងដើមស.វទី១៧ បានបញ្ជាឱ្យមន្ត្រីរបស់ខ្លួនធ្វើដំណើរមកកាន់តំបន់អង្គរដើម្បីមកចម្លងគំរូប្រាសាទយកទៅសាងប្រាសាទនៅអយុធ្យា។ ប្រាសាទនៈខនហ្លួង ឬអាចជាសំនៀងខ្មែរថា “ប្រាសាទនគរហ្លួង” បច្ចុប្បន្នមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងឃុំនៈខនហ្លួង ស្រុកនៈខនហ្លួង ខេត្តអយុធ្យា ប្រទេសថៃ។ ប្រាសាទនេះជាសំណង់ធ្វើអំពីឥដ្ឋ បែរមុខទៅទិសខាងជើងតម្រង់ទៅរកទន្លេប៉ាស័ក(ព្រៃស័ក) សាងឡើងនៅចុងសម័យអយុធ្យា ក្នុងរជ្ជកាលសម្ដេចព្រះចៅប្រាសាទថង (គ.ស.១៦២៩-១៦៥៦)។
ទិដ្ឋភាពព្រះរាជពិធីច្រត់ព្រះនង្គ័លក្នុងសង្គមខ្មែរ
-----------
Join AMS Khmer Civilization
គេហទំព័រយើងខ្ញុំបានចុះផ្សាយអំពី ប្រវត្តិ និងអត្ថន័យព្រះរាជពិធីច្រត់ព្រះនង្គ័លក្នុងសង្គមខ្មែរ និងបណ្តាប្រទេសខ្លះនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍រួចហើយ ក្នុងឱកាសនេះខ្ញុំសូម បង្ហាញទិដ្ឋភាពពាក់ព័ន្ធខ្លះៗនៃព្រះរាជពិធីច្រត់ព្រះនង្គ័លក្នុងសង្គមខ្មែរ ផ្អែកលើចម្លាក់ គំនូរ និងរូបថតនានា។ បំណងនៃការបង្ហាញនេះ គឺដើម្បីចូលរួមមួយផ្នែកតូច ឱ្យឃើញពីលំអានខ្លះដែលខ្មែរយល់ថាជាឫសគល់នៃទំនៀមព្រះរាជពិធីច្រត់ព្រះនង្គ័ល។ ទន្ទឹមនឹងនោះខ្ញុំសូមសង្ខេបសារបានព្រះរាជពិធីនេះ ដែលតែងប្រារព្ធជាប្រក្រតីចាប់ពីក្រោយរាជ្យព្រះករុណាព្រះបាទ នរោត្តម សីហនុ ព្រះបរមរតនកោដ្ឋ រហូតដល់សព្វថ្ងៃ។ បើពោលក្នុងក្របខណ្ឌស្រាវជ្រាវ…
-----------
អានអត្ថបទលម្អិត៖
https://ams.com.kh/khmercivilization/?p=22246
#AMS #KhmerCivilization
-----------
Join AMS Khmer Civilization
គេហទំព័រយើងខ្ញុំបានចុះផ្សាយអំពី ប្រវត្តិ និងអត្ថន័យព្រះរាជពិធីច្រត់ព្រះនង្គ័លក្នុងសង្គមខ្មែរ និងបណ្តាប្រទេសខ្លះនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍រួចហើយ ក្នុងឱកាសនេះខ្ញុំសូម បង្ហាញទិដ្ឋភាពពាក់ព័ន្ធខ្លះៗនៃព្រះរាជពិធីច្រត់ព្រះនង្គ័លក្នុងសង្គមខ្មែរ ផ្អែកលើចម្លាក់ គំនូរ និងរូបថតនានា។ បំណងនៃការបង្ហាញនេះ គឺដើម្បីចូលរួមមួយផ្នែកតូច ឱ្យឃើញពីលំអានខ្លះដែលខ្មែរយល់ថាជាឫសគល់នៃទំនៀមព្រះរាជពិធីច្រត់ព្រះនង្គ័ល។ ទន្ទឹមនឹងនោះខ្ញុំសូមសង្ខេបសារបានព្រះរាជពិធីនេះ ដែលតែងប្រារព្ធជាប្រក្រតីចាប់ពីក្រោយរាជ្យព្រះករុណាព្រះបាទ នរោត្តម សីហនុ ព្រះបរមរតនកោដ្ឋ រហូតដល់សព្វថ្ងៃ។ បើពោលក្នុងក្របខណ្ឌស្រាវជ្រាវ…
-----------
អានអត្ថបទលម្អិត៖
https://ams.com.kh/khmercivilization/?p=22246
#AMS #KhmerCivilization
បដិមាព្រះហរិហរនៅសំបូរព្រៃគុក
-----------
Join AMS Khmer Civilization
ហរិហរ គឺជាទេពដែលលាយបញ្ចូលគ្នានៅក្នុងព្រហ្មញ្ញសាសនារវាងព្រះវិស្ណុ និងព្រះសិវ (ហរិ + ហរ)។ ជួនកាលគេហៅទេពនេះថា “សង្ករនារាយណ” ដែល សង្ករ សំដៅដល់ព្រះសិវ និង នារាយណ សំដៅដល់ព្រះវិស្ណុវិញ ហើយជាទម្រង់កំពូលនៃទេពដែលមានឆ្លាក់នៅតាមជញ្ជាំងប្រាសាទមួយចំនួនក្នុងប្រទេសឥណ្ឌាតាំងពីស.វ.ទី៦មកម្ល៉េះ។ ក្រៅពីនេះក៏មានព្រះនាមជាច្រើនទៀតដែលគេហៅរួមបញ្ចូលគ្នារវាងទេពទាំងពីរ។ នៅតំបន់ប្រាសាទសំបូរព្រៃគុក យើងឃើញមានប្រាសាទមួយតម្កល់អាទិទេពហរិហរ ពោល គឺស្ថិតនៅក្រុមប្រាសាទសំបូរ…
-----------
អានអត្ថបទលម្អិត៖
https://ams.com.kh/khmercivilization/?p=22310
#AMS #KhmerCivilization
-----------
Join AMS Khmer Civilization
ហរិហរ គឺជាទេពដែលលាយបញ្ចូលគ្នានៅក្នុងព្រហ្មញ្ញសាសនារវាងព្រះវិស្ណុ និងព្រះសិវ (ហរិ + ហរ)។ ជួនកាលគេហៅទេពនេះថា “សង្ករនារាយណ” ដែល សង្ករ សំដៅដល់ព្រះសិវ និង នារាយណ សំដៅដល់ព្រះវិស្ណុវិញ ហើយជាទម្រង់កំពូលនៃទេពដែលមានឆ្លាក់នៅតាមជញ្ជាំងប្រាសាទមួយចំនួនក្នុងប្រទេសឥណ្ឌាតាំងពីស.វ.ទី៦មកម្ល៉េះ។ ក្រៅពីនេះក៏មានព្រះនាមជាច្រើនទៀតដែលគេហៅរួមបញ្ចូលគ្នារវាងទេពទាំងពីរ។ នៅតំបន់ប្រាសាទសំបូរព្រៃគុក យើងឃើញមានប្រាសាទមួយតម្កល់អាទិទេពហរិហរ ពោល គឺស្ថិតនៅក្រុមប្រាសាទសំបូរ…
-----------
អានអត្ថបទលម្អិត៖
https://ams.com.kh/khmercivilization/?p=22310
#AMS #KhmerCivilization
អក្សរសិល្ប៍៖ រឿង មហាចោរនៅទល់ដែន (ភាគ៣៣)
-----------
Join AMS Khmer Civilization
(ព្រះនាងខត្តិយាណី) ថាតែប៉ុណ្ណោះនារីចាប់ដឹកដៃកាមាឡើងទៅលើជណ្តើរវិញ។ កាមាក៏ទៅតាមនាង។ ដល់មាត់ទ្វារខាងលើ នារីបិទទ្វារវិញយ៉ាងជិត។ មានន្ទនៅស្ងៀមជាយូរមកហើយ។ ស្រីដ៏ល្អ នេះជាអ្នកណា? គឺព្រះនាងខត្តិយាណី “កែវមណី” ប្អូនជីដូនមួយមានន្ទបង្កើត។ ឪពុកនារីធ្វើ ចៅហ្វាយខេត្តនៃចង្វាត់សុរិន្ទ្រ។ តាំងពីតូចមកនាងមកនៅជាមួយព្រះកម្ពុត ដែលត្រូវជាឪ ពុកមារបស់នាង។ តែចំនួនប្រាំឆ្នាំហើយ នាងបានចាកចេញពីគេហដ្ឋានមកនៅជាមួយព្រះ កម្ពុតវិញ។ ថ្ងៃដែលនាងមកមានក្បួនដំរី…
-----------
អានអត្ថបទលម្អិត៖
https://ams.com.kh/khmercivilization/?p=22294
#AMS #KhmerCivilization
-----------
Join AMS Khmer Civilization
(ព្រះនាងខត្តិយាណី) ថាតែប៉ុណ្ណោះនារីចាប់ដឹកដៃកាមាឡើងទៅលើជណ្តើរវិញ។ កាមាក៏ទៅតាមនាង។ ដល់មាត់ទ្វារខាងលើ នារីបិទទ្វារវិញយ៉ាងជិត។ មានន្ទនៅស្ងៀមជាយូរមកហើយ។ ស្រីដ៏ល្អ នេះជាអ្នកណា? គឺព្រះនាងខត្តិយាណី “កែវមណី” ប្អូនជីដូនមួយមានន្ទបង្កើត។ ឪពុកនារីធ្វើ ចៅហ្វាយខេត្តនៃចង្វាត់សុរិន្ទ្រ។ តាំងពីតូចមកនាងមកនៅជាមួយព្រះកម្ពុត ដែលត្រូវជាឪ ពុកមារបស់នាង។ តែចំនួនប្រាំឆ្នាំហើយ នាងបានចាកចេញពីគេហដ្ឋានមកនៅជាមួយព្រះ កម្ពុតវិញ។ ថ្ងៃដែលនាងមកមានក្បួនដំរី…
-----------
អានអត្ថបទលម្អិត៖
https://ams.com.kh/khmercivilization/?p=22294
#AMS #KhmerCivilization
ចារឹកលើវត្ថុលោហៈក្នុងរាជ្យព្រះបាទជ័យវម៌្មទី៧ (ភាគ១)
-----------
Join AMS Khmer Civilization
នៅក្នុងរាជ្យព្រះបាទជ័យវម៌្មទី៧ យើងសង្កេតឃើញថា សិលាចារឹកភាគច្រើន ច្រើនតែចារជាភាសាសំស្ក្រឹត។ ចំណែកឯសិលាចារឹកភាសាខ្មែរវិញ ពុំចារឹកជាអត្ថបទវែងៗដូចសម័យមុនៗឡើយ។ ភាគច្រើន គឺជាសិលាចារឹកខ្លីៗ ចារនៅលើមេទ្វារប្រាសាទ ដើម្បីប្រាប់ព័ត៌មានអំពីព្រះនាមទេពដែលតម្កល់ក្នុងប្រាសាទ និងម្ចាស់ទានដែលប្រតិស្ថានទេពនោះជាដើម។ ចំពោះសិលាចារឹកភាសាខ្មែរដែលវែងជាងគេនៅក្នុងរជ្ជកាលនោះ គឺសិលាចារឹករកឃើញនៅប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ K.២២៧ ដែលចារឹកអំពីការប្រតិស្ថានបដិមាតំណាងឱ្យព្រះអង្គម្ចាស់ស្រិន្ទ្រកុមារ នៅគ្រឹហារត្នកណ្ដាល និងមន្ត្រីបួននាក់ទៀតដែលមានឋានន្តរនាមជា «អ្នកសញ្ជក» នៅទិសតូចទាំងបួន ដែលអ្នកទាំងបួនបានពលីជីវិតក្នុងទេសកាលពីរផ្សេងគ្នា។…
-----------
អានអត្ថបទលម្អិត៖
https://ams.com.kh/khmercivilization/?p=22329
#AMS #KhmerCivilization
-----------
Join AMS Khmer Civilization
នៅក្នុងរាជ្យព្រះបាទជ័យវម៌្មទី៧ យើងសង្កេតឃើញថា សិលាចារឹកភាគច្រើន ច្រើនតែចារជាភាសាសំស្ក្រឹត។ ចំណែកឯសិលាចារឹកភាសាខ្មែរវិញ ពុំចារឹកជាអត្ថបទវែងៗដូចសម័យមុនៗឡើយ។ ភាគច្រើន គឺជាសិលាចារឹកខ្លីៗ ចារនៅលើមេទ្វារប្រាសាទ ដើម្បីប្រាប់ព័ត៌មានអំពីព្រះនាមទេពដែលតម្កល់ក្នុងប្រាសាទ និងម្ចាស់ទានដែលប្រតិស្ថានទេពនោះជាដើម។ ចំពោះសិលាចារឹកភាសាខ្មែរដែលវែងជាងគេនៅក្នុងរជ្ជកាលនោះ គឺសិលាចារឹករកឃើញនៅប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ K.២២៧ ដែលចារឹកអំពីការប្រតិស្ថានបដិមាតំណាងឱ្យព្រះអង្គម្ចាស់ស្រិន្ទ្រកុមារ នៅគ្រឹហារត្នកណ្ដាល និងមន្ត្រីបួននាក់ទៀតដែលមានឋានន្តរនាមជា «អ្នកសញ្ជក» នៅទិសតូចទាំងបួន ដែលអ្នកទាំងបួនបានពលីជីវិតក្នុងទេសកាលពីរផ្សេងគ្នា។…
-----------
អានអត្ថបទលម្អិត៖
https://ams.com.kh/khmercivilization/?p=22329
#AMS #KhmerCivilization
វប្បធម៌ចម្ប៉ា
-----------
Join AMS Khmer Civilization
ផែនទីនៃរដ្ឋចម្ប៉ា និងទីក្រុងសំខាន់ៗប្រភព៖ Schweyer ប្រវត្តិសាស្រ្តនៃរដ្ឋចម៉្បា គឺប្រហែលជាកើតឡើងនៅសតវត្សន៌ទី៣នៃគ.ស. នៅពេលដែលលេចឡើងនូវឈ្មោះ លីន យី (Linyi) ក្នុងឯកសារចិនដែលមានន័យថា ទីក្រុងនៃលីន “city of the Lin” ដោយសំដៅលើតំបន់នយោបាយឯករាជ្យមួយស្ថិតនៅតាមសមុទ្រចិនខាងត្បូង ។ បច្ចុប្បន្នសិ្ថតនៅតំបន់ភាគកណ្តាលនៃប្រទេសវៀតណាម។ ចំពោះពាក្យ លីន យី…
-----------
អានអត្ថបទលម្អិត៖
https://ams.com.kh/khmercivilization/?p=22341
#AMS #KhmerCivilization
-----------
Join AMS Khmer Civilization
ផែនទីនៃរដ្ឋចម្ប៉ា និងទីក្រុងសំខាន់ៗប្រភព៖ Schweyer ប្រវត្តិសាស្រ្តនៃរដ្ឋចម៉្បា គឺប្រហែលជាកើតឡើងនៅសតវត្សន៌ទី៣នៃគ.ស. នៅពេលដែលលេចឡើងនូវឈ្មោះ លីន យី (Linyi) ក្នុងឯកសារចិនដែលមានន័យថា ទីក្រុងនៃលីន “city of the Lin” ដោយសំដៅលើតំបន់នយោបាយឯករាជ្យមួយស្ថិតនៅតាមសមុទ្រចិនខាងត្បូង ។ បច្ចុប្បន្នសិ្ថតនៅតំបន់ភាគកណ្តាលនៃប្រទេសវៀតណាម។ ចំពោះពាក្យ លីន យី…
-----------
អានអត្ថបទលម្អិត៖
https://ams.com.kh/khmercivilization/?p=22341
#AMS #KhmerCivilization