උත්ප්‍රේරක වල ලක්ශණ


(1) ප්‍රතික්‍රියාව ආරම්භායේදී දායක වී අවසානයේදී ඒ ප්‍රමාණයම නැවත නිදහස් වේ.එනම් රසායනිකව වෙනස් නොවේ.(නමුත් භෞතිකව නම් වෙනස් විය හැක.එනම් ආරම්භයේදී කැට වශයෙන් පැවතුනද අවසානයේ කුඩක් වශයෙන් පැවතිය හැක)


(2) ප්‍රතික්‍රියාවට විකල්ප මර්‍යක් ලබා දෙනවා.ඒ කියන්නේ මාර්ග ආකෘතිය වෙනස් කරනවා.(ඒ නිසා උත්ප්‍රේරකයක ක්‍රියාව විශේෂිත වේ)


(3) උත්ප්‍රේරක වලට එන්තැල්පි විපර්යාසය වෙනස් කරන්න බැහැ.


(4) එක් ප්‍රතික්‍රියාවකට ගැලපෙන උත්ප්‍රේරක කිහිපයක් තිබිය හැකි අතර එක උත්ප්‍රේරකයකින් ප්‍රතික්‍රියා කිහිපයක් වුවද උත්ප්‍රේරණය කල හැක.

(5) සක්‍රීයන ශක්තිය අඩු කල හැක්කේ උත්ප්‍රේරක වලට පමණි.


(6)ප්‍රතිවර්ත ප්‍රතික්‍රියාවකට උත්ප්‍රේරකයක් යෙදූ විට ඉදිරිපස හා පසු පස යන ප්‍රතික්‍රියා දෙකෙහිම ,
සක්‍රීයන ශක්තිය,

◼️ එකම සාධකයකින්
◼️ එකම ප්‍රමාණයකින්
වෙනස් කරන අතර,

◼️ වෙනස් භාග වලින්,
◼️ වෙනස් ප්‍රතිශතය වලින්
වෙනස් කරයි.




🔥🔥🔥 ප්‍රතික්‍රියාවක පෙළ 🔥🔥🔥



සරලවම කීවොත් මෙහෙමයි

🔶ප්‍රතික්‍රියාවක සීඝ්‍රතාව ප්‍රතික්‍රියක වල සාන්ද්‍රනයේ යම් බලයකට අනුලෝමව සමානුපාතිකයිනෙ.
අන්න ඒ බලය තමා ඒ ප්‍රතික්‍රියකයට සාපේක්ෂව පෙළ කියන්නේ.


📌️පෙළ රඳා පවතින්නේ ප්‍රතික්‍රියාවේ යන්ත්‍රණය මත විතරයි.
(ඒ නිසා උත්ප්‍රේරක මගින් නම් පෙළ වෙනස් කරන්න පුලුවන් ).

📌️උෂ්ණත්වය ,පීඩනය,සාන්ද්‍රන වගේ බාහිර සාධක මොනව මතවත් පෙල රඳා පවතින්නෙ නෑ.

📌️පෙලට ඒකකයක් එහෙම නෑ.

📌️ප්‍රතික්‍රීකයක් සම්බන්ධයෙන් ප්‍රතික්‍රියාවක පෙල 0 හෝ 1,2,3, වැනි කුඩා පූර්ණ සංඛ්‍යාවක් විය හැකි අතර කලාතුරකින් භාග සංඛ්‍යාවක් වෙන්න පුළුවන් .

📌️උත්ප්‍රේරක සම්බන්ධයෙන් පෙල (+) අගයක්.

📌️ප්‍රතිපේරක සම්බන්ධයෙන් පමණක් නම් පෙල ඍණ ( - ) අගයක්.

📌️ප්‍රතික්‍රියාවක ස්ටොයිකියෝමිතිය හා පෙළ අතර ඍජු සම්බන්ධයක් නොපවතින අතර ,පෙල සහ ස්ටොයිකියෝමිතිය සමාන වීම හෝ නොවීම වෙන්න පුළුවන් .



(1) .තනි පියවර ප්‍රතික්‍රියාවක නම් තුලිත රසායනික සමීකරනෙ ලියලා එන ස්ටොයිකියෝමිතිය සංගුණකය වලින් පෙල හොයන්න පුලුවන් .
(2). බහු පියවර ප්‍රතික්‍රියාවක නම් සීඝ්‍රතා නීර්ණ පියවරයි ඊට කලින් තියෙන පියවර වල ප්‍රතික්‍රියක වලට විතරයි පෙල තියෙන්නේ .සීඝ්‍රතා නීර්ණ පියවරට පසු පියවර වල ප්‍රතික්‍රියක සම්බන්ධයෙන් නම් පෙල ශුන්‍යයි .

(උදාහරණයකට ,
A+B ---> AB
AB + B ----> AB₂ (සක්‍රීයන ශක්තිය වැඩිම පියවර)
AB₂ + C ----> D

R = k [AB] [B]
[AB]∝ [A] [B]
R =k [A] [B] [B]
R = k [ A] [B]²
A ට සාපේක්ෂව පෙල=1
B ට සාපේක්ෂව පෙල =2
මුළු පෙල =3 )


Cc - sciencepanthiya

✍️එක්සෑම් එක්කට past papers වලින් වැඩ කරන්නේ කොහොමද ?😍

⚫️ ඉස්සෙල්ලම අවුරුදු 15 ක වගේ පාස් පේපර් ගන්න.

⚫️ subject වෙන් කරගන්න.

⚫️ එක subject එකක් ගන්න.

⚫️ ඒ පේපර් එකේ time එක 👀 බලන්න.

⚫️ පැය 03 යි නම් පැය 2 1/2 න් කරන්න.

⚫️ ඒ පේපර් එක පොත් නොබලා ඔයාට පුලුවන් විදියට කරන්න. හදවතට එකගව කරන්න.

⚫️ කරලා ඉවර වෙලා marking එක බලලා ලකුනු දාගන්න.
අඩු වුණාට කමක් නෑ. වැරදි හදාගමු❤️

⚫️ ඊට පස්සේ අඩු වුණේ මොනවටද කියලා බලන්න.

⚫️ ඒ වැරදුණ ඒවා වෙනම කොලේක ලියාගන්න

⚫️ ඒ වැරදුනේ මොනවද බලලා ඒවගේ theory ටික බලන්න වෙලාවක් දාගන්න.

⚫️ ඒවා ටික ආයේ බලන්න , හොදට පලවෙනි පාර වැරදුණ ඒවා දෙවෙනි පාර වැරදෙන්න තියන්න එපා. ඒ වැරදි හදාගෙන නැවත නැවත theory බලන්න.

⚫️ කවුරු හරි කියනවානම් past papers වලින් theory cover කරගන්න බෑ කියලා ඒක අමූලික බොරුවක්.

⚫️ try කරලාම බලන්න. ඒ වගේම අවුරුදු 15 ක papers ඒ විදියට කරන්න බලන්න.

⚫️ අවම කාලේ මදි වගේනම් අවම අවුරුදු 10 කවත් කරන්න.පුලුවන් තරම් ආයෙ ආයේ කරන්න try කරන්න.

⚫️ ඔයාලා past papers කරද්දී වැරදුනු ඒවා කොලෙක ලියාගෙන නැවත theory බලන නිසා ඒ වැරදුන ඒවා අනිත් paper එකේ වැරදෙන්න ඉඩ තියන්න එපා.

එහෙම එහෙම ඔයාට පුලුවන් තරම් කරන්න. ඕනම එක්සෑම් එක්කට මෙහෙම කරලා best result ගන්න පුලුවන් ✔️
මොකද past papers කියන්නේ එකම ප්‍රශ්නේ දහදොලොස් විදියකට අහන එක ☝️
ඒ නිසා මං කීව විදියට එකම එක පාරක් කරලා බලන්න.🤟

ඔයාට satisfied නැත්නම් අතඇරලා දාන්න.🤝

උබට ජය ✌️

•••• අණු වල හැඩ නීර්ණය ••••

අපි ඉස්සෙල්ලා ඔක්සි ඇනායනයක් නොවෙන අණුවක් ගමුකෝ...උදාහරණයකට NCl₃ ගමු.මේකෙ මධ්‍ය පරමාණුව N නේ..ඒකෙ සංයුජතා කවචයේ ඉලෙක්ට්‍රෝන ගාණ 5 යි.අපිට ඕනේ මධ්‍ය පරමාණුව වටා සංයුජතා කවචයේ තියෙන මුළු ඉලෙක්ට්‍රෝන ගාණනේ...ඒකට අපි එකතු කරන්න ඕනේ අග්‍රස්ථ පරමාණු වලින් ලැබෙන ඉලෙක්ට්‍රෝන ගාණත් එකතු කරන්න ඕනේ..එක Cl පරමාණුවකින් එක ඉලෙක්ට්‍රෝන ගාණෙ මධ්‍ය පරමාණුවත් එක්ක බන්ධන හදන්න ඉලෙක්ට්‍රෝන දෙන නිසා දැන් මධ්‍ය පරමාණුව වටා සංයුජතා කවචයේ මුළු ඉලෙක්ට්‍රෝන ගාන 8 යි.අපිට මධ්‍ය පරමාණුව වටා හැඩය හොයන්න නම් මේකෙන් VSEPR කාණ්ඩ් ගාණ හොයා ගන්න ඔනෙනෙ...ඕකෙ තියෙන VSEPR කාණ්ඩ ගාන ලැබෙනවනේ ඉලෙක්ට්‍රෝන ගාණ දෙකෙන් බෙදුවම...එතකොට VSEPR කාණ්ඩ 4 යි.ඒ වගෙම මධ්‍ය පරමාණුව වටා බන්ධන 3 ක් නිසා මධ්‍ය පරමාණුව වටා එකසර ඉලෙක්ට්‍රෝන යුගලකුත් තියේ...එහෙනම් හැඩේ ත්‍රිආණති පිරමීඩාකාරනේ...

දැන් අපි බලමු මධ්‍ය පරමාණුවක ඔක්සිජන් අඩංගු නොවෙන ඔක්සිජන් අග්‍රස්තව අඩංගු වෙන අණුවක හැඩය.මේකෙදි මධ්‍ය පරමාණුව වටා තියෙන ඔක්සිජන් පරමාණු එකකින් ඉලෙක්ට්‍රෝන 2 ක් දෙනවා කියලා සලකනවා..

ඒ වගේම මේකෙදි VSEPR කාණ්ඩ ගන්නකොට මුළු ඉලෙක්ට්‍රෝන යුගල සංඛ්‍යාවෙන් ඔක්සිජන් පරමාණු ගානට සමාන ගණනක් අඩු කරලා තමා VSEPR කාණ්ඩ ගාන ගන්නේ.,

උදාහරණයකට අපි SO₂ ගමුකෝ

මේකෙදි මධ්‍ය පරමාණුව වෙන්නේ S නෙ..ඉතින් මේකෙදි S මගින් සංයුජතා කවචයට ඉලෙක්ට්‍රෝන 6 ක් දෙනවා...ඒ වගේම අග්‍රස්තව තියෙන්න්ව්ව් ඔක්සිජන් පරමාණුම දෙකක්නේ...එකකින් ඉලෙක්ට්‍රෝන 2 ක ගානේ දෙකෙන් ඉලෙක්ට්‍රෝන 4 ක් දෙනවා කියලා සලකනවා...එතකොට මධ්‍ය පරමාණුව වටා සංයුජතා කවචයේ මුළු ඉලෙක්ට්‍රෝන ගණන 10 යි..

දැන් VSEPR කාණ්ඩ ගාන ගන්න නම් අපි ඉලෙක්ට්‍රෝන යුගල ගාන ගන්න ඕනෙනෙ..ඒනම් ඒක 5 යි.ඒත් මේකෙදි අනාරෝපිත ඔක්සිජන් පරමාණු තියේනේ..ඒනම් ඒ අනාරෝපිත ඔක්සිජන් පරමාණු ගනනට සමාන ගණනක් ඒ යුගල ගාණෙන් අඩු කරන්න ඕනි..එතකොට එන්නේ 3 යිනේ....ඒනම් මේකේ VSEPR කාණ්ඩ 3 යි....දැන් මේකේ මධ්‍ය පරමාණුව වටා බන්ධන 2 ක් නිසා...එකසර ඉලෙක්ට්‍රෝන යුගලකුත් මධ්‍ය පරමාණුව වටා තියේ...එනම්.මේකෙ හැඩය වෙන්නේ.......කෝණික



දැන් අපි බලමු ඔක්සිජන් පරමාණු අග්‍රස්ත ඒවා විදිහට තියෙන ඒ වගේම එකක් හෝ ආරෝපිත ඔක්සිජන් පරමාණුවක් තියෙන අවස්තාවක්...ඒ කියන්නේ ඔක්සිඇනායනයක හැඩය....
මේකෙදි මධ්‍ය පරමාණුවට ඉලෙක්ට්‍රෝන දෙද්දී අනාරෝපිත ඔක්සිජන් පරමාණු මගින් ඉලෙක්ට්‍රෝන 2 කුයි ආරෝපිත් ඔක්සිජන් පරමාණු මගින් එක ඉලෙක්ට්‍රෝනය ගාණෙයි දෙනවා කියලා සලකන්න ඕනේ...මේ ආරෝපිත ඔක්සිජන් ගාණ හොයන්න පුලුවන් අයනයේ ආරෝපණය මගින්.

ඒ වගේම VSEPR කාණ්ඩ ගාන ගද්දි, සංයුජතා කවචයේ තියෙන ඉලෙක්ට්‍රෝන යුගල් ගානෙන් අනාරෝපිත ඔක්සිජන් පරමාණු ගනනට සමාන ගණනක් අඩු කරන්න ඕනේ...

අපි උදාහරණයකට CO₃²⁻ගමුකෝ...මේකේ මධ්‍ය පරමාණුව C නේ..ඉතින් මේ C මගින් සංයුජතා කවචයට ඉලෙක්ට්‍රෝන 4 ක් දෙනවා..
ඒ වගේම අනාරෝපිත අග්‍රස්ත එක ඔක්සිජන් පරමාණුවකුත් තියේනේ...(මේක හොයන්නේ මුළු ඔක්සිජන් ගානෙන් ආරෝපණය අඩු කරලා)
මේ ඔක්සිජන් පරමාණුව මගින් ඉලෙක්ට්‍රෝන 2 ක් දෙනවා...ඒ වගේම අග්‍රස්තව තියෙන ආරෝපිත ඔක්සිජන් පරමාණු 2 ක මගින් එකකින් එක ඉලෙක්ට්‍රෝන මගින් ඉලෙක්ට්‍රෝන 2 ක් දෙනවා...එතකොට සංයුජතා කවචයේ මුළු ඉලෙක්ට්‍රෝන ගාන 8 යි...එතකොට මුළු ඉලෙක්ට්‍රෝන යුගල ගාණ 4 යි...දැන් මේ යුගල ගාණෙන් අනාරෝපිත ඔක්සිජන් ගාණට සමාන ගාණක් අඩු කරලා අපි Vsepr කාණ්ඩ ගාණ හොයමුකෝ...ඒනම් Vsepr කාණ්ඩ ගාන 3 යි...ඒ වගේම මධ්‍ය පරමාණුව වටා බන්ධනත් 3 යිනේ.ඒ හන්ඳා VSEPR කාණ්ඩ ගානෙන් බන්ධන ගාණ අඩු කලාම අපිට එකසර ගාණ එනවනේ..එත් මේකෙදිඒම අඩු කලාම එන්නේ 0 යි...ඒනම්.එකසර නෑ..ඒනම් බන්ධන 3යි එකසර 0 යි ඒමම් අණුවේ හැඩය තලීය ත්‍රිකෝණාකාරයි


Sciencepanthiya

#alapi