معمای عشق

●

۳۰ دی، سالروز درگذشت #شاه_عباس
کوروش دوم ایران یا پادشاهی سنگدل؟...

#شاه عباس بزرگ صفوی (زاده‌ی: ۹۴۹ ه. ش)، در روز ۳۰ دی ماه سال ۱۰۰۷ ه. ش درگذشت. او در دو سالگی والی هرات شد. شاه اسماعیل دوم، فرمان قتل او و پدرش را صادر کرد ولی دست تقدیر، سرنوشتی دیگر را رقم زده بود، شاه اسماعیل، خود کشته شد. عباس میرزا به سال ۹۸۹ هجری قمری در شهر هرات تاج‌گذاری کرد و به سال ۹۹۶ هجری هنگامی که هجده ساله بود، قزوین را به تصرف درآورد و خود را شاه ایران خواند. شاه عباس، پنجمین شاه از دودمان صفوی و نامدارترین شهریار سلسله صفوی است که چهل و دو سال با اقتدار تمام بر ایران حکومت کرد.

هنگامی که شاه عباس به تاج و تخت دست یافت، دولت عثمانی از اوضاع آشفته ایران سود جست و ارمنستان، گرجستان، آذربایجان و لرستان را تصرف کرد. شاه عباس، با عثمانی از در صلح درآمد و در قراردادی ایالاتی را به آنان واگذاشت به شرط آنکه پیش‌تر نیایند و بیش از این نتازند. در قبال این درخواست، متعهد شد که خلفا در ایران لعنت نشوند و شاهزاده حیدرمیرزا به‌عنوان گروگان به دربار عثمانی برود. شاه عباس آنگاه که اندکی از خیال این همسایه آسوده شد به امور داخلی و فرونشاندن شورش‌ها پرداخت.

در این زمان، وجه مشترک ایران با کشورهای اروپایی، دشمنی با عثمانی بود و شاه عباس، زیرکانه از این وجه اشتراک به نفع ایران و بازرگانان ایرانی سود جست. شاه عباس، به جز جنگ با عثمانی در اندیشه‌ی گسترش مرزهای ایران و رساندن گستره‌ی ایران به زمان هخامنشیان بود؛ بنابراین قندهار و شهرهایی از عراق را نیز فتح کرد و سپس جزیره‌ها و بندرهای خلیج‌فارس ازجمله بندر گمبرون، قشم و هرمز را از دست استعمارگران پرتغالی رهایی بخشید و به سلطه‌ی آنان بر تنگه‌ی هرمز پایان داد. پس از این بود که شهری به جای بندر گمبرون برپا کرد و مردم، آن را به پاس خدمات شاه، بندرعباس خواندند. شاه عباس، با برقراری امنیت و ساختن کاروانسراهای بسیار در راه‌ها تجارت را گسترش داد. ثروت مردم در زمان او فزونی گرفت و جمعیت اصفهان، پایتخت ایران بیش از پیش شد. کاروانسراهای عباسی، آسودگی کاروان‌ها را بیشتر کرد و به بازرگانان رغبت بیشتری داد. کاروانیان در این کاروانسراها بار می‌انداختند، لختی می‌آسودند و پاره‌ای از بار خود را با دیگر کاروان‌ها مبادله می‌کردند. اگر مال‌التجاره بازرگانی سرقت می‌شد، سارقان را می‌یافت و به مجازاتشان می‌رساند و اگر اموال بازرگان یافت نمی‌شد زیان او را از خزانه‌ی شاهی پرداخت می‌کرد. این گونه بود که دوباره جاده‌ی ابریشم احیا شد و اجناس تولید ایران شهرتی عالم‌گیر یافت. شاه عباس در آبادانی مملکت کوشید و آثاری را بنا کرد. بسیاری از آثاری که در زمان حکومت او در سراسر ایران بزرگ برپا شد، هنوز هم پابرجاست و گردشگرانی را از چهارگوشه‌ی جهان به سوی خود می‌خواند. کاشی هفت رنگ، در زمان شاه عباس اختراع شد و از این پس مسجدها و مدرسه‌ها کاشی‌پوش شدند. میدان نقش جهان در اصفهان که شاهکار معماری جهان به‌شمار می‌رود، به فرمان او شکل گرفت. خیابان چهارباغ زیر نظر او ایجاد شد که هنوز هم محور اصلی شهر اصفهان و سرمشق معماران در ساخت خیابان‌های دیگر است. سی و سه پل، کاخ چهل ستون، محله جلفا در اصفهان، شهر نجف‌آباد در نزدیکی اصفهان از دیگر آثاری است که به همت او ساخته شد. با برقراری نظم و آرامش، شوق دانش‌اندوزی در میان دوست‌داران علم بیشتر شد، دانشمندان بزرگی از مدرسه‌ها برخاستند و کتاب‌های جامع و ارزشمندی به رشته تحریر درآمد. در دوران او هنر نیز رونق گرفت و هنرمندان به آفرینش آثاری پرداختند که شهره‌ی آفاق شد. هنرهای سنتی که به فراموشی می‌رفت، باز زنده شد و صنعتگران دوباره به تولید روی آوردند، هرچند برخی مورخان او را سنگدل خوانده‌اند.

دیوید بلو، در کتاب «شاه عباس» که با عنوان فرعی «پادشاه سنگدلی که به افسانه بدل شد»، انتشار یافته، چنین نوشته است: او ‌باید شخصیتی دلپذیر و هم‌نشینی بسیار جالب توجه بوده باشد_ چنانکه اگر کسی پا به پای او می‌آمد هرگز به نظر نمی‌رسید خسته شده باشد... اما وقتی می‌خواست سر زندانی عثمانی را در حضور فرستاده‌ی منقلب و وحشت‌زده اروپایی از تن جدا کند دیگر چندان شوخ نبود.» این مورخ، شاه عباس را با کورش‌کبیر مقایسه کرده است
--------------------
"و البته که کاش وحشت، بغض و
عقده های دوران کودکی و ترس از دست دادن قدرت و جاه و مقامِ
شاهی گریبانگیر عدالتش نمی شد و عزیزترین هایش قربانی این وهم کینه جوی نمی شدند "
شاه یا گدا ، همه اسیر توهمات و
باورهای ِذهن و شعله های سرکش بی چونی ِ دنیای ِ رنگ رنگ درون و بیرون خویشیم..
و جدای از بغض ها؛ شاهی بواقع
بی همتا، شجاع و جسور بود
و باز البته که در کنار خرد و دانش
بزرگ مردی چون شیخ بهائی
یادشان جاودانه و در برگ برگ
سیاه و سپید تاریخ این خاک سرخ،
سبز و ماندگار

#فرح_فریماااا_معمای_عشق
🍏🍎🍃

🕊1

623 viewsFarah, edited 13:17