2023/24 BIOLOGY - ජීව විද්‍යාව

MARKING SCHEAM

✈️ https://t.me/AL_api

✅AL අපි Groups වලට Join වෙලා නැත්තම් දැන්ම ජොයින් වෙන්න 👍

➡️https://t.me/addlist/mFV5fZxMOXwxMzk1

💩 ADD FOLDER

#AL_API

🔰 CHEMISTRY

📝 INORGANIC KEY NOTES

😀😀 වන ඛාණ්ඩය 😀 BLOCK
👉 https://t.me/al_api/6696

😀😀 වන ඛාණ්ඩය 😀 BLOCK
👉 https://t.me/al_api/6697

😀😀 වන ඛාණ්ඩය 😀 BLOCK
👉 https://t.me/al_api/6698

😀😀 වන ඛාණ්ඩය 😀 BLOCK
👉 https://t.me/al_api/6699

😀😀 වන ඛාණ්ඩය 😀 BLOCK
👉 https://t.me/al_api/6700

😀😀 වන ඛාණ්ඩය 😀 BLOCK
👉 https://t.me/al_api/6701

😀😀 වන ඛාණ්ඩය 😀BLOCK
👉 https://t.me/al_api/6702

#KEY_NOTES #INORGANIC

AL අපි ✅

♻️බහුඅවයවික නිෂ්පාදනයේදී භාවිතා කරනු ලබන ආකලන ද්‍රව්‍ය ♻️


☢️ බහුඅවයවික නිපදවද්දි විවිධ ගුණ ඇතිකරන්න එක එක ද්‍රව්‍ය එකතු කරනවා.
මේවා ආකලන ද්‍රව්‍ය කියලා හදුන්වනවා😏

උදාහරණ බලමු 👀

👉බහුඅවයවික නිපදවනකොට අපේක්ෂා කරන පරිමාව ගන්න යොදාගන්න ද්‍රව්‍ය පිරවුම් ද්‍රව්‍ය කියලා හදුන්වනවා.

👉කාබන් ලැක් කියන්නේ ඒ වගේ පිරවුමක්.

ඒ මගින්
        👉ශක්තිමත් බව වැඩිකිරීම
        👉නිෂ්පාදන වියදම අඩු
        කිරීම
        👉පාරජම්බූල කිරණින්
ආරක්ෂා වීම වගේ ගුණ ලැබෙනවා

✅ටයර්වලට කාබන් එකතු කරන එකෙන් ගෙවීයන එක අඩුවෙනවා

හැබැයි ටයර් ගෙවිලා යනකොට මේ කාබන් පරිසරයට නිදහස් වෙන එක ගැටලුවක් වෙනවා🥺

✅කාබන් වෙනුවට පාවිච්චි කරන්න පුලුවන් තවත් පිරවුමක් විදිහට CaCO3 දක්වන්න පුලුවන්

✅රබර් වල්කනයිස් කරද්දි ZnO හා විවිධ කාබනික උත්ප්‍රේරක භාවිතා වෙනවා

ඒ කාබනික උත්ප්‍රේරක ශරීරයට හානිකර වෙන්න පුලුවන්🤎

✅විවිධ බහුඅවයවික නිෂ්පාදනවලදි ආකලන ද්‍රව්‍ය විදිහට තැලේට් වර්ග භාවිතා කරනවා.

🥡මේවාත් හානිකර වෙන්න පුලුවන්

➡️PVC ආශ්‍රිත නිෂ්පාදනවලදි ආකලන ද්‍රව්‍ය විශාල වශයෙන් භාවිතා වෙනවා.

➡️ඒකට හේතුව PVC වලට විවිධ ද්‍රව්‍ය එකතු කරලා විවිධ ගුණ ඇතිකරන්න පුලුවන් වීමයි

➡️PVC මගින් හදන ජල නළ ඉහළ දෘඪතාවයෙන් යුක්තයි

➡️විදුලි රැහැන් ආවරණ නම්‍යශීලීයි

ඒකට හේතුව PVC වලට ප්ලාස්ටිසයිසර්ස් එකතු කරලා නම්‍යශීලී ගුණ ඇතිකරන්න පුලුවන් වීමයි

➡️PVC වල අඩංගු C---Cl බන්ධනය බිදවැටිලා පරිසරයට නිදහස් කරනවා

ඉහළ උෂ්ණත්වවලදි හා පාරජම්බූල කිරණ හමුවේදී ඒක වෙන්න පුලුවන්

🚫මේක වළක්වන්න ඒ කියන්නෙ C---Cl බන්ධනය ශක්තිමත් කරගන්න විවිධ ආකලන ද්‍රව්‍ය එකතු කරනවා

🔆බහුඅවයවික ආශ්‍රිත නිෂ්පාදනවලදි වැරදි භාවිතාවන් නිසා මේ ආකලන ද්‍රව්‍ය පරිසරයට නිදහස් වීම සිදුවෙනවා

උදාහරණ බලමු

1️⃣එකපාරක් භාවිතා කරලා ඉවත් කරන්න ඕනේ උපකරණ , බදුන් හා මෙවලම් නැවත නැවත භාවිතා කිරීම

2️⃣නිවැරදි නොවන තත්ත්ව යටතේ ( ඉහළ උෂ්ණත්ව) භාවිතා කිරීම

✨ඔබේ සිහිනය හඹා යන්න අපි උදව් කරන්නම්... ❤️

Charitha Dissanayake✅

✈️ https://t.me/al_api

😏 දුර්වල මිනිස්සු වාසනාව හොයද්දී ,
උත්සහවන්ත මිනිස්සු අවස්ථා හෙව්වා...

ජීවිතේ දිනුවෙ.... 🙂 දෛවයට ඉඩ දීලා වාසනාව දිහා බලාගෙන හිටපු මිනිස්සු නෙවෙයි. අවස්ථා හොයාගෙන උත්සාහයෙන් දෛවයට අභියෝග කරපු මිනිස්සු...

🫰 උත්සහවන්ත ඔයාටත් අද දවස අවස්ථාවක්...

මතක තියාගන්න....☝️

අරමුණට යන්න වගේම ඒ අරමුණ ඔයාගෙ අතින් ගිලිහෙන්නත් එකම එක තත්පරයක් ඇති.

කාලය ඒ තරම්ම වටිනවා...⏳

☺️ දන්නවද දෙයක්
හැම දවසකම ඔයා කරන වැඩ කොටසේ ඵලදායීතාවය තරමටම
ඔයා ඔයාගෙ අරමුණට ළං වෙනවා...

✊ ඔව්. ඔයාට ඒක කරන්න පුළුවන්.

⚙️ #motivation #share

♻️ සම්ප්‍රයුක්ත ව්‍යූහ ♻️

සම්ප්‍රයුක්ත ව්‍යූහ ගැන සාරාංශයක් බලමු.......☺️

➡️යම් අණුවක, බහු පරමාණුක අයනයක සම්ප්‍රයුක්ත ව්‍යුහ ඔක්කොම එකිනෙකට සමාන නම් ඒවා ශක්තියෙන් වගේම ස්ථායිතාවයෙනුත් සමානයි.

➡️අපි උදාහරණයක් විදියට ඕසෝන් සලකද්දී මේ ව්‍යුහ එකිනෙකට සමාන හින්දා ඒවා සම්ප්‍රයුක්ත මුහුමට දායක වෙන්නේ සමානව.

හැබැයි යම් අණුවක සම්ප්‍රයුක්ත ව්‍යූහ එකිනෙකට වෙනස් නම් ඒවගෙන් ශක්තිය අඩු ස්ථායීතාව වැඩි ව්‍යුහය සම්ප්‍රයුක්ත මුහුමට වැඩිපුර දායක වෙනවා.

🤔එතකොට කොහොමද මේ ශක්තියයි, ස්ථායීතාවයයි ගැන අදුර ගන්නේ❓

 එක් එක් පරමාණුව මත විධිමත් ආරෝපණය ශුන්‍ය හරි ශුන්‍යට ආසන්න වෙන ව්‍යුහ ➡️ ශක්තියෙන් අඩුයි. ස්ථායීතාවයෙන් වැඩිය.

 ✅සම්ප්‍රයුක්ත මුහුම තමා සත්‍ය ව්‍යුහය විදියට සලකන්නේ.
ඒ සම්ප්‍රයුක්ත මුහුම ශක්තියෙන් අඩු ස්ථායීතාවයෙන් ඉහළ හින්දා.

✅සම්ප්‍රයුක්ත මුහුමයි සම්ප්‍රයුක්ත ව්‍යූහයයි අතර ශක්ති වෙනසට කියන්නේ සම්ප්‍රයුක්ත ශක්තිය කියල.

   අපි කොහොමද වඩාත් ස්ථායි ව්‍යුහය හදුන ගන්නේ ❓

✅ පරමාණු මත විධිමත් ආරෝපණය අවම වෙන්න ඕන.ඒ කියන්නේ සහසංයුජ බන්ධන වැඩි ගණනක් තියෙද්දී 2 ශක්ති මට්ටමේ මූලද්‍රව්‍යයක් නම් පරමාණුවල අෂ්ඨකය නියමය තෘප්ත වන ව්‍යුහය ස්ථායීතාවයෙන් වැඩියි.

✅එක ළග තියෙන පරමාණු මත සමාන ආරෝපණය තියෙනවා නම් ස්ථායීතාවයෙන් අඩුයි.

✅යාබද පරමාණු මත ප්‍රතිවිරුද්ධ ආරෝපණ තියෙද්දී විද්‍යුත් සෘණතාවයෙන් වැඩි පරමාණුව මත (-)ආරෝපණය, විද්‍යුත් ඍණතාවයෙන් අඩු පරමාණුව මත (+) ආරෝපණය තියෙන්න ඕන.

 ✅O,F වගේ විද්‍යුත් සෘණතාවය වැඩි පරමාණු මත (+) ආරෝපණ තියෙද්දී අස්ථායි.

🤔අපි දැන් බලමු සම්ප්‍රයුක්ත මුහුම ගොඩනඟද්දී සැලකිලිමත් වෙන්න ඕන මොන වගේ කරුණු ගැන ද ?? කියලා.

🤝සම්ප්‍රයුක්ත ව්‍යුහ වල තියෙන පරමාණුක සැකිල්ලම තමා සම්ප්‍රයුක්ත මුහුමෙත් තියෙන්නේ.

➡️සම්ප්‍රයුක්ත ව්‍යුහය ඔක්කොගෙම තියෙන බන්ධන නම් ඒවා සම්ප්‍රයුක්ත මුහුමෙත් නිරූපණය කරනවා.

➡️හැබැයි සමහර සම්ප්‍රයුක්ත ව්‍යුහ වල විතරක් තියෙන බන්ධන කඩ ඉරි වලින් තමා නිරූපණය කරන්නේ.

➡️අපි සම්ප්‍රයුක්ත මුහුම දක්වන්නේ සියලු සම්ප්‍රයුක්ත ව්‍යුහ වල තියෙන එකසර ඉලෙක්ට්‍රෝන යුගල විතරයි.

➡️සමහර සම්ප්‍රයුක්ත ව්‍යුහ වල විතරක් තියන එකසර ඉලෙක්ට්‍රෝන යුගල සම්ප්‍රයුක්ත මුහුම නිරූපණය කරන්නේ නෑ.

➡️ඒ වගේම සම්ප්‍රයුක්ත මුහුම නිර්මාණය කරද්දී සියලුම සම්ප්‍රයුක්ත ව්‍යුහ වල තියෙන ස්ථිර ආරෝපණ සම්ප්‍රයුක්ත මුහුමෙදි අදාල පරමාණුව මත දක්වන්න ඕන.

➡️සමහර සම්ප්‍රයුක්ත ව්‍යුහය වල විතරක් තියෙන ආරෝපණවල එකතුව සම්ප්‍රයුක්ත ව්‍යුහ ගනෙන් බෙදලා පරමාණුව මත දක්වන්න ඕන.

©️Charitha Dissanayake

✈️ https://t.me/AL_api

විමෝචන වර්ණාවලියකදි දීප්තිමත් රේඛාවක් විදිහට පේන්නේ ඉහල ශක්ති මට්ටමක ඉඳන් පහල ශක්ති මට්ටමකට   ඉලෙක්ට්‍රෝන හුවමාරු වෙද්දි මුක්ත වෙන ශක්තියෙන්නේ..

ඒකෙදි ඕනම ශක්ති මට්ටමක ඉඳන් පලවෙනි ශක්ති මට්ටමට ඉලෙක්ට්‍රෝනයක් වැටෙද්දි හුවමාරු වෙන ශක්තිය මගින් දීප්තිමත් රේඛාවක් හැදෙනවනම් ඒ රේඛාව අයත් වෙන්නේ ලයිමාන් ශ්‍රේණියට.
  ඒ වගේම ඉහල මට්ටම් වල ඉඳන් 2 වෙනි මට්ටමට ඉලෙක්ට්‍රෝනයක් වැටෙනවන්ම් ඒකෙදි මුක්ත වන ශක්තියෙන් හැදෙන දීප්තිමත් රේඛා අයත් වෙන්නේ බාමර් ශ්‍රේණියට.
    ඒ වගේම 3 වෙනි එකට ඊට ඉහලින් නම් ඒවා පාෂන් ශ්‍රේණියට.....


ඉස්සෙල්ලම ලයිමාන් ශ්‍රේණිය ගමුකෝ...

මේකෙදි පලවෙනි රේඛාව අඳින්න 2 වෙනි මට්ටමේ ඉඳන් 1 වෙනි මට්ටමට ඉලෙක්ට්‍රෝනයක් සංක්‍රමණයේදී මුක්ත වන ශක්තියට අදාලව

දෙවෙනි රේඛාව අදින්න 3 වෙනි මට්ටමේ ඉඳන් 1 මට්ටමට වැටෙන එකට අනුරූපව.
......ඔය විදිහට අනිත් ශ්‍රේණි දෙකෙත් ඒවා ඇඳ ගන්න.


පහතින් දාල තියෙන image එක  බලන්න




ආය විමෝචන රටා මෙහෙම අඳින්න පුලුවන්නේ,

ලයිමාන්                 බාමර්        ෆාෂන්
-----------------------------------------------------
|         |       |   |     |      |   |  |     |   |  |
|         |       |   |     |      |   |  |     |   |  |
-----------------------------------------------------
¹         ²      ³   ⁴   α    β  σ  δ   a  b c

4 වෙනි හා 3 වෙනි ශක්ති මට්ටම අතර  ශක්ති වෙනසනේ ලයිමාන් ශ්‍රේණියේ 2 හා 3 රේඛා දෙකේ වෙනසින්  ලැබෙන්නේ
.ඒ වගේම ඒක බාමර් ශ්‍රේණියේ α හා β  රේඛා දෙකේ වෙනසිනුත් ලැබෙනවනේ.ඒ හන්ඳා මේ දෙවෙනියට ඇන්ඳ සටහනෙදි ලයිමාන් ශ්‍රේණියේ 2 හා 3 රේඛා අතර වෙනසයි බාමර් ශ්‍රේණියේ α හා β රේඛා අතර දුරයි සමාන වෙන විදිහට තමා අඳින්න ඕනේ

ඒ වගේම තමා ලයිමාන් වල 4 යි3 යි කියන රේඛා දෙක අතර දුර සමානයි බාමර් වල β හා  σ කියන රේඛා දෙක අතර දුරයි සමාන දෙන විදිහට තමා අඳින්න ඕනේ.(ශක්ති වෙනස එකම නිසා)

ඔය විදිහට අනිත් රේඛාත් අඳින්න.

ඒ වගේම ලයිමාන් ශ්‍රේණිය ගමුකෝ ...ඒකෙදි 1,2,3,4 කියන රේඛා වල පිලිවෙලින් ශක්තිය වැසි වෙනවනේ.(මොකද න්‍යෂ්ටියේ ඉඳන් ඉවතට යනකොට ශක්‍ති මට්ටම වල ශක්තිය වැඩි වෙන නිසා අපි අඳින ශක්ති මට්ටම් වල වෙනසත් වැඩි වෙනවනේ.)

ශක්තිය වැඩි වෙනවා කියන්නේ ඒවගේ තීව්‍රතාවත් 1,2,3,4 පිලිවෙලට වැඩි වෙනවා.
හැබැයි අපි ඔය දෙවෙනියට  ඇඳපු සටහනේදී ඔය රේඛා ටික අඳිද්දී 1,2,3,4 කියන රේඛා  අතර පරතරය අඩු වෙන විදිහට තමා අඳින්න ඕනේ.මොකද ඒ පිලිවෙලට රේඛා වල ශක්ති වෙනස වැඩි උනාට  ශක්ති වෙනස වැඩි වන සීඝ්‍රතාවය අඩු වෙනවනේ.


Copied - science panthiya

✈️ @AL_api

🔴 යකඩ නිස්සාරණය 🔴

🔵මේකේ අමුද්‍රව්‍ය වෙන්නෙ
                
              🍾යපස්
              🍾කෝක්
              🍾හුණුගල්
              🍾වාතය

යපස් විදිහට මේ ඛනිජ වර්ග භාවිතා කරන්න පුලුවන්

   ❓Fe2O3  = හීමටයිට්
   ❓Fe3O4  = මැග්නටයිට්
   ❓FeCO3  = සිඩරයිට්
   ❓FeS2     = අයන් පයිරයිටිස්
   ❓CuFeS2 = කොපර් පයිරයිටිස්
   ❓FeTiO3 = ඉල්මනයිට්

👉යකඩ නිස්සාරණයට ධාරා ඌෂ්මකය භාවිතා කරනවා

🔼ධාරා ඌෂ්මකයේ ඉහළ ඉදන් පහළට
         🟡යපස්
         🟡හුණුගල්
         🟡කෝක්   ඇතුළු කරනවා

🔼පහළ ඉදන් වා කවුළුවලින් උණුසුම් වාතධාරා ඇතුළු කරනවා

මේකේදී ඉතුරුවෙන අපවායුව ධාරා ඌෂ්මකයේ මුදුනින් ඉවත්වෙනවා

සෑදෙන ද්‍රවයන් ධාරා ඌෂ්මකයේ පතුලේ තැන්පත් වෙනවා

😏මේකෙදි සැලකිලිමත් වෙන්න ඕනේ කරුණු ටිකක් තියෙනවා

➡️යපස් , කෝක් , හුණුගල් මිශ්‍රණයේ තියෙන එක එක සංඝටක අතර අනුපාතය

➡️එම අංශුවල විශාලත්වය

➡️ඒ මිශ්‍රණය ධාරා ඌෂ්මකයේ ඉහළින් ඇතුළු කරන ශීඝ්‍රතාවය

➡️වායු ධාරාව ඇතුළු කරන ශීඝ්‍රතාවය හා පීඩනය

🤓මේකේ වෙන ප්‍රතික්‍රියා ටික බලමු

✅කෝක් ඇතුළු කරපු වාතය එක්ක දහනය වෙලා කාබන්ඩයොක්සයිඩ් හදනවා

මේක තාපදායක ප්‍රතික්‍රියාවක්.

        C + O2 ➡️ CO2

✅මේක අධික තාපදායක ප්‍රතික්‍රියාවක් හින්දා ලොකු තාප ප්‍රමාණයක් ඉහළ ශීඝ්‍රතාවයකින් පිටවෙනවා

ඒ නිසා ධාරා ඌෂ්මකයේ වා කවුළු අසල 1800°C ක පමණ උෂ්ණත්වයක් ඇතිවෙනවා

✅හුණුගල් තාපවියෝජනයෙනුත් CO2 ලැබෙනවා

      CaCO3  ➡️ CaO + CO2

✅මේකෙදි හැදෙන CO2 වැඩිපුර තියෙන කෝක් එක්ක කාබන්මොනොක්සයිඩ් [ CO ] හදනවා

      CO2 + C  ➡️ 2 CO

ධාරා ඌෂ්මකයේ තියෙන ඉහළ උෂ්ණත්වය හින්දා CO ස්ථායීව තියෙනවා

🔼මේ හැදෙන CO කුළුණ දිගේ ඉහළට යද්දි උෂ්ණත්වය අඩුවෙනවත් එක්කම CO ගේ ස්ථායීතාවය අඩුවෙලා CO2 බවට පත්වෙනවා

🔽හැබැයි ඒකට ප්‍රමාණවත් වෙන්න ඔක්සිජන් කුළුණ ඇතුළෙ නැති නිසා Fe2O3 වලින් ඔක්සිජන් අරගෙන CO2 බවට පත්වෙනවා

🤓ඒකෙදි පියවර තුනකින් යකඩ බවට ඔක්සිහරණය වෙනවා

2️⃣කුළුණ ඉහළදී

3 Fe2O3 +CO ➡️2 Fe3O4 + CO2

3️⃣කුළුණ මැදදි

 Fe3O4 + CO ➡️ 3FeO + CO2

4️⃣කුළුණ පහළ දි

   FeO + CO  ➡️ Fe + CO2

🌐යකඩවල ද්‍රවාංකය 1535°C පමණ වෙනවා

🌐නමුත් මේකේ තියෙන අධික අපද්‍රව්‍ය නිසා යකඩ වඩා අඩු උෂ්ණත්වයකදි ද්‍රව තත්ත්වයට පත්වෙනවා

🔽කුළුණ පහළදි FeO මගිනුත් පහත ආකාරයට ඔක්සිහරණය වෙනවා

    FeO + C ➡️ Fe + CO

🧪 හුණුගල් වියෝජනයෙන් ලැබෙන CaO යපස්වල අපද්‍රව්‍ය විදිහට තියෙන SiO2 හා Al2O3 එක්ක ලෝබොර හදනවා

   CaO + SiO2  ➡️ CaSiO3

   CaO + Al2O3 ➡️ Ca(AlO2)2

♨️මේවා ඝනත්වයෙන් අඩු හින්දා ද්‍රව යකඩ මත පාවෙමින් යකඩ ආයෙත් ඔක්සිකරණය වෙන එක වළක්වනවා

මේ ද්‍රව යකඩ ධාරා ඌෂ්මකය පහළින් ඉවත් කරගන්න අතරෙම ඊට වඩා මදක් ඉහළින් තියෙන කවුළුවකින් ලෝබොර ඉවත් කරගන්නවා

🔆ධාරා ඌෂ්මකයෙන් ඉවතට යන අපවායුව ඇතුලෙ ඇතුළත්වෙන ප්‍රධාන සංඝටකය වෙන්නෙ නයිට්‍රජන් .

👉ඊට අමතරව CO2 හා CO තියෙනවා

ධාරා ඌෂ්මකය ආශ්‍රිතව සිදුවෙන පාරිසරික හානි 💔

💔 අධික ලෙස CO2 පරිසරයට මුදාහැරීම

💔 දූවිලි , කාබන් අංශු වගේ ඝනමය අපද්‍රව්‍ය වාතයට එකතුවෙනවා

💔 ඉතා ඉහළ උෂ්ණත්වයක් භාවිතා වෙන නිසා තාප දූෂණයක් ඇතිවෙනවා

💔 ලෝබොර පසට එකතුවෙන නිසා පසේ සංයුතිය වෙනස් වෙනවා

C ගේ කාර්යයන්

✅ඉන්ධනයක් ලෙස

✅භාවිතාවන ප්‍රධාන ඔක්සිහාරකය වෙන CO නිපදවීම

✅C ම ඔක්සිහාරකයක් වීම

හුණුගල්හි කාරයයන්

✅යපස්වල අඩංගු SiO2 හා Al2O3 යන අපද්‍රව්‍ය ඉවත් කිරීම

✅ද්‍රව යකඩ නැවත ඔක්සිකරණය වීම වැලැක්වීම

✈️ https://t.me/AL_api

🎉 විදුසර අනුමාන ප්‍රශ්න පත්‍ර - 2⃣0⃣2⃣3⃣ 🅰🅰

🅰️සමීර ඉලංගකෝන් සර්ගේ chemistry අනුමාන ප්‍රශ්න පත්‍රය ✔️https://t.me/al_api/6488

🅰️මහාචාර්ය කපිල සිල්වා combined maths අනුමාන ප්‍රශ්න පත්‍රය ✔️https://t.me/al_api/6489

🅰️Dr.හිරාන් අමරසේකර සර්ගේ biology අනුමාන ප්‍රශ්න පත්‍රය ✔️https://t.me/al_api/6490

🅰️මහාචාර්ය කාලිංග බණ්ඩාර සර්ගේ physics අනුමාන ප්‍රශ්න පත්‍රය ✔️https://t.me/al_api/6491

#AL_Api #SHARE #Like #moddel_papers